![]() |
| Ο θάνατος του Θεού και η Ανάσταση του ανθρώπου |
Παν. Νέλλα, Κοινωνία
Σεπτέμβριος-Δεκέμβριος 1974, σελ. 350- 363
Ο θάνατος του Θεού είναι ένα από τα κεντρικά
θέματα όχι μόνο της σύγχρονης Δυτικής φιλοσοφίας και λογοτεχνίας, αλλά και της
ίδιας της Θεολογίας. Τα τελευταία χρόνια γράφτηκαν χιλιάδες σελίδες σχετικές μ'
αυτό, ανέβηκαν έργα στο θέατρο, γυρίσθηκαν ταινίες, το θέμα ξέφυγε από τα
μελετητήρια των ειδικών και απασχολεί το ευρύτερο κοινό. Το άρθρο τούτο έχει
σκοπό να δώσει, στην αρχή, μια γενική ενημέρωση και μια ερμηνεία για το
φαινόμενο, και να προσπαθήσει στη συνέχεια, αφού το τοποθετήσει με βάση τα
ορθόδοξα κριτήρια, να σκιαγράφηση τη συμβολή, που θα μπορούσε να προαναφέρει η
Ορθοδοξία συμμετέχοντας στη σχετική συζήτηση.
Στο χώρο της φιλοσοφίας το θέμα αρχίζει με το
Νίτσε, για τον οποίο, όπως είναι γνωστό ο θάνατος του Θεού αποκαλύπτεται και
ταυτόχρονα είναι ταυτόσημος. Με την ανατροπή όλων των αξιών, ολόκληρης της
υπεραισθητής περιοχής, σύμπαντος του κόσμου των ιδεών και των ιδανικών.
Μοναδική και υψίστη αξία μένει για το Νίτσε ο άνθρωπος, ο «υπεράνθρωπος»: Πού
είναι ο Θεός; γράφει ήδη στα 1882. Θα σας το πω εγώ. Τον σκοτώσαμε. Εμείς όλοι
είμαστε οι φονιάδες του... ο Θεός είναι νεκρός... ο Θεός θα μείνει νεκρός. Τι
άλλο είναι οι εκκλησίες παρά οι τάφοι και τα μνήματα του Θεού;».
Ο Νίτσε στην εποχή του αναγκάζεται να βάλει τα
λόγια αυτά στο στόμα ενός τρελού ανθρώπου. Αλλά ο Σάρτρ επαναλαμβάνει με πλήρη
άνεση το ίδιο κήρυγμα κατά την έναρξη του Β' παγκόσμιου πολέμου, μιλώντας σε
μια δημόσια συγκέντρωση στη Γενεύη: «Κύριοι, ο Θεός πέθανε. Σας αναγγέλλω,
κύριοι, το θάνατο του Θεού».
Το τι σημαίνει για την άθεη υπαρξιακή φιλοσοφία ο
θάνατος του Θεού μας το αποκαλύπτει με ενάργεια η αντίστοιχη λογοτεχνία. Αφού
δεν υπάρχει θεός, άρα δεν υπάρχει παρά η βιολογική ζωή. Με διονυσιακή













