 |
| Βιοηθικά διλήμματα: πρόσφατα και μελλοντικά |
Ν.
Ματσανιώτης
Η ταχύτητα με την οποία προχωρεί η μοριακή βιολογία και οι συναφείς κλάδοι, με τη συνδρομή των καινοτομιών της σύγχρονης βιοτεχνολογίας, είναι γεμάτη υποσχέσεις αλλά και διλήμματα. Οι υποσχέσεις διαφαίνονται από τα προηγηθέντα επιτεύγματα και αφορούν σταθερά στην πρόληψη και στη θεραπεία των νόσων του ανθρώπου.
Τα βιοηθικά διλήμματα που δημιουργήθηκαν και ασφαλώς θα παρακολουθούν ως σκιά κάθε νέο καινοτόμο βιοϊατρικό επίτευγμα είναι πολλά και θα αυξάνονται παράλληλα με την αέναη πρόοδο της επιστήμης.
Θα αρχίσω με το οξύτερο σήμερα βιοηθικό πρόβλημα που προβάλλει με τρεις διαφορετικές αλλά συγχρόνως ταυτόσημες εκφάνσεις. Πρόκειται:
1. για τη συλλογή ανθρώπινων βλαστικών κυττάρων που συνεπάγεται καταστροφή γονιμοποιημένων ωαρίων, συνήθως στο στάδιο της βλαστοκύστης,
2. για τη θεραπευτική κλωνοποίηση και
3. για τον πυρήνα του θέματος, που δεν είναι άλλος από το κρίσιμο ερώτημα πότε αρχίζει η ανθρώπινη ζωή.
Στη συνέχεια θα αναφερθώ σε βιοηθικούς προβληματισμούς που προκλήθηκαν τα τελευταία 30 χρόνια από μία σειρά μεγάλων ιατρικών και βιοτεχνολογικών επιτευγμάτων.
Στο τρίτο και τελευταίο μέρος της ομιλίας μου θα πραγματευθώ βιοηθικά προβλήματα που βρίσκονται είτε στη γένεσή τους, όπως οι ενισχυτές ύψους, είτε κυοφορούνται, όπως οι ενισχυτές μυϊκής δύναμης και μνήμης και ο οιονεί σχεδιασμός τού κατά περίπτωση επιθυμητού παιδιού.
Όπως όλοι γνωρίζουμε τα βλαστικά κύτταρα προέρχονται από τη βλαστοκύστη, το κυτταρικό μόρφωμα που σχηματίζεται λίγες ημέρες μετά τη γονιμοποίηση του ωαρίου, και πριν τούτο εμφυτευτεί στη μήτρα. Υπό κατάλληλες εργαστηριακές συνθήκες τα κύτταρα αυτά μπορούν να πολλαπλασιάζονται συνεχώς, χωρίς να διαφοροποιούνται. Παραμένουν αδιαφοροποίητα, αθάνατα και ολοδύναμα, διατηρούν δηλαδή το βιοδυναμισμό να εξελιχθούν με κατάλληλα ερεθίσματα προς οποιοδήποτε τύπο κυττάρων από τους περίπου 230 τύπους που συνθέτουν τα 100 τρισεκατομμύρια κύτταρα του ανθρώπινου σώματος. Υπάρχει πλήθος πειραματικών δεδομένων που βεβαιώνουν ότι τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα θα μπορέσουν να αναπληρώσουν κατεστραμμένα ή φθαρμένα κύτταρα οποιουδήποτε ιστού ή οργάνου του σώματός μας. Η έρευνα στα ανθρώπινα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα ανακηρύχθηκε ως το μέγιστο επιστημονικό επίτευγμα του 1999 και εκφράστηκε η βάσιμη πρόβλεψη ότι θα μπορέσει να προσφέρει πρωτόγνωρες υπηρεσίες στον άρρωστο. Θα αμβλύνει τον ανθρώπινο πόνο και κυριολεκτικά θα αναστήσει ανθρώπους καταδικασμένους να πεθάνουν σύντομα.
Στις ΗΠΑ η καινοτόμος αυτή έρευνα απαγορεύθηκε να χρηματοδοτηθεί από το κράτος και τους
