Η χριστιανική θέση για την Καύση των Νεκρών

Η χριστιανική θέση για την Καύση των Νεκρών

 Γεώργιος Ι. Μαντζαρίδης, Ομότιμος Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Η καύση των νεκρών από την άποψη της χριστιανικής ανθρωπολογίας και ηθικής.

Η ταφή των νεκρών, δεν αποτελεί δογματικό θέμα με την έννοια κάποιου δογματικού όρου. Η ανάσταση των νεκρών, στην οποία πιστεύει η Εκκλησία, δεν θα εξαρτηθεί από την ταφή ή την καύση τους. Αλλά και από την άλλη πλευ­ρά, η ταφή των νεκρών δεν είναι άσχετη με τη δογματική πίστη της Εκκλησίας. Η προτίμη­ση της ταφής και η απόρριψη της καύσεως των νεκρών συνδέονται στενά με την πίστη της Εκκλησίας για τον άνθρωπο και το σκο­πό της υπάρξεώς του.

Η Εκκλησία δεν αποστρέφεται το σώμα, αλλά το τιμά. Ο άνθρωπος εικονίζει τον Θεό όχι μόνο ως ψυχή, αλλά και ως σώμα. Εικόνα Θεού είναι το συναμφότερον, ψυχή και σώμα. Και ο σκοπός του ανθρώπου ως προσώπου που εικονίζει τον Θεό είναι να χωρέσει μέσα του τον εικονιζόμενο, δηλαδή τον ίδιο τον Θεό. Όλα τα άλλα υποτάσσονται και εντάσσονται στον σκοπό αυτό. Αν και η καύση του σώματος συνέβαινε να υπηρετεί τον σκοπό αυτό, μπορούσε να γίνει όχι μόνο αποδεκτή, αλλά και επιθυμητή.

Οι χριστιανοί που καταδικάζονταν στον διά πυράς θάνατο δεν τον απέφευγαν, αλλά τον υπέμεναν προσβλέποντας στην τελι­κή ένωσή τους με τον Χριστό. Χαρακτηριστι­κή είναι η ευχή που διατυπώνει ο άγιος Ιγνά­τιος ο Θεοφόρος για τον εαυτό του: «Πυρ και σταυρός, θηρίων τε συστάσεις, ανατομαί, διαιρέσεις, σκορπισμοί οστέων, συγκοπή μελών, αλεσμοί όλου του σώματος… επ’ εμέ ερχέσθωσαν, μόνον ίνα Ιησού Χριστού επιτύχω». Ο πόθος αυτός για πλήρη αφανισμό δεν οφείλεται σε εχθρότητα προς το σώμα ή την ύλη, αλλά στην αγάπη τους προς τον Χριστό. Είναι ο πόθος για τη φανέρωση της οντολογικής αλήθειας της εικόνας.

Εχθρότητα προς το σώμα παρατη­ρείται στις ανατολικές θρησκείες και την ειδωλολατρία. Η Εκκλησία δεν βλέπει το σώμα εχθρικά ούτε το θεωρεί ως «σήμα», δη­λαδή ως τάφο, όπως το θεωρούσε ο Πλάτων, για να θέλει να το αφανίσει. Το ανθρώπινο σώμα είναι ναός του Αγίου Πνεύματος. Είναι η ζωντανή Εκκλησία, μέσα στην οποία κα­λείται να λατρεύσει ο άνθρωπος τον Θεό. Και όποιοι λατρεύουν αληθινά τον Θεό, θεμελιώ­νουν με τα λείψανά τους τις κτιστές Εκκλησί­ες, που στεγάζουν τους ζωντανούς. Γι’ αυτό η Εκκλησία τιμά τα λείψανα των αγίων και τα διατηρεί ως πολύτιμους θησαυρούς.

Για την Εκκλησία η ανθρώπινη φύση είναι τόσο ιερή και συγγενής προς τον Θεό, ώστε να μπορέσει να ενωθεί με αυτόν σε μια αδιαίρετη υπόσταση. Έτσι στην υπόσταση του Χριστού το ανθρώπινο σώμα

Η καύση των νεκρών και το σύνταγμα

Η καύση των νεκρών και το σύνταγμα

Αναστάσιος Μαρίνος  (Ο συγγραφέας είναι αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Επικρατείας)

  Ἡ μελέτη τῆς ἱστορίας ἀποδεικνύει ὅτι εἰς τήν ἀρχαιότητα ἀπαντοῦν καί οἱ δύο τρόποι ἀπαλλαγῆς τῶν ζώντων ἀπό τό νεκρό σῶμα τοῦ συνανθρώπου τους. Ἔτσι, στήν Ἰλιάδα ὑπάρχει ἡ γνωστή φράσις "ἀεί δέ πυραί νεκρῶν ἐκαίοντο θαμειαί", δηλαδή ἀδιάκοπα ἔκαιγαν πυρές μέ νεκρούς, ὁ δέ Πάτροκλος εἶπεν ὅτι: "Δέν θά ξαναγυρίσω πιά ἀπό τόν Ἅδη, ὅταν μέ κάψετε πάνω στήν πυρά". Ἀπό τήν ἄλλη μεριά εἶναι γνωστή ἡ φοβερή σύγκρουσις τῆς Ἀντιγόνης μέ τόν Κρέοντα, ὁ ὁποῖος εἶχε ἀπαγορεύσει τήν ταφή τοῦ Πολυνείκους, παραβιάζοντας ἔτσι τήν ἀσάλευτον ἐπιταγήν τῶν Θεῶν "τἄγραπτα κἀσφαλῆ θεῶν νόμιμα", τά ὁποῖα δέν ἰσχύουν μόνον σήμερον ἤ χθές, "ἀλλ' ἀείποτε ζῇ ταῦτα κοὐδείς εἶδεν ἐξ ὅτου 'φάνη".

            Μετά ὅμως τήν ἐμφάνισι τοῦ Χριστιανισμοῦ ἡ καῦσις τῶν νεκρῶν ἐθεωρήθη ὅτι δέν συμβιβάζεται μέ τήν διδασκαλία τῶν εὐαγγελίων, εἰς τά ὁποῖα τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου χαρακτηρίζεται ὡς ναός τοῦ Θεοῦ καί πρέπει νά τυγχάνη σεβασμοῦ ὄχι μόνον ζῶντος τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλά καί μετά τόν θάνατόν του, τῆς καύσεως θεωρουμένης ὡς προσβολῆς, διότι δέν ἀφίεται τοῦτο νά ἀποσυντεθῆ φυσιολογικά ἐντός τοῦ χώματος ἀπό τόν ὁποῖον προέρχεται κατά τήν γνωστήν φράσιν "χοῦς εἷ καί εἰς χοῦν ἀπελεύσῃ" (χῶμα εἶσαι καί στό χῶμα θά ἐπιστρέψεις).

            Οἱ λόγοι γιά τούς ὁποίους ἐπιβάλλεται ἀντί τοῦ ἐνταφιασμοῦ ἡ καῦσις τῶν νεκρῶν εἶναι ἀρκετοί καί ὄχι εὐκαταφρόνητοι, σύμφωνα μέ τούς ὀπαδούς τῆς καύσεως. Ἔτσι γίνεται ἐπίκλησις τῆς ἀνάγκης νά ἐξοικονομηθῆ χῶρος ἐν ὄψει τοῦ ὑπερπληθυσμοῦ, τῆς ἐκρήξεως ὅπως λέγεται συνήθως τῶν μεγαλουπόλεων καί τῆς ἀδυναμίας τῶν κοιμητηρίων νά χωρέσουν τούς νεκρούς. Γίνεται, ἐπίσης, ἐπίκλησις λόγων ὑγείας ἐκ τῆς μολύνσεως τοῦ ὑπεδάφους καί τοῦ τυχόν ὑπάρχοντος ὑδροφόρου ὁρίζοντος τῆς περιοχῆς, ἤ ἐπίκλησις ἄλλων παραγόντων, ὅπως εἶναι ἡ ὄχι εὐχάριστος ἀτμόσφαιρα, ἡ ὁποία δημιουργεῖται διά τούς οἰκείους τοῦ νεκροῦ κατά τόν χρόνο τῆς ἐκταφῆς, ὅταν μάλιστα ὁ νεκρός δέν ἔχει ἀποσυντεθεῖ.

            Οἱ λόγοι αὐτοί ἐπιδέχονται βεβαίως ἀντίλογον, ὁ ὁποῖος μπορεῖ νά εἶναι συντριπτικός, τό ζήτημα

Η καύση των νεκρών

Η καύση των νεκρών

Αναφορά στην ψυχολογία του φαινομένου

Του Πρωτοπρεσβύτερου Στυλιανού Καρπαθίου

Εἰσαγωγικές παρατηρήσεις  

Σκοπός τῆς εἰσηγήσεως αὐτῆς εἶναι ἡ κριτική ἐπεξεργασία καί ἡ ἀξιολόγηση τοῦ θέματος πού ἔχει τεθεῖ σήμερα πρός συζήτηση, ὑπό τήν προοπτική βασικῶν ἀρχῶν καί κανόνων τῆς ψυχολογίας.

Μέσα ἀπό τή διαλεκτική, ταφή ἤ καύση τῶν νεκρῶν, ἐκτυλίσσονται ποικίλες ὄψεις τῆς πανανθρώπινης ἱστορίας τοῦ πνεύματος, ἀναδύεται ἕνα τεράστιο ψυχολογικό ὑλικό, πού ἀποτυπώνει τούς ὑπαρξιακούς κραδασμούς τοῦ ἀνθρώπου, ἀποκαλύπτεται μιά ἰδιότυπη γλώσσα μέ τήν ὁποία ἐκδιπλώνονται τά ἀπόκρυφα τῆς συνειδήσεως τόσο σέ ἀτομικό ὅσο καί σέ συλλογικό ἐπίπέδο, μπροστά στό κορυφαῖο μυστήριο τῆς ζωῆς καί τῆς ὑπάρξεως.

Ἡ προσέγγιση τοῦ θέματος αὐτοῦ μέ βάση τά δεδομένα τῆς ψυχολογίας εἶναι καθοριστικῆς σημασίας, καθ' ὅσον ὁ λόγος της ὑφαίνεται μέ συνθετικές διεργασίες τῶν ἀπαραίτητων στοιχείων πού ἀναδεικνύονται ἀπο τίς ἀνθρωπολογικές μέλετες, τήν ἀρχαιολογική σκαπάνη καί τά γραπτά μνημεῖα τοῦ λόγου. Ἀποτυπώνει δέ ὡς ἐπιστήμη δομικά στοιχεῖα τῆς ὑπάρξεως πού ἐκφράζονται κι ἀποκαλύπτονται μέ τήν κρίση, τήν ἀντίληψη, τό συναίσθημα καί ὅ,τιδήποτε ἄλλο συνιστᾶ καί μορφώνει τήν ἀνθρώπινη συνείδηση, τήν ἔνοια τοῦ ἀνθρώπου ὡς προσώπου

Γι' αὐτό καί θά προσπαθήσουμε νά ἀποκρυπτογραφήσουμε "πετῶντι καλάμῳ" τήν ἐσωτερική γλώσσα τῆς συνειδήσεώς μας ἀπέναντι στό ἐρώτημα "ταφή ἤ καύση" μέσα ἀπό τρεῖς βασικούς ἄξονες ἀναφορᾶς.

α) Θά ἀνατάμουμε τό ἐρώτημα μέ βάση τήν προβληματική πού δημιουργοῦν τά ἀρχετυπικά δεδομένα.

β) Θά ἐπεκταθοῦμε σέ μιά σύντομη θρησκειοψυχολογική θεώρηση, καί

γ) Θά σταθοῦμε μέ λογο εὐθύ καί ἀνυπόκρτο καί μέ ὅποια στοιχεῖα διαθέτουμε μπροστά στή σύγχρονη πνευματικότητα ὅπως αὐτή διαμορφώνεται.

α. Ἡ γλώσσα τῦ ἀρχέτυπου.


Ὑπάρχουν πρωτογενῆ -θεμελιακά στοιχεῖα πού συγκροτοῦν καί ἀναδεικνύουν τήν ἀνθρώπινη φύση, ἀλλά καί τήν συγκρατοῦν ἀπό τήν ἐπικινδυνότητα μιᾶς ἐκτροπῆς της, "σεσιγημένα" -κρυμμένα στήν

Το σήμερα, το χθες και το για πάντα της ταφής και της καύσεως των νεκρών

Καύση των νεκρών

Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαος 
Πρόεδρος της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής για την Βιοηθική 

Ὅταν τόν περασμένο Ἰανουάριο δημοσιεύθηκαν στήν "Καθημερινή" κάποιες σκέψεις μου, πού προσπαθοῦσαν νά προσδιορίσουν τό ἦθος καί τό φρόνημα τῆς πίστεως καί παραδόσεώς μας σχετικά μέ τήν καύση τῶν νεκρῶν, ὑπῆρξε μιά ἐπιστολή ἐντόνου ἀντιθέσεως πρός τά γραφόμένα μου, γραμμένη ὅμως μέ εὐγένεια, εἰλικρίνεια καί σοβαρότητα τέτοια πού δέν θά μποροῦσα εὔκολα νά ἀντιπαρέλθω.
Ὁ ἐπιστολογράφος κατά τήν γνώμη μου ἦταν δικαιολογημένος ἀλλά δέν εἶχε δίκιο. Μιλοῦσε σωστά γιά τήν πραγματικότητα, ἀλλά δέν ἀκομποῦσε τήν ἀλήθεια. Ὁ λόγος τοῦ θεολογικοῦ βιώματος τῆς διαχρονικῆς παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας μας καί ἡ βαθύτερη ελπίδα τῶν πραγμάτων τοῦ φάνηκε προκλητικά καί ὑπερβολικά "ἐξωραϊσμένος". Ἔπαυσε ἡ κοινωνία μας νά ἔχει ἀντίστοιχα βιώματα. 
  Σκέφθηκα , λοιπόν, πώς χρέος μου  σήμερα, σ' αὐτήν τήν ἡμερίδα, θά ἦταν νά ἀναφερθῶ λίγο στή σημερινή καί τήν παραδοσιακή πραγματικότητα τοῦ τρόπου τῆς ταφης τῶν νεκρῶν, ἀφηνοντας μέσα ἀπό αὐτήν νά διαφανεῖ ἡ πνευματική ἀλήθεια γιά τήν πρόταση καύσης τῶν νεκρῶν, ὅπως τήν ζεῖ ἡ Ἐκκλησία μας. Ἡ πρόταση αὐτή προφασίζεται τήν πραγματικότητα τῆς ζωῆς καί τά γεγονότα, διαψεύδεται ὅμως ἀπότήν βαθύτερη ἀλήθεια τῶν πραγμάτων. 

1. Ἡ πραγματική εἰκόνα σήμερα 

Σέ μιά πόλη μεγάλη σάν τήν Ἀθήνα ἔχει πλέον δημιουργηθεῖ μιά νέα εἰκόνα τῆς κηδείας. Ὁ νεκρός δέν διανυκτερεύει στό σπίτι του, ἀλλά σέ ψυγεῖο. Οὔτε θάβεται τήν ἑπομένη, ἀλλά συνήθως καθυστερεῖ. Οἱ γείτονες,ἀποξενωμένοι ὁ ἕνας ἀπό τόν ἄλλο καί ἐρμητικά κλεισμένοι στόν ἑαυτό τους ὁ κάθενας ἀρνοῦνται τό θέαμα καί τήν  κατάσταση πού αὐτό δημιουργεῖ. Ἡ ἐκφορά τοῦ νεκροῦ δέν γίνεται

Η καύση των νεκρών από την άποψη της χριστιανικής ανθρωπολογίας και ηθικής

Γεώργιος Μαντζαρίδης 

Καθηγητής της Θεολογικής σχολής του Παν/μίου Θεσσ/νίκης

Η καύση των νεκρών στην Ινδία

Ἀπέναντι στά ὁριακά φαινόμενα τῆς ὑπάρξεώς του ὁ ἄνθρωπος συμπεριφέρεται πρωτίστως συμβολικά. Καί ἡ μορφή τῆς συμβολικῆς αὐτῆς συμπεριφορᾶς ἐκφράζει τήν οὐσιαστική στάση του ἀπέναντι στά ἀντίστοιχα φαινόμενα. Ἡ προτίμηση τῆς καύσεως ἤ τῆς ταφῆς τῶν νεκρῶν δέν ἐξαντλεῖται στό ἐπίπεδο τῆς λογικῆς ἤ τῆς γραφειοκρατίας, ἀλλά ἀνάγεται στό βάθος τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἀνθρώπου· ἀνάγεται στή στάση του ἀπέναντι στό ὀξύτερο ὁριακό φαινόμενο τῆς ὑπάρξεώς του, στό θάνατο. Καί τό νόημα πού προσδίδει ὁ ἄνθρωπος στό θάνατο ἀποτυπώνεται στή μία ἤ τήν ἄλλη προτίμησή του.             Ὁ θάνατος ἀποτελεῖ τή σταθερή ἀπειλή τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς. Ὁ ἄνθρωπος δέν ἀπειλεῖται μόνο, ἀλλά ἔχει καί συνείδηση τῆς ἀπειλῆς αὐτῆς. Ὁ θάνατος ἔρχεται νά διαλύσει τήν ἀνθρώπινη ὕπαρξη. Καί ὁ ἄνθρωπος δοκιμάζει τήν ἀγωνία τῆς διαλύσεως αὐτῆς μέσα στήν ἴδια τή ζωή του. Γι' αὐτό ἡ εἰκόνα πού διαμορφώνει γιά τό θάνατο καί τήν μεταθανάτια προοπτική προσδιορίζει ἀποφασιστικά τή στάση του ἀπέναντι στούς νεκρούς καί στό νεκρό ἑαυτό του.             Ἡ ταφή τῶν νεκρῶν, δέν ἀποτελεῖ δογματικό θέμα μέ τήν ἔννοια κάποιου δογματικοῦ ὅρου. Ἡ ἀνάσταση τῶν νεκρῶν, στήν ὁποία πιστεύει ἡ Ἐκκλησία, δέν θά ἐξαρτηθεῖ ἀπό τή ταφή ἤ τήν καύση τους. Ἀλλά καί ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, ἡ ταφή τῶν νεκρῶν δέν εἶναι ἄσχετη μέ τή δογματική πίστη τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ προτίμηση τῆς ταφῆς καί ἡ ἀπόρριψη τῆς καύσεως τῶν νεκρῶν συνδέονται στενά μέ τήν πίστη τῆς Ἐκκλησίας γιά τόν ἄνθρωπο καί τό σκοπό τῆς ὑπάρξεώς του.             Ἡ Ἐκκλησία δέν ἀποστρέφεται τό σῶμα, ἀλλά τό τιμᾶ. Ὁ ἄνθρωπος εἰκονίζει τόν Θεό ὄχι μόνο ὡς ψυχή, ἀλλά καί ὡς σῶμα. Εἰκόνα Θεοῦ εἶναι τό συναμφότερον, ψυχή καί σῶμα. Καί ὁ σκοπός τοῦ