Το εγωιστικό γονίδιο και η πνευματική ζωή

Το εγωιστικό γονίδιο

του Δημήτρη Γ. Ιωάννου 

Είναι αλήθεια ότι η επιστήμη της βιολογίας παρέχει συχνά αρκετές προκλήσεις στην ορθόδοξη θεολογία, πράγμα που μεταξύ άλλων ισχύει και για τον ισχυρισμό μερικών (γενετιστών αλλά και μη), ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά καθορίζεται πλήρως από το γονιδιακό υπόστρωμα του κάθε ατόμου – η ανακάλυψη του γενετικού κώδικα και η βαθμιαία αποκρυπτογράφηση του γονιδιώματος θεωρήθηκε μέγιστο επιστημονικό επίτευγμα του 20ου αιώνα. Είναι όμως όντως έτσι; Καθορίζουν πράγματι τα γονίδια τον τρόπο που συμπεριφερόμαστε και ενεργούμε, όπως διατείνονται κάποιοι βιολόγοι, πολέμιοι ενίοτε της χριστιανικής, αλλά και ανθρωπιστικής παράδοσης περι ελευθερίας και αυτοκαθορισμού του ανθρώπου; Τι έχει να πει σήμερα η ορθόδοξη θεολογία για αυτό το ζήτημα;

Θα ξεκινήσουμε λέγοντας ότι, κατά μερικούς σπουδαίους θεολόγους, πράγματι, τα γονίδια δημιουργούν στον άνθρωπο την τάση να συμπεριφέρεται έτσι ή αλλιώς. Δεν υπάρχει κανείς λόγος να το αρνηθούμε αυτό. Και ως γνωστόν, τα γονίδια δεν αλλάζουν. «Ότι είναι, είναι. Άμα έχεις γονίδια εγωιστικά, θα είσαι εγωιστής. Αν έχεις γονίδια που σε κάνουν να έχεις την τάση να θυμώνεις, θα θυμώνεις. Αν έχεις γονίδια που σε κάνουν να μελαγχολείς, να στενοχωριέσαι, να φαντάζεσαι, να υποθέτεις, να υποψιάζεσαι, εκεί θα καίγεσαι κ.ο.κ», λέγει κάπου ένας θεολόγος που ασχολήθηκε πολύ με αυτό το ζήτημα, ο π. Συμεών Κραγιόπουλος. 

Τι σημαίνουν αυτά τα λόγια; Πολύ απλά, όπως μας λένε οι επιστήμονες, τα διάφορα γονίδια, συνδυαζόμενα μεταξύ τους, δημιουργούν εν τέλει αυτό που ονομάζουμε, εν πολλοίς, «χαρακτήρα», οπότε τελικά έχουμε να κάνουμε με μια «χαρακτηρολογική τυπολογία», γνωστή βέβαια από πολύ παλιά. Ο μελαγχολικός έχει την τάση διαρκώς να μελαγχολεί, ο οξύθυμος να θυμώνει, ο πολύ ενεργητικός ίσως εύκολα φτάνει στο σημείο να θέλει να γίνεται το επίκεντρο όλων, ενώ άλλος έχει προδιάθεση και για κάποια ψυχοπαθολογία (πχ μανία καταδιώξεως, και συναφής καχυποψία προς όλους, απομόνωση) κλπ.  Όλα αυτά είναι γεγονός, και η επιστήμη τα μελετά, μολονότι η σχετική έρευνα  βρίσκεται ακόμη πολύ πίσω.

Τι πρέπει λοιπόν να γίνει; «Θα αφεθούμε στα γονίδια;», ρωτά ο πατήρ. Ασφαλώς και όχι. Από δω και

Η κλωνοποίηση του ανθρώπου παραβιάζει τη φύση;

Κλωνοποίηση του ανθρώπου

της Αγλαΐας  Αθανασιάδο
Ομότιμη καθηγήτρια Βιολογίας-Μοριακής Γενετικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών 

Η εντυπωσιακή πρόσφατη ανακοίνωση διεθνώς της κλωνοποίησης ενός όντος που είναι, εξελικτικά, πολύ κοντά στον άνθρωπο, δηλαδή ενός πρωτεύοντος θηλαστικού (μακάκου), ανακοίνωση προερχόμενη από την Κίνα (Liu et a\. 2018, Cell 112,1 -7), αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον όλων για την κλωνοποίηση του ανθρώπου.

Ως ιδέα, αλλά κυρίως ως ενδεχόμενο, η κλωνοποίηση του ανθρώπου προκαλεί αντιδράσεις, οι οποίες έχουν εκφραστεί από εκπροσώπους όλου του φάσματος της κοινωνικής μας ζωής.

Και η μεν «θεραπευτική κλωνοποίηση», με την έννοια της δημιουργίας πρώιμων «εμβρύων-κλώνων» για την παραγωγή οργάνων και ιστών για θεραπευτικούς σκοπούς γίνεται κατά το μάλλον ή ήττον αποδεκτή.

Η δημιουργία όμως ενός ανθρώπινου όντος ως κλώνου ενός προϋπάρχοντος όντος-δότη, δηλαδή με το γενετικό υλικό του ενός ανθρώπου-δότη, προκαλεί αναστάτωση σχετικά με τα πιθανά ενδεχόμενα που απορρέουν από την τεχνολογία κλωνοποίησης ενός οργανισμού.

Είναι ο φόβος ότι κλώνοι κακών ανθρώπων θα κατακλύσουν τον κόσμο; ότι κινδυνεύει το ανθρώπινο είδος; ότι πλήθος γενετικά «ανώμαλων» ανθρώπων θα κυκλοφορεί ανάμεσά μας; ότι η ασφάλεια όλων μας απειλείται; Το βέβαιο είναι ότι δεν αρέσει στους περισσότερους από εμάς.

Αυτό έγινε εμφανές μετά την πρώτη ανακοίνωση απόπειρας κλωνοποίησης του ανθρώπου στην αρχή αυτού του αιώνα, παρ' όλες τις αμφιβολίες ως προς την αλήθεια των ισχυρισμών, αλλά και εξαιτίας άλλων αμφιβολιών ως προς την επιστημονικότητα και την έκβαση του όλου εγχειρήματος που εκλαμβάνεται αρνητικά ως παραβίαση της φύσης.

Το ερώτημα παραμένει: είναι η κλωνοποίηση του ανθρώπου παραβίαση της φύσης;

Και ειδικότερα, τι διακυβεύεται με την κλωνοποίηση του ανθρώπου;

Με όρους επιστημονικής επιχειρηματολογίας μπορούμε να διακρίνουμε τις εξής περιπτώσεις:

⒈ Κατά πρώτον, δεν διακυβεύεται η ισορροπία των ανθρώπινων κοινωνιών σε εθνικό, ηπειρωτικό ή πλανητικό επίπεδο με την υποθετική δημιουργία πλήθους κακών ή επικίνδυνων ανθρώπων, π.χ.

Το οικολογικό πρόβλημα και η Εκκλησία

Γη ένας εύθραυστος πλανήτης

της Βασιλικής Β. Παππά* 

"... O ουρανός που χτίζουμε όλοι μαζί μας στεγάζει. Το σύμπαν είναι η αγκαλιά μας». Προχωρούσα με ευλάβεια για τα χτίσματα, προσέχοντας να μην εμποδίσω κανένα έργο. Μ' ευσπλαχνία, με θαυμασμό. Με αγάπη για το χώμα και για την πέτρα, για τα χόρτα, το λουλούδι, το πουλί και το ζώο, για τη φωτιά και το νερό». 
ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ

«Ο Πεθαμένος και η Ανάσταση» 
"To κακό είναι ότι δεν μολύνθηκαν
μόνο τα ποτάμια, ο αέρας, οι θάλασσες,
τα βουνά... Μολύνθηκαν κυρίως τα μυαλά και οι ψυχές μας...». 
Εντγκάρ Μορέν[1]

Το οικολογικό πρόβλημα είναι ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα του καιρού μας. Σύμφωνα με τον Ζακ Ρομπέν[2], ολόκληρο το οικοσύστημα του πλανήτη, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Η αγωνία μεγάλη για την τύχη του κόσμου και την πιθανότητα μεγάλων οικολογικών καταστροφών. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί ρεκόρ υψηλών θερμοκρασιών σε όλη την Ευρώπη, στην Αυστραλία μεγάλες περίοδοι ξηρασίας, στην Κίνα βροχοπτώσεις ιδιαίτερης έντασης και στις Η.Π.Α. ραγδαία αύξηση τυφώνων[3].

Όταν λέμε οικολογικό πρόβλημα εννοούμε την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος εξαιτίας της παρέμβασης του ανθρώπου. Στον 20ό αιώνα η βιομηχανική έκρηξη, η υλοτόμηση των δασών, ο περιορισμός του αριθμού πολλών ζώων, δημιούργησε μια ανισορροπία στο φυσικό περιβάλλον, με ανεξέλεγκτες συνέπειες στη ζωή του ανθρώπου. Μερικές από τις μορφές του προβλήματος αυτού είναι η εξάντληση των φυσικών πόρων, η ρύπανση των θαλασσών, η καταστροφή των βιότοπων, η μόλυνση της ατμόσφαιρας[4], το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η καταστροφή του ενάλιου πλούτου

από μεγάλες πετρελαιοκηλίδες, η όξινη βροχή[5]. Μια από τις συνέπειες που ήδη εμφανίζεται και είναι δυνατό να μετρηθεί, είναι η ανύψωση της επιφάνειας της θάλασσας. Η ανύψωση αυτή, σύμφωνα με τις μετρήσεις, από το 1993 μέχρι σήμερα είναι 3,1 cm, δηλαδή περισσότερο από διπλάσια εκείνης που είχε μετρηθεί για ολόκληρο τον προηγούμενο αιώνα. Για να συνεχιστεί η ζωή στη γη είναι απαραίτητο να θέσουμε σε αμφισβήτηση τη θέληση για δύναμη και να ακολουθήσουμε την κατεύθυνση της οικολογίας, ενάντια στην συμμαχία των κατεστημένων συμφερόντων και στην κυρίαρχη αντίληψη και νοοτροπία[6].

Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού για την Προστασία της Φύσης, τη δεκαετία 1980-1989

Ποια βιοηθικά διλήμματα εγείρονται από τη μεταμόσχευση μιας μήτρας;

Βιοηθική και μεταμόσχευση μήτρας

Το 2014, γεννήθηκε στη Σουηδία το πρώτο παιδί που κυοφορήθηκε σε δωροδοτημένη μήτρα. Με την έρευνα για μεταμόσχευση μήτρας να βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο, πολλοί θεωρούν τις δωρεές ως επιτυχία.

Ποιες είναι όμως οι ηθικές επιπλοκές;

Ως τώρα, οι παγκόσμιες δοκιμές έχουν οδηγήσει στη γέννηση δέκα παιδιών κυοφορημένα σε μεταμοσχευμένη μήτρα, εκ των οποίων τα οκτώ ήταν στη Σουηδία. Η Lisa Guntram, του Πανεπιστημίου Linkoping σημειώνει πως «αν η μεταμόσχευση μήτρας πρόκειται να κάνει το επόμενο βήμα από τις δοκιμές προς την πραγματικότητα στο σουηδικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, πρέπει να γίνει προηγουμένως μια ηθική συζήτηση που θα αφορά τη διαδικασία».

Το 2016, μια σουηδική λευκή βίβλος για την παρένθετη μητρότητα υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να επιτρέπεται η παρένθετη μητρότητα. Με αυτό ως σημείο εκκίνησης, η Guntram ανέλυσε την υπόθεση ότι η εισαγωγή της μεταμόσχευσης της μήτρας θα ήταν λιγότερο προβληματική από την παρένθετη μητρότητα. Η έρευνά της διεξήχθη μαζί με τη Nicola Jane Williams, από το Πανεπιστήμιο του Lancaster στο Ηνωμένο Βασίλειο, και τα αποτελέσματα της μελέτης έχουν δημοσιευτεί στο περιοδικό Bioethics.

Ορισμένα από τα θέματα περιλαμβάνουν:

1.Το μόσχευμα μπορεί να απειλήσει την αυτονομία της δότριας και να ασκήσει πίεση. Στις σουηδικές δοκιμές, οι δωροδοτημένες μήτρες προέρχονται από συγγενή, στις περισσότερες περιπτώσεις τη μητέρα

Παλιά σχολικά βιβλία του Μαθήματος των Θρησκευτικών της Δ΄ τάξης του Γυμνασίου σε pdf.

Τα λειτουργικά άσματα,
ιστορική διαμόρφωσις και ερμηνεία 
της θείας λειτουργίας
διά την Δ΄ τάξιν του Εξαταξίου Γυμνασίου 
 - [1930, 6η Έκδοση]  
Γεώργιος Α. Σωτηρίου

Πατώντας πάνω στην εικόνα του αντίστοιχου σχολικού βιβλίου ή του συνδέσμου που σας ενδιαφέρει  μπορείτε να κατεβάσετε το αντίστοιχο  βιβλίο σε μορφή pdf. Στην παρούσα ανάρτηση υπάρχουν 28 παλιά βιβλία του μαθήματος των Θρησκευτικών της Δ΄ Γυμνασίου.

Διαχρονικά τα περισσότερα βιβλία των θρησκευτικών της  Δ΄ τάξης του Γυμνασίου έχουν ως θέμα τους την Εκκλησιαστική Ιστορία και την Ερμηνεία Περικοπών από την Αγία Γραφή. Από τα βιβλία που παρουσιάζουμε εδώ, ιδιαίτερο ενδιαφέρον  παρουσιάζει   η 1^η  έκδοση  του 1933 της Ερμηνείας της Αγίας Γραφής με τίτλο: «Εκλεκταί περικοπαί εκ της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης μετ΄ εισαγωγής και ερμηνευτικών σημειώσεων δια την Δ΄ τάξιν του Γυμνασίου»  του Κωνσταντίνου Καζαντζή. Άξια ιδιαίτερης προσοχής είναι επίσης  και οι Εκκλησιαστικές Ιστορίες  των Αθανάσιου Παπαχριστόπουλου και Αντωνίου  Παππαδάτου, οι οποίες εκδόθηκαν το 1927 και το 1940 αντίστοιχα.

Επίσης, πατώντας  στο παρακάτω σύνδεσμο: Παλιά σχολικά βιβλία του Μαθήματος των Θρησκευτικών, μπορείτε να δείτε και να κατεβάσετε σε pdf, εκατοντάδες σχολικά βιβλία του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου (τα οποία  σχετίζονται με το μάθημα των θρησκευτικών). Τα βιβλία αυτά  χρονολογούνται από το τέλος του 19ου αιώνα έως  και τις αρχές της δεκαετίας του 1980 και  είναι από την ιστορική συλλογή   του ΙΕΠ.

Τα προηγούμενα βιβλία των Θρησκευτικών (έως το 2016) 

Επιπρόσθετα, πατώντας στους παρακάτω συνδέσμους μπορείτε να δείτε και να κατεβάσετε σε pdf τα προηγούμενα βιβλία των Θρησκευτικών: (τα οποία ήταν σε ισχύ έως το διδακτικό έτος 2015 – 2016)

Παλιά σχολικά βιβλία (έως το 2016) του Μαθήματος των Θρησκευτικών του Δημοτικού
Παλιά σχολικά βιβλία (έως το 2016) του Μαθήματος των Θρησκευτικών του Γυμνασίου.
Παλιά σχολικά βιβλία (έως το 2016) του Μαθήματος των Θρησκευτικών του Λυκείου. 
Κ.Ε.

Εκκλησιαστική ιστορία
δια την Δ΄ τάξιν 
των Γυμνασίων νέου τύπου
[1940] 
Αντώνιος Γ.Παππαδάτος

Εκκλησιαστική Ιστορία
δια την Δ' τάξιν των Γυμνασίων
[1953, 2η Έκδοση] 
Α. Μακρής, Σ. Λαγοπάτης, 
Π. Πάτρας

Διεπιστημονικό Συνέδριο Σύγχρονης Βιοηθικής - Από τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ηλείας και την Ιερά Μητρόπολη Ηλείας

Διεπιστημονικό Συνέδριο Σύγχρονης Βιοηθικής

Κατά το περασμένο σχολικό έτος (2017-2018), συνδιοργανώθηκε από τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ηλείας και την Ιερά Μητρόπολη Ηλείας,  Πανελλήνιο διεπιστημονικό συνέδριο με θέμα: «Σύγχρονη Βιοηθική: Προκλήσεις – Προσεγγίσεις – Προοπτικές (παιδαγωγικές, θεολογικές, φιλοσοφικές, βιολογικές, ιατρικές, νομικές)». Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε με εξαιρετική επιτυχία στο συνεδριακό κέντρο της Περιφερειακής Ενότητας Ηλείας με τη συμμετοχή εκατοντάδων συνέδρων.

Το Συνέδριο απευθύνονταν στην εκπαιδευτική κοινότητα της Ηλείας (εκπαιδευτικούς και μαθητές), σε στελέχη όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης, σε ειδικούς επιστήμονες, παιδαγωγούς, θεολόγους, βιολόγους, ιατρούς, νομικούς κ.ά, στους γονείς των μαθητών, σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και σε πολίτες της Ηλείας και της ευρύτερης περιοχής.

Διεπιστημονικό Συνέδριο  Βιοηθικής

Στη συνείδηση του επιστημονικού κόσμου της χώρας, οι θετικές επιπτώσεις της εξέλιξης των επιστημών τις τελευταίες δεκαετίες αναδείχτηκαν και εφαρμόστηκαν εκτεταμένα, είναι δε κοινώς αντιληπτές και αποδεκτές. Εντούτοις, δεν αναδείχτηκαν παράλληλα και δεν έγιναν κατ’ ακολουθία αντίστοιχα αντιληπτές ορισμένες αμφιλεγόμενες παράμετροι της εξέλιξης αυτής, οι οποίες σχετίζονται με τον επονομαζόμενο Τομέα της Βιοηθικής και οι οποίες δημιουργούν, αν μη τι άλλο, σημαντικά και πολλές φορές πανανθρώπινα διλήμματα. Αποτέλεσμα αυτής της δυσαναλογίας ήταν -και είναι- η δημιουργία ενός αντίστοιχου κενού γνώσης και, κυρίως, συνειδητοποίησης ζητημάτων και προβληματισμών. Το κενό αυτό προβάλλει ακόμα πιο έντονο στις παρυφές της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, όπου η έλλειψη πληροφόρησης γύρω από ζητήματα βιοηθικής είναι καταφανής. Έτσι η εξέλιξη αυτή, των επιστημών, διαδραματίζεται και εφαρμόζεται με απούσα την κοινωνία, έστω και σε επίπεδο ενημέρωσης.

Στο πλαίσιο αυτό ο κεντρικός σκοπός του εν λόγω Συνεδρίου ήταν η απόκτηση σχετικής επιστημονικής γνώσης και έγκυρης πληροφόρησης, ώστε να αποτελέσουν οι εργασίες του «τροφή» βιοηθικού προβληματισμού και να γίνουν οι σύνεδροι κοινωνοί των βιοηθικών διλημμάτων που γεννά η εξέλιξη των επιστημών. Στην ίδια συνάφεια, στους σκοπούς του Συνεδρίου εντάσσονταν και η ευαισθητοποίηση και ενεργή συμμετοχή και αλληλεπίδραση των μαθητών της εκπαιδευτικής κοινότητας της Ηλείας, με την ένταξη, στο

Το σήμερα, το χθες και το για πάντα της ταφής και της καύσεως των νεκρών

Καύση των νεκρών

Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαος 
Πρόεδρος της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής για την Βιοηθική 

Ὅταν τόν περασμένο Ἰανουάριο δημοσιεύθηκαν στήν "Καθημερινή" κάποιες σκέψεις μου, πού προσπαθοῦσαν νά προσδιορίσουν τό ἦθος καί τό φρόνημα τῆς πίστεως καί παραδόσεώς μας σχετικά μέ τήν καύση τῶν νεκρῶν, ὑπῆρξε μιά ἐπιστολή ἐντόνου ἀντιθέσεως πρός τά γραφόμένα μου, γραμμένη ὅμως μέ εὐγένεια, εἰλικρίνεια καί σοβαρότητα τέτοια πού δέν θά μποροῦσα εὔκολα νά ἀντιπαρέλθω.
Ὁ ἐπιστολογράφος κατά τήν γνώμη μου ἦταν δικαιολογημένος ἀλλά δέν εἶχε δίκιο. Μιλοῦσε σωστά γιά τήν πραγματικότητα, ἀλλά δέν ἀκομποῦσε τήν ἀλήθεια. Ὁ λόγος τοῦ θεολογικοῦ βιώματος τῆς διαχρονικῆς παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας μας καί ἡ βαθύτερη ελπίδα τῶν πραγμάτων τοῦ φάνηκε προκλητικά καί ὑπερβολικά "ἐξωραϊσμένος". Ἔπαυσε ἡ κοινωνία μας νά ἔχει ἀντίστοιχα βιώματα. 
  Σκέφθηκα , λοιπόν, πώς χρέος μου  σήμερα, σ' αὐτήν τήν ἡμερίδα, θά ἦταν νά ἀναφερθῶ λίγο στή σημερινή καί τήν παραδοσιακή πραγματικότητα τοῦ τρόπου τῆς ταφης τῶν νεκρῶν, ἀφηνοντας μέσα ἀπό αὐτήν νά διαφανεῖ ἡ πνευματική ἀλήθεια γιά τήν πρόταση καύσης τῶν νεκρῶν, ὅπως τήν ζεῖ ἡ Ἐκκλησία μας. Ἡ πρόταση αὐτή προφασίζεται τήν πραγματικότητα τῆς ζωῆς καί τά γεγονότα, διαψεύδεται ὅμως ἀπότήν βαθύτερη ἀλήθεια τῶν πραγμάτων. 

1. Ἡ πραγματική εἰκόνα σήμερα 

Σέ μιά πόλη μεγάλη σάν τήν Ἀθήνα ἔχει πλέον δημιουργηθεῖ μιά νέα εἰκόνα τῆς κηδείας. Ὁ νεκρός δέν διανυκτερεύει στό σπίτι του, ἀλλά σέ ψυγεῖο. Οὔτε θάβεται τήν ἑπομένη, ἀλλά συνήθως καθυστερεῖ. Οἱ γείτονες,ἀποξενωμένοι ὁ ἕνας ἀπό τόν ἄλλο καί ἐρμητικά κλεισμένοι στόν ἑαυτό τους ὁ κάθενας ἀρνοῦνται τό θέαμα καί τήν  κατάσταση πού αὐτό δημιουργεῖ. Ἡ ἐκφορά τοῦ νεκροῦ δέν γίνεται

Ενσυναίσθηση: Μια ξεχωριστή αρετή (Video)

Ενσυναίσθηση: Μια ξεχωριστή αρετή

Ενσυναίσθηση: Ο καλύτερος τρόπος να κάνεις έναν άνθρωπο να νιώσει καλύτερα είναι...

Ως ενσυναίσθηση μπορούμε να ορίσουμε τη συναισθηματική ταύτιση με την ψυχική κατάσταση ενός άλλου ατόμου, και την κατανόηση της συμπεριφοράς και των κινήτρων του. Τα συστατικά της εν λόγω λέξης αποτελούνται από τις λέξεις εν, συν και αίσθηση, υποδηλώνοντας την επέκταση της αίσθησης του ατόμου πέρα από τον εαυτό του.[1] Η ενσυναίσθηση, χωρίς αμφιβολία, αποτελεί έναν πολύ σημαντικό παράγοντα στη συναισθηματική ανάπτυξη των νέων και ένα από τους πλέον σημαντικούς στόχους κάθε εκπαιδευτικής διαδικασίας. Στο βίντεο, που παρουσιάζουμε σε αυτή την ανάρτηση, μπορείτε να δείτε μια συνοπτική, αλλά και παράλληλα εποπτική παρουσίαση της ξεχωριστής αυτής ικανότητας του ανθρώπου.[2]  
Κ.Ε. 

Μια τάξη, φυλετικά διαχωρισμένη - (αντιρατσιστικό ντοκιμαντέρ)

Μια τάξη, φυλετικά διαχωρισμένη

Ακριβώς μία ημέρα μετά τη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, το 1968, η Jane Elliott πήγε να διδάξει στο δημοτικό της πόλης της στην Άιοβα, όπου κατοικούσαν μόνο λευκοί. Η χαρισματική δασκάλα κατάλαβε πως έπρεπε να βρει έναν ανατρεπτικό τρόπο να μιλήσει στους μαθητές της για τις φυλετικές διακρίσεις, έναν τρόπο ο οποίος θα εντυπώνονταν για πάντα στην καρδιά τους, θα τους ασκούσε μακροχρόνια επιρροή και θα άλλαζε για πάντα τη στάση τους απέναντι στο διαφορετικό.

Αφού πρώτα χώρισε τους μαθητές της σε δύο ομάδες, εκείνους με γαλάζια μάτια και εκείνους με καστανά

Βιονικός φακός χαρίζει «υπεράνθρωπη» όραση ακόμα και σε προβληματικά μάτια

Βιονικό μάτι

Ένας βιονικός φακός που δημιούργησαν Καναδοί επιστήμονες αναμένεται να βάλει τέλος στα γυαλιά και τους φακούς επαφής. Ήδη Βρίσκεται στο στάδιο των κλινικών δοκιμών και σύμφωνα με τους ειδικούς, έρχεται να αλλάξει τα μέχρι σήμερα δεδομένα και να ανοίξει νέες σελίδες στην οφθαλμολογία. 

Εάν όλα κυλήσει ομαλά, ο βιονικός φακός (Bionic Lens), θα είναι στα χέρια των οφθαλμοχειρουργών και στη συνέχεια στα μάτια των ασθενών μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Ο βιονικός φακός είναι σχεδιασμένος για να λειτουργεί ομαλά και στον ψηφιακό κόσμο. «Η τεχνητή νοημοσύνη θα ενσωματωθεί στον άνθρωπο και θα αυξήσουμε τις ανθρώπινες δυνατότητες πέρα από τα προβλεπόμενα και νωρίτερα απ' ότι πιστεύουμε», ανέφερε ο Δρ. Garth Webb, που είναι από τους βασικούς συντελεστές της εξέλιξης του Bionic Lens.

Πρόκειται για ένα δυναμικό φακό που θα αντικαθιστά τον φυσικό φακό μέσα στο μάτι, κατά την διάρκεια της κλασικής επέμβασης καταρράκτη. Αφού τοποθετηθεί εκεί, ο φακός θα αποκαθιστά την όραση σε όλες τις αποστάσεις χωρίς προβλήματα οπτικής ποιότητας. Μπορεί να εστιάζει σε διαφορετικές αποστάσεις και περιοχές έχοντας δυνατότητες τις οποίες δεν διαθέτει ο φυσιολογικός κρυσταλλοειδής φακός ακόμη και του νεαρού ατόμου».

Man sees with 'bionic eye'

«Οι δυνατότητες που θα προσφέρει ο βιονικός φακός είναι πραγματικά τεράστιες αφού η χρήση του θα μπορούσε να δώσει υπεράνθρωπες ικανότητες» αναφέρει ο χειρουργός οφθαλμίατρος, Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Βασίλειος Κοζομπόλης. Σε ότι αφορά το ηθικό σκέλος

Ένα ψυχολογικό και φιλοσοφικό δίλημμα….

Ένα  ψυχολογικό και φιλοσοφικό δίλημμα….

Το ψυχολογικό - ηθικό πρόβλημα που παρουσιάζουμε παρακάτω τέθηκε από μια ιδιωτική εταιρία σε περίπου διακόσιους υποψήφιους για πρόσληψη υπάλληλους.  Όποιος θα έδινε την καλύτερη απάντηση θα έπαιρνε και τη θέση…  

Το πρόβλημα που έθεσαν είναι το παρακάτω:[1] 

«Σκεφτείτε καλά πριν απαντήσετε στην ακόλουθη ερώτηση:

Είστε στο αυτοκίνητο και οδηγείτε ενώ έξω βρέχει καταρρακτωδώς. Περνάτε από μια στάση λεωφορείου όπου συναντάτε τρία άτομα να περιμένουν:
1. Μια γριούλα που πεθαίνει.
2. Ένα φίλο από τα παλιά που σας έσωσε κάποτε τη ζωή.
3. Τον έρωτα των ονείρων σας.

Ποιον θα παίρνατε μαζί σας στο αυτοκίνητο, λαμβάνοντας υπόψιν ότι το αυτοκίνητο χωρά μόνο ένα άτομο;» 

Η παραπάνω ερώτηση αν και είναι πρωτίστως ένα ψυχολογικό τεστ έχει παράλληλα  και σημαντικές φιλοσοφικές προεκτάσεις. Ίσως οι περισσότεροι να απαντούσαμε ότι αν επιθυμούσαμε να συνεχίσουμε να είμαστε ηθικά όντα, θα έπρεπε να σώσουμε τη γριούλα της οποίας η ζωή ήταν σε επιτακτικό κίνδυνο και να «αδιαφορήσουμε» για τους υπόλοιπους οι οποίοι δε θα πάθαιναν και τίποτα το τραγικό, απλά θα γίνονταν μούσκεμα…

Ηθικό πρόβλημα της στάσης του λεωφορείου

Αν θελήσουμε τώρα να προσεγγίσουμε το ερώτημα από τη σκοπιά των φιλοσοφικών ηθικών θεωριών, θα πρέπει να προσμετρήσουμε τις συνέπειες της πράξης μας αν ενστερνιζόμαστε τις αρχές της συνεπειοκρατικής σχολής, να δράσουμε με αποκλειστικό γνώμονα τη λογική ανεξάρτητα από τις συνέπειες και τα συναισθήματά μας αν υποστηρίζουμε την καντιανή ηθική, ή να το εξετάσουμε υπό το πρίσμα μιας άλλης ηθικής θεωρίας.   

Η απάντηση του νικητή….  

Ένας υποψήφιος θέλοντας να σώσει και τη γριούλα, αλλά και να βοηθήσει τον φίλο του που κάποτε του έσωσε τη ζωή, χωρίς όμως να χάσει και τη γυναίκα των ονείρων του, ενεργοποίησε στο έπακρο τη

«ΒΙΟΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ»

Changing the Face of Modern Medicine

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Κ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ

¨Πᾶσα ἐπιστήμη χωριζομένη δικαιοσύνης καί τῆς ἄλλης ἀρετῆς πανουργία, οὐ σοφία φαίνεται¨.

Πλάτωνος, ¨Μενέξενος¨ (246^E – 247^A)

 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ:

Ως όρος η Βιοηθική επινοήθηκε πριν από τριάντα περίπου χρόνια. Χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως έννοια με ευρεία σημασία. Τα τελευταία όμως χρόνια έως και σήμερα, περιορίστηκε βαθμηδόν στο να σημαίνει τη μετεξέλιξη της Ιατρικής Ηθικής. Γι’ αυτό και πλέον αποτελεί αυτόνομη αλλά και σύνθετη ηθικο-κοινωνική και οικουμενική δραστηριότητα. Η Βιοηθική, παρά τη σημασιολογική της ενότητα, είναι αόριστη και πολυσήμαντη δραστηριότητα. Πρώτος έπλασε τον όρο το 1970 ο καρκινολόγος Van Rensselaer Potter ^-1- σε άρθρο του με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Βιοηθική : η επιστήμη της επιβίωσης» τον οποίο σηματοδότησε τον επόμενο χρόνο πληρέστερα με το βιβλίο του «Βιοηθική: Γέφυρα προς το μέλλον». Τονίζει λοιπόν την ανάγκη Ηθικής που θα ενσωματώνει τις υποχρεώσεις μας, όχι μόνο απέναντι στα άλλα ανθρώπινα όντα, αλλά και στη βιόσφαιρα στο σύνολό της. Καθιερώθηκε ως ο σημαντικότερος κλάδος της εφαρμοσμένης ηθικής και αποκρυσταλλώθηκε ως έρευνα των ηθικών προβλημάτων και διλημμάτων. Συχνά όμως αμφισβητείται η αρμοδιότητα και μεθοδολογία της, γιατί δεν αντιμετωπίζεται πάντα ως εφαρμοσμένη Φιλοσοφία. Ας μη λησμονηθεί το γεγονός ότι διαφορετικά από τον ελληνογενή όρο που συνδέεται με το ¨ἔθος¨ και που συναντάμε για πρώτη φορά στον Αριστοτέλη, ^-2- ο όρος «Βιοηθική» ξεκίνησε και καθιερώθηκε στον αγγλόφωνο κόσμο ως ¨Bioethics¨. Αποδόθηκε ανάλογα λοιπόν σε όλες τις γλώσσες -όπως και στην Νέα Ελληνική- χωρίς διάκριση ανάμεσα στον κανονιστικό/πρακτικό και τον θεωρητικό χαρακτήρα της. Επισημαίνεται ακόμη ότι στις μέρες μας η Ηθική έγινε Βιοηθική υπό την έννοια της ηθικής για το ανθρώπινο σώμα και την προστασία του από την ξέφρενη μεταχείριση της Βιοϊατρικής και της Βιοτεχνολογίας. Η Bιοηθική μαζί με την Περιβαλλοντική, τη Διαφυλική, την επαγγελματική Ηθική και τις εξειδικεύσεις τους, έδωσε νέα πνοή στην Ηθική. Την έφερε λοιπόν κοντά στους ανθρώπους και ξαναθύμισε σε πολλά σημεία τη μεθοδολογία του Σωκράτη ο οποίος συνδιαλεγόταν με τους πολιτικούς, ποιητές, ιερείς, επιστήμονες, τεχνίτες και επαγγελματίες του 5^ου αιώνα π.Χ. και εξέταζε τις συνειδήσεις τους. Για τον Σωκράτη εξάλλου ίσχυε ότι: «ὁ ἀνεξέταστος βίος οὐ βιωτός ἀνθρώπῳ».^-3- Επομένως, η αναγκαιότητα της Βιοηθικής προκύπτει τόσο από τη σύζευξη αλλά και -αντιθέτως- από την αντιπαράθεση των Βιοϊατρικών Τεχνοεπιστημών με τις Επιστήμες του Ανθρώπου (όπως είναι επί παραδείγματι η Ψυχολογία, η Κοινωνιολογία, η Θεολογία, οι Πολιτικές Επιστήμες και η Ηθική).

Λόγω λοιπόν του διεπιστημονικού χαρακτήρα της, δεν γίνεται γενικότερα λόγος για ειδικούς της Βιοηθικής πέρα από τη φιλοσοφική κατάρτιση και την ηθική ευαισθησία κάποιων επιστημόνων στο

ΞΕΔΙΑΛΥΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ : Εφηβεία και αναπτυξιακές θεωρίες

Η ψυχολογία των εφήβων

Το παιδί μου δε με ακούει πια!! Συμπεριφέρεται σαν να μη το ενδιαφέρει το μέλλον του, ρισκάρει, μου φωνάζει όταν του λέω τι να κάνει και δεν ξέρω πώς να το αντιμετωπίσω!!!»

Κι όμως, ίσως αυτό που συμβαίνει να μην είναι τόσο ανησυχητικό, είναι πολύ πιθανό αν το παιδί είναι πάνω από 10 χρονών να έχει μπει πια στην εφηβεία. Τι είναι όμως η εφηβεία και σε τι οφείλετε αυτή η ξαφνική αλλαγή;

Η εφηβεία θεωρείτε μια μεταβατική περίοδος ανάμεσα στην παιδική και την ενήλικη ζωή. Το Λεξικό της Kοινής Νεοελληνικής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ορίζει την ήβη ως «την πρώτη νεανική ηλικία, κυρίως από την άποψη της φυσιολογίας· περίοδο που χαρακτηρίζεται από την έναρξη της ικανότητας για αναπαραγωγή και την εμφάνιση δευτερευόντων χαρακτηριστικών φύλου». Από συναισθηματικής πλευράς, είναι μια πoπολύπλοκη και πολλές φορές δύσκολη περίοδος, όχι μόνο για τους έφηβους, αλλά και για τους γονείς που νιώθουν πως χάνουν κάθε σημείο επαφής με τα παιδιά τους. Στόχος αυτού του άρθρου είναι να παρουσιάσει τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της εφηβείας και τις πιο διαδεδομένες θεωρίες  της ανάπτυξης.

Οι σημαντικότερες και πιο διαδεδομένες αναπτυξιακές θεωρίες είναι τέσσερεις. Του Πιαζέ, γάλλου φιλόσοφου και φυσικού επιστήμονα, γνωστού για τις μελέτες που έκανε σχετικά με παιδιά. Η μελέτη του εφαρμόζεται ακόμα και σήμερα στο εκπαιδευτικό σύστημα. Του Φρόυντ, αυστριακού νευρολόγου, «πατέρα» της ψυχανάλυσης, του οποίου οι θεωρίες του επηρεάζουν ακόμα και σήμερα τις ψυχοθεραπευτικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται από τους ψυχίατρους και τους ψυχολόγους. Του

Διλήμματα στον πόνο & την παρηγορητική ιατρική

Παρηγορητική ιατρική

της Dr Παναγιωτάκη-Δαυΐδ Καλλιόπη

Τα ηθικά ζητήματα στην παρηγορητική είναι όμοια με τα ηθικά διλήμματα σε άλλους τομείς της υγείας. Όμως, εδώ υπάρχουν ερωτήματα διαφορετικά, όπως αυτά του τέλους της ζωής, που έχουν άλλο βάρος. Ηθικά διλήμματα σχετικά με την επιλογή της θεραπείας προκύπτουν επειδή η αξιολόγηση της ποιότητας ζωής περιέχει υποκειμενικά στοιχεία. Σύμφωνα με τις αρχές της ιατρικής ηθικής ο ιατρός οφείλει να:

• Ενεργεί με γνώμονα το συμφέρον του ασθενούς.
• Είναι υπεύθυνος και λογοδοτεί για τη ζωή του ατόμου που φροντίζει.
• Σέβεται την προσωπικότητα και τις επιθυμίες του ατόμου που περιθάλπτει.
• Παρέχει ιατρική φροντίδα εξίσου σε όσους την έχουν ανάγκη.
• Είναι έντιμος και αξιόπιστος.

Η θεώρηση των ηθικών ζητημάτων στο τελικό στάδιο μιας νόσου βασίζεται στο γεγονός ότι οι ασθενείς είναι προσωπικότητες που μπορούν να ενσωματωθούν στο κοινωνικό σύνολο και να γεμίσουν τη ζωή τους με εμπειρίες.

Ο Lime, αναισθησιολόγος διευθυντής κέντρου πόνου στην Αμερική γράφει: «Γνώρισα πολλούς καρκινοπαθείς ασθενείς που ζητούσαν βοήθεια για να αυτοκτονήσουν και οι οποίοι όταν ανακουφίστηκαν