Περιβαλλοντική ηθική και περιβαλλοντικό ήθος

Περιβαλλοντική ηθική και περιβαλλοντικό ήθος

Από Σπυρίδων Κ. Κούτρας

Ηθική και ήθος

Για την κατανόηση των όρων περιβαλλοντική ηθική και περιβαλλοντικό ήθος, είναι απαραίτητος ο ορισμός των εννοιών ηθική και ήθος και η διασαφήνιση της εννοιολογικής τους συγγένειας. Με τον όρο ηθική εννοούμε το σύστημα ηθικών αρχών και αξιών που διέπουν την κοινωνική ζωή. Οι ηθικές αξίες λειτουργούν ως θεμελιώδεις κανόνες που υπαγορεύουν τη στάση, τη συμπεριφορά και τη δράση των μελών μιας κοινωνίας. Είναι οι αξίες του σεβασμού της ζωής, της ελευθερίας, της δικαιοσύνης, της αγάπης. Μια συγκεκριμένη, λοιπόν, στάση ή ενέργεια του ανθρώπου είναι δεοντολογικά ορθή, ενδεδειγμένη και τελικά θεμιτή και επιτρεπτή, εφόσον συνάδει με το πνεύμα των αξιών αυτών. Γι’ αυτό και οι ηθικές αξίες είναι τα κριτήρια με τα οποία αποτιμάται η ηθική ποιότητα της συμπεριφοράς του ανθρώπου. Με τον όρο ήθος εννοούμε, τον τρόπο με τον σκέπτεται, ενεργεί, συμπεριφέρεται και γενικότερα διάγει, ζει, ένα άτομο ή μια ομάδα ανθρώπων. Με το κατά πόσο δηλαδή στον τρόπο αυτόν το άτομο εμφορείται από τις ηθικές αξίες και συμπεριφέρεται σύμφωνα με αυτές. Εφόσον αυτός ο τρόπος είναι εναρμονισμένος με τις ηθικές αξίες, μιλάμε για ηθική διαγωγή, διαφορετικά μιλάμε για αήθη ή κακοήθη διαγωγή.

Περιβαλοντική ηθική και περιβαλλοντικό ήθος

Μέχρι σχετικά πρόσφατα (δεκαετία του 1970) εννοούσαμε την ηθική διαγωγή του ανθρώπου στις σχέσεις του με τους άλλους ανθρώπους. Σήμερα, όμως, η σημασία της ηθικής διαγωγής του έχει διευρυνθεί και εννοείται και στις σχέσεις του με το φυσικό περιβάλλον. Ο λόγος είναι, κυρίως, τα προβλήματα που ανέκυψαν εξαιτίας της μέχρι τώρα αντίληψης, νοοτροπίας και στάσης του ανθρώπου απέναντι στη φύση· μιας στάσης  μικρόνοης, ιδιοτελούς και καταστροφικής. Έτσι, προέκυψαν οι όροι περιβαλλοντική ηθική και περιβαλλοντικό ήθος, για να τονιστεί η ανάγκη και να αποδοθεί η σημασία μιας νέας ηθικής αντίληψης και στάσης του ανθρώπου απέναντι στη φύση. Μιας ηθικής σεβασμού προς τη φύση και υπευθυνότητας απέναντι σε αυτή.

Στον πυρήνα της περιβαλλοντικής ηθικής και του περιβαλλοντικού ήθους βρίσκεται η νοοτροπία του ανθρώπου για τη σχέση του με τη φύση και με τα άλλα -εκτός από αυτόν- όντα που υπάρχουν σε αυτή. Η νοοτροπία αυτή καθορίζεται από την απάντηση στο καταρχήν ερώτημα που απασχόλησε φιλοσόφους και διανοητές: μπορούμε να αποδώσουμε ηθική αξία και σε φυσικά, μη ανθρώπινα, όντα ή μόνο ο άνθρωπος από όλα τα είδη έχει ηθική αξία; Οι απαντήσεις που δόθηκαν στο ερώτημα αυτό αποτέλεσαν και τη βάση των θεωριών που αναπτύχθηκαν και της επιχειρηματολογίας που προβάλλει καθεμιά.

Ανθρωποκεντρική περιβαλλοντική ηθική

Η νοοτροπία που μέχρι σήμερα επικρατεί στη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον είναι η ανθρωποκεντρική. Σύμφωνα με την ανθρωποκεντρική θεωρία ο άνθρωπος είναι το σημαντικότερο ον

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ Μὲ ἀφορμὴ τὴν ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου ὡς «Ἡμέρας Προστασίας τοῦ Περιβάλλοντος»

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ

Συνοδική Επιτροπή επί της Θείας Λατρείας και του Ποιμαντικού Έργου 2011 - 2015

Του Ἀ. Μ. Σταυρόπουλου, Ὁμ. Καθηγητοῦ Παν/μίου Ἀθηνῶν

Στὴν ὀρθόδοξη πίστη τὸ φυσικὸ περιβάλλον ἀνοίγεται καὶ ἀποκτᾶ τὶς πραγματικές του διαστάσεις, «τὸ πλάτος καὶ μῆκος καὶ βάθος καὶ ὕψος» τοῦ Χριστοῦ (Ἐφεσίους 3, 18), ὁ Ὁποῖος καταφάσκει τὴν Κτίση, στὴν ὁποία ἀντανακλᾶται ὡς Κύριος της Οἰκουμένης. Ὁ κόσμος δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς τύχης καὶ τῆς ἀναγκαιότητας, ἀλλὰ πεδίο καὶ τόπος σωτηρίας, ἐξ οὗ καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς Ποιμαντικῆς της γιὰ τὴ σωτηρία ὄχι μόνο τοῦ ἀνθρώπου ἀλλὰ καὶ τοῦ κόσμου, μὲ τὴ συγκρότηση μιᾶς θεολογικῆς οἰκολογίας καὶ τὴν κατάδειξη τῶν θετικῶν συνεπειῶν της.

Ἡ χριστολογικὴ προσέγγιση τῆς φύσεως καὶ τοῦ κόσμου ἐκ μέρους τῆς Ἐκκλησίας ὠθεῖ στὴν ἀντίληψη τῆς οἰκολογικῆς κρίσεως ὡς θεολογικοῦ προβλήματος καὶ τῆς ἀντιμετώπισής της βάσει τῶν ἀρχῶν μιᾶς θεολογικῆς οἰκολογίας, ἡ ὁποία καὶ ἐμπνέει μέτρα προληπτικὰ καὶ θεραπευτικὰ τῆς κρίσεως, ἀλλὰ καὶ ἐντάσσει τὸν κόσμο προοπτικὰ στὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ κόσμου. Ἀσφαλῶς, ἡ κρίση δὲν εἶναι πρωτεῦον. Ἀναγκάζεται ἡ Ἐκκλησία νὰ ἀσχοληθεῖ λόγῳ τῶν δυσμενῶν ἐπιπτώσεων τῆς κρίσεως πάνω στὸν ἄνθρωπο καὶ στὴ φύση. Καὶ τότε δρᾶ συμβουλευτικὰ καὶ περιλαμβάνει στὴν ποιμαντική της μέριμνα τὸ οἰκολογικὸ περιβάλλον τοῦ ἀνθρώπου καὶ παρωθεῖ πρὸς συγκεκριμένες ἐνέργειες προτάσσοντας μεταξὺ ἄλλων παραδείγματα πρὸς μίμηση, ὅπως λ.χ. τῶν Γερόντων.

Προϋπόθεση γιὰ τέτοιου τύπου στάση εἶναι ἡ αἴσθηση τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ στὸ χῶρο ὡς Θεολογία τοῦ χώρου. Αὐτὸ κάνει νὰ διερωτώμεθα ἂν εἴμαστε χρῆστες ἢ καταχραστὲς καὶ ὁδηγούμεθα πρὸς μία ἠθικὴ τῆς οἰκολογικῆς συνείδησης. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ἰδίως τελευταῖα μὲ τὶς πρωτοβουλίες τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καὶ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος θεωρεῖται καταλύτης στὴν προστασία τῆς φύσεως*. Αὐτὸ τὴν ὠθεῖ σὲ μία θεολογικὴ ἐμβάθυνση τῶν σχετικῶν θέσεών της, ἔτσι ὥστε νὰ θεωρεῖ τὴ φύση ὡς κτίση καὶ τὴν κτίση ὡς εὐχαριστία καὶ τὴν ἐμπειρικὴ θεολογία ὡς τὴ μόνη ἀπάντηση σὲ ζητήματα ποὺ ἅπτονται τῆς οἰκολογίας καὶ τῆς πολιτικῆς. Μόνο μία βιβλικὴ καὶ πατερικὴ θεολογικὴ οἰκολογία εἶναι ἱκανὴ νὰ ἀντιμετωπίσει τὰ προβλήματα τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος. Ἡ ἐνασχόληση καὶ τῶν ἄλλων Ἐκκλησιῶν μὲ τὸ θέμα εἶναι ἐπίσης σοβαρή.

Τὴ διδασκαλία της αὐτὴ ἡ Ἐκκλησία ἀντλεῖ ἀπ’ ἐκεῖ ποὺ μόνο κανεὶς μπορεῖ νὰ ἐκταμιεύσει ζωτικὲς ἐμπνεύσεις γιὰ τὴν προστασία τῆς φύσεως, τὴν ὁποία ὁ Δημιουργός της μᾶς παρέδωσε «ἐργάζεσθαι καὶ φυλάσσειν» αὐτήν. Πηγὴ γιὰ μία στάση σεβασμοῦ καὶ ἀγάπης εἶναι ὁ Χριστός, ἡ Παναγία μας, οἱ Προφῆτες, ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, οἱ Ἅγιοί της, οἱ Γέροντες. Ἡ φροντίδα γιὰ τὸν κόσμο ἀποτυπώνεται στὴ λατρεία καὶ τὴν ὑμνογραφία τῆς Ἐκκλησίας, ὅπου ὁ ἄνθρωπος προβληματίζεται ἀναθέτοντας τὴ μέριμνα καὶ τοὺς οἰκολογικούς του προβληματισμοὺς στὸ Θεὸ τῆς κτίσεως καὶ πάσης σαρκός.

Μιᾶς καὶ μιλήσαμε γιὰ παραδείγματα πρὸς μίμησιν καὶ ἀναφέραμε τοὺς Γέροντες, αὐτὲς τὶς ἐκλεκτὲς μορφὲς ποὺ ὑποστασιάζουν ἤδη ἀπὸ τώρα τὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τῆς γῆς μὲ τὴ μεταμορφωμένη ζωή

ΜΑΝ 2020 – Ένα σύντομο διάλειμμα στην καταστροφική πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη (ταινία κινούμενων σχεδίων)

Το 2012 ο Βρετανός Steve Cutts  είχε δημιουργήσει μια εξαιρετική ταινία κινούμενων σχεδίων με θέμα την καταστροφική επέμβαση του ανθρώπου στο  φυσικό περιβάλλον. Στο βίντεο αυτό παρουσιάζεται με ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο η αυτοκαταστροφική πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη. 

ΜΑΝ 2012

Το 2020, Steve Cutts  επανέρχεται και δημιουργεί ένα σύντομο βίντεο, θέλοντας να περιγράψει τη μικρή δυστυχώς ανάπαυλα αυτής της αυτοκαταστροφικής πορείας του ανθρώπου πάνω στη γη εξαιτίας των ληφθέντων περιοριστικών μέτρων στις ανθρώπινες δραστηριότητες λόγω του COVID-19

  ΜΑΝ 2020

Mεταλλαγμένα: Να τα φοβόμαστε;

Mεταλλαγμένα: Να τα φοβόμαστε;

της Νίκη Ψάλτη 

Τι γυρεύει ένα γονίδιο καρότου μέσα στο ρύζι ή ένα γονίδιο από κοτόπουλο μέσα στις πατάτες; Τα «παιχνίδια» με το DNA των τροφίμων τελικά είναι για το καλό μας;

Ντομάτες που αργούν να χαλάσουν, ρύζι με αντιοξειδωτικά καροτενοειδή, φυτά-φάρμακα με αντικαρκινική δράση, καλαμπόκι που δεν κινδυνεύει από τα ζιζάνια... Με μια λέξη: γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα - μεταλλαγμένα, όπως συνηθίζουμε να τα αποκαλούμε. Από τότε που κυκλοφόρησαν στην αγορά οι πρώτοι γενετικά τροποποιημένοι σπόροι σόγιας στα μέσα της δεκαετίας του ’90, το ερώτημα του κατά πόσον τα μεταλλαγμένα τρόφιμα ωφελούν ή βλάπτουν την υγεία και το περιβάλλον εξακολουθεί να διχάζει τους ειδικούς.

Τι είναι τα μεταλλαγμένα; 

Είναι τρόφιμα και ζωοτροφές που προέρχονται από φυτά στο DNA των οποίων έχουν προστεθεί γονίδια που ανήκουν σε άλλα φυτά, ζώα, βακτήρια ή ιούς. Με τη βοήθεια της γενετικής μηχανικής, τα επιλεγμένα γονίδια μεταφέρονται από το ένα είδος στο άλλο, ακόμη και μεταξύ οργανισμών που δεν συγγενεύουν μεταξύ τους. Πρόκειται, δηλαδή, για διασταυρώσεις που δεν προκύπτουν στη φύση, αλλά καθίστανται εφικτές στο εργαστήριο, χάρη στην ανθρώπινη παρέμβαση.
Η πρώτη γενιά των γενετικά τροποποιημένων σπόρων -όπως η σόγια και το καλαμπόκι- δημιουργήθηκε στις ΗΠΑ με σκοπό το όφελος του καλλιεργητή. Με άλλα λόγια, η τροποποίηση στο DNA του φυτού γίνεται ώστε αυτό να είναι πιο ανθεκτικό σε παράγοντες όπως τα ζιζάνια, τα έντομα, ακόμη και οι καιρικές συνθήκες. Με αυτό τον τρόπο, θεωρείται ότι εξασφαλίζεται η αύξηση της παραγωγής, μειώνεται η ανάγκη των ψεκασμών και της χρήσης λιπασμάτων και τα φυτά γίνονται πιο ανθεκτικά. Σήμερα, οι κυριότερες κατηγορίες γενετικά τροποποιημένων φυτών που παράγονται περιλαμβάνουν εκείνα που έχουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε συγκεκριμένα ζιζανιοκτόνα (π.χ. βαμβάκι, καλαμπόκι, καπνός), οπότε και δεν κινδυνεύουν να καταστραφούν στη διάρκεια των ψεκασμών, καθώς και εκείνα με ανθεκτικότητα σε ιούς και έντομα (π.χ. ντομάτες, καλαμπόκι).

Μια ματιά στο μέλλον 

Η επόμενη γενιά των γενετικά τροποποιημένων φυτών θεωρείται ότι θα έχει ως σκοπό τη βελτίωση της υγείας των καταναλωτών. Σήμερα γίνονται πολλά πειράματα προς αυτή την κατεύθυνση, π.χ. γενετικά τροποποιημένες ντομάτες με μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικό λυκοπένιο, διάφοροι τύποι φασολιών, καθώς και μπιζέλια ή ρύζι γενετικά τροποποιημένα ώστε να περιέχουν αντιοξειδωτικά καροτενοειδή, ακόμη και φυτά-φάρμακα για την καταπολέμηση ασθενειών, όπως οι διάφορες μορφές καρκίνου και ο διαβήτης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η προσπάθεια γενετικής τροποποίησης της ελαιοκράμβης, ώστε να παράγει ινσουλίνη.

Τι ανησυχεί τους σκεπτικιστές 

Οι αλλεργίες και η τοξικότητα Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα που διατίθενται στο εμπόριο έχουν περάσει όλες τις σχετικές αναλύσεις κινδύνου και θεωρούνται ασφαλή. Δεν θεωρείται ότι ενέχουν τον κίνδυνο πρόκλησης αλλεργίας ή τοξικότητας σε διαφορετικό βαθμό από τα συμβατικά τρόφιμα. Επιπλέον, ο ΠΟΥ αναφέρει ότι οι βιομηχανίες τροφίμων αποφεύγουν να χρησιμοποιούν γονίδια από τρόφιμα που είναι γνωστό ότι έχουν αλλεργιογόνο δράση.
Ωστόσο, εκφράζεται η άποψη ότι οι έλεγχοι αυτοί δεν είναι πλήρεις. Πρέπει να σημειώσουμε ότι οι περισσότερες έρευνες είναι διάρκειας 12-16 μηνών, ενώ παραμένει αναπάντητο το ερώτημα του τι μπορεί να συμβεί μετά από 10, 20 ή 30 χρόνια κατανάλωσης των μεταλλαγμένων τροφίμων. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, άλλωστε, ότι η φύση χρειάζεται πολύ περισσότερα χρόνια για να δημιουργήσει διασταυρώσεις μεταξύ των ειδών, τις οποίες οι επιστήμονες πραγματοποιούν σε ελάχιστο χρόνο στο εργαστήριο και μάλιστα μεταξύ ειδών που δεν συγγενεύουν μεταξύ τους. Αυτό, όμως, σημαίνει ότι μειώνεται και το χρονικό διάστημα που έχει ο ανθρώπινος οργανισμός για να προσαρμοστεί σε αυτές τις αλλαγές. Γι’ αυτό και οι ειδικοί επισημαίνουν ότι χρειάζονται έρευνες κατά περίπτωση για το καθένα από τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και τη μακροχρόνια επίδρασή τους στην υγεία.

Η ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά Εκφράζεται η ανησυχία ότι τα γενετικά τροποποιημένα γονίδια των

Παιδικό εκπαιδευτικό βίντεο για τον μπλε κάδο (Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης)

Προστασία του περιβάλλοντος και ανακύκλωση

Η Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ), εντείνοντας την προσπάθεια ενημέρωσης της νέας γενιάς, ανέπτυξε ένα νέο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τους μαθητές της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης με αντικείμενο την Ανακύκλωση Συσκευασιών. Το πρόγραμμα έχει λάβει την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας. Μέρος του προγράμματος είναι και το εκπαιδευτικό βίντεο που μπορείτε να παρακολουθήσετε. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με την ΕΕΑΑ στα στοιχεία επικοινωνία που θα βρείτε στην ιστοσελίδα: www.herrco.gr

Χριστιανική Οικολογική Ηθική

Χριστιανική Οικολογική Ηθική

Απόστολου Β. Νικολαϊδη,
Από τη Γένεση στην Γενετική,
Εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα 2006, σελ. 98-104

Διαφορετική διαγράφεται μια σχέση προς τη φύση που είναι απαλλαγμένη από την καπιταλιστική βουλιμία και ενταγμένη στη θεία λογική της κοινής και ισότιμης ωφέλειας. Στη λογική αυτή κυριαρχούν έννοιες όπως συλλογική συνείδηση, σεβασμός, άσκη- ση, συνεργασία, συμφιλίωση, αγάπη. Με τέτοιους όρους προσδιορίζεται με διαφορετικό τρόπο ή σχέση ανθρώπου και φύσης:

α) Ένα από τα πιο βασικά ερωτήματα στη σχέση της ανθρώπινης ζωής και της ζωής του πλανήτη είναι: Σε ποιόν ανήκει αυτός ο κόσμος; Όπως κάθε θρησκεία και ο Χριστιανισμός διακηρύσσει την αντίληψη ότι ο φυσικός κόσμος, όπως και ο άνθρωπος, δεν είναι ιδιοκτησία του ανθρώπου, αλλά δημιούργημα του Θεού: "Τοῦ Κυρίου ἡ γῆ καί τό πλήρωμα αὐτῆς" (2) . Αυτός μοιράζει τα αγαθά της, ορίζει τους φυσικούς νόμους και την κάνει να καρποφορεί. Αυτός έθεσε και τον άνθρωπο κύριο και διαχειριστή της κτίσης" (3).

Ο άνθρωπος είναι εξαρτώμενο και όχι αύταρκες ον. Η διατήρηση του εξαρτάται από τα προϊόντα του φυσικού κόσμου, ζώων και φυτών. Η εξασφάλιση είναι ζήτημα που αφορά στην εργατικότητα του ανθρώπου (4). Στην κυριότητα του ανθρώπου υπάγεται η υποχρέωση προστασίας της βιοποικιλλότητας και διατήρησης ακέραιας της οικολογικής αλυσίδας. Για τους πιστούς όμως δεν αρκεί η φροντίδα του ανθρώπου, αν αυτή δεν συνοδεύεται από την πίστη στην πρόνοια του Θεού. Ο,τιδήποτε υπάρχει στη Δημιουργία είναι δωρεά του Θεού. Αν ο Θεός αποσυρθεί από τη Δημιουργία, τότε διασαλεύονται οι φυσικοί νόμοι και οι σχέσεις ανθρώπου και φύσης. Για τη διασάλευση δεν ευθύνεται ο Θεός, αλλά ο άνθρωπος που απομακρύνεται από το Θεό και αναλαμβάνει ο ίδιος το ρόλο του ρυθμιστή και προνοητή.

β) Το γεγονός ότι ο φυσικός κόσμος εμφανίζει μια εχθρική στάση προς τον άνθρωπο και δεν ανταποκρίνεται πάντοτε στις επιδιώξεις του δεν οφείλεται στο Θεό αλλά στον άνθρωπο. Ο κόσμος

Πώς να σωπάσω μέσα μου την ομορφιά του κόσμου;

Πώς να σωπάσω  μέσα μου την ομορφιά του κόσμου;

Tο «Πώς να σωπάσω;»  είναι ένα αριστουργηματικό τραγούδι του Σταύρου Ξαρχάκου πάνω σε στίχους Κώστα Κινδύνη και με ερμηνευτή τον Νίκο Ξυλούρη. Το τραγούδι είναι από τον δίσκο «Διόνυσε καλοκαίρι μας» του 1972 και μας εξυμνεί την ομορφιά του κόσμου που μας περιβάλει, δηλαδή την ομορφιά της δημιουργίας του Θεού.

Στίχοι:   Κώστας Κινδύνης

Μουσική:   Σταύρος Ξαρχάκος

Eρμηνεία: N.Ξυλούρης

Πώς να σωπάσω μέσα μου
την ομορφιά του κόσμου;

Η Θεωρία των Παιγνίων το δίλημμα του φυλακισμένου και το οικολογικό πρόβλημα.

Η Θεωρία των  Παιγνίων και το δίλημμα του φυλακισμένου

Αρκετές φορές είναι δύσκολο να εναρμονίσουμε αυτό που είναι βέλτιστο για το άτομο  με αυτό που είναι βέλτιστο για την κοινωνία. Η πρόταση αυτή είναι το συμπέρασμα που προκύπτει και από το διάσημο νοητικό πείραμα της  θεωρίας των παχνιών: «το δίλημμα του φυλακισμένου».  Η Θεωρία Παιγνίων είναι ένας διεπιστημονικός κλάδος των μαθηματικών, των οικονομικών, της πολιτικής επιστήμης, της βιολογίας και της ψυχολογίας. Εν συντομία θα λέγαμε ότι είναι η μελέτη της λήψης των αποφάσεών  μας σε ένα άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Στο εξαιρετικό βίντεο της ανάρτησης μπορούμε  να δούμε, πως  συσχετίζεται η εν λόγω θεωρία και το συνακόλουθο δίλημμα του φυλακισμένου με  τα καθημερινά μας ηθικά  διλήμματα. Από ηθικής σκοπιάς, στον πυρήνα του το δίλημμα αυτό σχετίζεται με το ερώτημα: Να κάνω αυτό που θεωρώ ότι είναι ηθικά σωστό ή να αφήσω και τους άλλους να βγάλουν «το φίδι από την τρύπα’; Να πράξω το ηθικό μου χρέος ή να ζητήσω εξαίρεση για τον εαυτό μου ώστε να αποκομίσω κάποιο ατομικό όφελος; 

Παραδείγματος χάριν, στην υπόθεση της κλιματικής αλλαγής ας υποθέσουμε ότι μια  χώρα δε θέλει να μειώσει τις εκπομπές των ρύπων γιατί βραχυπρόθεσμα  αυτό θα πλήξει την οικονομία της.  Όλοι όμως επιθυμούμε, και οι πολίτες της χώρας αυτής να μην καταστραφεί ο πλανήτης μας και αυτός να συνεχίσει να είναι ένα φιλόξενο σπίτι για τους ανθρώπους. Η ακραία αύξηση της θερμοκρασίας και οι συνεπακόλουθες επιπτώσεις, μπορούν θεωρητικά να αποφευχθούν ακόμα και αν

Περιβάλλον και Μόλυνση – Βίντεο

Βιοηθική και περιβάλλον

To υπό παρουσίαση βίντεο προβλήθηκε σε ένα διαγωνισμό της Γενικής Γραμματείας Νεολαίας του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και θρησκευμάτων ο οποίος είχε ως θέμα του το περιβάλλον. Οι δημιουργοί του βίντεο προσπάθησαν να αναδείξουν τα καθημερινά, μικρά ή μεγάλα λάθη που κάνουμε και τα οποία συμβάλουν με αποφασιστικό τρόπο στην καταστροφή του φυσικού μας περιβάλλοντος. Μεταξύ των προβλημάτων που θίγει το βίντεο είναι: το πρόβλημα των σκουπιδιών, το ζήτημα της ανακύκλωσης, το θέμα της εκπομπής των ρύπων, της καταστροφής του θαλάσσιου οικοσυστήματος. το ζήτημα της άσκοπης κατανάλωση της ενέργειας, της υπερκατανάλωσης

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

του Νικολάου Γ. Κόιου Επίκουρου καθηγητή Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης

              

Με αφορμή τα μεγάλα οικολογικά προβλήματα της σύγχρονης εποχής και όντας, κατά γενική ομολογία στο κατώφλι μιας οικολογικής κρίσης, γίνεται σήμερα πολύς λόγος για τις σχέσεις του ανθρώπου με το περιβάλλον. Μας χωρίζουν κάτι λιγότερο από δεκαεπτά αιώνες από την εποχή του Μεγάλου Βασιλείου και λίγα πράγματα στο πλανήτη μας θυμίζουν πλέον το φυσικό περιβάλλον εκείνης της εποχής. Γεννιέται έτσι εύλογα το ερώτημα: τι μπορεί να μας πει κάποιος που έζησε τον 4ο αιώνα για τις σχέσεις του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον στο εικοστό πρώτο, ακόμη και αν πρόκειται για τον πανεπιστήμονα Πατέρα της Εκκλησίας τον Μέγα Βασίλειο;             Η θεώρηση του Μεγάλου Βασιλείου για την κτίση και την σχέση της με τον Θεό και τον άνθρωπο αποτυπώνεται κυρίως στις Ομιλίες του εις την εξαήμερο, οι οποίες αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα κοσμολογικά κείμενα της πατερικής γραμματείας. Θα προσπαθήσουμε να παραθέσουμε κάποια στοιχεία από το εν λόγω έργο του μεγάλου Ιεράρχη, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως αφετηρία προβληματισμού αναφορικά με τις σχέσεις του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον.             Ο σκοπός του Μεγάλου Βασιλείου εις την Εξαήμερο εν είναι να συγγράψει φυσική ιστορία ή κοσμολογία, αλλά να οικοδομήσει πνευματικά τον λαό του Θεού, την Εκκλησία. Ο σχολιασμός ωστόσο και η ερμηνεία των Γραφών από τον Μέγα Βασίλειο αλλά και από όλους τους Πατέρες της Εκκλησίας, δεν είναι υποκειμενικές σκέψεις και αυθαίρετα κατασκευάσματα αλλά καρπός επίπονης έρευνας και βαθιάς μελέτης, η οποία βέβαια πάντοτε σφραγίζεται από τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος. Έτσι ο Μέγας Βασίλειος επιστρατεύει την τελευταία λέξη της επιστήμης της εποχής του για να εξηγήσει τα θαυμάσια της δημιουργίας.             Χρησιμοποιεί για τον σκοπό αυτό με μεγάλη άνεση το φιλοσοφικό στοχασμό και επιστημονικά στοιχεία. Ορισμένες από τις επιστημονικές του αντιλήψεις πιθανόν να θεωρηθούν ξεπερασμένες ή ακόμα και εσφαλμένες σύμφωνα με τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα. Όμως το σημαντικότερο δεν είναι τόσο η εγκυρότητα των απόψεων καθεαυτή, όσο η βούληση για έρευνα που επιδεικνύει με την χρήση των πιο σύγχρονων επιστημονικών ανακαλύψεων του καιρού του. Ανατρέχει σε γνώσεις φυσικής, αστρονομίας, ζωολογίας και βοτανολογίας με εκπληκτική άνεση.             

Υποστηρίζει ότι τα φυσικά φαινόμενα επιδέχονται μόνον επιστημονικών εξηγήσεων και Θείας Πρόνοιας(ρολόι που το κούρντισε και το άφησε να δουλεύει), παραμερίζοντας έτσι κάθε ειδωλολατρική

Ορθοδοξία και Φυσικό Περιβάλλον

Ορθοδοξία και Φυσικό Περιβάλλον

Θεολογική Οικολογία και Οικολογική Θεολογία

Γράφει ο Ιωάννης Ελ. Σιδηράς                Θεολόγος – Εκκλησιαστικός Ιστορικός – Νομικός

Εορτή της Ινδίκτου (1η Σεπτεμβρίου) και απαρχή του νέου Εκκλησιαστικού έτους. Ημέρα αφιερωμένη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο στο φυσικό περιβάλλον

Κατά παράδοση αιώνων η 1η Σεπτεμβρίου εκάστου έτους έχει ορισθεί υπό του πανσέπτου και τηλαυγούς Οικουμενικού Πατριαρχείου ως ημέρα της εορτής της Ινδίκτου, η οποία αποτελεί για την Ορθόδοξη Εκκλησία την απαρχή του νέου εκκλησιαστικού έτους, την λεγομένη εκκλησιαστική πρωτοχρονιά. Από δε του έτους 1989 η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου έχει αφιερώσει την ημέρα αυτή στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, και στην από Θεού δημιουργηθείσα κτίση

Οι πρώτες ανησυχίες και γόνιμες πρωτοβουλίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου για το λεγόμενο «Οικολογικό Ζήτημα» εκδηλώθηκαν αρχικώς κατά την «Γ΄ Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη» που πραγματοποιήθηκε κατά το έτος 1986 στη Γενεύη υπό την προεδρία του εκπροσώπου του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Στη συνέχεια ακολούθησαν διάφορα Διορθόδοξα Οικολογικά Συνέδρια στη Σόφια (1987), στην Πάτμο (1988) και στο Μινσκ (1988).

Σε σχετικό άρθρο του ο τότε Αρχιγραμματεύς της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου (νυν Μητροπολίτης Προύσης) κ. Ελπιδοφόρος έγραφε: «Προάγγελος του πρωταγωνιστικού ρόλου του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο ζήτημα αυτό είναι η χριστουγεννιάτικη Εγκύκλιος του Πατριάρχου Δημητρίου του έτους 1988».

Σε συνέχεια της Εγκυκλίου εκείνης ύστερα από πρόταση του Οικουμενικού Πατριάρχου Δημητρίου, η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου αφιέρωσε την 1η Σεπτεμβρίου εκάστου έτους

Ο άνθρωπος και το περιβάλλον: Ορθόδοξη θεολογική προσέγγιση

Χριστιανική ηθική και περιβάλλον

του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Περγάμου κ. Ιωάννη

Ο διάλογος μεταξύ επιστήμης και θεολογίας αποτελεί ζωτική ανάγκη στην εποχή μας, δεδομένου ότι ο σύγχρονος άνθρωπος έχει εναποθέσει μεγάλο μέρος των προσδοκιών του σε ένα τέτοιο διάλογο. Επιστήμη και θεολογία. Οι δύο αυτοί κατά το παρελθόν αντίπαλοι, που έφθασαν στο σημείο του πλήρους διαχωρισμού των αρμοδιοτήτων τους, βλέπουν πλέον ότι έχουν ανάγκη ο ένας τον άλλον, αν δεν πρόκειται να οδηγήσουν τον άνθρωπο και τον κόσμο στην καταστροφή. Τα τεράστια προβλήματα που δημιουργεί η ραγδαία πρόοδος των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας στην εποχή μας καθιστoύν διαρκώς και περισσότερο αναγκαία την ανάπτυξη των πνευματικών και ηθικών δυνάμεων του ανθρώπου, ενώ η αδιαφορία της Εκκλησίας και της θεολογίας για το φυσικό κόσμο και την υλική κτίση εν ονόματι δήθεν της αποκλειστικά πνευματικής της αποστολής αποδεικνύεται πλέον απαράδεκτη ή και επικίνδυνη. Οι διαπιστώσεις αυτές προβάλλουν ως αυτονόητες και προφανείς σε σχέση με το λεγόμενο οικολογικό πρόβλημα. Αποτελεί πλέον γενική συνείδηση ότι η οικολογική κρίση είναι ίσως το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα στις μέρες μας και το ακούσαμε αυτό ανάγλυφα στις προηγούμενες ομιλίες. Ίσως ακούγεται αυτό ως υπερβολή αλλά δύσκολα θα βρεθεί σοβαρός επιστήμονας και υπεύθυνος παρατηρητής της πορείας των πραγμάτων ο οποίος θα διαφωνούσε. Αν συνεχίσουμε την πορεία αυτή η πρόβλεψη ενός αποκαλυπτικού τερματισμού της ζωής, τουλάχιστον στην ανθρώπινη μορφή της δεν είναι ζήτημα προφητείας αλλά αναπόφευκτη κατάληξη.
Μόλις προ ημερών διαβάσαμε στον τύπο την πρόβλεψη του διαπρεπούς επιστήμονα Steven Hawking ότι το φαινόμενο του θερμοκηπίου θα οδηγήσει κατά αυτόν σε πλήρη αφανισμό της ανθρώπινης ζωής

Φυσικό και ηθικό κακό σε σχέση με το οικολογικό πρόβλημα

Φυσικό και ηθικό κακό

Πρωτοπρ. Θεόδωρος Ζήσης, Ομότιμος Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Εἰσαγωγική ἐπικαιροποίηση

Οἱ μεγάλες φυσικές καταστροφές, λόγῳ τῆς ἀναστάτωσης πού προκαλοῦν στήν λειτουργία τῶν φυσικῶν νόμων ἡ ἀκόρεστη πλεονεξία καί ἡ ὑπερεκμετάλλευση τῶν φυσικῶν πόρων τῆς γῆς, πλήττουν πλέον πολύ συχνά τόν πλανήτη, τώρα δέ καί τήν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία μέχρι τώρα ἐσκέπετο ἀπό τόν Θεό καί εἶχε «εὐκρασίαν ἀέρων, εὐφορίαν τῶν καρπῶν τῆς γῆς καί καιρούς εἰρηνικούς», ὅπως εὔχεται καί ζητεῖ καθημερινά ἡ Ἐκκλησία στίς προσευχές της.

Φαίνεται ὅμως ὅτι ἡ ἁμαρτία, τό ἠθικό κακό, πλεονάζει πλέον καί στήν Ἑλλάδα, ἐνισχυμένο ἀκόμη καί μέ ἀνήθικους νόμους, πού ψηφίζονται ξεδιάντροπα ἀπό τήν ἑλληνική Βουλή, πού γιά πρώτη φορά ἔφθασε σέ τέτοιο σημεῖο ἠθικῆς καταπτώσεως. Καί ἐπειδή κύριος τῆς πορείας τοῦ σύμπαντος κόσμου, δημιουργός καί προνοητής εἶναι ὁ Θεός, μέ τήν ἐπίβλεψη τοῦ ὁποίου λειτουργοῦν οἱ φυσικοί νόμοι, καί στή θέληση τοῦ ὁποίου ὑποτάσσεται ἡ κτίση, εἶναι χρήσιμο καί ἐπωφελές νά γνωρίζουμε γιατί ἐπιτρέπει ὁ Θεός τίς ποικίλες φυσικές καταστροφές, πλημμύρες, πυρκαγιές, ξηρασίες, ἀσθένειες κ.ἄ.

1. Ἡ ἱστορία κατευθύνεται ἀπό τό Θεό

Κατά τήν χριστιανική διδασκαλία ἡ ἱστορία κατευθύνεται ἀπό τό Θεό, ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ ἐδημιούργησε τόν κόσμο, δέν τόν ἄφησε στήν τύ­χη του ἀλλά προνοεῖ γι᾽ αὐτόν, ὡς σοφός συντηρητής καί κυβερνήτης. Ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ γιά τόν κόσμο εἶναι βασικό δόγμα τῆς Ἐκκλησίας, τό ὁποῖο σέ ἐμβριθῆ καί σοφά συγγράμματα προέβαλαν καί ἀνέπτυξαν οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, γιά νά ἀντιμετωπίσουν ἄλλες σχετικές διδασκαλίες, πού προσπαθοῦσαν νά ἐξηγήσουν τήν ὕπαρξη τοῦ κακοῦ, ἀποδίδοντάς το σέ δράση ἀνεξάρτητης ἀπό τό Θεό ἀρχῆς ἤ στήν εἱ­μαρμένη καί στήν τύχη.

Προϊόν τῆς ἀγαθότητος καί τῆς σοφίας τοῦ Θεοῦ ὁ κόσμος παρου­σιάζεται ὡς ἔξοχο δημιούργημα, ὡς καλός λίαν, μέ παραδειγματική τά­ξη καί ἁρμονία στή λειτουργία καί τοῦ σύμπαντος καί τῶν ἐπί μέ­ρους, ἀπό τόν ἀστρικό κόσμο μέχρι καί τό πιό φτωχό λουλουδάκι καί τό πιό ἄσημο ζωύφιο. Ἀκραῖα σημεῖα τῆς κοσμικῆς αὐτῆς πορείας εἶ­­ναι ἡ δημιουργία τοῦ κόσμου, πού περιγράφεται στό πρῶτο βιβλίο τῆς Ἁγίας

ΜΑΝ – Η καταστροφική πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη σε κινούμενα σχέδια

Η καταστροφική πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη

Η μικρή  ταινία[1] κινούμενων σχεδίων της παρούσας ανάρτησης  εξετάζει τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό  του περιβάλλον. Παρουσιάζει με τρόπο δραματικό την αυτοκαταστροφική πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη.  Ο άνθρωπος από τη χαραυγή της ιστορίας του, με ολοένα και αυξανόμενους ρυθμούς, εκμεταλλεύεται και καταστρέφει αλόγιστα το φυσικό του περιβάλλον καθιστώντας προοδευτικά  το σπίτι του, τη γη, έναν τόπο αφιλόξενο για το ανθρωπινό είδος. Το εξαιρετικό αυτό  βίντεο, το οποίο άριστα μπορεί να

Ο Bozzetto για τον πλανήτη που συνεχίζουμε να καταστρέφουμε!

Γη ένας εύθραυστος πλανήτης

Το βίντεο αυτό μας περιγράφει με ποιον τρόπο ο σύγχρονος άνθρωπος χρησιμοποιεί αλόγιστα το φυσικό του περιβάλλον. Η ρύπανση της ατμόσφαιρας, η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων και η κακή - υπερβολική χρήση της τεχνολογίας, έχουν τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις και συμβάλουν στην καταστροφή του πλανήτη που μας φιλοξενεί. Πίσω από όλα αυτά εντέλει υποκρύπτεται η εγωιστική στάση του συγχρόνου ανθρώπου, ο οποίος δρα ορμώμενος αποκλειστικά από ιδιοτελή και ατομικιστικά κίνητρα αδιαφορώντας για τις επόμενες γενιές. 

Μεγάλες εκτάσεις του τροπικού δάσους στην Βραζιλία κινδυνεύουν να χάσουν την προστασία τους

Κινδυνεύουν τα τροπικά δάση στην Βραζιλία

Έως και 15 εκατομμύρια εκτάρια του Αμαζονίου κινδυνεύουν να χάσουν τη νομική τους προστασία, σύμφωνα με νέα μελέτη του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου του Chalmers  και του Royal Institute of Technology της Σουηδίας και του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο της Βραζιλίας. Αυτό ισοδυναμεί με περισσότερο από 4 φορές τη συνολική δασική έκταση του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ο Flavio Freitos αναφέρει  στο τμήμα Αειφόρου Ανάπτυξης, Περιβαλλοντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, πως η Βραζιλία έχει ευνοϊκές συνθήκες για της αύξηση της παραγωγής της ξηράς, όπως η γεωργία και η κτηνοτροφία. Εάν όμως αποδυναμωθούν οι νομικές προστασίες για τη φύση, η αγροτική ανάπτυξη θα βασίζονταν στην αύξηση του μεγέθους της γεωργικής γης, αντί να αυξάνεται η παραγωγή σε εκτάσεις που ήδη χρησιμοποιούνται. Αυτό έχει αρνητικές επιπτώσεις στα πολύτιμα, φυσικά οικοσυστήματα και στη βιοποικιλότητα. Επίσης, θα οδηγούσε σε εκτεταμένες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, καθώς μεγάλο μέρος του Αμαζονίου καλύπτεται από δάση.

Στη Βραζιλία υπάρχει μια νομοθετική απαίτηση, ότι οι ιδιοκτήτες γης ορίζουν ένα συγκεκριμένο τμήμα γης τους για την προστασία της βλάστησης. Οι ιδιώτες γης μπορούν  να χρησιμοποιούν έως 20% της γης τους για τη γεωργία σε κράτη τα οποία βρίσκονται στον Αμαζόνιο· οι υπόλοιπες εκτάσεις γης προορίζονται για τη φύση. Αλλά ο νόμος περιέχει μια παράγραφο που επιτρέπει στα κράτη να μειώσουν αυτόν τον περιορισμό χρήσης γης, αν πάνω από το 65% του εδάφους του κράτους προστατεύεται από δημόσιες εκτάσεις.

Αυτό σημαίνει ότι μεταξύ 6,5 και 15,4 εκατομμυρίων εκταρίων θα μπορούσαν να χάσουν την προστασία

Το οικολογικό πρόβλημα και η Εκκλησία

Γη ένας εύθραυστος πλανήτης

της Βασιλικής Β. Παππά* 

"... O ουρανός που χτίζουμε όλοι μαζί μας στεγάζει. Το σύμπαν είναι η αγκαλιά μας». Προχωρούσα με ευλάβεια για τα χτίσματα, προσέχοντας να μην εμποδίσω κανένα έργο. Μ' ευσπλαχνία, με θαυμασμό. Με αγάπη για το χώμα και για την πέτρα, για τα χόρτα, το λουλούδι, το πουλί και το ζώο, για τη φωτιά και το νερό». 
ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ

«Ο Πεθαμένος και η Ανάσταση» 
"To κακό είναι ότι δεν μολύνθηκαν
μόνο τα ποτάμια, ο αέρας, οι θάλασσες,
τα βουνά... Μολύνθηκαν κυρίως τα μυαλά και οι ψυχές μας...». 
Εντγκάρ Μορέν[1]

Το οικολογικό πρόβλημα είναι ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα του καιρού μας. Σύμφωνα με τον Ζακ Ρομπέν[2], ολόκληρο το οικοσύστημα του πλανήτη, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Η αγωνία μεγάλη για την τύχη του κόσμου και την πιθανότητα μεγάλων οικολογικών καταστροφών. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί ρεκόρ υψηλών θερμοκρασιών σε όλη την Ευρώπη, στην Αυστραλία μεγάλες περίοδοι ξηρασίας, στην Κίνα βροχοπτώσεις ιδιαίτερης έντασης και στις Η.Π.Α. ραγδαία αύξηση τυφώνων[3].

Όταν λέμε οικολογικό πρόβλημα εννοούμε την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος εξαιτίας της παρέμβασης του ανθρώπου. Στον 20ό αιώνα η βιομηχανική έκρηξη, η υλοτόμηση των δασών, ο περιορισμός του αριθμού πολλών ζώων, δημιούργησε μια ανισορροπία στο φυσικό περιβάλλον, με ανεξέλεγκτες συνέπειες στη ζωή του ανθρώπου. Μερικές από τις μορφές του προβλήματος αυτού είναι η εξάντληση των φυσικών πόρων, η ρύπανση των θαλασσών, η καταστροφή των βιότοπων, η μόλυνση της ατμόσφαιρας[4], το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η καταστροφή του ενάλιου πλούτου

από μεγάλες πετρελαιοκηλίδες, η όξινη βροχή[5]. Μια από τις συνέπειες που ήδη εμφανίζεται και είναι δυνατό να μετρηθεί, είναι η ανύψωση της επιφάνειας της θάλασσας. Η ανύψωση αυτή, σύμφωνα με τις μετρήσεις, από το 1993 μέχρι σήμερα είναι 3,1 cm, δηλαδή περισσότερο από διπλάσια εκείνης που είχε μετρηθεί για ολόκληρο τον προηγούμενο αιώνα. Για να συνεχιστεί η ζωή στη γη είναι απαραίτητο να θέσουμε σε αμφισβήτηση τη θέληση για δύναμη και να ακολουθήσουμε την κατεύθυνση της οικολογίας, ενάντια στην συμμαχία των κατεστημένων συμφερόντων και στην κυρίαρχη αντίληψη και νοοτροπία[6].

Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού για την Προστασία της Φύσης, τη δεκαετία 1980-1989

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: ποιος τη χρειάζεται σε καιρούς κρίσης;

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

της Ελένης Σβορώνου

Το ερώτημα «ακούγεται» προκλητικό για τους ευαισθητοποιημένους πολίτες, αλλά υφίσταται και ακούγεται όλο και πιο συχνά: «εδώ χρειαζόμαστε ανάπτυξη, το περιβάλλον θα κοιτάμε;» Ή τίθεται με όρους αξιολόγησης του εκπαιδευτικού συστήματος: «εδώ τα παιδιά μας δε μαθαίνουν να διαβάζουν, να γράφουν και να μετράνε, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (Π.Ε.) μας μάρανε;». Ή με όρους πολιτικούς: «μαθαίνουν στα παιδιά μας να αμφισβητούν τον καπιταλισμό και την ανάπτυξη, τα κάνουν αριστερούς και οικολόγους.» Η τελευταία άποψη υποστηρίζεται σοβαρά και στις ΗΠΑ από τους νεοσυντηρητικούς κύκλους, όπως μαθαίνουμε από τη νέα αυτή «Βίβλο» της Π.Ε., το τελευταίο βιβλίο του Αλέκου Γεωργόπουλου Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Ζητήματα ταυτότητας. Ο όρος «Βίβλος» παραπέμπει στην ποιότητα, το εύρος, την πληρότητα και τη διεισδυτική ματιά της ανάλυσης που επιχειρεί ο συγγραφέας.

Το εγχείρημα μιας συνολικής επισκόπησης και αποτίμησης της Π.Ε, μετά από μισό περίπου αιώνα «ζωής» της, είναι δύσκολο. (Η Π.Ε. αναδύθηκε ως διακριτό πεδίο μάθησης στις δεκαετίας του 1960 και του 1970 στο πλαίσιο του τότε αρτιγέννητου περιβαλλοντικού κινήματος για να συγκροτηθεί στη συνέχεια σε ένα διεπιστημονικό πεδίο μάθησης με διακριτή στοχοθέτηση και μεθοδολογία, αναγνωρισμένο μάλιστα από την Unesco. Στην Ελλάδα θεσμοθετήθηκε επίσημα το 1990 σε εθελοντική βάση, δηλαδή ως προαιρετικό πεδίο διδασκαλίας στο σχολείο). Δύσκολο το εγχείρημα της αποτίμησής της, λοιπόν, ιδίως επειδή οι τάσεις και οι απόψεις για τους στόχους, τη μεθοδολογία και τον χαρακτήρα της Π.Ε.

Η Έννοια της Περιβαλλοντικής Ηθικής

Δρ. Κων/νος Ν. Μπαγινέτας (Γεωπόνος – Αγροτικός Γεωγράφος) 

Περίληψη

Όσο περισσότερες πτυχές της οικολογικής κρίσης γίνονται αντιληπτές και αισθητές τόσο πιο πιεστικό γίνεται το καθήκον της επαναδιευθέτησης των ηθικών μας αξιών και θεωρήσεων προς κατευθύνσεις συνεκτίμησης και συμπερίληψης των μη ανθρώπινων όντων του πλανήτη μας. Τα παγκόσμια οικολογικά προβλήματα μας υποχρεώνουν να θεμελιώσουμε αυτού του είδους τις ηθικές σχέσεις που μέχρι σήμερα δεν είχαν μελετηθεί συγκροτημένα και συστηματικά και ιδιαίτερα τα καθήκοντα του ανθρώπου προς τη φύση. 

Εισαγωγή 

Οι έντονες πιέσεις που ασκούνται στο περιβάλλον λόγω της προβληματικής κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει δημιουργούν την απαίτηση για πολιτική κι ηθική ωρίμανση τόσο των πολιτών όσο και των κοινωνιών.

Το περιβαλλοντικό αδιέξοδο στο οποίο έχουν οδηγηθεί οι σημερινές κοινωνίες καθώς και η όλο και μεγαλύτερη συνειδητοποίηση του οξύτατου περιβαλλοντικού προβλήματος που αντιμετωπίζει ολόκληρη η ανθρωπότητα, μοιραία επηρεάζουν την ποιότητα ζωής μας και οδηγούν στον επαναπροσδιορισμό της σχέσης του σημερινού ανθρώπου με το φυσικό του περιβάλλον καθώς και στην ανάγκη διαμόρφωσης νέων ηθικών αξιών.

Ο επαναπροσδιορισμός των σχέσεων ανθρώπου–περιβάλλοντος και η ανάγκη περαιτέρω μελέτης της

ΕΝΑ ΔΕΝΤΡΟ ΜΙΑ ΦΟΡΑ - THE BOY AND THE TREE

  

Ευγένιου Τριβιζά, «Χριστουγεννιάτικη Ιστορία - Ένα δέντρο, μια φορά»

Το δέντρο 
 

THE BOY AND THE TREE

Σ' ένα άχαρο πεζοδρόμιο μιας πολύβουης πολιτείας ήταν κάποτε ένα άσχημο παραμελημένο δέντρο. Κανείς δεν το πρόσεχε. Κανείς δεν το φρόντιζε. Κανείς δεν του έδινε την παραμικρή σημασία. Τα φύλλα του είχαν μαραζώσει, είχαν πέσει από καιρό κι είχε απομείνει γυμνό, σκονισμένο και καχεκτικό.

Ποτέ δεν είχε γνωρίσει του δάσους τη δροσιά. Δεν είχαν κελαηδήσει ποτέ στα φύλλα του πουλιά, με δυσκολία να το άγγιζε πού και πού κάποια πονετική ηλιαχτίδα που γλιστρούσε στα κρυφά ανάμεσα στις μουντές και άχαρες πολυκατοικίες που το περιστοίχιζαν.

Οι περαστικοί διάβαιναν δίπλα του με αδιαφορία, βλοσυροί και βιαστικοί, χωρίς να του δίνουν καθόλου σημασία, μερικοί μάλιστα πετούσαν αποτσίγαρα, φλούδια από κάστανα και λερωμένα χαρτομάντηλα κι άλλοι φτύνανε στο χωμάτινο τετραγωνάκι γύρω από τη ρίζα του.

Και σα να μην έφταναν όλα αυτά, κατάλαβε από κάτι μηχανικούς με σκούρες καμπαρντίνες και κρεμαστά