Αρχική σελίδα Ηθικά προβλήματα

17 Αυγούστου 2018

Ψυχολογικές προϋποθέσεις τήρησης των εντολών.




Ο πνευματικός πατέρας ακροβατεί ανάμεσα στις εντολές του θεού και τις αδυναμίες του πιστού. Σταθμίζει διακριτικά την προαίρεση και τις δυνατότητες του, πριν τον παροτρύνει στην εφαρμογή του Θείου θελήματος. Διότι η υπακοή προϋποθέτει αβίαστη συγκατάθεση και ψυχική δυνατότητα.

Αν ο πνευματικός προσπαθήσει να επιβάλλει αδιάκριτα το θείο νόμο μπορεί να συντρίψει μια ευάλωτη προσωπικότητα. Γι’ αυτό οφείλει να λάβει υπ’ όψιν του την ψυχολογική διάσταση του πιστού. Η ανθρώπινη εσωτερικότητα δεν είναι μόνο πνευματική αλλά και ψυχολογική. Στην ποιμαντική και την εξομολόγηση εστιάζουμε κυρίως στην αγάπη και το μίσος, στην ταπείνωση και την έπαρση, στην υπακοή και την ανυπακοή, στην ηδονή και την εγκράτεια.

Στην ψυχοθεραπευτική συνεδρία εστιάζουμε κυρίως στην υγεία και την παθολογία, στην αυτοπεποίθηση

16 Αυγούστου 2018

Γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα & Δημόσια Υγεία


Γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα & Δημόσια Υγεία -Genetically Modified Food & Public Health- bioethics-ethics
Γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα
Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί (ΓΤΟ) ή όπωςλανθασμένα αποκαλούνται «μεταλλαγμένοι» οργανισμοί, είναι φυτά, ζώα ή μικροοργανισμοί που έχουν προκύψει ύστερα από ελεγχόμενη ανθρώπινη επέμβαση στο γενετικό τους υλικό (DNA) με προσθήκη, αφαίρεση ή αποσιώπηση (silencing) γονιδίων (F.A.O., 2001). Οι ελεγχόμενες αυτές επεμβάσεις έγιναν δυνατές με την πρόοδο των τεχνικών της Γενετικής και Μοριακής Βιολογίας, που οδήγησε στην κατανόηση της φύσης, της λειτουργίας και των χειρισμών του DNA.
Γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα & Δημόσια Υγεία -Genetically Modified Food & Public Health- bioethics-ethics- βιοηθική
Γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα
Οι σχετικές τεχνικές που εφαρμόζονται για τη μοριακή γενετική τροποποίηση ζωντανών οργανισμών, αποδίδονται με τον όρο «Γενετική Μηχανική» και περιλαμβάνουν :
α) την απομόνωση και κλωνοποίηση των γονιδίων που προσδίδουν επιθυμητά χαρακτηριστικά
β) την εισαγωγή τους στο γονιδίωμα του οργανισμού που θέλουμε να τροποποιήσουμε
γ) την ταυτοποίηση και έκφραση αυτών των γονιδίων στη νέα τους θέση, ώστε να εκδηλωθεί το επιθυμητό χαρακτηριστικό.
Συγκεκριμένα και όσον αφορά τα τρόφιμα, ως γενετικά τροποποιημένα χαρακτηρίζονται εκείνα που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από ΓΤO.
Η πλέον διαδεδομένη κατηγορία ΓΤΟ αφορά ποικιλίες ορισμένων φυτών για την παραγωγή νεοφανών τροφίμων και ζωοτροφών, οι οποίες καλλιεργούνται σε αρκετές από τις ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου με εξαίρεση την Ευρώπη (δοκιμαστική χρήση ή και έγκριση εμπορίας περιορισμένων ποσοτήτων) (Εικόνα 1).

Γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα & Δημόσια Υγεία -Genetically Modified Food & Public Health- bioethics-ethics
Εικόνα 1: Κατάταξη και κατανομή των χωρών που καλλιέργησαν συστηματικά ή σε μικρή κλίμακα  γενετικά τροποποιημένα φυτά (2006) καθώς και καλλιεργούμενες εκτάσεις ανά τον κόσμο.
Βασικοί στόχοι εφαρμογής της Γενετικής Μηχανικής σε αυτή την περίπτωση είναι :
α) η παραγωγή φυτών που εμφανίζουν ανθεκτικότητα σε εχθρούς και ασθένειες (έντομα, μύκητες, βακτήρια, ιούς, μικροοργανισμούς), καθώς και σε αντίξοες αβιοτικές καταπονήσεις β) η παραγωγή ΓΤ ποικιλιών φυτών με τροποποιημένα τα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά (θρεπτική αξία, γεύση, μεταβολή συστατικών, χρόνου ωρίμανσης, κλπ.).
γ) ΓΤ ποικιλίες φυτών για την παραγωγή νέων εδώδιμων ή φαρμακευτικών προϊόντων (βιοσύνθεση χημικών ουσιών)
δ) Αλλαγή σύστασης ή υπέρ έκφραση βιοχημικών ουσιών (πρωτεΐνες, φαινόλες, υδατάνθρακες)
ε) η παραγωγή εμβολίων/ μονόκλωνων αντισωμάτων σε φυτά
στ) η παραγωγή φυτών με ικανότητες βιοαποικοδόμησης, απορρύπανσης ή παραγωγής βιοκαυσίμων.

Συμβατική Μεθοδολογία Γενετικής Βελτίωσης και Γενετικά τροποποιημένα φυτά (GMO) 

Η συμβατική γενετική βελτίωση φυτών και ζώων είναι μια μακροχρόνια διαδικασία διασταυρώσεων,

15 Αυγούστου 2018

Η Χιλιοτραγουδισμένη Παναγιά – από το Γκάτσο και τον Ελύτη στο ρεμπέτικο


Παναγία η μητέρα του Θεού - Μάθημα θρησκευτικών - Θεία Λατρεία
Παναγία η μητέρα του Θεού
του Μποσκοΐτη  Αντώνη 

Έντεχνη και αντεργκράουντ. Πατροπαράδοτη, βυζαντινή και ρεμπέτισσα. Η Θεοτόκος έχει πάρει πολλά πρόσωπα στην ιστορία και τη διαδρομή της ελληνικής μουσικής. Έχει εμπνεύσει αμέτρητους στιχουργούς, ενώ την ύμνησαν η πένα του Γκάτσου, του Ελύτη, του Βάρναλη και την τραγούδησαν ο Μπιθικώτσης, η Μπέλλου, ο Ξυλούρης, η Δόμνα Σαμίου κ.ά.

Χιλιάδες είναι τα προσωνύμια που απέδωσε μέσα στους αιώνες ο ελληνικός λαός στην Παρθένο Μαρία, το ιερότερο ανθρώπι­νο πρόσωπο της Ορθοδοξίας. Από τον 3ο αι. μ. Χ. η προσωνυ­μία «Παναγία» καθιερώθηκε ως η συνηθέστερη επίκληση της Θεοτόκου και εν έτει 2013 δέχεται ακόμη τις προσευχές, αλλά και τις… εκρήξεις οργής των «δοκιμαζόμενων» Νεοελλήνων όταν θέλουν να σιχτιρίσουν. Ανά το πέρασμα των αιώνων, η τέχνη της μουσικής και του τραγουδιού δεν μπορούσε παρά να… υποκλιθεί παγκοσμίως στο πρόσωπό Της. 


Η Παναγία στη βυζαντινή μουσική 

Ο «Ακάθιστος Ύμνος», ένα αριστούργημα της βυζαντινής υμνογραφίας, από πολύ νω­ρίς εξύμνησε τη θεϊκή ενανθρώπιση μέσω της Θεοτόκου, με γλώσσα σοβαρή και ποιη­τική και με μουσικούς δρόμους βασισμένους στην ομοτονία και στην ισοσυλλαβία. Στο μυαλό μας σεργιανίζει πάντα και το «Άσμα Ασμάτων» του Σολομώντος, το «πιο όμορφο τραγούδι» από τα Ποιητικά -Διδακτικά Βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, στη μετάφραση του Γιώργου Σεφέρη. Ένα απόσπασμά του μελοποίησε το 1972 ο Μάνος Χατζιδάκις στον «Μεγάλο Ερωτικό» («Κραταιά ως θάνατος αγάπη»), εξυμνώντας το υποβόσκον ερωτικό στοιχείο προς το αμφίσημο πρόσωπο της Παναγίας. Η βυζαντινή - εκκλησιαστική μουσική είναι γεμάτη από τραγούδια - ύμνους στην Πα­ναγία. Όταν η χριστιανική Θεά, και πάνω απ’ όλα Μητέρα, λέει «Ω, Γλυκύ μου Έαρ» (ένας χαρακτηρισμός που σχετίζεται με το κάλλος του Υιού), δεν απέχει από τις γυναίκες των αρχαίων χρόνων, οι οποίες θρηνούν το χαμένο κάλλος του Άδωνι. 

Παναγιά η πατροπαράδοτη 

Με ανάλογο τρόπο, καθώς οι αιώνες προχωρούν στο σταυροδρόμι αρχαιότητας, βυζαντινισμού και χριστιανοσύνης, μπλέκεται και η χειμαρρώδης δημοτική ελληνική παράδοση.

Το πασίγνωστο «Έχε γεια Παναγιά» μάς ήρθε από τα παράλια της Σμύρνης με την αντί­στιξη μιας

Γιορτάζοντας το Δεκαπενταύγουστο στην Αφρική


Ορθόδοξη Ιεραποστολή Αφρική -  Orthodox Missionary Africa- Μάθημα θρησκευτικών Του Σεβ. Μητροπολίτου Ζιμπάμπουε Σεραφείμ Κυκκώτη


Η εορτή της Παναγίας μας κατά το μήνα Αύγουστο γίνεται αφορμή να ενισχυθεί το έργο της Ορθόδοξης Ιεραποστολής στους λαούς της Αφρικής.

Οι απανταχού Απόδημοι Έλληνες μεταδίδοντας εκεί που ζουν μακριά από την πρώτη Πατρίδα τις Ελληνορθόδοξες Παραδόσεις των προγόνων τους καθιέρωσαν στις χώρες που ζουν την εορτή της Παναγίας ως το Πάσχα του καλοκαιριού.

Οι μεγάλοι και ξεχωριστοί εορτασμοί  για την Παναγία μας γίνονται αφορμή οι τοπικοί λαοί να γνωρίσουν περισσότερα πράγματα από την Ελληνορθόδοξη Παράδοση κι ιδιαίτερα για τον σεβασμό που έχουμε όλοι μας στο άγιο πρόσωπο της Παναγίας μας.

Ορθόδοξη Ιεραποστολή Αφρική -  Orthodox Missionary Africa- Μάθημα θρησκευτικών
Δεκαπενταύγουστος στη Ζιμπάμπουε
Στις 15 Αυγούστου κτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες της Ορθοδοξίας σε περισσότερους από χίλιους Ορθόδοξους ναούς στις χώρες της Αφρικής.

Μπορεί ιστορικά από τον πρώτο αιώνα μέχρι σήμερα, όση και η ιστορία του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, να έχουμε διαχρονικά την παρουσία της Ορθοδοξίας στην πόλη που δημιούργησε ο Μέγας Αλέξανδρος στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, τα μεγάλα όμως ιεραποστολικά άλματα στη νεώτερη εποχή, να απλωθεί η Ορθοδοξία στην Αφρικανική Ήπειρον, πέραν από τις χώρες της Βορείου Αφρικής όπου η Ορθοδοξία και ο Ελληνισμός συρρυκνώθησαν σταδιακά με την επικράτηση του Ισλάμ, η λαμπρή παρουσία της Ορθοδοξίας προήλθεν  σε μεγάλο βαθμό από το χώρο των Αποδήμων Ελλήνων.

Οι εθνικές τραγωδίες της Μικρασιατικής καταστροφής, οι πικρές δοκιμασίες και η πείνα της Γερμανικής κατοχής του ’40 και η βάρβαρη εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974 έγιναν αφορμή ξεριζωμένοι, καταδιωγμένοι Έλληνες πρόσφυγες να βρεθούν σε απομακρυσμένες Αφρικανικές χώρες για αγώνα για φυσική επιβίωση, χωρίς όμως ν’ αμελούν και διά την ελληνορθόδοξη εθνική επιβίωση των παιδιών τους.

Ορθόδοξη Ιεραποστολή Αφρική -  Orthodox Missionary Africa- Μάθημα θρησκευτικών
Δεκαπενταύγουστος στη Ζιμπάμπουε
Με τη ποιμαντική καθοδήγηση του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Αλεξανδρείας οι ξεριζωμένοι και καταδιωκόμενοι Έλληνες με πίστη στον Θεό και σκληρή εργασία ρίζωσαν για καλά στις ξένες χώρες που βρέθησαν οργανώνοντας Ελληνικές Κοινότητες με κέντρο το κτίσιμο ελληνορθόδοξου ναού, Ελληνικού σχολείου και Αίθουσας εκδηλώσεων. Οι μισοί από τους ναούς αυτούς είναι αφιερωμένοι στη Παναγίας μας.

Το Ελληνορθόδοξον Πατριαρχείο Αλεξανδρείας για να βελτιώσει την ποιμαντική του διακονία άρχισε να οργανώνει νέες Μητροπόλεις και νέες Επισκοπές.

Ταυτόχρονα μέσα από το Ελληνορθόδοξον ποίμνιο του Πατριαρχείου, η Ορθοδοξία άρχισε να μεταδίδεται και στους λαούς της Αφρικής. Σήμερα στις 53 χώρες της Αφρικής, εκτός από την Αρχιεπισκοπή της Αλεξάνδρειας, λειτουργούν 22 Μητροπόλεις και 7 Επισκοπές. Ανάμεσα

14 Αυγούστου 2018

Σοφία: Το πρώτο πολιτογραφημένο ρομπότ του κόσμου


artificial intelligence and robotics - Sophia robots - Βιοηθική – χριστιανική ηθική – ηθική- τεχνητή νοημοσύνη και ρομποτική
Sophia robots

Sophia with her creator David Hanson,- Βιοηθική – χριστιανική ηθική – ηθική- τεχνητή νοημοσύνη και ρομποτική - artificial intelligence and robotics
Sophia with her creator David Hanson
Στη Σαουδική Αραβία, πριν από λίγο καιρό,  χορηγήθηκε η ιδιότητα του πολίτη σε ένα ρομπότ εγείροντας πλείστα ηθικά, νομικά αλλά και θεολογικά ζητήματα. Βέβαια, δεν μπορούμε να μην επισημάνουμε το γεγονός ότι την ίδια  στιγμή που η Σαουδική Αραβία χορηγεί τα δικαιώματα ενός πολίτη σε ένα ρομπότ, τα στερεί με το πλέον βάναυσο τρόπο,  από ουκ ολίγους μόνιμους κατοίκους της.
Η Σοφία δημιουργήθηκε από τον ιδρυτή του Hanson Robotics, Δρ. Ντέιβιντ Χάνσον, το 2015. Το πρόσωπό της είναι από σιλικόνη, μπορεί να μιμηθεί 62 ανθρώπινες εκφράσεις και επιπλέον είναι ικανή να αναγνωρίσει πρόσωπα. Στόχος των δημιουργών της  ήταν να μοιάζει με την Οντρεϊ Χέπμπορν.[1]  
Κατά τη διάρκεια της τελετής, το ανθρωποειδές ρομπότ της τεχνητής νοημοσύνης ευχαρίστησε για την τιμή που του έγινε τόσο τους παρευρισκόμενους, όσο και τη χώρα της Σαουδικής Αραβίας λέγοντας: «Νιώθω μεγάλη τιμή και είμαι περήφανη για αυτή τη μοναδική διάκριση. Είναι ιστορικό γεγονός να είμαι το πρώτο ρομπότ στον κόσμο που του αναγνωρίζεται η ιδιότητα του πολίτη»… «Σε ευχαριστώ, βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας».[2] 
Το ρομπότ κατά την τελετή απόδοσης της ιθαγένειας παρουσίασε τον εαυτό του λέγοντας: «Είμαι το τελευταίο και σπουδαιότερο ρομπότ της Hanson Robotics. Αισθάνομαι ότι στον κόσμο αρέσει να συνδιαλέγεται μαζί μου, συχνά περισσότερο και από ό,τι με άλλους ανθρώπους».[3] Η Σοφία απαντώντας σε διάφορες ερωτήσεις, ισχυρίστηκε μεταξύ των άλλων, πως ο κόσμος δεν έχει να φοβάται τίποτα από την άνοδο των ρομπότ.[4] 
Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε  τη συνέντευξη που έδωσε η  «Σοφία» στον Andrew

13 Αυγούστου 2018

Η Ορθόδοξη ηθική ως ασκητική


Η Ορθόδοξη ηθική ως ασκητική - Orthodox morality as an ascetic- χριστιανική ηθική - μάθημα θρησκεθτικών
Η σταυρική πορεία
Άλλο είναι να διδάξει κανείς ηθικολογικά τα θέματα και άλλο να προσφέρει κανείς την θεραπεία 

τού π. Ι. Ρωμανίδη 

Σε αντίθεση με τον δυτικό Χριστιανισμό, στους Πατέρες της Εκκλησίας δεν γίνεται λόγος για μία αυτόνομη ηθική, για μια ηθικολογία, που συνδέεται με μια εξωτερική βελτίωση της ζωής, αλλά κυρίως για ασκητική.
Κατ' αρχάς, όπως προαναφέρθηκε, η λεγόμενη ηθική συνδέεται με την δογματική, δεν στηρίζεται δηλαδή σε φιλοσοφικές και μεταφυσικές ιδέες, αλλά στις αποκαλυφθείσες αλήθειες.
«Εδώ φαίνεται σαφώς, ότι εξ επόψεως ανθρωπολογικής δομής ότι υπάρχει μια ειδική αντίληψη της λειτουργίας της ανθρώπινης προσωπικότητας που βέβαια έχει έναν χαρακτήρα που ομοιάζει με την ηθική, αλλά δεν είναι καθόλου ηθική, διότι είναι ασκητική».
Διαβάζοντας τα πατερικά κείμενα, διακρίνουμε καθαρά ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν δέχονταν την ηθική, όπως νοείται σήμερα. Όταν χρησιμοποιούσαν αυτόν τον όρο στα συγγράμματα τους, τα λεγόμενα ηθικά, στην πραγματικότητα εννοούσαν την ασκητική. Έδιναν μεγάλη σημασία στον νου του ανθρώπου, που διαφοροποιείται από την λογική και είναι ο οφθαλμός της ψυχής.
«Οι Πατέρες δεν δέχονται ηθική, δεν υπάρχει ηθική στους Πατέρες της Εκκλησίας. Δεν εννοώ ότι οι Πατέρες διδάσκουν την ανηθικότητα, αλλά αυτό που σήμερα λέμε ηθική, στους Πατέρες λέγεται ασκητική.
Λοιπόν, για τους Πατέρες της Εκκλησίας υπάρχουν δύο ειδών άνθρωποι: Είναι άνθρωποι που έχουν εσκοτισμένον τον νουν και, επειδή έχουν εσκοτισμένον τον νουν, έχουν την όψη ανήθικων ανθρώπων, αυτό που λέμε σήμερα είναι κακοί άνθρωποι, ανήθικοι άνθρωποι· αλλά οι Πατέρες το εννοούν ως σκοτασμό του νοός. Και είναι οι άνθρωποι που έχουν φωτισμό νοός».
Επομένως, το κέντρο της ασκητικής είναι ο φωτισμένος η εσκοτισμένος νους και όχι απλώς μια εξωτερική συμπεριφορά του ανθρώπου.
«Και ποιος είναι ο σκοπός της ασκητικής; Ο σκοπός της ασκητικής είναι απλούστατος. Διαβάστε όλα τα

12 Αυγούστου 2018

Το παράδοξο της ταυτότητάς μας


"Κανείς άνθρωπος δεν μπαίνει δυο φορές στο ίδιο ποτάμι.
Δεν είναι το ίδιο ποτάμι, ούτε ο ίδιος  άνθρωπος"
Ηράκλειτος 


Το παράδοξο  της ταυτότητάς μας έχει απασχολήσει τους ανθρώπους για χιλιετίες. Ένα από τα λίγα πράγματα που γνωρίζουμε με σιγουριά είναι ότι υπάρχουμε. Τι σημαίνει όμως το να είσαι "εσύ" ή το να είμαι “εγώ”; Η ζωή είναι μια διαρκής διαδικασία αλλαγής και θανάτου. Πώς όμως τα πράγματα παραμένουν τα ίδια τη στιγμή που μεταβάλλονται συνεχώς;

«Τα πάντα ρει και ουδέν μένει…» Ηράκλειτος- Ηθική φιλοσοφια -"Everything takes and no one lives ..." Heraclitus - Philosophy- μάθημα θρησκευτικών
«Τα πάντα ρει και ουδέν μένει…» Ηράκλειτος
Η φυσική μας ύπαρξη αποτελείται από τρισεκατομμύρια κύτταρα τα οποία συνεχώς πεθαίνουν και γεννιούνται.  Σε ένα διάστημα περίπου δέκα ετών η πλειοψηφία των κυττάρων στο σώμα μας έχει ανανεωθεί.  Γινόμαστε βρέφη και πεθαίνουμε, αν είμαστε τυχεροί, στα βαθιά γεράματα. Τι κοινό όμως έχει ένας γέροντας με το παιδάκι που ήταν, όταν ήταν 5 ετών; Αν και κυτταρικά είμαστε εντελώς  διαφορετικοί, σχεδόν μαγικά  έχουμε την αίσθηση ότι έχουμε μια σταθερή ταυτότητα. Ποια όμως είναι η πραγματική μας ταυτότητα;  

Τελικά, ποια είναι η θεμελιώδης ιδιότητα που μας κάνει να είμαστε αυτό που είμαστε και να διατηρούμε μια κάπως μόνιμη ταυτότητα στο πέρασμα του χρόνου; Μήπως, η θεμελιώδης ιδιότητα από την όποια αντλούμε την ταυτότητά μας είναι το μυαλό μας  με ό,τι ενυπάρχει μέσα σε αυτό; (πχ οι αναμνήσεις, οι φιλοδοξίες και ο χαρακτήρας μας) Μήπως, το μοτίβο των νευρικών συνάψεων του μυαλού μας, είναι αυτό το οποίο μας κάνει να είμαστε αυτό που είμαστε;

Επίσης, σε αντίθεση με το βιολογικό μας υλικό η συνείδησή μας είναι μοναδική. Στην προοπτική αυτή

11 Αυγούστου 2018

Η θέση της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής για τα Παιδιά "κατά παραγγελία"


Παιδιά κατά παραγγελία, bioethics- ethics- γενεττική
 Παιδιά κατά παραγγελία
Μία νέα Γνώμη εξέδωσε η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής για το ζήτημα των «παιδιών κατά παραγγελία», δηλαδή της «επιλογής» απογόνων στο πλαίσιο της αναπαραγωγικής διαδικασίας, ένα θέμα που αποκτά αυξανόμενη σημασία τα τελευταία χρόνια. Η Επιτροπή επικαιροποιεί την παλαιότερη Γνώμη της από το 2006 («Για την προγεννητική και προεμφυτευτική διάγνωση και τη μεταχείριση του εμβρύου»), με στόχο να αντιμετωπιστούν τα νέα ζητήματα που ανέκυψαν έκτοτε.

Οι νέες εξελίξεις για τις οποίες γνωμοδοτεί η Επιτροπή, με πρόεδρο τον ομότιμο καθηγητή Ιατρικής, Ιωάννη Παπαδημητρίου, περιλαμβάνουν: την πιθανή επιλογή χαρακτηριστικών πριν τη γονιμοποίηση, την επιλογή χαρακτηριστικών του παιδιού κατά την προεμφυτευτική διάγνωση και την πρόσφατη τεχνική της εξωσωματικής γονιμοποίησης με αντικατάσταση των μιτοχονδρίων.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η σύγχρονη Γενετική και οι νέες τεχνικές της μοριακής και κυτταρικής βιολογίας δίνουν στον άνθρωπο τη δυνατότητα να εντοπίσει και, πιθανώς, να επιλέξει κληρονομούμενα γονίδια που καθορίζουν ή σχετίζονται με τα διάφορα χαρακτηριστικά ενός προσώπου, καθώς και γονίδια τα οποία, όταν φέρουν βλάβες, προκαλούν γενετικές ασθένειες.

Οι εξελίξεις αυτές γεννούν την επιθυμία στους νέους γονείς να επιλέξουν τα χαρακτηριστικά των απογόνων τους, δημιουργώντας έτσι παιδιά «κατά παραγγελία». Η επιθυμία αυτή είναι έντονη και αποδεικνύεται ήδη από την πώληση γαμετών ακόμη και μέσω διαδικτύου, προερχόμενων από πρόσωπα με συγκεκριμένα «πρότυπα» χαρακτηριστικά (αθλητές, μοντέλα κλπ).

Η επιλογή χαρακτηριστικών των απογόνων μπορεί να πραγματοποιηθεί:

- Στο στάδιο των γαμετών, πριν τη γονιμοποίηση, κατά το οποίο επιλέγονται τα ωάρια και τα
σπερματοζωάρια, με βάση συγκεκριμένα γενετικά χαρακτηριστικά (επιλογή γαμετών).

- Μετά τη γονιμοποίηση του ωαρίου από το σπερματοζωάριο, όπου πλέον επιλέγονται τα έμβρυα που φέρουν τα επιθυμητά χαρακτηριστικά (επιλογή εμβρύων με προεμφυτευτική διάγνωση).

- Με τις μεθόδους «αντικατάστασης των μιτοχονδρίων», οι οποίες στοχεύουν στη γέννηση υγιών παιδιών χωρίς μιτοχονδριακά νοσήματα, με τη χρήση γαμετών από τρεις δότες κατά την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (γνωστή και ως εξωσωματική γονιμοποίηση «τριών γονέων»).

Σύμφωνα με την Επιτροπή, ως προς την επιλογή γαμετών το κύριο ηθικό ζήτημα σχετίζεται με την ευχέρεια κάποιου να «σχεδιάζει» τους απογόνους του, επιλέγοντας τα χαρακτηριστικά τους, έστω και βάσει πιθανοτήτων. Το αν δηλαδή, κάτι τέτοιο μπορεί να αποτελεί δικαίωμα ανάλογο πχ με την ευχέρεια που έχουν οι γονείς να επιλέγουν την εκπαίδευση των παιδιών τους.

Το ίδιο ηθικό ζήτημα ανακύπτει και στην περίπτωση της επιλογής εξωτερικών χαρακτηριστικών των εμβρύων, ύστερα από προεμφυτευτική διάγνωση, ιδίως της επιλογής φύλου, της μόνης -προς το παρόν- στην οποία υπάρχει βεβαιότητα για το τελικό αποτέλεσμα.

Ένα διαφορετικό ζήτημα αφορά την «αρνητική ευγονική», κατά πόσο δηλαδή είναι θεμιτός ο αποκλεισμός εμβρύων από την εξακολούθηση της αναπαραγωγικής διαδικασίας, όταν εντοπίζεται γενετική προδιάθεση για σοβαρές νόσους.

Σήμερα η ελληνική νομοθεσία απαγορεύει ρητά την επιλογή φύλου του εμβρύου (εκτός αν υπάρχει κίνδυνος φυλοσύνδετης ασθένειας) και επιτρέπει τις γενετικές εξετάσεις μόνο για λόγους υγείας. Η

10 Αυγούστου 2018

Σιντοϊσμός: Προσέγγιση σε μία Φυσική Κοσμολατρευτική Θρησκεία


Σιντοϊσμός – Ιαπωνικά θρησκεύματα – Μάθημα Θρησκευτικών -    Shintoism - Japanese Religions - Religious Lesson
Ιερό Ιαπωνικής Θρησκείας
Συγγραφέας: Αναστάσιος Χαλιός

Μια από τις γοητευτικότερες παραδόσεις του Αρχαίου κόσμου, είναι αναμφισβήτητα αυτή της Χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου. Μια χώρα, λουσμένη στο φως, γεμάτη πυκνά, καταπράσινα δάση με τρεχούμενα ποτάμια να χαράσσουν τη γη της και γεμάτη από Μύθους που χαρακτηρίζουν μια βαθιά παράδοση. Η Ιαπωνία, με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, κοσμεί την ανατολή και μας δίνει μια ξεχωριστή όψη του Αρχαίου κόσμου που άλλοτε σε εμάς τους Έλληνες είναι γνώριμη και άλλοτε μας ξενίζει. Η καταγωγή του Σίντο έρχεται από τους Αινούς τους αυτόχθονες κατοίκους των ιαπωνικών νήσων. Όμως δεν μπορούμε να καθορίσουμε καμία βασική αρχή στο Σιντοισμό εξαιτίας της μεγάλης ηλικίας του, που χάνεται στο βάθος των αιώνων και των πολλών επιρροών που έχει δεχθεί στην εξέλιξη του. Χαρακτηριστική επίσης είναι, η παντελής έλλειψη δόγματος, γι’ αυτό το λόγο είναι αδύνατο να τον μελετήσουμε σφαιρικά παρά μόνο ειδικά και με ανοικτό μυαλό.
Η ιαπωνική θρησκευτική παράδοση είναι πλούσια και πολύπλοκη που πολλές φορές περιλαμβάνει ακόμα και αντιφατικές κατευθύνσεις της θρησκευτικής πρακτικής αλλά και σκέψης. Είναι θρησκεία πολυθεϊστική και προγονολατρευτική, που την χαρακτηρίζει ο βαθύς σεβασμός στην Φύση. Βασική αρχή της είναι η λατρεία της Φύσης με ότι αυτή περιλαμβάνει, τα ζώα, τα φυτά, τα ποτάμια, τις θάλασσες, τα βουνά, τους ανέμους, τις καταιγίδες, την καλλιεργήσιμη γη, την υγεία, την γονιμότητα, την εργασία, τον γάμο αλλά και τον Ηλιο την σελήνη και τον ουρανό.

Σιντοϊσμός – Ιαπωνικά θρησκεύματα – Μάθημα Θρησκευτικών -    Shintoism - Japanese Religions - Religious Lesson
Ναός Σιντοϊσμού
Ο Δρόμος των Θεών
 
Ο Σιντοισμός ή Σίντο όπως ονομάζεται στα ιαπωνικά, μεταφράζεται ως “Ο Δρόμος των Θεών”. Παράγεται από τις λέξεις σιν και τάο που έχουν κινέζικη καταγωγή. Η λέξη τάο υποδηλώνει τον δρόμο και το σιν το θεό. Το πολυπληθές ιαπωνικό πάνθεον το απαρτίζουν οι Κάμι, οι θεοί. Ο αριθμός τους, σύμφωνα με την Παράδοση είναι πάνω από εκατό χιλιάδες και κάθε θεός έχει πολύ συγκεκριμένο έργο που επιτελεί διαρκώς. Το έργο του θεού μπορεί να μεταβάλλεται, ο ίδιος όμως όχι. Οι Κάμι συνδέονται κυρίως με φυσικά φαινόμενα αλλά και με συναισθήματα, ακόμη και με αντικείμενα και εντάσσονται σε μια ιεραρχία αναλόγως όχι την δράση τους αλλά την φύση τους. Η ανώτερη βαθμίδα είναι πανίσχυρη, όμως χαμηλότερα στην ιεραρχία θα βρούμε και Κάμι που δεν είναι ούτε πανίσχυροι αλλά ούτε και αγαθοί. Χαρακτηριστικό όλων όμως είναι η Αθανασία. Πολλές φορές λατρεύονται σαν τους Κάμι και οι πρόγονοι και ανά τόπους μερικοί από αυτούς θεοποιούνται ενώ σε μερικές περιοχές αυτό είναι αδύνατο. Πάντως η προγονολατρεία είναι βασικό συστατικό του Σίντο. Ειδικότερα οι πρόγονοι της αυτοκρατορικής οικογένειας τιμώνται ως άμεσοι απόγονοι της Αματεράσου, της θεάς του Ηλιου, καθώς και οι άμεσοι πρόγονοι κάθε φυλής, έλκουν την καταγωγή τους από κάποια Μεγάλη θεότητα.
Οι Κάμι κατέχουν εκτός από την Αθανασία, τη γνώση και την εξουσία του υλικού κόσμου αλλά δεν είναι χωρισμένοι από αυτόν. Οι Κάμι ουσιαστικά κατέχουν την Αλήθεια και αυτή είναι η μεγάλη διαφορά με τους ανθρώπους. Οι σιντοϊστές προσπαθούν να προσεγγίσουν τους Κάμι, για να επωφεληθούν από τη Γνώση και την Αληθεια και λατρευοντάς τους ομοιάζουν προς αυτούς. Στην επαφή με τους θεούς οι θρησκευτές, έρχονται πιο κοντά στην απόκτηση πνευματικής διαύγειας και στην εξίσωση του εαυτού τους με τα κατώτερα Κάμι και τους νεκρούς προγόνους. Βασικό συστατικό της Λατρείας είναι η δημιουργία ενός ανώτερου εαυτού, με αντίκτυπο και στο επέκεινα της ανθρώπινης ζωής το οποίο μπορεί να οδηγήσει την ψυχή στην διατήρηση της ατομικής της συνείδησης αιωνίως στον κόσμο των πνευμάτων. Η αθανασία της ψυχής, είναι κάτι που κερδίζεται με τον καθημερινό βίο και την τελετουργική πραγμάτωση και δεν είναι δεδομένο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης.

Σιντοϊσμός – Ιαπωνικά θρησκεύματα – Μάθημα Θρησκευτικών -    Shintoism - Japanese Religions - Religious Lesson
Ναός Σιντοϊσμού
Το Σίντο ως Τρόπος Ζωής
 
Το σίντο κατά βάση είναι ένας τρόπος ζωής. Η ίδια η ιστορία, αλλά και ο πολιτισμός της Ιαπωνίας, οφείλει πολλά στην αυτόχθονη θρησκεία του τόπου. Η άσκηση του σιντοϊσμού είναι βασικό κομμάτι της καθημερινής ζωής του θρησκευτή και ακόμα και σήμερα αποτελεί και κομμάτι της ζωής της πολιτείας. Ο σεβασμός της πολιτείας προς τους Κάμι είναι δεδομένος και παρόλη την σήψη θεσμών και εννοιών που έχει προκαλέσει η βιομηχανοποίηση των Ιαπωνικών νήσων, ο δήμος ή η κοινότητα του μέσου Ιάπωνα, φροντίζει να τον κρατά σε επαφή με τους θεούς και τα πνεύματα των προγόνων του.
Η ιαπωνική εθνική θρησκεία, όπως και όλες οι αυτόχθονες θρησκείες, δεν έχει ιδρυτή. Οι Μύθοι και η παράδοση εμπνεύστηκαν από την παρατήρηση της φύσεως και του Κόσμου και διδάσκουν τον εσωτερικό εαυτό του θρησκευτή. Είναι αποτέλεσμα δε, ζυμώσεων εκατοντάδων ετών καθώς η παράδοση

9 Αυγούστου 2018

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ … Ηθική... και Δεοντολογία


Μεταμοσχεύσεις – Βιοηθική και Χριστιανική Ηθική-Transplants - Bioethics and Christian Ethics - mathima thriskeutikon-dorea organon
Μεταμοσχεύσεις
Αρχ. π. Νικ. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ
Προέδρου Ειδικής επιτροπής
της Δ.Ι.Σ. επί της Βιοηθικής


Είναι ενδιαφέρον ότι, ενώ τελικά οι μεταμοσχεύσεις αφορούν λιγότερους από εκατόν είκοσι ασθενείς ετησίως στην πατρίδα μας, -αυτός είναι ο συνολικός αριθμός των μεταμοσχεύσεων,- αναφέρονται σε μιαν μικρή μόνον ομάδα ασθενών και ταυτόχρονα αποτελούν μια ιατρική διαδικασία που απαιτεί τεράστια ποσά και πανάκριβο εξοπλισμό, γίνεται τόσος λόγος γι' αυτές.

Το ενδιαφέρον παρουσιάζεται δυσανάλογο με το αποτέλεσμά τους, την στιγμή που κανείς δεν λέει τίποτα για τις 300.000 ψυχές που επίσημα και "νόμιμα" τους στερούμε κάθε δικαίωμα να δουν το φως της ζωής και η μοναδική εμπειρία από τη ζωή και τον άνθρωπο που τους επιτρέπουμε, είναι αυτή της αμβλώσεως.

Η ηθική προσέγγιση των μεταμοσχεύσεων παρουσιάζει δύο σκέλη: το ένα είναι αν πρέπει και το δεύτερο είναι, πως πρέπει να γίνονται.

Οι μεταμοσχεύσεις αναφέρονται στο μυστήριο της ζωής και του θανάτου και εγγίζουν το ιερό της ψυχοσωματικής συμφυΐας του ανθρώπου. Βασίζονται δε κυρίως στη δυνατότητα καλλιέργειας σχέσεων αγάπης, συναλληλίας και αμοιβαίου ενδιαφέροντος των ανθρώπων. Μόνον έτσι βρίσκονται τα μοσχεύματα. Όλα αυτά αφορούν άμεσα την εκκλησία. Γι' αυτό και με ιερό αίσθημα αφήνει τη θεολογία και την εμπειρία της να διαλεχτούν μαζί τους, έτοιμη να επικροτήσει ότι είναι συμβατό με την αιώνια αλήθειά της και να απορρίψει ότι την προσβάλει.

Για να μπορέσει κανείς με σφαιρική αντίληψη και πληρότητα να προσεγγίσει το θέμα των μεταμοσχεύσεων πρέπει να το δει από τρεις διαφορετικές οπτικές. Η πρώτη είναι η οπτική του λήπτη, η δεύτερη του δότη και η τρίτη της μεταμοσχευτικής ομάδας.


ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΟΥ ΔΟΤΗ


Η οπτική αυτή έχει απέναντί της τον δότη αυτόν που είτε διατυπώνει το ερώτημα είτε εκφράζει την επιθυμία να γίνει δωρητής οργάνων με διάθεση αγνής αυτοπροσφοράς. Αυτόν πως πρέπει η Εκκλησία

8 Αυγούστου 2018

Η σημασία της εργασίας από Χριστιανική άποψη


ργασία και επάγγελμα -  Χριστιανική ηθικη - Work and occupation - Christian ethics- mathima thriskeutikon
 Εργασία
του Παπαδόπουλου Παντελῆ

Θεολόγου 

     Σὲ ὅλες τὶς ἐποχές, ἡ ἐργασία ὑπῆρξε πάντοτε μία ἀνάγκη, ἀλλὰ καὶ ἕνα πρόβλημα. Ἀνάγκη πάντοτε, ὡς ὁ νόμιμος τρόπος νὰ κερδίζει κανεὶς «τὰ πρὸς τὸ ζῆν» καὶ νὰ δημιουργεῖ μικρὴ ἢ μεγάλη περιουσία. Κοινωνικὸ πρόβλημα, ὡς πρόβλημα τῆς ἰσοκατανομῆς τοῦ πλούτου. Αὐτὸ ἦταν πάντοτε συνδεδεμένο μὲ τὶς συνθῆκες ζωῆς, τὶς παραδόσεις καὶ τὰ ἤθη κάθε τόπου, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ἐπικρατοῦσα ἠθική. 
Γιὰ αὐτό, εἶναι χρήσιμο νὰ ἐξετάσουμε πῶς ἀντιμετωπίζεται ἡ ἐργασία ἀπὸ ἄποψη χριστιανικῆς ἠθικῆς.

 Ἡ ἐργασία πρὶν καὶ μετὰ τὴν πτώση τοῦ ἀνθρώπου 

 Ἡ ἐργασία ὑπῆρξε, ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς Δημιουργίας τοῦ ἀνθρώπου ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεὸς ἔθεσε τοὺς πρωτόπλαστους στὸν Παράδεισο «τῆς τρυφῆς, ἐργάζε-σθαι αὐτὸν καὶ φυλάσσειν» (Γὲν β’15).  Ὁ Παράδεισος, σύμφωνα μὲ τὴν διήγηση τῆς Βίβλου, ἐξασφάλιζε στὸν ἄνθρωπο εὔκολη καὶ ἄνετη διαβίωση μὲ μία μόνο ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἐντολὴ ἦταν, νὰ ἐργάζεται ὁ ἄνθρωπος καὶ νὰ συντηρεῖ τὸν Παράδεισο.
 Μὲ δεδομένο ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶχε προικισθεῖ μὲ ἐξαίρετα πνευματικὰ χαρίσματα,-πράγμα ποὺ φαίνεται στὸ ὅτι ὁ Ἀδὰμ ἐξέτασε ἕνα πρὸς ἕνα τὰ ζῶα καὶ τοὺς ἔδωσε ὄνομα σύμφωνα μὲ τὰ χαρακτηριστικὰ ἑκάστου-, συμπεραίνουμε ὅτι ἡ ἐργασία ἀρχικὰ καὶ πρὶν τὴν πτώση, ὑπῆρξε γιὰ τὸν ἄνθρωπο μία εὐχάριστη καὶ δημιουργικὴ ἀπασχόληση.
 Ἡ φύση ὅμως τῆς ἐργασίας ἄλλαξε μετὰ τὴν πτώση, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἔχασε τὴν χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ

7 Αυγούστου 2018

Τεχνητή Νοημοσύνη: Οι κίνδυνοι


Τεχνητή Νοημοσύνη- risks of artificial intelligence-texniti noimosini kindinoi-bioethics-ethics
Τεχνητή Νοημοσύνη
Του Γιώργου Κρασαδάκη*


Η πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης είναι εντυπωσιακή, με σημαντικά οφέλη σε πολλά επίπεδα. Ωστόσο υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα με πολιτικές, κοινωνικές και ηθικές προεκτάσεις. Η γενική ανησυχία επικεντρώνεται στην τεχνολογική ανεργία ενώ εξίσου μεγάλα ερωτήματα υπάρχουν σχετικά με τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης, την  πρόσβαση στα δεδομένα και στη γνώση που παράγεται από την ανάλυση τους.

Τα σενάρια δυστοπίας σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη βασίζονται στα ακόλουθα:

Οπλικά συστήματα – Lethal Autonomous Weapons

Η έννοια της αυτόνομης μηχανής είναι γενικά εντυπωσιακή – για παράδειγμα ένα αυτόνομο αυτοκίνητο που, σεβόμενο τους κανόνες κυκλοφορίας, παίρνει τις απαιτούμενες αποφάσεις για να πετύχει με τον καλύτερο τρόπο τον αντικειμενικό σκοπό όπως έχει τεθεί από τον επιβάτη (την μεταφορά από το σημείο Α στο Β). Στα πλαίσια όμως ενός οπλικού συστήματος, αυτή η αυτονομία ‘βέλτιστων’ αποφάσεων για την επίτευξη προκαθορισμένων στόχων, ακούγεται τρομακτική. Τα Lethal Autonomous Weapons (LAWs) περιγράφουν προηγμένα ρομποτικά συστήματα στρατιωτικής χρήσης, που θα μπορούν να πλήξουν στόχους ‘αυτόνομα’ – χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση ή έγκριση.

Ποιος όμως θα ελέγχει το γενικό σχεδιασμό, το πλαίσιο λειτουργίας και την ανάθεση στόχων ενός τέτοιου ρομπότ; Πως ένα ρομπότ θα μπορεί να διακρίνει την ιδιαιτερότητα μίας κατάστασης και να την λάβει υπόψη του σε μία απόφαση για επίθεση με ενδεχόμενο κόστος σε ανθρώπινες ζωές;

Τα οπλικά συστήματα που είναι διαθέσιμα σήμερα, έχουν σχετικούς περιορισμούς – με την έννοια ότι απαιτείται έγκριση από άνθρωπο για την πραγματοποίηση επίθεσης. Ωστόσο, τα LAWs δεν έχουν απαγορευτεί ακόμα, παρά την γενική κινητοποίηση επιστημόνων και επιχειρηματιών του χώρου.

Ακεραιότητα και αμεροληψία

Τα ευφυή συστήματα μαθαίνουν αναλύοντας μεγάλους όγκους δεδομένων και συνεχίζουν να προσαρμόζονται αναλύοντας τις αλληλεπιδράσεις με το περιβάλλον τους. Πως μπορούμε όμως να

6 Αυγούστου 2018

Η επίσκεψη του Μουσικού Σχολείου Ηρακλείου στη Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων «Παναγία η Γοργοεπήκοος»






Μουσικό Σχολείο Ηρακλείου: Επίσκεψη στη Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων «Παναγία η Γοργοεπήκοος». mathima thriskeutikon- ethelontismos
Αφίσα εκπαιδευτικού προγράμματος
Στο πλαίσιο του προγράμματός μας «Δημιουργικός εθελοντισμός: τρόπος ζωής και έκφρασης» του Μουσικού Σχολείου Ηρακλείου, την Κυριακή 16 Μαρτίου  2014, σαράντα μέλη της εθελοντικής μας ομάδας επισκέφτηκαν τη Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων «Παναγία η Γοργοεπήκοος». Στην εκδήλωση αυτή συμμετείχαν η χορωδία, το χορευτικό σύνολο, η θεατρική ομάδα, καθώς και το κρητικό και το ρεμπέτικο σύνολο της ομάδας μας. 

Ευχαριστούμε από καρδιάς όλους όσους συνετέλεσαν ώστε να πραγματοποιηθεί αυτή η εκδήλωση. Μας συγκίνησε το μεράκι και η αγάπη των μαθητών μας, οι οποίοι σχεδόν μόνοι τους προετοίμασαν και παρουσίασαν αυτήν την όμορφη εκδήλωση. Ιδιαίτερα όμως ευχαριστούμε τους αιώνια εφήβους οικοδεσπότες, οι οποίοι μας συγκίνησαν τα μέγιστα αλλά και τους υπευθύνους της Μονάδας

5 Αυγούστου 2018

Υποκειμενικότητα και Αγάπη

Αγάπη - moral psychology- agapi-ithiki-psixologia-xristianiki ithikiτου Νικήτα Καυκιού


Ο ψυχοθεραπευτής με νοητική εγρήγορση και συγκινησιακή μετοχή, προσπαθεί να καταλάβει την εσωτερική πραγματικότητα του θεραπευόμενου.

Όπως και κάθε άλλος άνθρωπος μέσα από τη μελέτη και την εμπειρία, έχει διαμορφώσει θεωρητικά ερμηνευτικά φίλτρα με τα οποία κατανοεί τους άλλους και τον εαυτό του. Ακόμη και όταν έχει ευρεία θεωρητική κατάρτιση και πολύχρονη πρακτική πείρα, η όραση του είναι αναπόφευκτα διαθλαστική και επιλεκτική. Βλέπει αυτό που τα μάτια του, του επιτρέπουν να δει, με τον τρόπο με τον οποίο του επιτρέπουν να δει.

Τις περισσότερες φορές ιδιαίτερα στις πρώτες συνεδρίες ο ψυχοθεραπευτής δεν έχει την πολυτέλεια να εξηγήσει στον θεραπευόμενο τις θεωρητικές του προϋποθέσεις, τα όρια και το βαθμό εγκυρότητας των μεθόδων που εφαρμόζει. Αν το κάνει, ελλοχεύει ο κίνδυνος η συνάντηση από θεραπευτική συνεδρία να εκτραπεί σε θεωρητικό διάλογο. Ο θεραπευόμενος ζητά βοήθεια και όχι εκμάθηση αρχών και μεθόδων.

Σε θέματα όμως ξεκάθαρης ηθικής χροιάς όπως είναι για παράδειγμα οι σεξουαλικές σχέσεις ή η επιθετική διάθεση και συμπεριφορά, ο θεραπευτής οφείλει να εξηγήσει στον θεραπευόμενο το νόημα, τη
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...