Περιβαλλοντική ηθική και περιβαλλοντικό ήθος

Περιβαλλοντική ηθική και περιβαλλοντικό ήθος

Από Σπυρίδων Κ. Κούτρας

Ηθική και ήθος

Για την κατανόηση των όρων περιβαλλοντική ηθική και περιβαλλοντικό ήθος, είναι απαραίτητος ο ορισμός των εννοιών ηθική και ήθος και η διασαφήνιση της εννοιολογικής τους συγγένειας. Με τον όρο ηθική εννοούμε το σύστημα ηθικών αρχών και αξιών που διέπουν την κοινωνική ζωή. Οι ηθικές αξίες λειτουργούν ως θεμελιώδεις κανόνες που υπαγορεύουν τη στάση, τη συμπεριφορά και τη δράση των μελών μιας κοινωνίας. Είναι οι αξίες του σεβασμού της ζωής, της ελευθερίας, της δικαιοσύνης, της αγάπης. Μια συγκεκριμένη, λοιπόν, στάση ή ενέργεια του ανθρώπου είναι δεοντολογικά ορθή, ενδεδειγμένη και τελικά θεμιτή και επιτρεπτή, εφόσον συνάδει με το πνεύμα των αξιών αυτών. Γι’ αυτό και οι ηθικές αξίες είναι τα κριτήρια με τα οποία αποτιμάται η ηθική ποιότητα της συμπεριφοράς του ανθρώπου. Με τον όρο ήθος εννοούμε, τον τρόπο με τον σκέπτεται, ενεργεί, συμπεριφέρεται και γενικότερα διάγει, ζει, ένα άτομο ή μια ομάδα ανθρώπων. Με το κατά πόσο δηλαδή στον τρόπο αυτόν το άτομο εμφορείται από τις ηθικές αξίες και συμπεριφέρεται σύμφωνα με αυτές. Εφόσον αυτός ο τρόπος είναι εναρμονισμένος με τις ηθικές αξίες, μιλάμε για ηθική διαγωγή, διαφορετικά μιλάμε για αήθη ή κακοήθη διαγωγή.

Περιβαλοντική ηθική και περιβαλλοντικό ήθος

Μέχρι σχετικά πρόσφατα (δεκαετία του 1970) εννοούσαμε την ηθική διαγωγή του ανθρώπου στις σχέσεις του με τους άλλους ανθρώπους. Σήμερα, όμως, η σημασία της ηθικής διαγωγής του έχει διευρυνθεί και εννοείται και στις σχέσεις του με το φυσικό περιβάλλον. Ο λόγος είναι, κυρίως, τα προβλήματα που ανέκυψαν εξαιτίας της μέχρι τώρα αντίληψης, νοοτροπίας και στάσης του ανθρώπου απέναντι στη φύση· μιας στάσης  μικρόνοης, ιδιοτελούς και καταστροφικής. Έτσι, προέκυψαν οι όροι περιβαλλοντική ηθική και περιβαλλοντικό ήθος, για να τονιστεί η ανάγκη και να αποδοθεί η σημασία μιας νέας ηθικής αντίληψης και στάσης του ανθρώπου απέναντι στη φύση. Μιας ηθικής σεβασμού προς τη φύση και υπευθυνότητας απέναντι σε αυτή.

Στον πυρήνα της περιβαλλοντικής ηθικής και του περιβαλλοντικού ήθους βρίσκεται η νοοτροπία του ανθρώπου για τη σχέση του με τη φύση και με τα άλλα -εκτός από αυτόν- όντα που υπάρχουν σε αυτή. Η νοοτροπία αυτή καθορίζεται από την απάντηση στο καταρχήν ερώτημα που απασχόλησε φιλοσόφους και διανοητές: μπορούμε να αποδώσουμε ηθική αξία και σε φυσικά, μη ανθρώπινα, όντα ή μόνο ο άνθρωπος από όλα τα είδη έχει ηθική αξία; Οι απαντήσεις που δόθηκαν στο ερώτημα αυτό αποτέλεσαν και τη βάση των θεωριών που αναπτύχθηκαν και της επιχειρηματολογίας που προβάλλει καθεμιά.

Ανθρωποκεντρική περιβαλλοντική ηθική

Η νοοτροπία που μέχρι σήμερα επικρατεί στη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον είναι η ανθρωποκεντρική. Σύμφωνα με την ανθρωποκεντρική θεωρία ο άνθρωπος είναι το σημαντικότερο ον

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ Μὲ ἀφορμὴ τὴν ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου ὡς «Ἡμέρας Προστασίας τοῦ Περιβάλλοντος»

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ

Συνοδική Επιτροπή επί της Θείας Λατρείας και του Ποιμαντικού Έργου 2011 - 2015

Του Ἀ. Μ. Σταυρόπουλου, Ὁμ. Καθηγητοῦ Παν/μίου Ἀθηνῶν

Στὴν ὀρθόδοξη πίστη τὸ φυσικὸ περιβάλλον ἀνοίγεται καὶ ἀποκτᾶ τὶς πραγματικές του διαστάσεις, «τὸ πλάτος καὶ μῆκος καὶ βάθος καὶ ὕψος» τοῦ Χριστοῦ (Ἐφεσίους 3, 18), ὁ Ὁποῖος καταφάσκει τὴν Κτίση, στὴν ὁποία ἀντανακλᾶται ὡς Κύριος της Οἰκουμένης. Ὁ κόσμος δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς τύχης καὶ τῆς ἀναγκαιότητας, ἀλλὰ πεδίο καὶ τόπος σωτηρίας, ἐξ οὗ καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς Ποιμαντικῆς της γιὰ τὴ σωτηρία ὄχι μόνο τοῦ ἀνθρώπου ἀλλὰ καὶ τοῦ κόσμου, μὲ τὴ συγκρότηση μιᾶς θεολογικῆς οἰκολογίας καὶ τὴν κατάδειξη τῶν θετικῶν συνεπειῶν της.

Ἡ χριστολογικὴ προσέγγιση τῆς φύσεως καὶ τοῦ κόσμου ἐκ μέρους τῆς Ἐκκλησίας ὠθεῖ στὴν ἀντίληψη τῆς οἰκολογικῆς κρίσεως ὡς θεολογικοῦ προβλήματος καὶ τῆς ἀντιμετώπισής της βάσει τῶν ἀρχῶν μιᾶς θεολογικῆς οἰκολογίας, ἡ ὁποία καὶ ἐμπνέει μέτρα προληπτικὰ καὶ θεραπευτικὰ τῆς κρίσεως, ἀλλὰ καὶ ἐντάσσει τὸν κόσμο προοπτικὰ στὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ κόσμου. Ἀσφαλῶς, ἡ κρίση δὲν εἶναι πρωτεῦον. Ἀναγκάζεται ἡ Ἐκκλησία νὰ ἀσχοληθεῖ λόγῳ τῶν δυσμενῶν ἐπιπτώσεων τῆς κρίσεως πάνω στὸν ἄνθρωπο καὶ στὴ φύση. Καὶ τότε δρᾶ συμβουλευτικὰ καὶ περιλαμβάνει στὴν ποιμαντική της μέριμνα τὸ οἰκολογικὸ περιβάλλον τοῦ ἀνθρώπου καὶ παρωθεῖ πρὸς συγκεκριμένες ἐνέργειες προτάσσοντας μεταξὺ ἄλλων παραδείγματα πρὸς μίμηση, ὅπως λ.χ. τῶν Γερόντων.

Προϋπόθεση γιὰ τέτοιου τύπου στάση εἶναι ἡ αἴσθηση τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ στὸ χῶρο ὡς Θεολογία τοῦ χώρου. Αὐτὸ κάνει νὰ διερωτώμεθα ἂν εἴμαστε χρῆστες ἢ καταχραστὲς καὶ ὁδηγούμεθα πρὸς μία ἠθικὴ τῆς οἰκολογικῆς συνείδησης. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ἰδίως τελευταῖα μὲ τὶς πρωτοβουλίες τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καὶ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος θεωρεῖται καταλύτης στὴν προστασία τῆς φύσεως*. Αὐτὸ τὴν ὠθεῖ σὲ μία θεολογικὴ ἐμβάθυνση τῶν σχετικῶν θέσεών της, ἔτσι ὥστε νὰ θεωρεῖ τὴ φύση ὡς κτίση καὶ τὴν κτίση ὡς εὐχαριστία καὶ τὴν ἐμπειρικὴ θεολογία ὡς τὴ μόνη ἀπάντηση σὲ ζητήματα ποὺ ἅπτονται τῆς οἰκολογίας καὶ τῆς πολιτικῆς. Μόνο μία βιβλικὴ καὶ πατερικὴ θεολογικὴ οἰκολογία εἶναι ἱκανὴ νὰ ἀντιμετωπίσει τὰ προβλήματα τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος. Ἡ ἐνασχόληση καὶ τῶν ἄλλων Ἐκκλησιῶν μὲ τὸ θέμα εἶναι ἐπίσης σοβαρή.

Τὴ διδασκαλία της αὐτὴ ἡ Ἐκκλησία ἀντλεῖ ἀπ’ ἐκεῖ ποὺ μόνο κανεὶς μπορεῖ νὰ ἐκταμιεύσει ζωτικὲς ἐμπνεύσεις γιὰ τὴν προστασία τῆς φύσεως, τὴν ὁποία ὁ Δημιουργός της μᾶς παρέδωσε «ἐργάζεσθαι καὶ φυλάσσειν» αὐτήν. Πηγὴ γιὰ μία στάση σεβασμοῦ καὶ ἀγάπης εἶναι ὁ Χριστός, ἡ Παναγία μας, οἱ Προφῆτες, ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, οἱ Ἅγιοί της, οἱ Γέροντες. Ἡ φροντίδα γιὰ τὸν κόσμο ἀποτυπώνεται στὴ λατρεία καὶ τὴν ὑμνογραφία τῆς Ἐκκλησίας, ὅπου ὁ ἄνθρωπος προβληματίζεται ἀναθέτοντας τὴ μέριμνα καὶ τοὺς οἰκολογικούς του προβληματισμοὺς στὸ Θεὸ τῆς κτίσεως καὶ πάσης σαρκός.

Μιᾶς καὶ μιλήσαμε γιὰ παραδείγματα πρὸς μίμησιν καὶ ἀναφέραμε τοὺς Γέροντες, αὐτὲς τὶς ἐκλεκτὲς μορφὲς ποὺ ὑποστασιάζουν ἤδη ἀπὸ τώρα τὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τῆς γῆς μὲ τὴ μεταμορφωμένη ζωή

ΜΑΝ 2020 – Ένα σύντομο διάλειμμα στην καταστροφική πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη (ταινία κινούμενων σχεδίων)

Το 2012 ο Βρετανός Steve Cutts  είχε δημιουργήσει μια εξαιρετική ταινία κινούμενων σχεδίων με θέμα την καταστροφική επέμβαση του ανθρώπου στο  φυσικό περιβάλλον. Στο βίντεο αυτό παρουσιάζεται με ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο η αυτοκαταστροφική πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη. 

ΜΑΝ 2012

Το 2020, Steve Cutts  επανέρχεται και δημιουργεί ένα σύντομο βίντεο, θέλοντας να περιγράψει τη μικρή δυστυχώς ανάπαυλα αυτής της αυτοκαταστροφικής πορείας του ανθρώπου πάνω στη γη εξαιτίας των ληφθέντων περιοριστικών μέτρων στις ανθρώπινες δραστηριότητες λόγω του COVID-19

  ΜΑΝ 2020

Παιδικό εκπαιδευτικό βίντεο για τον μπλε κάδο (Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης)

Προστασία του περιβάλλοντος και ανακύκλωση

Η Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ), εντείνοντας την προσπάθεια ενημέρωσης της νέας γενιάς, ανέπτυξε ένα νέο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τους μαθητές της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης με αντικείμενο την Ανακύκλωση Συσκευασιών. Το πρόγραμμα έχει λάβει την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας. Μέρος του προγράμματος είναι και το εκπαιδευτικό βίντεο που μπορείτε να παρακολουθήσετε. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με την ΕΕΑΑ στα στοιχεία επικοινωνία που θα βρείτε στην ιστοσελίδα: www.herrco.gr

Χριστιανική Οικολογική Ηθική

Χριστιανική Οικολογική Ηθική

Απόστολου Β. Νικολαϊδη,
Από τη Γένεση στην Γενετική,
Εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα 2006, σελ. 98-104

Διαφορετική διαγράφεται μια σχέση προς τη φύση που είναι απαλλαγμένη από την καπιταλιστική βουλιμία και ενταγμένη στη θεία λογική της κοινής και ισότιμης ωφέλειας. Στη λογική αυτή κυριαρχούν έννοιες όπως συλλογική συνείδηση, σεβασμός, άσκη- ση, συνεργασία, συμφιλίωση, αγάπη. Με τέτοιους όρους προσδιορίζεται με διαφορετικό τρόπο ή σχέση ανθρώπου και φύσης:

α) Ένα από τα πιο βασικά ερωτήματα στη σχέση της ανθρώπινης ζωής και της ζωής του πλανήτη είναι: Σε ποιόν ανήκει αυτός ο κόσμος; Όπως κάθε θρησκεία και ο Χριστιανισμός διακηρύσσει την αντίληψη ότι ο φυσικός κόσμος, όπως και ο άνθρωπος, δεν είναι ιδιοκτησία του ανθρώπου, αλλά δημιούργημα του Θεού: "Τοῦ Κυρίου ἡ γῆ καί τό πλήρωμα αὐτῆς" (2) . Αυτός μοιράζει τα αγαθά της, ορίζει τους φυσικούς νόμους και την κάνει να καρποφορεί. Αυτός έθεσε και τον άνθρωπο κύριο και διαχειριστή της κτίσης" (3).

Ο άνθρωπος είναι εξαρτώμενο και όχι αύταρκες ον. Η διατήρηση του εξαρτάται από τα προϊόντα του φυσικού κόσμου, ζώων και φυτών. Η εξασφάλιση είναι ζήτημα που αφορά στην εργατικότητα του ανθρώπου (4). Στην κυριότητα του ανθρώπου υπάγεται η υποχρέωση προστασίας της βιοποικιλλότητας και διατήρησης ακέραιας της οικολογικής αλυσίδας. Για τους πιστούς όμως δεν αρκεί η φροντίδα του ανθρώπου, αν αυτή δεν συνοδεύεται από την πίστη στην πρόνοια του Θεού. Ο,τιδήποτε υπάρχει στη Δημιουργία είναι δωρεά του Θεού. Αν ο Θεός αποσυρθεί από τη Δημιουργία, τότε διασαλεύονται οι φυσικοί νόμοι και οι σχέσεις ανθρώπου και φύσης. Για τη διασάλευση δεν ευθύνεται ο Θεός, αλλά ο άνθρωπος που απομακρύνεται από το Θεό και αναλαμβάνει ο ίδιος το ρόλο του ρυθμιστή και προνοητή.

β) Το γεγονός ότι ο φυσικός κόσμος εμφανίζει μια εχθρική στάση προς τον άνθρωπο και δεν ανταποκρίνεται πάντοτε στις επιδιώξεις του δεν οφείλεται στο Θεό αλλά στον άνθρωπο. Ο κόσμος

Γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα: Τα υπέρ και τα κατά

Γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα Τα γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα εξαπλώνονται όλο και περισσότερο, χωρίς να φαίνεται ότι βλάπτουν την υγεία μας. Οι μέθοδοι της γενετικής μηχανικής επιτρέπουν σήμερα την τροποποίηση του γενετικού κώδικα ο οποίος βρίσκεται στο DNA των κυττάρων. Οι τροποποιήσεις αυτές  επιτυγχάνονται με τη μεταφορά γονιδίων και μπορούν να γίνουν σε φυτικούς και ζωικούς οργανισμούς, σε ψάρια και σε βακτηρίδια. Οι γενετικοί ανασυνδυασμοί από διαφορετικούς οργανισμούς, επιτρέπει τη δημιουργία νέων γενετικά τροποποιημένων (ΓΤ) οργανισμών. Οι ανασυνδυασμοί αυτοί έχουν οδηγήσει στην παραγωγή μιας σειράς από ΓΤ προϊόντα όπως εμβόλια, φάρμακα, τρόφιμα, συστατικά τροφίμων και τροφές ζώων. Αρχικά γίνεται η επιλογή των γονιδίων που προσδίδουν ιδιαίτερα και επιθυμητά χαρακτηριστικά σε ένα οργανισμό. Η μεταφορά των γονιδίων αυτών μπορεί να γίνει μεταξύ οργανισμών που ανήκουν σε διαφορετικά βιολογικά είδη. Για παράδειγμα μπορούν να αναγνωρισθούν γονίδια που δίνουν σε ένα συγκεκριμένο είδος ιδιαίτερη ανθεκτικότητα σε βλαβερά έντομα και στη συνέχεια να μεταφερθούν σε ένα άλλο είδος φυτού. Ή ακόμη είναι δυνατόν να μεταφερθούν γονίδια που επιτρέπουν σε ένα φυτό να παράγει καρπούς με επιλεγμένα θρεπτικά συστατικά. Η αναγνώριση ιδιαίτερων χρήσιμων χαρακτηριστικών σε διάφορους οργανισμούς, είναι ο πιο σημαντικός και καθοριστικός παράγοντας στη διαδικασία της γενετικής τροποποίησης των οργανισμών. Σήμερα η διαδικασία αυτή έχει επιταχυνθεί χάρις στις νέες μεθόδους μελέτης της αλληλουχίας του DNA και γίνεται σε εκατοντάδες διαφορετικούς οργανισμούς. Τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα (ΓΤΤ) προκύπτουν από καλλιέργειες και φυτείες που γίνονται σήμερα σε περισσότερες από 40 χώρες. Πολλά εκατομμύρια στρεμμάτων καλλιεργούνται με ΓΤ φυτά. Τα κυριότερα είναι φυτά σόγιας,

Νομοθέτες στις ΗΠΑ πιέζουν τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) να ελαττώσουν τις έρευνες σε μη ανθρώπινα πρωτεύοντα ζώα

Νομοθέτες στις ΗΠΑ πιέζουν τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) 

να ελαττώσουν τις έρευνες σε μη ανθρώπινα πρωτεύοντα ζώα

Στις 8 Μαΐου, η επιτροπή του αμερικανικού Οίκου των Αντιπροσώπων ενέκρινε νομοσχέδιο δαπανών με την προϋπόθεση τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (National Institutes of Health) «να επιταχύνουν τις προσπάθειες να ελαττώσουν και να αντικαταστήσουν τη χρήση μη ανθρώπινων πρωτευόντων ζώων με εναλλακτικά μοντέλα έρευνας», όπως αναφέρει το περιοδικό Nature.

Το πλάνο αυτό εμπίπτει στον προϋπολογισμό του έτους 2020, ο οποίος ξεκινά τον Οκτώβριο του 2019. 

Τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας προχώρησαν στην αναθεώρηση πειραμάτων που εμπλέκουν βρέφη πιθήκων το 2014, ύστερα από αίτημα τριών μελών του Κογκρέσου. Το αποτέλεσμα αυτού του αιτήματος ήταν να πραγματοποιηθούν αλλαγές σε κάποιες από τις διαδικασίες, σύμφωνα με το περιοδικό Nature.

Κατά τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας, τα μη ανθρώπινα πρωτεύοντα ζώα είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τη

Monsanto: Η Εταιρεία που ελέγχει την παγκόσμια παραγωγή των τροφίμων

Η Εταιρεία που ελέγχει την παγκόσμια παραγωγή των τροφίμων

Στο βίντεο μπορούμε να παρακολουθήσουμε την ιστορία αλλά και αμφιλεγόμενο ρόλο που διαδραματίζει η Monsanto στην εποχή μας.[1]  Η εν λόγω εταιρία έχει κατηγορηθεί ότι παρασκευάζει δηλητηριώδη χημικά, ότι χτίζει μια μονοπωλιακή αγορά η οποία θέτει τους αγρότες εκτός παραγωγής οδηγώντας τους έτσι στην ανέχεια και στην απελπισία. Μάλιστα δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις, που εξ αυτού του λόγου, έχουμε ακόμα και αυτοκτονίες μικροκαλλιεργητών. Επίσης, της ασκείται οξύτατη κριτική ότι καταστρέφει το περιβάλλον, ότι ελέγχει τα τρόφιμα, ιδιωτικοποιεί το νερό και ότι ασκεί πιέσεις  σε κυβερνήσεις ώστε να θεσπίζονται νόμοι που θα προστατεύουν τα συμφέροντά της.[2]

Η Monsanto Company είναι μια εισηγμένη αμερικανική πολυεθνική εταιρεία αγροχημικής και γεωργικής βιοτεχνολογίας με έδρα το Κριβ Κορ στο Μείζον Σεντ Λούις του Μιζούρι. Είναι ο κορυφαίος παραγωγός γενετικά τροποποιημένων (GM) σπόρων και Roundup ζιζανιοκτόνων με βάση τη γλυφοσάτη. Επίσης είναι μία από τις πρώτες εταιρείες που εφάρμοσαν το επιχειρηματικό μοντέλο της βιομηχανίας

Η Θεωρία των Παιγνίων το δίλημμα του φυλακισμένου και το οικολογικό πρόβλημα.

Η Θεωρία των  Παιγνίων και το δίλημμα του φυλακισμένου

Αρκετές φορές είναι δύσκολο να εναρμονίσουμε αυτό που είναι βέλτιστο για το άτομο  με αυτό που είναι βέλτιστο για την κοινωνία. Η πρόταση αυτή είναι το συμπέρασμα που προκύπτει και από το διάσημο νοητικό πείραμα της  θεωρίας των παχνιών: «το δίλημμα του φυλακισμένου».  Η Θεωρία Παιγνίων είναι ένας διεπιστημονικός κλάδος των μαθηματικών, των οικονομικών, της πολιτικής επιστήμης, της βιολογίας και της ψυχολογίας. Εν συντομία θα λέγαμε ότι είναι η μελέτη της λήψης των αποφάσεών  μας σε ένα άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Στο εξαιρετικό βίντεο της ανάρτησης μπορούμε  να δούμε, πως  συσχετίζεται η εν λόγω θεωρία και το συνακόλουθο δίλημμα του φυλακισμένου με  τα καθημερινά μας ηθικά  διλήμματα. Από ηθικής σκοπιάς, στον πυρήνα του το δίλημμα αυτό σχετίζεται με το ερώτημα: Να κάνω αυτό που θεωρώ ότι είναι ηθικά σωστό ή να αφήσω και τους άλλους να βγάλουν «το φίδι από την τρύπα’; Να πράξω το ηθικό μου χρέος ή να ζητήσω εξαίρεση για τον εαυτό μου ώστε να αποκομίσω κάποιο ατομικό όφελος; 

Παραδείγματος χάριν, στην υπόθεση της κλιματικής αλλαγής ας υποθέσουμε ότι μια  χώρα δε θέλει να μειώσει τις εκπομπές των ρύπων γιατί βραχυπρόθεσμα  αυτό θα πλήξει την οικονομία της.  Όλοι όμως επιθυμούμε, και οι πολίτες της χώρας αυτής να μην καταστραφεί ο πλανήτης μας και αυτός να συνεχίσει να είναι ένα φιλόξενο σπίτι για τους ανθρώπους. Η ακραία αύξηση της θερμοκρασίας και οι συνεπακόλουθες επιπτώσεις, μπορούν θεωρητικά να αποφευχθούν ακόμα και αν

Περιβάλλον και Μόλυνση – Βίντεο

Βιοηθική και περιβάλλον

To υπό παρουσίαση βίντεο προβλήθηκε σε ένα διαγωνισμό της Γενικής Γραμματείας Νεολαίας του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και θρησκευμάτων ο οποίος είχε ως θέμα του το περιβάλλον. Οι δημιουργοί του βίντεο προσπάθησαν να αναδείξουν τα καθημερινά, μικρά ή μεγάλα λάθη που κάνουμε και τα οποία συμβάλουν με αποφασιστικό τρόπο στην καταστροφή του φυσικού μας περιβάλλοντος. Μεταξύ των προβλημάτων που θίγει το βίντεο είναι: το πρόβλημα των σκουπιδιών, το ζήτημα της ανακύκλωσης, το θέμα της εκπομπής των ρύπων, της καταστροφής του θαλάσσιου οικοσυστήματος. το ζήτημα της άσκοπης κατανάλωση της ενέργειας, της υπερκατανάλωσης

Οι εφαρμογές της νανοτεχνολογίας σε θέματα ενέργειας – βίντεο

Οι εφαρμογές της νανοτεχνολογίας σε θέματα ενέργειας

Στο βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε το ρεπορτάζ του δημοσιογράφου της κρατικής τηλεόρασης Νίκου Πιτσιακίδη, σε σχέση της εφαρμογές της νανοτεχνολογίας σε θέματα ενέργειας. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης ορίστηκε ως συντονιστής σε ένα μεγάλο πρόγραμμα το οποίο ευελπιστεί να βάλει τις βάσεις για την ψηφιακή βιομηχανία, η οποία θεωρείται η βιομηχανία του μέλλοντος, Στις εγκαταστάσεις του κέντρου οργανικών και εκτυπωμένων ηλεκτρονικών στην περιοχή της Θέρμης στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί ένα από τα πλέον σύγχρονα εργαστήρια νανοτεχνολογίας του κόσμου. Σε αυτό το εργαστήριο του ΑΠΘ, οι επιστήμονες κατασκευάζουν σύγχρονα εκτυπωμένα φωτοβολταϊκά, που ήδη

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

του Νικολάου Γ. Κόιου Επίκουρου καθηγητή Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης

              

Με αφορμή τα μεγάλα οικολογικά προβλήματα της σύγχρονης εποχής και όντας, κατά γενική ομολογία στο κατώφλι μιας οικολογικής κρίσης, γίνεται σήμερα πολύς λόγος για τις σχέσεις του ανθρώπου με το περιβάλλον. Μας χωρίζουν κάτι λιγότερο από δεκαεπτά αιώνες από την εποχή του Μεγάλου Βασιλείου και λίγα πράγματα στο πλανήτη μας θυμίζουν πλέον το φυσικό περιβάλλον εκείνης της εποχής. Γεννιέται έτσι εύλογα το ερώτημα: τι μπορεί να μας πει κάποιος που έζησε τον 4ο αιώνα για τις σχέσεις του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον στο εικοστό πρώτο, ακόμη και αν πρόκειται για τον πανεπιστήμονα Πατέρα της Εκκλησίας τον Μέγα Βασίλειο;             Η θεώρηση του Μεγάλου Βασιλείου για την κτίση και την σχέση της με τον Θεό και τον άνθρωπο αποτυπώνεται κυρίως στις Ομιλίες του εις την εξαήμερο, οι οποίες αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα κοσμολογικά κείμενα της πατερικής γραμματείας. Θα προσπαθήσουμε να παραθέσουμε κάποια στοιχεία από το εν λόγω έργο του μεγάλου Ιεράρχη, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως αφετηρία προβληματισμού αναφορικά με τις σχέσεις του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον.             Ο σκοπός του Μεγάλου Βασιλείου εις την Εξαήμερο εν είναι να συγγράψει φυσική ιστορία ή κοσμολογία, αλλά να οικοδομήσει πνευματικά τον λαό του Θεού, την Εκκλησία. Ο σχολιασμός ωστόσο και η ερμηνεία των Γραφών από τον Μέγα Βασίλειο αλλά και από όλους τους Πατέρες της Εκκλησίας, δεν είναι υποκειμενικές σκέψεις και αυθαίρετα κατασκευάσματα αλλά καρπός επίπονης έρευνας και βαθιάς μελέτης, η οποία βέβαια πάντοτε σφραγίζεται από τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος. Έτσι ο Μέγας Βασίλειος επιστρατεύει την τελευταία λέξη της επιστήμης της εποχής του για να εξηγήσει τα θαυμάσια της δημιουργίας.             Χρησιμοποιεί για τον σκοπό αυτό με μεγάλη άνεση το φιλοσοφικό στοχασμό και επιστημονικά στοιχεία. Ορισμένες από τις επιστημονικές του αντιλήψεις πιθανόν να θεωρηθούν ξεπερασμένες ή ακόμα και εσφαλμένες σύμφωνα με τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα. Όμως το σημαντικότερο δεν είναι τόσο η εγκυρότητα των απόψεων καθεαυτή, όσο η βούληση για έρευνα που επιδεικνύει με την χρήση των πιο σύγχρονων επιστημονικών ανακαλύψεων του καιρού του. Ανατρέχει σε γνώσεις φυσικής, αστρονομίας, ζωολογίας και βοτανολογίας με εκπληκτική άνεση.             

Υποστηρίζει ότι τα φυσικά φαινόμενα επιδέχονται μόνον επιστημονικών εξηγήσεων και Θείας Πρόνοιας(ρολόι που το κούρντισε και το άφησε να δουλεύει), παραμερίζοντας έτσι κάθε ειδωλολατρική

Ορθοδοξία και Φυσικό Περιβάλλον

Ορθοδοξία και Φυσικό Περιβάλλον

Θεολογική Οικολογία και Οικολογική Θεολογία

Γράφει ο Ιωάννης Ελ. Σιδηράς                Θεολόγος – Εκκλησιαστικός Ιστορικός – Νομικός

Εορτή της Ινδίκτου (1η Σεπτεμβρίου) και απαρχή του νέου Εκκλησιαστικού έτους. Ημέρα αφιερωμένη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο στο φυσικό περιβάλλον

Κατά παράδοση αιώνων η 1η Σεπτεμβρίου εκάστου έτους έχει ορισθεί υπό του πανσέπτου και τηλαυγούς Οικουμενικού Πατριαρχείου ως ημέρα της εορτής της Ινδίκτου, η οποία αποτελεί για την Ορθόδοξη Εκκλησία την απαρχή του νέου εκκλησιαστικού έτους, την λεγομένη εκκλησιαστική πρωτοχρονιά. Από δε του έτους 1989 η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου έχει αφιερώσει την ημέρα αυτή στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, και στην από Θεού δημιουργηθείσα κτίση

Οι πρώτες ανησυχίες και γόνιμες πρωτοβουλίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου για το λεγόμενο «Οικολογικό Ζήτημα» εκδηλώθηκαν αρχικώς κατά την «Γ΄ Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη» που πραγματοποιήθηκε κατά το έτος 1986 στη Γενεύη υπό την προεδρία του εκπροσώπου του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Στη συνέχεια ακολούθησαν διάφορα Διορθόδοξα Οικολογικά Συνέδρια στη Σόφια (1987), στην Πάτμο (1988) και στο Μινσκ (1988).

Σε σχετικό άρθρο του ο τότε Αρχιγραμματεύς της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου (νυν Μητροπολίτης Προύσης) κ. Ελπιδοφόρος έγραφε: «Προάγγελος του πρωταγωνιστικού ρόλου του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο ζήτημα αυτό είναι η χριστουγεννιάτικη Εγκύκλιος του Πατριάρχου Δημητρίου του έτους 1988».

Σε συνέχεια της Εγκυκλίου εκείνης ύστερα από πρόταση του Οικουμενικού Πατριάρχου Δημητρίου, η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου αφιέρωσε την 1η Σεπτεμβρίου εκάστου έτους

Ο άνθρωπος και το περιβάλλον: Ορθόδοξη θεολογική προσέγγιση

Χριστιανική ηθική και περιβάλλον

του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Περγάμου κ. Ιωάννη

Ο διάλογος μεταξύ επιστήμης και θεολογίας αποτελεί ζωτική ανάγκη στην εποχή μας, δεδομένου ότι ο σύγχρονος άνθρωπος έχει εναποθέσει μεγάλο μέρος των προσδοκιών του σε ένα τέτοιο διάλογο. Επιστήμη και θεολογία. Οι δύο αυτοί κατά το παρελθόν αντίπαλοι, που έφθασαν στο σημείο του πλήρους διαχωρισμού των αρμοδιοτήτων τους, βλέπουν πλέον ότι έχουν ανάγκη ο ένας τον άλλον, αν δεν πρόκειται να οδηγήσουν τον άνθρωπο και τον κόσμο στην καταστροφή. Τα τεράστια προβλήματα που δημιουργεί η ραγδαία πρόοδος των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας στην εποχή μας καθιστoύν διαρκώς και περισσότερο αναγκαία την ανάπτυξη των πνευματικών και ηθικών δυνάμεων του ανθρώπου, ενώ η αδιαφορία της Εκκλησίας και της θεολογίας για το φυσικό κόσμο και την υλική κτίση εν ονόματι δήθεν της αποκλειστικά πνευματικής της αποστολής αποδεικνύεται πλέον απαράδεκτη ή και επικίνδυνη. Οι διαπιστώσεις αυτές προβάλλουν ως αυτονόητες και προφανείς σε σχέση με το λεγόμενο οικολογικό πρόβλημα. Αποτελεί πλέον γενική συνείδηση ότι η οικολογική κρίση είναι ίσως το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα στις μέρες μας και το ακούσαμε αυτό ανάγλυφα στις προηγούμενες ομιλίες. Ίσως ακούγεται αυτό ως υπερβολή αλλά δύσκολα θα βρεθεί σοβαρός επιστήμονας και υπεύθυνος παρατηρητής της πορείας των πραγμάτων ο οποίος θα διαφωνούσε. Αν συνεχίσουμε την πορεία αυτή η πρόβλεψη ενός αποκαλυπτικού τερματισμού της ζωής, τουλάχιστον στην ανθρώπινη μορφή της δεν είναι ζήτημα προφητείας αλλά αναπόφευκτη κατάληξη.
Μόλις προ ημερών διαβάσαμε στον τύπο την πρόβλεψη του διαπρεπούς επιστήμονα Steven Hawking ότι το φαινόμενο του θερμοκηπίου θα οδηγήσει κατά αυτόν σε πλήρη αφανισμό της ανθρώπινης ζωής

Γενετικά Τροποποιημένα Τρόφιμα

Γενετικά Τροποποιημένα Τρόφιμα

Όταν λέμε μεταλλαγμένα τρόφιμα ή γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα, αναφερόμαστε σε τρόφιμα, τα οποία έχουν δημιουργηθεί χρησιμοποιώντας τις πρόσφατες τεχνικές της μοριακής βιολογίας. Τα τρόφιμα αυτά έχουν τροποποιηθεί μέσα στα εργαστήρια, όπου οι επιστήμονες απομονώνουν γονίδια, κολλώντας τα σε άλλους οργανισμούς, με σκοπό την ενίσχυση κάποιων επιθυμητών χαρακτηριστικών, όπως η αντοχή στο κρύο, στα εντομοκτόνα ή ακόμα επειδή όπως πιστεύουν τα τρόφιμα αυτά αποκτούν μεγαλύτερη θρεπτική αξία.

Η γενετική μηχανική είναι η επιστήμη που ασχολείται με την δημιουργία τέτοιων προϊόντων. Για παράδειγμα οι γενετιστές απομονώνουν ένα γονίδιο που είναι ανθεκτικό στις έντονα κρύες καιρικές συνθήκες και το "κολλάνε" στο DNA ενός φυτού. Το νέο, τροποποιημένο, φυτό θα αποκτήσει μεγαλύτερη αντοχή σε αυτό το χαρακτηριστικό. Δεν μεταφέρονται μόνο γονίδια από ένα φυτό στο άλλο, αλλά και από ένα ζωικό οργανισμό σε ένα φυτό. Για παράδειγμα οι γενετιστές επικόλλησαν το γονίδιο ενός βακίλου, το οποίο σκοτώνει ένα είδος προνύμφης που είναι υπεύθυνη για την καταστροφή σοδειών καλαμποκιού, στο καλαμπόκι. Το νέο αυτό γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι παράγει το δικό του εντομοκτόνο. Άλλα παραδείγματα είναι δημιουργία ντοματών με γονίδια ψαριού, ψάρια με ανθρώπινο γονίδιο, πατάτες με γονίδια από κοτόπουλο κλπ.

Η νέα αυτή τεχνολογία έχει φέρει αναστάτωση και ανησυχία στους κύκλους των οικολογικών οργανώσεων, μιας και αρκετοί επιστήμονες εφιστούν την προσοχή μας. Τονίζουν ότι παίζουμε με τους κανόνες της φύσης, τους οποίους ακόμα δεν γνωρίζουμε καλά. Όπως λένε, αποτελέσματα αυτών των καινοτομιών ήταν η νόσος των τρελών αγελάδων, η δημιουργία επικίνδυνων αλλεργιών κ.ά.

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΑΓΜΕΝΩΝ ΤΡΟΦΩΝ

Αντίσταση στα εντομοκτόνα και τα ζιζανιοκτόνα. Οι αγρότες χρησιμοποιούν τόνους εντομοκτόνων για να προστατεύσουν την σοδειά τους. Αυτό έχει επικίνδυνες συνέπειες τόσο στην υγεία μας, όσο και

ΜΑΝ – Η καταστροφική πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη σε κινούμενα σχέδια

Η καταστροφική πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη

Η μικρή  ταινία[1] κινούμενων σχεδίων της παρούσας ανάρτησης  εξετάζει τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό  του περιβάλλον. Παρουσιάζει με τρόπο δραματικό την αυτοκαταστροφική πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη.  Ο άνθρωπος από τη χαραυγή της ιστορίας του, με ολοένα και αυξανόμενους ρυθμούς, εκμεταλλεύεται και καταστρέφει αλόγιστα το φυσικό του περιβάλλον καθιστώντας προοδευτικά  το σπίτι του, τη γη, έναν τόπο αφιλόξενο για το ανθρωπινό είδος. Το εξαιρετικό αυτό  βίντεο, το οποίο άριστα μπορεί να

Μεταλλαγμένα Τρόφιμα - Ντοκιμαντέρ

Μεταλλαγμένα Τρόφιμα

Στο βίντεο της παρούσας ανάρτησης μπορείτε να παρακολουθήσετε το ντοκιμαντέρ του τηλεοπτικού σταθμού του ΣΚΑΙ το οποίο πραγματεύεται το ζήτημα των μεταλλαγμένων τροφίμων. Το πρόβλημα των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών είναι ένα από τα πλέον σημαντικά βιοηθικά ζητήματα και εγείρει πλήθος ηθικών, βιοηθικών αλλά και θεολογικών ερωτημάτων.

Μεταλλαγμένα ή γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα (αγγλικά: GM foods και GMO foods) ονομάζονται τα τρόφιμα που παράγονται από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Οι τελευταίοι έχουν υποστεί συγκεκριμένες αλλαγές,  oι οποίες εισήλθαν στο γενετικό τους υλικό μέσω των μεθόδων της γενετικής μηχανικής. Άλλες τεχνικές μέσω των οποίων οι άνθρωποι τροποποιούν οργανισμούς που παράγουν τρόφιμα είναι η εκλεκτική αναπαραγωγή, οι γενετικές βελτιώσεις στη γεωργία και στην κτηνοτροφία, καθώς και η σωματοκλωνική παραλλαγή.

 Τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα εισήλθαν στην αγορά για πρώτη φορά το 1996. Συνήθως τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα είναι προϊόντα διαγονιδιακών φυτών: σόγια, καλαμπόκι, ρύζι ντομάτα και βαμβακέλαιο. Ζωικά προϊόντα έχουν επίσης αναπτυχθεί, αν και κανένα από αυτά δεν κυκλοφορεί

Ο Bozzetto για τον πλανήτη που συνεχίζουμε να καταστρέφουμε!

Γη ένας εύθραυστος πλανήτης

Το βίντεο αυτό μας περιγράφει με ποιον τρόπο ο σύγχρονος άνθρωπος χρησιμοποιεί αλόγιστα το φυσικό του περιβάλλον. Η ρύπανση της ατμόσφαιρας, η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων και η κακή - υπερβολική χρήση της τεχνολογίας, έχουν τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις και συμβάλουν στην καταστροφή του πλανήτη που μας φιλοξενεί. Πίσω από όλα αυτά εντέλει υποκρύπτεται η εγωιστική στάση του συγχρόνου ανθρώπου, ο οποίος δρα ορμώμενος αποκλειστικά από ιδιοτελή και ατομικιστικά κίνητρα αδιαφορώντας για τις επόμενες γενιές. 

Μεγάλες εκτάσεις του τροπικού δάσους στην Βραζιλία κινδυνεύουν να χάσουν την προστασία τους

Κινδυνεύουν τα τροπικά δάση στην Βραζιλία

Έως και 15 εκατομμύρια εκτάρια του Αμαζονίου κινδυνεύουν να χάσουν τη νομική τους προστασία, σύμφωνα με νέα μελέτη του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου του Chalmers  και του Royal Institute of Technology της Σουηδίας και του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο της Βραζιλίας. Αυτό ισοδυναμεί με περισσότερο από 4 φορές τη συνολική δασική έκταση του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ο Flavio Freitos αναφέρει  στο τμήμα Αειφόρου Ανάπτυξης, Περιβαλλοντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, πως η Βραζιλία έχει ευνοϊκές συνθήκες για της αύξηση της παραγωγής της ξηράς, όπως η γεωργία και η κτηνοτροφία. Εάν όμως αποδυναμωθούν οι νομικές προστασίες για τη φύση, η αγροτική ανάπτυξη θα βασίζονταν στην αύξηση του μεγέθους της γεωργικής γης, αντί να αυξάνεται η παραγωγή σε εκτάσεις που ήδη χρησιμοποιούνται. Αυτό έχει αρνητικές επιπτώσεις στα πολύτιμα, φυσικά οικοσυστήματα και στη βιοποικιλότητα. Επίσης, θα οδηγούσε σε εκτεταμένες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, καθώς μεγάλο μέρος του Αμαζονίου καλύπτεται από δάση.

Στη Βραζιλία υπάρχει μια νομοθετική απαίτηση, ότι οι ιδιοκτήτες γης ορίζουν ένα συγκεκριμένο τμήμα γης τους για την προστασία της βλάστησης. Οι ιδιώτες γης μπορούν  να χρησιμοποιούν έως 20% της γης τους για τη γεωργία σε κράτη τα οποία βρίσκονται στον Αμαζόνιο· οι υπόλοιπες εκτάσεις γης προορίζονται για τη φύση. Αλλά ο νόμος περιέχει μια παράγραφο που επιτρέπει στα κράτη να μειώσουν αυτόν τον περιορισμό χρήσης γης, αν πάνω από το 65% του εδάφους του κράτους προστατεύεται από δημόσιες εκτάσεις.

Αυτό σημαίνει ότι μεταξύ 6,5 και 15,4 εκατομμυρίων εκταρίων θα μπορούσαν να χάσουν την προστασία

Τα αρνητικά των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον - animation

Αρνητικά Γ.Τ.Ο

Στο βίντεο - animation της  παρούσας ανάρτησης[1] μπορείτε να δείτε σε ένα περίπου λεπτό όλα σχεδόν  τα αρνητικά επακόλουθα της εξάπλωσης των  γενετικά τροποποιημένων τροφίμων. Μέσα από το βίντεο μπορούμε να αντιληφθούμε  τόσο τις αρνητικές επιπτώσεις των μεταλλαγμένων  πάνω στην υγεία του ανθρώπου, όσο και τις δυσμενείς επιπτώσεις που αυτά προκαλούν στο φυσικό μας περιβάλλον.