Φράνσις Γκάλτον – Η στατιστική στη Ψυχολογία κι η θεωρία περί ευγονικής

Φράνσις Γκάλτον και Ευγονική

Σαν σήμερα, 16 Φεβρουαρίου 1822, γεννήθηκε ο βιολόγος και στατιστικός Φράνσις Γκάλτον, Ήταν αυτός που εισήγαγε τη στατιστική σκέψη στη βιολογία. Πρωτοπόρος σε πολλούς τομείς και, αν και κάποιες πλευρές του έργου του είναι παραπάνω από αμφιλεγόμενες, η γενικότερη συμβολή του στην επιστήμη δεν είναι αμελητέα.

Αυτός που εισήγαγε τη στατιστική σκέψη στη βιολογία ήταν ο πρώτος ξάδελφος του Κάρολου Δαρβίνου. Άνθρωπος με αρκετή οικονομική άνεση, ο Φράνσις Γκάλτον είχε γραφτεί στο Κολέγιο Τρίνιτυ του Καίμπριτζ το 1840.

Αρχικά σπούδασε ιατρική, αλλά στη συνέχεια ακολουθώντας τη συμβουλή του Δαρβίνου στράφηκε στα μαθηματικά. Ήταν είκοσι δύο ετών όταν ο πατέρας του πέθανε κληροδοτώντας του ένα αξιοπρεπές ποσό. Χωρίς να χρειαστεί ποτέ του να εργαστεί για να ζήσει, ο Γκάλτον έγινε ερασιτέχνης επιστήμονας.

Η εμμονή του ήταν οι μετρήσεις: μετρούσε τα κεφάλια των ανθρώπων, τις μύτες τους, τα άκρα τους, πόσες νευρικές κινήσεις έκαναν αυτοί που παρακολουθούσαν μια διάλεξη και πόσο ελκυστικές ήταν οι κοπέλες που συναντούσε στον δρόμο (τα κορίτσια του Λονδίνου πέτυχαν την ψηλότερη βαθμολογία, ενώ του Αμπερντήν τη χαμηλότερη). Μετρούσε τα χαρακτηριστικά των δακτυλικών αποτυπωμάτων, πρακτική που οδήγησε στην υιοθέτηση της αναγνώρισης μέσω δακτυλικών αποτυπωμάτων από τη Σκότλαντ Γιαρντ το 1901. Μετρούσε ακόμα και τη διάρκεια ζωής των ηγεμόνων και των ιερωμένων, η οποία όπως διαπίστωσε ήταν παραπλήσια με τη διάρκεια ζωής ανθρώπων από άλλους επαγγελματικούς κλάδους, γεγονός που τον οδήγησε στο συμπέρασμα ότι η προσευχή δεν ωφελεί σε τίποτα.

Η στατιστική στη Ψυχολογία κι η θεωρία περί ευγονικής

Στο βιβλίο του Hereditary Genius («Κληρονομική ιδιοφυία»), που εκδόθηκε το 1869, ο Γκάλτον έγραψε ότι το ποσοστό του πληθυσμού που έχει ύψος εντός οποιουδήποτε συγκεκριμένου διαστήματος υψών θα πρέπει να είναι σχεδόν σταθερό με την πάροδο του χρόνου, και ότι η κανονική κατανομή διέπει τόσο το ύψος όσο και οποιοδήποτε άλλο φυσικό χαρακτηριστικό: την περίμετρο του κεφαλιού, το μέγεθος του εγκεφάλου, το βάρος της φαιάς ουσίας, το πλήθος των εγκεφαλικών ινών κ.ο.κ.

Όμως ο Γκάλτον δεν σταμάτησε εκεί. Πίστευε ότι και ο χαρακτήρας των ανθρώπων καθορίζεται από την κληρονομικότητα και ότι, όπως και τα φυσικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων, ακολουθεί με κάποιο τρόπο την κανονική κατανομή. Έτσι, σύμφωνα με τον Γκάλτον, οι άνδρες δεν είναι όλοι «ίσης αξίας, ως κοινωνικές μονάδες, εξίσου ικανοί να ψηφίζουν και τα παρόμοια». Αντίθετα,

Μπορώ να επιλέξω τα φυσικά χαρακτηριστικά των παιδιών μου πριν από τη γέννησή τους;

Μπορώ να επιλέξω τα φυσικά χαρακτηριστικά
των παιδιών μου πριν από τη γέννησή τους;

Βιδάλης Τάκης

 

Σήμερα, είναι τεχνικά δυνατόν να επιλέξουμε το φύλο του μελλοντικού μας παιδιού, μια συνεχώς εξελισσόμενη δυνατότητα που θέτει το ερώτημα της λεγόμενης «θετικής ευγονικής», δηλαδή της επιλογής εμβρύου με βάση επιθυμητά σε εμάς φυσικά χαρακτηριστικά του. Ο «σχεδιασμός» των απογόνων μας είναι πλέον καθ’ οδόν.

Με την ανάπτυξη σύγχρονων μεθόδων στην εξωσωματική γονιμοποίηση, έχει αρχίσει να γίνεται λόγος για δυνατότητες που ανοίγει η τεχνολογία να «σχεδιάζουμε» τα παιδιά μας, επιλέγοντας εμείς τα φυσικά τους χαρακτηριστικά. Σήμερα, εκείνο που μπορούμε να πετύχουμε είναι η εξακρίβωση γενετικών χαρακτηριστικών στα έμβρυα που δημιουργούνται εξωσωματικά για την αναπαραγωγή, πριν την εμφύτευσή τους στη μήτρα της μελλοντικής μητέρας. Η μέθοδος ονομάζεται «προεμφυτευτική γενετική διάγνωση» και χρησιμοποιείται προς το παρόν για την αποφυγή σοβαρών νοσημάτων με γενετική βάση (μεσογειακή αναιμία, κυστική ίνωση κ.λπ.).

Με βάση τα αποτελέσματά της, εντοπίζονται παθολογικές περιοχές στο DNA, που συνδέονται με τα συγκεκριμένα νοσήματα, και αποκλείονται από την εμφύτευση τα έμβρυα που τις εμφανίζουν («αρνητική ευγονική»). Πέρα όμως από αυτή την επιλογή, η προεμφυτευτική διάγνωση μας κάνει γνωστό το φύλο του εμβρύου, ήδη από τη στιγμή της γονιμοποίησης του ωαρίου. Είναι λοιπόν τεχνικά δυνατόν, να επιλέξουμε και το φύλο του μελλοντικού μας παιδιού, μια δυνατότητα που θέτει το ερώτημα της λεγόμενης «θετικής ευγονικής», δηλαδή της επιλογής με βάση επιθυμητά σε εμάς φυσικά χαρακτηριστικά του. Η δυνατότητα αυτή θα αναπτύσσεται, όσο διευρύνονται οι – πολύ περιορισμένες προς το παρόν – γνώσεις μας για τη σύνδεση συγκεκριμένων γονιδίων με εξωτερικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου (ύψος, σωματική διάπλαση, χρώμα μαλλιών, ματιών κ.λ.π.).

Στο δρόμο για τον «σχεδιασμό» των απογόνων μας: Προβληματισμοί  

Τα τελευταία χρόνια ωστόσο, ο «σχεδιασμός» φυσικών χαρακτηριστικών έχει συνδεθεί με νέες τεχνικές

Πρωταθλητές με γενετικό ντόπινγκ...

Πρωταθλητές με γενετικό ντόπινγκ...

Του Γιάννη Ελαφρού

H νέα απειλή που αιωρείται πάνω από τον διεθνή αθλητισμό είναι το γενετικό ή γονιδιακό ντόπινγκ. Ξεχάστε τα μπουκαλάκια, τα χαπάκια και τα άλλα σκευάσματα. Δεν πρόκειται για αναβολικά και στεροειδή, τα συστατικά που «έφτιαξαν» πολλούς πρωταθλητές τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά για ό,τι πιο σύγχρονο δημιουργεί η βιοτεχνολογία και η γονιδιακή ιατρική. H κατασκευή του μεταλλαγμένου σούπερμαν, που θα σαρώνει τα χρυσά μετάλλια, ίσως δεν είναι τόσο μακριά... Οπως και οι κίνδυνοι για την υγεία των αθλητών και για το όποιο κύρος των Αγώνων. Από το 1998, ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Σίδνεϊ, εμφανίστηκε η ανησυχία για τον κίνδυνο γενετικού ντόπινγκ. Η εξέλιξη της γενετικής τα χρόνια που πέρασαν, η κατ' αρχήν αποκωδικοποίηση του ανθρώπινου DNA και τα πρώτα βήματα στην ανάδειξη γονιδίων με συγκεκριμένες αποστολές, έχουν πολλαπλασιάσει τους εφιάλτες. Το γενετικό ντόπινγκ, αόρατο και «καθαρό», στοιχειώνει τον ύπνο των «αθανάτων» της ΔΟΕ, χωρίς όμως να είναι σίγουρο ότι τον διακόπτει κιόλας...

Οι τεχνικές γενετικής βελτίωσης προορίζονται επίσημα για άτομα με ανεπάρκειες (π.χ. νεφροπαθείς) ή με δυσμορφίες. Αλλά όλο και περισσότερο καταλήγουν στον λαμπερό (όσο και σκοτεινό) κόσμο των πρωταθλητών. «Οταν η επιστήμη αναπτύσσεται χωρίς να υπάρχουν κανόνες και ηθικοί φραγμοί, υπάρχει κίνδυνος. H επιστήμη είναι πιθανό να αξιοποιηθεί λάθος», τονίζει ο Ντικ Πάουντ, πρόεδρος της Παγκόσμιας Υπηρεσίας αντι-ντόπινγκ.

Σε τι όμως συνίσταται το γενετικό ντόπινγκ; Πρόκειται για τη χορήγηση σε έναν αθλητή, με ενέσιμη βασικά μορφή, κατάλληλου γενετικού υλικού, που τροποποιεί τη γενετική του δομή, έτσι ώστε να ενισχύεται η παραγωγή μιας ορμόνης ή μιας πρωτεΐνης που βελτιώνει τις αποδόσεις του ανθρώπινου οργανισμού. Το ανησυχητικό είναι ότι τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές αρχίζουν να απομονώνουν τα γονίδια που συμβάλλουν στην υπερφυσική παραγωγή των ουσιών, οι οποίες χορηγούνταν με το κλασικό ντόπινγκ. Ετσι, θα μπορούσε να αντικατασταθεί πλήρως από το γενετικό!

Μεγαλύτερη αντοχή

Για παράδειγμα, πρόσφατα, ερευνητές απομόνωσαν το γονίδιο που συνδέεται με την ορμόνη

Το ντόπινγκ του μέλλοντος

Το ντόπινγκ του μέλλοντος

Του Θανάση Τσιγγάνα

. Το ντόπινγκ στον αθλητισμό με την μορφή που το ξέρουμε ώς σήμερα και το «γνωρίσαμε» στους αγώνες και στην Ολυμπιάδα σε λίγα χρόνια ίσως να είναι παρελθόν. Κι αυτό γιατί θα αντικατασταθεί από το γονιδιακό ντόπινγκ που θα δημιουργεί σούπερ-αθλητές. Ηδη στα εργαστήρια οι επιστήμονες έχουν δημιουργήσει σούπερ-ποντίκια οι επιδόσεις των οποίων… τρομάζουν.

Ακόμη και οι βιοηθικοί πιστεύουν ότι σε 20 χρόνια το γενετικό ντόπινγκ θα έχει ευρεία χρήση και ίσως θα είναι ευρύτατα αποδεκτό και από την κοινωνία που διψά για πανηγυρισμούς..

Σε μια τέτοια περίπτωση οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα διεξάγονται «εις τριπλούν»: Κλασικοί Ολυμπιακοί, Παραολυμπιακοί και Ολυμπιακοί με τους «γενετικά τροποποιημένους» αθλητές.

DΝΑ και επιδόσεις

Ο καθηγητής Γενετικής και Γενετικής του Ανθρώπου στο ΑΠΘ κ. Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης -στον οποίο ανήκει η παραπάνω διατύπωση- μιλώντας χθες βράδυ σε επιστημονικό συμπόσιο στη Θεσσαλονίκη με θέμα «Ιατρικές επιπτώσεις του Doping» στον αθλητισμό ανέφερε ότι «σήμερα η γενετική με τις σύγχρονες μεθοδολογίες ανάλυσης του DNA, «εισβάλλει» πολλαπλά στον αθλητισμό παρέχοντας τη δυνατότητα να διερευνηθεί αν οι επιδόσεις των πρωταθλητών είναι «γραμμένες» στο DNA τους». (Αυστραλοί και Ρώσοι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι ορισμένες παραλλαγές του DNA υπάρχουν σε διακεκριμένους αθλητές, αλλά όχι στους αθλητές μέτριου επιπέδου απόδοσης ή στο γενικό πληθυσμό). Μπορεί να διερευνήσει επίσης την παραγωγή και χορήγηση φυσιολογικών ανθρώπινων ουσιών (δηλαδή τα συνθετικά βιοτεχνολογικά προϊόντα που έχουν ίδια η παρόμοια δομή με φυσικές ανθρώπινες ορμόνες ή άλλες ουσίες όπως η τεστοστερόνη, η αυξητική ορμόνη, η ερυθροποιητίνη κ. ά.) και λαμβάνονται από αθλητές για να συμβάλλουν στην απόδοσή τους, δεν ανιχνεύονται εύκολα αλλά εγκυμονούν πολλές ανεπιθύμητες και σοβαρές επιπλοκές.

Εναλλακτικά, η δυνατότητα ρύθμισης της λειτουργίας των γονιδίων παρέχει απεριόριστες δυνατότητες

Βιονικός άνθρωπος: Πώς θα γίνουμε κυβερνοργανισμοί επεκτείνοντας τις ανθρώπινες δυνατότητες

Χιου Χερ: ο δημιουργός του βιονικού ανθρώπου

Χιου Χερ: Έχουμε μια ευκαιρία σ' αυτόν τον αιώνα να βάλουμε τέλος στις αναπηρίες.  

Στο βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε μια ομιλία του Χιού Χερ, διευθυντή του εργαστηρίου για τα βιονικά συστήματα του MIT, ο οποίος περπατά με βιονικά πόδια που ο ίδιος έχει δημιουργήσει.[1]   Στα 8 του, ο Χιού Χερ, ήταν ήδη πολύ καλός ορειβάτης ενώ τα 17 του ήταν ένας από τους καλύτερους ορειβάτες  στην Αμερική. Όμως σε μια ορειβατική αποστολή,  κατά τη διάρκεια μιας χιονοθύελλας,  αυτός και ένας άλλος ορειβάτης πλακώθηκαν από το χιόνι. Έμειναν εγκλωβισμένοι για τρεις νύκτες, και όταν τους βρήκαν, είχαν σοβαρά κρυοπαγήματα. Ο Χιου Χερ έχασε και τα δύο πόδια του, καθώς τον ακρωτηρίασαν, κάτω από το γόνατο.[2]

Όλα άρχισαν να αλλάζουν όταν έγινε η πρώτη προσθετική επέμβαση στα κάτω άκρα. Τότε, αποφάσισε να αφήσει πίσω την αναπηρία του και να κάνει τα πάντα, ώστε να σταθεί ξανά όρθιος και να ασχοληθεί  και πάλι με την ορειβασία, ο ίδιος σε συνέντευξή του θα πει: «Αυτό που συνέβη ήταν ότι τότε μου τοποθέτησαν συμβατικά μέλη. Ήμασταν στο 1982. Τρομοκρατήθηκα. Είπα στον εαυτό μου, “δεν μπορείς να ζήσεις έτσι”. Τα μέλη ήταν φτιαγμένα από ξύλο και καουτσούκ. Δεν υπήρχε από πίσω καμιά υπολογιστική επιστήμη ή ευφυΐα. Δεν υπήρχαν αισθητήρες. Δεν υπήρχαν υπολογιστές. Καμιά μυϊκή κίνηση. Σκέφτηκα: “Αστειεύεστε. Πρέπει να υπάρχει κάτι ακόμη”. Τότε μου ήρθε η έμπνευση και άρχισα να σχεδιάζω. Η πρώτη δουλειά που έκανα ήταν να σχεδιάσω τα δικά μου μέλη, έτσι ώστε να επιστρέψω στο αγαπημένο μου σπορ, την ορειβασία».[3]

Έτσι ο Χερ μετατράπηκε σταδιακά από παγκόσμιας κλάσης αναρριχητή σε ειδικό επιστήμονα που έστρεψε το ενδιαφέρον του στο ζήτημα που απασχολούσε και τον ίδιο: Δηλαδή στην ανάπτυξη τεχνητών μελών που θα προσφέρουν πολύ μεγαλύτερη λειτουργικότητα από εκείνη που του πρόσφερε η

Άνθρωποι στα μέτρα μας - Η Επανάσταση της Γενετικής Μηχανικής (Ντοκιμαντέρ)

 Η Επανάσταση της Γενετικής Μηχανικής

Το ντοκιμαντέρ της ανάρτησης,  μας παρουσιάζει μια ιδιαίτερα σημαντική επανάσταση της  γενετικής μηχανικής η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2012. Χάρη σε μία μοριακή συσκευή που ονομάζεται CRISPR-Cas9 η επεξεργασία του DNA θα είναι τόσο εύκολη, όσο πιέζοντας ένα απλό κουμπί. Πολλές και εκπληκτικές εφαρμογές θα είναι πλέον δυνατές, όπως η εξάλειψη της ελονοσίας, του Αλτσχάιμερ, του καρκίνου, του HIV,  το σταμάτημα ή η αντιστροφή της διαδικασίας της γήρανσης καθώς και η θεραπεία αρκετών άλλων γενετικών ασθενειών.  Με αυτό θα είναι δυνατό να παραγγείλουμε ένα «προγραμματισμένο» ζώο, ή ακόμη και ένα ανθρώπινο έμβρυο. Η γνώση όλων, η στόχευση όλων και η θεραπεία όλων είναι το  σύγχρονο σύνθημα της  γενετικής.

Το CRISPRCas9  αναμφίβολα ανοίγει έναν εντελώς νέο κόσμο στις δυνατότητες που θα δημιουργήσουν και εντέλει θα καθορίσουν ποιο θα είναι το μέλλον του ανθρώπου. Οι οικονομικές  επίσης επιπτώσεις μιας τέτοιας ανακάλυψης είναι σίγουρα συντριπτικές. Όμως, ταυτόχρονα η εξέλιξη αυτή, θέτει και θεμελιώδη ηθικά ζητήματα. Μπορούμε να φανταστούμε τους «ενισχυμένους» ανθρώπους; Μήπως με αυτές τις τεχνικές της γενετικής επανεμφανίζεται, με τρόπο μάλιστα δυναμικό, η άλλοτε αποκηρυγμένη ευγονική; Μπορούμε να σφυρηλατήσουμε τη ζωή και την εξέλιξη σύμφωνα με τις ανάγκες μας; Είναι ηθικά επιτρεπτό να δημιουργήσουμε ανθρώπους με επιλεγμένα χαρακτηριστικά; Έχουμε το δικαίωμα να αλλάξουμε το γονιδίωμα των επομένων γενεών;  Ποιο είναι το όριο ασφάλειας για να προχωρήσουμε σε

Η ιστορία της Ευγονικής και η πρόκληση Γουότσον

James Dewey Watson

Του John Joe McFadden* / The Guardian

 

Ο Τζέιμς Γουότσον, ο 79χρονος γενετιστής που την περασμένη εβδομάδα δήλωσε ότι οι Αφρικανοί είναι λιγότερο έξυπνοι από τους Ευρωπαίους ακολουθεί μια μακρά και αμφιλεγόμενη παράδοση γενετιστών και οπαδών της ευγονικής. Μετά το θάνατο της μικρότερης κόρης του, ο Δαρβίνος είπε ότι η φυσική επιλογή «έκανε ένα τραγικό και φρικτά βάρβαρο λάθος». Ισως όμως η ανθρώπινη επιλογή θα μπορούσε να τα καταφέρει καλύτερα. Το βήμα της ευγονικής δεν το πρότεινε ο ίδιος ο Δαρβίνος. Ομως το 1930 έξι συγγενείς του ήταν μέλη της Βρετανικής Εταιρείας Ευγονικής, και ο γιος του ήταν πρόεδρος της το 1911-1928. Ο εξάδελφος του Δαρβίνου, Φράνσις Γκάλτον, έπλασε τον όρο «ευγονική» και πρότεινε να τελειοποιηθεί το ανθρώπινο είδος με την αναπαραγωγή «μόνο των καλύτερων», ώστε τα «αδύναμα έθνη» να δώσουν τη θέση τους «στις πιο ευγενικές ποικιλίες του ανθρώπινου είδους». Στις αρχές του 20ού αιώνα Ενώσεις Ευγονικής ξεπήδησαν σε πολλές δυτικές χώρες με στόχο την προώθηση προγραμμάτων σωστού ανθρώπινου ζευγαρώματος. Ως νεαρός υπουργός, ο Γουίνστον Τσόρτσιλ υποστήριξε την υποχρεωτική στείρωση των «πτωχών τω πνεύματι και παρανοϊκών τάξεων».

Στις Ενώσεις Ευγονικής δεν μετείχαν μόνο επιστήμονες, αλλά επίσκοποι, καλλιτέχνες, πολιτικοί και συγγραφείς. Τα γραπτά των τελευταίων προδίδουν τις πραγματικές ρίζες της σκέψης τους. Το φόβο. Το 1915, η Βιρτζίνια Γουλφ έγραψε στο ημερολόγιό της: «Συναντήσαμε και χρειάστηκε να προσπεράσουμε μια μακριά γραμμή ηλιθίων. Ηταν φρικτό. Θα έπρεπε σίγουρα να εξολοθρευτούν». H ευγονική έβρισκε

Βιοτεχνολογία: Φραγμός στα «μωρά κατά παραγγελία»

«Μωρά κατά παραγγελία»

Του Κώστα Δεληγιάννη

Μία απόφαση - ορόσημο για τη γενετική τροποποίηση ελήφθη σε συνέδριο κορυφαίων γενετιστών στην Ουάσιγκτον, καθώς στην ανακοίνωση που εκδόθηκε αναφέρεται ότι, προς το παρόν τουλάχιστον, είναι εξαιρετικά πρόωρη οποιαδήποτε συζήτηση για την παρέμβαση στο DNA ανθρώπινων εμβρύων τα οποία πρόκειται να έρθουν στη ζωή.

Τέτοιες παρεμβάσεις θα δήλωναν ανευθυνότητα ακόμη και στην περίπτωση που ο στόχος είναι η θεραπεία κάποιας ασθένειας. Κι αυτό γιατί, σύμφωνα με την ανακοίνωση, παραμένουν άγνωστοι οι κίνδυνοι που μπορεί να προκληθούν στο έμβρυο.

Το συνέδριο οργανώθηκε από τις εθνικές ακαδημίες των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Κίνας, με σκοπό να διερευνηθούν οι προοπτικές που ανοίγουν νέες και εξαιρετικά ακριβείς τεχνικές για την τροποποίηση του γενετικού υλικού. Μία τέτοια τεχνική, η οποία ονομάζεται Crispr-Cas9, επιτρέπει στους επιστήμονες να παρέμβουν «στοχευμένα» στο γενετικό υλικό, με σκοπό να αφαιρέσουν ή να αντικαταστήσουν ένα ελαττωματικό γονίδιο.

Η Crispr-Cas9 είναι τόσο φθηνή και αποτελεσματική, που τα τελευταία δύο χρόνια έχει χρησιμοποιηθεί σε αναρίθμητα πειράματα, σε εργαστήρια από όλο τον κόσμο. Έτσι, η τόσο μεγάλη διάδοσή της ώθησε τους

ΗΠΑ: Εκτρώσεις και ευγονική μια λεπτή γραμμή

 Εκτρώσεις και ευγονική μια λεπτή γραμμή

Τον περασμένο Φεβρουάριο, στην Utah των Η.Π.Α. πέρασε από την Επιτροπή της Γερουσίας ένας καινούργιος νόμος που απαγορεύει την έκτρωση σε περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει έγκυρη διάγνωση για σύνδρομο Down.

Αυτή η νομοθεσία είχε ξαναέρθει στο προσκήνιο το 2018, κατά την διάρκεια της συζήτησης μια παράγραφος είχε προστεθεί στην πρόταση νόμου η οποία αναφέρει ότι ήταν αναγκαία μια περαιτέρω διαβούλευση για την συνταγματικότητα του νόμου. Oι αλλαγές πρέπει να υιοθετηθούν από την πολιτεία της Utah και μετέπειτα από την Γερουσία πριν ενεργοποιηθεί ο νόμος. Αυτές οι νέες ρυθμίσεις προτείνονται επειδή υπάρχουν επιχειρήματα τα οποία υποστηρίζουν ότι κάποιος άνθρωπος με σύνδρομο Down παραμένει ικανός και έχει ένα μεγάλο προσδόκιμο ζωής και μια

Ανησυχία για τις συσκευές διέγερσης εγκεφάλου που διατίθενται άμεσα στους καταναλωτές.

Ανησυχία για τις συσκευές διέγερσης εγκεφάλου

Η βιοεπιστήμη του «κάντο μόνος σου» έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον πολλών, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, λόγω των επιτευγμάτων που παρουσιάζει. Μία από τις τελευταίες ανακαλύψεις, αφορά συσκευές εγκεφαλικής διέγερσης, που παρέχονται απευθείας στον καταναλωτή.

Μεγάλος αριθμός νευροδιεγερτικών συσκευών έχουν εμφανιστεί στην αγορά, οι οποίοι υποτίθεται πως παρακολουθούν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου ή παρέχουν σε χαμηλά επίπεδα, απευθείας διακρανιακή διέγερση ηλεκτρικά (tDCS). Λέγεται, πως οι συσκευές αυτές κάνουν τα πάντα, από αύξηση της συγκέντρωσης μέχρι μείωση του άγχους, ακόμη και βελτίωση της ικανότητας των χρηστών για ορθολογική σκέψη.

Παράδειγμα αποτελούν το δημοφιλή ακουστικά neuropriming, που πωλούνται από την εταιρεία τεχνολογίας, Halo. Η σπορ έκδοση του ακουστικού, λέγεται ότι βελτιώνει την απόδοση των αθλητών, κατά τη διάρκεια των αθλημάτων που συμμετέχει έκαστος. Στην ιστοσελίδα της εταιρείας, μία επιστημονική έρευνα αναφέρει, πως το ακουστικό βελτίωσε τις επιδόσεις των αθλητών που ασχολούνται με την ποδηλασία κατά 17%.

Οι εταιρείες τεχνολογίας είναι ενθουσιασμένες με τις απεριόριστες δυνατότητες που προσφέρουν οι διάφορες συσκευές νευροδιέγερσης που κυκλοφορούν στην αγορά και η απευθείας αγορά τους από τους

Η ιστορία της ευγονικής

Βραβείο ευγονικής στην Αγγλία

Από τα αρχαία χρόνια, στους Ναζί και τις αναγκαστικές στειρώσεις στις ΗΠΑ

Η ευγονική είναι ένας κλάδος της Βιολογίας, ο οποίος έχει σκοπό να βελτιώσει την βιολογική υπόσταση του ανθρώπου. Στο πέρασμα των αιώνων ο κλάδος αυτός είχε πολλούς υποστηρικτές, ανάμεσα στους οποίους συμπεριλαμβάνονται μερικά από τα σπουδαιότερα μυαλά που έχουν υπάρξει ποτέ, καθώς επίσης ορισμένοι από τους χειρότερους εκπροσώπους του ανθρώπινου είδους, όπως αναφέρει δημοσίευμα της ιστοσελίδας todayifoundout.com.

Αρχαία ευγονική

Η ευγονική είναι τόσο παλιά όσο ο Πλάτωνας, ο οποίος στην «Πολιτεία» υποστηρίζει ότι η πολιτεία θα έπρεπε να ελέγχει την αναπαραγωγή στις κυρίαρχες τάξεις:

«Η κατάργηση του πλούτου οδηγεί στην παρακμή της παραδοσιακής οικογένειας: κανένα παιδί δε θα πρέπει να γνωρίζει τους γονείς του και το αντίστροφο, προκειμένου να αποφευχθεί η κληροδότηση, η προσωπική περιουσία και ο νεποτισμός στα δημόσια αξιώματα. Οι άρχοντες σχηματίζουν ζεύγη για αναπαραγωγή, φροντίζοντας όμως να μην υπάρχει ερωτική ασυδοσία. Έτσι, παράγεται σταθερός πληθυσμός μέσω της ευγονικής, ενώ παράλληλα η κοινωνική συνοχή αυξάνεται, καθώς οι οικογενειακοί δεσμοί εκφράζονται προς όλα τα μέλη της Πολιτείας» αναφέρει η Wikipedia.

Παρότι οι απόψεις του άλλαξαν με τα χρόνια, ακόμη και στο τέλος πίστευε ότι οι γάμοι στην άρχουσα τάξη θα πρέπει να διεξάγονται «υπό την εποπτεία ενός συμβουλίου, που θα διορίζεται από δικαστικούς λειτουργούς» προσθέτει ο αρθρογράφος.

Ευγονική στον 19ο και 20ο αιώνα

Ανθρώπινη Επιλογή

Οι ιδέες γύρω από την επιλογή και την επιβίωση του τελειότερου έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλείς στα μέσα και προς το τέλος του 1800, χάρη στο έργο του Κάρολου Δαρβίνου «Περί της Καταγωγής των Ειδών»

Η ευγονική και ευθανασιακή νοοτροπία του σύγχρονου ανθρώπου

του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλάσιου Ιεροθέου

Παρατηρούμε ότι η εποχή μας διακρίνεται από μια ευγονική και ευθανασιακή νοοτροπία, και τις εκδηλώσεις αυτής της νοοτροπίας τις βλέπουμε καθημερινά στην ζωή των συνανθρώπων μας, αλλά πολλές φορές αυτό επηρεάζει και εμάς τους ίδιους.

Θεολογικά μπορούμε να πούμε ότι τόσο η ευγονική όσο και η ευθανασιακή νοοτροπία συνδέεται με το πάθος της φιλαυτίας και της ευζωΐας, αλλά και της απολυτοποίησης της παρούσης ζωής, με την παραθεώρηση της μετά τον θάνατον ζωής. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια νοοτροπία που αρνείται την θνητότητα και παθητότητα, τον πόνο που συνδέεται με αυτές, αλλά παραθεωρεί και την εμπιστοσύνη στην Πρόνοια του Θεού. Ενώ η ζωή και ο θάνατος είναι δεδομένα και συνδέονται με τον Θεό, οι άνθρωποι τα ιδιοποιούνται και συμπεριφέρονται ως ιδιοκτήτες. Τα συνθήματα που επικρατούν περί της «διαχειρίσεως και επιλογής της ζωής» και της «διαχειρίσεως του θανάτου» και του δικαιώματος στην ζωή και τον θάνατο συνιστούν μια διαφωτιστική νοοτροπία που απολυτοποιεί και αυτονομεί την ανθρώπινη ζωή. Νομίζει κανείς ότι και στο θέμα αυτό εφαρμόζεται πρακτικά η θεωρία του υπερανθρώπου του Νίτσε.

Όπως είναι γνωστόν ο Νίτσε είναι ο εκφραστικότερος εκπρόσωπος μιας τάσης που αναπτύχθηκε στα μέσα του 19ου αιώνος που χαρακτηρίζεται ως «φιλοσοφία της ζωής». Μεταξύ των άλλων ο Νίτσε διακηρύσσει ότι οι ηθικές έννοιες δεν είναι αντικειμενικές, όπως διατυπώνεται στο βιβλίο του «Ανθρώπινα, πάρα πολύ ανθρώπινα» και ακόμη ότι ο μόνος υπαρκτός κόσμος είναι ο φυσικός κόσμος όπως διατυπώνεται στο βιβλίο του «Πέραν του καλού και του κακού». Στα βιβλία του «Τάδε έφη

Η ευγονική υπό το πρίσμα της 0ρθόδοξης Διδασκαλίας

Του Γεωργίου Κατσιμίγκα Νοσηλευτού ΠΕ κ΄ ΤΕ, Θεολόγος, Υποψήφιου Διδάκτορος Ιατρικής, Νοσοκομείου Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, Δρακοπούλειο Κέντρο Αιμοδοσίας, Αθήνα. Συνεργάτου της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής Ειδικών Ποιμαντικών Θεμάτων και Καταστάσεων της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος

Ειδική Συνοδική Επιτροπή επί Ειδικών Ποιμαντικών Θεμάτων και Καταστάσεων (Κανονισμός 135/1999) 

ΕΥΓΟΝΙΚΗ 

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 

Ο όρος ευγονική εισάγεται για πρώτη φορά το 1883 από τον ιατρό και μαθηματικό Francis Galton εξάδελφο του Δαρβίνου. Ευγονική (ευ+ γόνος) ορίζεται ως η προσπάθεια της επιστήμης να πετύχει τον εξευγενισμό του ανθρώπινου γένους με βάση τους νόμους της βιολογίας και της κληρονομικότητας (Μάλλιος 2004). Με άλλα λόγια θα λέγαμε, ότι η ευγονική είναι η επιστήμη που ασχολείται με την βελτίωση της κληρονομικής ποιότητας μιας φυλής ή ενός γένους. Στόχος της είναι η φυσική, η διανοητική και η ηθική αναβάθμιση του ανθρώπινου γένους. Η ευγονική λειτουργεί σε δύο βασικές κατευθύνσεις: Στην αρνητική ευγονική, η οποία αποσκοπεί στη μείωση της συχνότητας των ανεπιθύμητων γενετικών γνωρισμάτων και στη θετική ευγονική, με την οποία επιχειρείται η βελτίωση των χαρακτηριστικών ενός οργανισμού ή ενός είδους.
Επίσημα, η ιστορική απαρχή του κινήματος της ευγονικής τοποθετείται στα τέλη του 19ου αιώνα, αν και στην αρχαία Σπάρτη παρατηρείται το φαινόμενο εφαρμογής ευγονικών μέσων με τη ρίψη των ασθενών βρεφών στο βάραθρο του Καιάδα. Τα βασικά μέσα της αρνητικής ευγονικής που εφαρμόστηκαν από διάφορους κρατικούς φορείς, ήταν η αποθάρρυνση, η αποφυγή της αναπαραγωγής των μη υγιών ατόμων μέσω της αποτροπής του γάμου και φυλετικής μίξης, η ιδρυματοποίηση, η στείρωση και μερικές φορές ο ευνουχισμός (Epstein 2003). Η ευγονική όπως εφαρμόστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου αιώνα στερείται επιστημονικού βάθους και σοβαρότητας, παρόλο που εκπρόσωποί της προσπάθησαν να της δώσουν επιστημονική χροιά. Η εμμονή στη γενετική αιτιοκρατία, η πεποίθηση δηλαδή ότι όλες οι ανεπιθύμητες ασθένειες και διάφορα άλλα χαρακτηριστικά, όπως η εγκληματικότητα, ο αλκοολισμός, η νοητική υστέρηση, η ομοφυλοφιλία, που οι ευγονιστές προσπαθούσαν να εξαλείψουν, ήταν γενετικά προκαθορισμένα και μη αναστρέψιμα από περιβαλλοντική επίδραση, είναι μη αποδεκτές θέσεις σήμερα από την επιστημονική κοινότητα.

Β. ΗΘΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 

Με τη σημαντική όμως πρόοδο της βιολογίας και της γενετικής μηχανικής τα τελευταία χρόνια, η ευγονική εμφανίζεται και πάλι στο επίκεντρο συζητήσεων και βιοηθικού προβληματισμού. Όσοι αποδέχονται ευγονικές αντιλήψεις, υποστηρίζουν τις επεμβάσεις στο ανθρώπινο γονιδίωμα με σκοπό τη “βελτίωση”

Βιονικά πόδια, i-Limb και άλλα «υπεράνθρωπα» προσθετικά μέλη που προκαλούν τη ζήλεια…

Ο καθηγητής του ΜΙΤ Hugh Herr,
στο εξώφυλλο του περιοδικού
Design News.
Φωτογραφία adrienbisson.com

Κατά τον Hugh Herr, καθηγητή στο MIT, διευθυντή του Biomechatronics Group στο MIT Media Lab και ομιλητή στα Ted, Lab και ομιλητή στα Ted, ίσως και να υπάρχουν κάποια πλεονεκτήματα αν χάσεις ένα πόδι: ας πούμε μειώνεται κατά 50% το κόστος του πεντικιούρ, κι ένα ζευγάρι κάλτσες αντέχει διπλάσιο χρόνο. «Είναι σχεδόν άδικο», λέει για τα πλεονεκτήματα των ακρωτηριασμένων σε σχέση με τους αρτιμελείς. «Καθώς η τεχνολογική εξέλιξη στην προσθετική μελών είναι ραγδαία, οι χρήστες των προσθετικών μελών μπορούν να εκμεταλλευτούν τις εξελίξεις αυτές. Μπορούν να κάνουν «upgrade» στις βιολογικές τους δυνατότητες, κάτι που ένας αρτιμελής άνθρωπος δεν μπορεί να κάνει στο βιολογικό του σώμα».

Ο Herr μόνον επιφανειακά αστειεύεται και μιλά εκ πείρας: ήταν 17 ετών όταν έχασε και τα δύο πόδια του σε ένα ατύχημα στη διάρκεια μιας εκδρομής ορειβασίας στο Mount Washington. Δεν θέλει να τον λυπούνται. Αντ’αυτού, φορά τα καλωδιωμένα, αστραφτερά υπερτεχνολογικά του προσθετικά μέλη -ρομποτικούς αστραγάλους και πόδια που μπορούν να τον προωθήσουν στην άλλη άκρη του χώρου με  εκτινάξεις των 400-watt- και νιώθει πως του χαρίζουν δύναμη και στυλ, έναν περίεργο μαγνητισμό του πολύ κακού παιδιού. «Όταν η τεχνολογία λειτουργεί,  όταν μπορεί να σε κάνει πιο δυνατό ή πιο γρήγορο απ’ό,τι ήσουν. Η εικόνα που έχουν οι άλλοι για σένα αλλάζει σε μια νύχτα. Γίνεσαι ξαφνικά δυνατός και υπολογίσιμος», λέει.

Από το “ξύλινο” στο βιονικό πόδι

Όποιος ακούει τις λέξεις «προσθετικά μέλη» μπορεί να θεωρεί ύβρη την ανέμελη στάση του Herr. Η σκέψη ότι ένα τεχνητό μέλος μπορεί να κάνει κάποιον πιο δυνατό ή πιο γρήγορο, ή να προσφέρει κάποιο άλλο κοινωνικό πλεονέκτημα, δημιουργεί σκεπτικισμό. Το να φοράς προσθετικό πόδι μπορεί να είναι άβολο ή να προκαλεί πόνο. Είναι μια εμφανής απόδειξη απώλειας και πληγωμένης υγείας. Και, για τους περισσότερους, δεν θεωρείται σύμβολο κοινωνικού στάτους.

Photograph by Jesse Frohman

Σε μεγάλο βαθμό, ο σκεπτικισμός μας απέναντι στη στάση του Herr οφείλεται στο ότι για πολλά  χρόνια, τα προσθετικά μέλη ήταν άσχημα, απωθητικά, ακόμη και τρομακτικά. Ποιος θα αποκαλούσε ένα τεχνητό μέλος «αντικείμενο design», όπως θα έλεγε για ένα Audi ή για ένα iPhone;  Ποιος θα θεωρούσε πως θα γινόταν καλύτερος ή ωραιότερος με ένα τεχνητό μέλος

«Όταν ανέλαβα το πόστο μου», λέει ο Stuart Mead, CEO της Touch Bionics, μιας σκωτσέζικης εταιρίας

Ο οικογενειακός προγραμματισμός και αμβλώσεις στην Κίνα

Οι αμβλώσεις στην Κίνα

Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα πραγματοποιεί αποφασιστικά βήματα προς την κατεύθυνση της χαλάρωσης ή ακόμα και του τερματισμού της πολιτική της για τον οικογενειακό προγραμματισμό, η οποία ορίζει ρητά πόσα παιδιά μπορούν να αποκτήσουν τα ζευγάρια. Το 2016, η Κίνα έβαλε τέλος στην τριακονταετή πολιτική του ενός παιδιού επιτρέποντας στα ζευγάρια να αποκτούν δύο παιδιά εφόσον το επιθυμούν. [1]

Η Κίνα εισήγαγε την πολιτική του ενός παιδιού το 1979, προκειμένου να εμποδίσει την ανεξέλεγκτη πληθυσμιακή έκρηξη. Όσα ζευγάρια παραβίαζαν τον νόμο του ενός παιδιού καλούνταν να καταβάλουν τσουχτερά πρόστιμα ανάλογα με το εισόδημά τους. Όμως οι κινέζικες οικογένειες ανέκαθεν είχαν αδυναμία στα αγόρια, έτσι συχνά τα ζευγάρια επέλεγαν την έκτρωση όταν ανακάλυπταν ότι θα αποκτήσουν κόρη. Αυτό είχε ως επακόλουθο να διαταραχθεί η ισορροπία στην αναλογία ανδρών και γυναικών, με αποτέλεσμα αρκετοί Κινέζοι να δυσκολεύονται να βρουν συζύγους ώστε να παντρευτούν. [2]

Από το 1979, που θεσπίστηκε η πολιτική για το ένα παιδί, έως τη χαλάρωση του μέτρου, πραγματοποιήθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια αμβλώσεις. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία ο αριθμός των εκτρώσεων κορυφώθηκε στη δεκαετία μεταξύ 1982 -1992 με πάνω από 10 εκατ. αμβλώσεις τον χρόνο.[3] Μάλιστα συχνά οι αρχές προχωρούσαν και σε εξαναγκαστικές αμβλώσεις.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Φενγκ Τζιαμέι, η οποία το 2012 υποβλήθηκε σε αναγκαστική έκτρωση κατά τον έβδομο μήνα της εγκυμοσύνης της. Όμως, όταν οι φωτογραφίες του ματωμένου της εμβρύου δημοσιεύτηκαν μέσω του διαδικτύου, προκάλεσαν κύμα αγανάκτησης και διαμαρτυρίας σε όλο τον κόσμο. Μετά τη δημοσιοποίηση του θέματος οι κινεζικές αρχές αναγκαστήκαν να της καταβάλουν το ποσό των 70.000 γιούαν (8.970 ευρώ) ως αποζημίωση.  Μια άλλη περίπτωση που καταγγέλθηκε από ανθρωπιστικές οργανώσεις, είναι η υπόθεση της Φενγκ, την οποία εξανάγκασαν να πραγματοποιήσει άμβλωση επειδή δεν μπορούσε να πληρώσει το πρόστιμο των 40.000 γιουάν (4.880 ευρώ) που επιβάλλονταν  σε όσες γυναίκες δε σεβόντουσαν την πολιτική του ενός παιδιού.[4]

Αμέσως παρακάτω μπορείτε να παρακολουθήσετε ένα σύντομο βίντεο του 2011, όπου περιγράφονται τα αποτελέσματα της πολιτικής του ενός παιδιού.[5]

Τα «μωρά κατά παραγγελία» μπαίνουν στο... ψυγείο

Παιδιά κατά παραγγελία

της Θεοδώρας Τσώλη 

Στην εποχή των ιντερνετικών παραγγελιών κάθε είδους (από ρούχα ως ηλεκτρικές συσκευές) μια αμερικανική εταιρεία που προκάλεσε ιδιαίτερο θόρυβο το τελευταίο διάστημα παρείχε ως προχθές σε υποψήφιους γονείς τη δυνατότητα να δώσουν τη δική τους ιδιαίτερη... παραγγελία ώστε να μάθουν (με βάση το γενετικό υλικό τους) τι... μοντελάκι θα γεννήσουν. Η 23andMe κατοχύρωσε πρόσφατα, με τις ευλογίες των αρμοδίων στις ΗΠΑ, ευρεσιτεχνία σχετικά με έναν μετρητή χαρακτηριστικών του βρέφους το οποίο ένα ζευγάρι προτίθεται να φέρει στον κόσμο - πρόκειται για μια υπηρεσία που με βάση το DNA (συλλέγεται μέσω δείγματος σάλιου) από τους δύο υποψήφιους γονείς δίνει απαντήσεις για διαφορετικά χαρακτηριστικά του παιδιού, από το αν θα έχει τα σγουρά μαλλιά της γιαγιάς του και τα μπλε μάτια του παππού του, ως το αν θα μεταβολίζει καλά το αλκοόλ, αν θα έχει... ξηρό κερί στα αφτιά του, αν θα πίνει καφέ με τις... κανάτες ή αν θα γίνει Γιουσέιν Μπολτ ή Χαϊλέ Γκεμπρεσελασιέ στο μέλλον.

Ωστόσο η πατέντα αυτή ξεσήκωσε πλήθος αντιδράσεων - δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έκαναν λόγο για σχέδια «ευγονικής» -, με αποτέλεσμα μέσα στην εβδομάδα που μας πέρασε η αρμόδια Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (Food and Drug Administration, FDA) να ζητήσει απόσυρση των γενετικών τεστ της εταιρείας που δίνουν στους πελάτες (πιθανότατα μη ασφαλείς) πληροφορίες για θέματα υγείας. Πριν από 48 ώρες η εταιρεία, με κείμενο που ανήρτησε στην ιστοσελίδα της, ανέφερε πως συμμορφώνεται (τουλάχιστον προς το παρόν) με τις εντολές της FDA σταματώντας την παροχή αυτών των «ευαίσθητων» σε ό,τι αφορά τα δεδομένα υγείας γενετικών kit. Και λέμε προς το παρόν, καθώς η διευθύνουσα σύμβουλός της Αν Βοζίσκι- από τα διάσημα ονόματα της Silicon Valley και εν διαστάσει σύζυγος του συνιδρυτή της Google Σεργκέι Μπριν - με δική της επιστολή προς τους περισσότερους από 500.000 ως σήμερα πελάτες της εταιρείας αφήνει την... πόρτα ανοιχτή για μελλοντική επανακυκλοφορία των αμφιλεγόμενων γενετικών εξετάσεων. 


Ο μετρητής κληρονομικότητας

Ο μετρητής κληρονομικότητας

Η πατέντα που κατοχύρωσε η 23andMe με έδρα στην Καλιφόρνια αφορούσε το αποκαλούμενο Family Traits Inheritance Calculator (ήτοι έναν Μετρητή Κληρονομικότητας των Οικογενειακών Χαρακτηριστικών) - πρόκειται για μια υπηρεσία την οποία η εταιρεία παρείχε στους πελάτες της ήδη από το 2009 έναντι 99 δολαρίων κατ' άτομο. Ο μετρητής αυτός διαφημιζόταν από την 23andMe ως ένα διασκεδαστικό μέσο ώστε να γνωρίζουν δύο άνθρωποι που επιθυμούν να κάνουν παιδί πώς θα μοιάζει. Ωστόσο η πατέντα, η αίτηση για κατοχύρωση της οποίας έγινε πριν από περισσότερο από πέντε χρόνια, περιείχε διατυπώσεις οι οποίες άφηναν... ορθάνοιχτο παράθυρο και για άλλες εφαρμογές αυτού του μέσου, συμπεριλαμβανομένου του γενετικού ελέγχου των σπερματοζωαρίων και των ωαρίων τα οποία χρησιμοποιούνται στην εξωσωματική γονιμοποίηση.

Στο κείμενο της ευρεσιτεχνίας αναφερόταν η πιθανότητα «σάρωσης» των υποψήφιων παιδιών που θα έλθουν στον κόσμο για χαρακτηριστικά όπως το χρώμα των ματιών, ο κίνδυνος διαφόρων ασθενειών, το ύψος και το φύλο. Για παράδειγμα, μια υποψήφια μητέρα που θα κατέφευγε σε κλινική εξωσωματικής γονιμοποίησης για να βρει δότη σπέρματος θα μπορούσε να ζητήσει τη σύγκριση του δικού της γενετικού υλικού με εκείνο πολλών διαφορετικών υποψήφιων δοτών ώστε να επιλέξει εκείνον που θα της προσέφερε τα επιθυμητά «εκλεκτά» χαρακτηριστικά για το παιδί που θα γεννούσε (σε πλαίσιο που ξέφευγε πολύ από εκείνο της ήδη υπάρχουσας προεμφυτευτικής διάγνωσης η οποία αφορά την επιλογή εμβρύων που δεν θα φέρουν γενετικές μεταλλάξεις οι οποίες συνδέονται με σοβαρές κληρονομικές ασθένειες).

Οι ηθικές ενστάσεις

Είναι επόμενο λοιπόν το γεγονός ότι η πατέντα αυτή ξεσήκωσε αντιδράσεις, καθώς δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έσπευσαν να μιλήσουν για το ότι ανοίγει η πύλη (και μάλιστα με επίσημη αμερικανική κρατική «σφραγίδα») για... τέλεια παιδιά κατά παραγγελία. Το θέμα απασχόλησε ακόμη και έγκριτες επιστημονικές επιθεωρήσεις και ήταν άκρως χαρακτηριστικό άρθρο γνώμης ειδικών στη Βιοηθική από το Βέλγιο, την Ολλανδία και τη Γαλλία που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Genetics in

«Νόσος» ή «Διαφορετικότητα»; Η ερώτηση της ευγονικής

Νόσος» ή «Διαφορετικότητα»;

Μόλις 100 χρόνια πίσω στις Ηνωμένες Πολιτείες, η ευγονική ήταν νόμος. Από το 1907 έως το 1931, η Ιντιάνα,η Καλιφόρνια και 28 άλλα κράτη έκαναν στειρώσεις σε περισσότερους από 64.000 ανθρώπους που θεωρούνταν «ακατάλληλοι» συμπεριλαμβανομένων των διανοητικά ανάπηρων, των μεταναστών, των μαύρων, των φτωχών, των άγαμων μητέρων, των ατόμων με σωματικές αναπηρίες και των ψυχικά ασθενών. Αυτή η αναγκαστική στείρωση εγκρίθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο του 1927 Buck v Bell.

Σήμερα με τις προγεννητικές και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης εξετάσεις, είναι εφικτό να προβλέπουν εκατοντάδες καταστάσεις για το έμβρυο όπως είναι η επικινδυνότητα μια εγκυμοσύνης ή η κληρονομικότητα.

Ένα βίντεο της Jill Rosenbaum σε συνεργασία με το American Experience, περιγράφονται περιπτώσεις που εγείρουν σημαντικά ηθικά ζητήματα. Μία τέτοια περίπτωση ήταν ο τερματισμός μιας εγκυμοσύνης λόγω Tay Sachs. μιας θανατηφόρας ασθένειας. Η ακτιβίστρια Rebecca Cokely που πάσχει από νανισμό εκφράζει την ανησυχία της λέγοντας πως κάποιοι άνθρωποι τερματίζουν την εγκυμοσύνη μετά από διάγνωση του γιατρού πως το παιδί πρόκειται να γεννηθεί με νανισμό, πράγμα που δε θα εμποδίσει το παιδί να έχει μια υγιή ζωή.

H Jill Rosenbaum θέτει κάποια ερωτήματα όπως το τι είναι η νόσος και τι η διαφορετικότητα και ποιος ξέρει να θέσει ηθικά όρια. Αυτά τα ερωτήματα είναι δύσκολα να απαντηθούν από γενετιστές και

Παραγωγή παιδιών κατά παραγγελία;

Παραγωγή παιδιών κατά παραγγελία;

Στο παρελθόν, οι άνθρωποι χρησιμοποίησαν ποικίλες μεθόδους, όπως την παιδοκτονία, την προσεκτική επιλογή των συντρόφων, τη στείρωση και την άμβλωση με σκοπό τη βελτίωση της εξέλιξης του είδους τους. Ποια είναι όμως τα όρια βιοϊατρικής και ηθικής; Με τις νέες ανακαλύψεις τις βιοϊατρικής τίθεται ένα τεράστιο ηθικό ζήτημα, που φτάνει μέχρι τα όρια της δυνατότητας αλλαγής του ανθρώπινου είδους.

Βρισκόμαστε στα πρόθυρα νέων ανακαλύψεων της μοριακής γενετικής με τη βοήθεια της ανάλυσης δεδομένων και της κυτταρικής βιολογίας, που θα επιτρέπουν τη δημιουργία εμβρύων κατά παραγγελία, μέσω της μετατροπής οποιωνδήποτε κυττάρων σε αναπαραγωγικά κύτταρα.

Ειδικότερα, έχουν ανακαλυφθεί νέες γενετικές τεχνολογίες, όπως η επεξεργασία των CRISPR-Cas9 γονιδίων. Η πρώτη χρήση αυτών των τεχνολογιών πραγματοποιήθηκε στην Κίνα το 2015 για τη διόρθωση ανωμαλιών σε ανθρώπινο έμβρυο, γεγονός που έχει επιταχύνει την έγκριση ερευνητικών προγραμμάτων σε άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένου της Βρετανίας και των ΗΠΑ.

Ωστόσο, ειδικοί της γενετικής μηχανικής προειδοποιούν πως οι τεχνικές επεξεργασίας γονιδίων θα μπορούσαν να έχουν και απρόβλεπτες επιπτώσεις. Κι αυτό γιατί τα μέρη του γονιδιώματος, το σύνολο του γενετικού υλικού που βρίσκεται σ΄ ένα κύτταρο, δεν είναι τα μόνα που τροποποιούνται κατά τη διάρκεια μιας γενετικής «κοπτοραπτικής», χωρίς να κατανοούμε πάντα το γιατί. Μεγαλύτερος όλων, ο φόβος και ο κίνδυνος της μετάλλαξης. Ωστόσο υπάρχουν και αυτοί που υποστηρίζουν ότι έτσι θα ανοίξει ο δρόμος για επικείμενες βελτιώσεις στο ανθρώπινο γονιδίωμα.

Το 2016 δημοσιεύθηκε ένα επιστημονικό εύρημα εξίσου σημαντικό με την επεξεργασία των γονιδίων, στο

Η κλωνοποίηση του ανθρώπου παραβιάζει τη φύση;

Κλωνοποίηση του ανθρώπου

της Αγλαΐας  Αθανασιάδο
Ομότιμη καθηγήτρια Βιολογίας-Μοριακής Γενετικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών 

Η εντυπωσιακή πρόσφατη ανακοίνωση διεθνώς της κλωνοποίησης ενός όντος που είναι, εξελικτικά, πολύ κοντά στον άνθρωπο, δηλαδή ενός πρωτεύοντος θηλαστικού (μακάκου), ανακοίνωση προερχόμενη από την Κίνα (Liu et a\. 2018, Cell 112,1 -7), αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον όλων για την κλωνοποίηση του ανθρώπου.

Ως ιδέα, αλλά κυρίως ως ενδεχόμενο, η κλωνοποίηση του ανθρώπου προκαλεί αντιδράσεις, οι οποίες έχουν εκφραστεί από εκπροσώπους όλου του φάσματος της κοινωνικής μας ζωής.

Και η μεν «θεραπευτική κλωνοποίηση», με την έννοια της δημιουργίας πρώιμων «εμβρύων-κλώνων» για την παραγωγή οργάνων και ιστών για θεραπευτικούς σκοπούς γίνεται κατά το μάλλον ή ήττον αποδεκτή.

Η δημιουργία όμως ενός ανθρώπινου όντος ως κλώνου ενός προϋπάρχοντος όντος-δότη, δηλαδή με το γενετικό υλικό του ενός ανθρώπου-δότη, προκαλεί αναστάτωση σχετικά με τα πιθανά ενδεχόμενα που απορρέουν από την τεχνολογία κλωνοποίησης ενός οργανισμού.

Είναι ο φόβος ότι κλώνοι κακών ανθρώπων θα κατακλύσουν τον κόσμο; ότι κινδυνεύει το ανθρώπινο είδος; ότι πλήθος γενετικά «ανώμαλων» ανθρώπων θα κυκλοφορεί ανάμεσά μας; ότι η ασφάλεια όλων μας απειλείται; Το βέβαιο είναι ότι δεν αρέσει στους περισσότερους από εμάς.

Αυτό έγινε εμφανές μετά την πρώτη ανακοίνωση απόπειρας κλωνοποίησης του ανθρώπου στην αρχή αυτού του αιώνα, παρ' όλες τις αμφιβολίες ως προς την αλήθεια των ισχυρισμών, αλλά και εξαιτίας άλλων αμφιβολιών ως προς την επιστημονικότητα και την έκβαση του όλου εγχειρήματος που εκλαμβάνεται αρνητικά ως παραβίαση της φύσης.

Το ερώτημα παραμένει: είναι η κλωνοποίηση του ανθρώπου παραβίαση της φύσης;

Και ειδικότερα, τι διακυβεύεται με την κλωνοποίηση του ανθρώπου;

Με όρους επιστημονικής επιχειρηματολογίας μπορούμε να διακρίνουμε τις εξής περιπτώσεις:

⒈ Κατά πρώτον, δεν διακυβεύεται η ισορροπία των ανθρώπινων κοινωνιών σε εθνικό, ηπειρωτικό ή πλανητικό επίπεδο με την υποθετική δημιουργία πλήθους κακών ή επικίνδυνων ανθρώπων, π.χ.