Το ρεμπέτικο συναντά τα Πάθη της Μεγάλης Εβδομάδας

Latinitas Nostra | «...αφού σε λίγο θα πλαγιάζω μες στο χώμα...»

Latinitas Nostra | «...αφού σε λίγο θα πλαγιάζω μες στο χώμα...», στη Στέγη from Onassis Stegi on Vimeo.

(Η παράστασή δόθηκε τον Απρίλιο του 2015  στη Μουσική στη Στέγη)

Της Χρύσας Στρογγύλη

Ποιος θα το φανταζόταν ότι το χάσμα ανάμεσα στην αυλική μουσική της εποχής του Λουδοβίκου του 14ου και σε ένα ρεμπέτικο τραγούδι θα μπορούσε να γεφυρωθεί με έναν τόσο αριστοτεχνικό τρόπο; Πόσο πιθανό είναι να δει κανείς στο πρόγραμμα μιας και μόνο συναυλίας, μπαρόκ όργανα (μπαρόκ βιολοντσέλο, βιολόνε, μπαρόκ βιόλα, θεόρβη, τσέμπαλο, εκκλησιαστικό όργανο) να συνυπάρχουν με παραδοσιακά όργανα (κανονάκι, μπουζούκι, παραδοσιακό βιολί και γυαϊλί ταμπούρ); Ένα χρόνο μετά την παράσταση Ένας Άγγλος ταξιδευτής στο Λεβάντε, οι Latinitas Nostra, πιστοί στην αγάπη τους για τη μπαρόκ μουσική, διεισδύουν στα άδυτά της προσπαθώντας να εντοπίσουν κοινούς ήχους ή κοινά στοιχεία με άλλες μουσικές παραδόσεις. Από ό,τι φαίνεται το καταφέρνουν περίφημα, μιας και το κοινό ανταποκρίνεται στα καλέσματά τους και πιστεύει στο έργο τους.

Latinitas Nostra | «...αφού σε λίγο θα πλαγιάζω μες στο χώμα...», στη Στέγη from Onassis Stegi on Vimeo.

Ακούγοντας τη συναυλία που φέρει ως υπότιτλο ένα στίχο από τα απομνημονεύματα του Ιώβ («αφού σε λίγο θα πλαγιάζω μες στο χώμα…») αντιλαμβάνεται κανείς ότι στη μουσική των λαών και των εποχών δεν υπάρχουν στεγανά. Πρόκειται για ανθρώπινα δημιουργήματα που έτυχε να προκύψουν σε διαφορετικές εποχές. Ποια εποχή δεν έχει πόνο, απώλεια, θρήνο; Η διαφορά ίσως είναι ότι στη γαλλική μπαρόκ μουσική η έκφραση των παθών γίνεται μέσα από έναν αριστοκρατικό αλαζονικό τρόπο, ενώ στο ρεμπέτικο μέσα από έναν λαϊκό και λιγότερο αυστηρό.

Από τις Βερσαλλίες στην Πόλη

Οι Latinitas Nostra κατάφεραν να δώσουν μια ιδιαίτερα πειστική εξήγηση στο πώς συνδυάζεται η μπαρόκ μουσική με τους ανατολίτικους αμανέδες και το ρεμπέτικο, ως διαδοχή κομματιών που γράφτηκαν σε χρονική απόσταση δύο αιώνων αλλά συνδέονταν μεταξύ τους αβίαστα.

Οι Latinitas Nostra κατάφεραν να δώσουν μια ιδιαίτερα πειστική εξήγηση στο πώς συνδυάζεται η μπαρόκ μουσική με τους ανατολίτικους αμανέδες και το ρεμπέτικο, ως διαδοχή κομματιών που γράφτηκαν σε χρονική απόσταση δύο αιώνων περίπου αλλά συνδέονταν μεταξύ τους εντελώς αβίαστα. Μάλιστα, στο πρόγραμμα της ίδιας συναυλίας… δεν  υπήρχε πρόγραμμα, παρά μόνο τα ονόματα των συνθετών. Παρά την εύλογη έκπληξη της αρχής, η εξήγηση προέκυψε στην πορεία της συναυλίας η οποία κύλησε από την αρχή έως το τέλος χωρίς διάλειμμα, χωρίς ενδιάμεσα χειροκροτήματα και χωρίς κενά.

Η «ψυχή» του μουσικού συνόλου, ο τσεμπαλίστας Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, έδωσε πνοή στο εγχείρημά του διευθύνοντας και παίζοντας ταυτόχρονα, είτε το τσέμπαλο είτε το εκκλησιαστικό όργανο. Το μαύρο φόντο της σκηνής και οι υποτονικοί προβολείς που αχνοφώτιζαν τα πρόσωπα των εκτελεστών δημιουργούσαν ατμόσφαιρα κατάνυξης, ενώ ιδιαίτερα ταιριαστό ήταν και το στήσιμο των οργάνων πάνω στη σκηνή: σε σχήμα Π πάνω σε βάθρο ήταν τοποθετημένα από τα αριστερά τα παραδοσιακά όργανα, από τη δεξιά τα μπαρόκ, στην πάνω μεριά οι τρεις τραγουδίστριες και στο κέντρο, κάτω από το βάθρο, το τσέμπαλο και το εκκλησιαστικό όργανο.

Η συναυλία ξεκίνησε με ένα απόσπασμα από τα Απομνημονεύματα του Σκότους όπου περιγράφεται η οδύνη της Παναγίας για τον θάνατο του Θεανθρώπου. Η εκφραστική φωνή της Θεοδώρας Μπάκα αποτύπωσε εντυπωσιακά το θρήνο και συνοδεύτηκε από το μπαρόκ βιολοντσέλο του Ιάσωνα Ιωάννου, τη μπάσο βιόλα του Ανδρέα Λινού, το βιολόνε του Δημήτρη Τίγκα και τη θεόρβη του Θοδωρή Κίτσου. Μέχρι αυτό το σημείο της συναυλίας, όλα έμοιαζαν προβλεπόμενα, μέχρι που η σοπράνο άρχισε να τραγουδάει το «Αμήν». Σε αυτό το σημείο, μπήκε ο Ευγένιος Βούλγαρης με το γυαϊλί ταμπούρ, ένα πολίτικο όργανο που δεν συναντάμε συχνά και το οποίο ο εξαιρετικός καλλιτέχνης κατάφερε να μετατρέψει σταδιακά το θρησκευτικό «Αμήν» σε «Αμάν» (αμανέ). Η Θεοδώρα Μπάκα έδωσε τη σκυτάλη στην Αυγερινή Γάτση, που ερμήνευσε τα περισσότερα παραδοσιακά τραγούδια της συναυλίας με την κρυστάλλινη, δωρική, ρεμπέτικη φωνή της. Τη συνόδευσαν το παραδοσιακό βιολί του Μιχάλη Κουλουμή, το κανονάκι του Βασίλη Ζιγκερίδη, το ούτι του Θύμιου Ατζακά και φυσικά το γυαϊλί ταμπούρ του Ευγένιου Βούλγαρη. Μάλιστα, εκτός από τις ηχοχρωματικές ομοιότητες, υπήρχαν ομοιότητες και στα κείμενα τόσο των μπαρόκ έργων όσο και των ρεμπέτικων, τα οποία μιλούσαν για δυστυχία, πόνο, απώλεια, απογοήτευση. Εκτός από τη Θεοδώρα Μπάκα και την Αυγερινή Γάτση, εντυπωσίασε με τη γλυκιά λυρική φωνή της και η Έλενα Κρασάκη, ενώ το ντουέτο των δύο σοπράνο που ακούστηκε λίγο αργότερα ήταν από πιο όμορφες στιγμές της συναυλίας.

Με μια μουσική μονομαχία ανάμεσα σε δυο εποχές, οι Latinitas Nostra αιφνιδίασαν με τη σύμπραξη μπουζουκιού και μπαρόκ οργάνων. Όσο αδιανόητο κι αν ακούγεται αυτό, έδεσε απόλυτα αρμονικά το ταξίμι του μπουζουκιού με το μπάσο κοντίνουο του βιολόνε, της βιόλας ντα γκάμπα και της θεόρβης. Σε πολλά σημεία συνέπραξαν τα δυο σύνολα, το μπαρόκ και το παραδοσιακό, με αποκορύφωμα έναν έντονο μουσικό διάλογο που παρέπεμπε πράγματι σε μουσική μονομαχία κι έδινε την ψευδαίσθηση της ταυτοχρονίας. Τα μπαρόκ όργανα δεν ήταν τίποτε άλλο από τα παραδοσιακά και ιδιαίτερα δημοφιλή και φιλολαϊκά όργανα της εποχής του 17ου αιώναμ ενώ το κανονάκι, το ούτι, το βιολί και το γυαϊλί ταμπούρ είναι τα παραδοσιακά όργανα της ρεμπέτικης και λαϊκής μουσικής του 19ο αιώνα στην Ελλάδα και τη Μικρά Ασία. Άρα, ταξικά τουλάχιστον, τα δύο σύνολα δεν διαφέρουν και πολύ και συμπράττουν με έναν τρόπο ιδιαίτερα ταιριαστό, ασυνήθιστο ίσως, αλλά καθόλου εξεζητημένο.

Σπάνια μουσική γέφυρα

Αναζητώντας το βαθύτερο νόημα της προσπάθειας ν’ αναδειχθούν οι «υπόγειες» διασυνδέσεις της μπαρόκ μουσικής και του ρεμπέτικου, αναλογίζεται κανείς την οικουμενικότητα της μουσικής, τον πανανθρώπινο χαρακτήρα της, τις άμεσες ή έμμεσες επιρροές στη διαμόρφωση της μουσικής δημιουργίας των λαών και την αδιαμφισβήτητη δύναμή της στο να ενώνει παραδόσεις, συνήθειες, ήθη. Στη συζήτηση που ακολούθησε έπειτα από τη συναυλία οι καλλιτέχνες μίλησαν για το «φλερτ» που αναπτύχθηκε ανάμεσα στο γυαϊλί ταμπούρ και τη βιόλα ντα γκάμπα κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μουσικών συναντήσεων στον Άγιο Λαυρέντιο του Πηλίου. Οι μουσικοί της παραδοσιακής και της κλασικής μουσικής, πάνω στους αυθόρμητους πειραματισμούς τους, ανακάλυψαν ότι μπορεί μεν τα όργανα να διαφέρουν ή να ανήκουν σε διαφορετικές εποχές, όμως τα χαρακτηρίζει μια αισθητική συνάφεια που δεν περνά απαρατήρητη. Η περιέργειά τους να δοκιμάσουν συνδυασμούς ηχοχρωμάτων, οι πειραματισμοί τους μέσα από την

Η Μεγάλη Εβδομάδα: ήθη, έθιμα και παραβολές – Βίντεο

Το βίντεο πραγματοποιεί μια σύντομη αναδρομή στα διαδραματιζόμενα γεγονότα  της Μεγάλης Εβδομάδας, προσεγγίζοντας παράλληλα τα ήθη και τα έθιμα αυτών των ημερών.

Εξομολόγηση - εξομολόγος - εξομολογούμενος

Εξομολόγηση - εξομολόγος - εξομολογούμενος

ΜΟΝΑΧΟΥ ΜΩΥΣΕΩΣ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ

Εξομολόγηση - εξομολόγος - εξομολογούμενος

 

       Η εξομολόγηση είναι θεοπαράδοτη εντολή και αποτελεί ένα των μυστηρίων της Εκκλησίας μας. Η εξομολόγηση δεν είναι μία τυπική, από συνήθεια «για το καλό» και λόγω των επικείμενων εορτών, βεβιασμένη και πρόχειρη πράξη από ένα και μόνο καθήκον ή υποχρέωση και προς ψυχολογική εκτόνωση. Η εξομολόγηση θα πρέπει νάναι συνδυασμένη πάντοτε με τη μετάνοια. Μας έλεγε Αγιορείτης Γέροντας: Πολλοί εξομολογούνται, λίγοι μετανοούν! (Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης).
       Η μετάνοια είναι μία ελεύθερη, καλλιεργημένη, εσωτερική διεργασία επιμελημένη, συντριβής και λύπης, για την απομάκρυνση από τον Θεό διά της αμαρτίας. Η μετάνοια η αληθινή δεν συνδυάζεται με την αφόρητη θλίψη, την υπερβολική στενοχώρια και τις αδυσώπητες ενοχές. Τότε δεν είναι μάλλον ειλικρινής μετάνοια, αλλά κρυφός εγωισμός, στραπατσάρισμα του «εγώ», θυμός με τον εαυτό μας, που εκδικείται γιατί εκτίθεται και ντροπιάζεται και δεν ανέχεται κάτι τέτοιο. Μετάνοια σημαίνει αλλαγή νου, νοοτροπίας, μεταβολισμός, εγκεντρισμός χρηστοήθειας, μίσος της αμαρτίας. Μετάνοια ακόμη σημαίνει αγάπη της αρετής, καλοκαγαθία, επιθυμία, προθυμία και διάθεση σφοδρή επανασυνδέσεως με τον Χριστό διά της Χάριτος του πανσθενουργού Αγίου Πνεύματος. Η μετάνοια ξεκινά από τα βάθη της καρδιάς, ολοκληρώνεται όμως απαραίτητα στο μυστήριο της θείας και ιεράς εξομολογήσεως.
       Ο εξομολογούμενος εξομολογείται ειλικρινά και ταπεινά ενώπιον του εξομολόγου, ως εν προσώπω του Χριστού. Κανένας επιστήμονας, ψυχολόγος, ψυχαναλυτής, ψυχίατρος, κοινωνιολόγος, φιλόσοφος, θεολόγος δεν μπορεί ν' αντικαταστήσει τον εξομολόγο. Καμία εικόνα, έστω και η πιο θαυματουργή, δεν μπορεί να δώσει αυτό που δίνει το πετραχήλι του εξομολόγου, την άφεση των αμαρτιών. Ο εξομολόγος αναλαμβάνει τον εξομολογούμενο, τον υιοθετεί και τον αναγεννά πνευματικά, γι' αυτό και ονομάζεται πνευματικός πατέρας. Η πνευματική πατρότητα κανονικά είναι ισόβια, ιερή και δυνατή, δυνατότερη και συγγενικού δεσμού. Ο πνευματικός τοκετός είναι οδυνηρός. Ο εξομολόγος με φόβο Θεού «ως λόγον

Τι σημαίνει η Κυριακή των Βαΐων

Τι σημαίνει η Κυριακή των Βαΐων

Ο Χριστός μπαίνει στην πόλη χωρίς την βασιλική πολυτέλεια, καθισμένος επί πώλου όνου, αντί για ροδοπέταλα και τελετές, τα μικρά παιδιά κουνούν τα βάγια των φοινίκων, αντί να τον υποδεχτούν οι πολιτικοί και θρησκευτικοί ηγέτες του τόπου.

Χαρακτηριστικό έθιμο της ημέρας είναι ο στολισμός των εκκλησιών με βάγια, ενώ μετά τη λειτουργία ο παπάς ευλογεί και δίνει στους πιστούς σταυρούς από βάγια, τους οποίους βάζουμε στα εικονίσματα ή όπου αλλού χρειαζόμαστε προστασία.

Την Κυριακή των Βαΐων είναι έθιμο να τρώμε ψάρι.

Ο Χριστός εισέρχεται στα Ιεροσόλυμα «επί πώλον όνου». Πορεύεται και οι Ισραηλίτες τον υποδέχονται με τιμές ως Βασιλιά. Εκείνος δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία στις τιμές, δεν περιορίζεται στο πανηγύρι, στην πρόσκαιρη δόξα, αλλά προχωρεί στο σταυρό και την Ανάσταση.

Η είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα είναι τελικά η είσοδος του μαρτυρίου στην επίγεια ζωή του Κυρίου.

Σε λίγες ημέρες θα μαρτυρήσει και θα θανατωθεί στο σταυρό, για να θανατώσει το θάνατο και να χαρίσει τη ζωή.

Έθιμα της Κυριακής των Βαΐων

Την Κυριακή των Βαΐων, σε ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, όλοι οι ναοί στολίζονται με κλαδιά από βάγια, από φοίνικες δηλαδή ή από άλλα νικητήρια φυτά, όπως δάφνη, ιτιά, μυρτιά και ελιά. Μετά τη λειτουργία μοιράζονται στους πιστούς.

Η εκκλησία μ καθιέρωσε ήδη από τον 9ο αιώνα το έθιμο αυτό μια και όπως αναφέρει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης «όχλος πολύς…έλαβον τα βαΐα των φοινίκων και εξήλθον εις υπάντησιν αυτώ».

Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια, στα Ιεροσόλυμα, ο επίσκοπος έμπαινε στην πόλη «επί πώλου όνου», αναπαριστάνοντας το γεγονός, ενώ στα βυζαντικά γινόνταν «ο περίπατος του αυτοκράτορα», από το Παλάτι προς τη Μεγάλη Εκκλησία.

Στη διαδρομή αυτή ο αυτοκράτορας μοίραζε στον κόσμο βάγια και σταυρούς και ο Πατριάρχης σταυρούς

Μεταμοσχεύσεις Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση: Online Σταυρόλεξο

Μεταμοσχεύσεις -  Online Σταυρόλεξο

Η παρούσα άσκηση αποτελεί οργανικό τμήμα του διαδικτυακού μας μαθήματος: «Μεταμοσχεύσεις Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση» και έχει ως στόχο την περαιτέρω εμπέδωση και ανατροφοδότηση του εν λόγω μαθήματος. Επίσης, επισημαίνουμε ότι το σταυρόλεξο δημιουργήθηκε με βάση το υλικό του προαναφερθέντος μαθήματος και κυρίως την αρχική παρουσίαση. Ως εκ τούτου, προτείνουμε πριν απαντήσετε στην παρούσα άσκηση να μελετήσετε προσεκτικά το υλικό του μαθήματος.

Online Σταυρόλεξο – Μεταμοσχεύσεις Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση

Συμπληρώστε το σταυρόλεξο και κάντε κλικ στο "Έλεγχος" - “check” για να ελέγξετε την απάντησή σας. Κάντε κλικ σε έναν αριθμό στο πλέγμα ώστε να δείτε την ένδειξη ή τις ενδείξεις για αυτόν τον αριθμό. Αφού γράψετε τη λέξη, με κεφαλαία γράμματα,  στο πλαίσιο που εμφανίζεται πατήστε Enter ώστε αυτή να εισαχθεί μέσα στο σταυρόλεξο. Αν δυσκολεύεστε, μπορείτε να κάνετε κλικ στο "Hint" για να σας αποκαλυφθεί μια λέξη ή ένα γράμμα.

Σημειώστε όμως ότι όσο περισσότερο χρησιμοποιείται το "Hint" τόσο θα μειώνεται και η βαθμολογία σας !

Μεταμοσχεύσεις: Online ερωτήσεις σωστού λάθους

Μεταμοσχεύσεις

Online ερωτήσεις σωστού λάθους

Η παρούσα άσκηση αποτελεί οργανικό τμήμα του διαδικτυακού μας μαθήματος: «Μεταμοσχεύσεις Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση» και έχει ως στόχο την περαιτέρω εμπέδωση και ανατροφοδότηση του εν λόγω μαθήματος. Επίσης, επισημαίνουμε ότι αυτή δημιουργήθηκε με βάση το υλικό του προαναφερθέντος μαθήματος και κυρίως την αρχική παρουσίαση. Ως εκ τούτου, προτείνουμε πριν απαντήσετε στην παρούσα άσκηση να μελετήσετε προσεκτικά το υλικό του μαθήματος. 

Μεταμοσχεύσεις Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση – διαδικτυακή (online) άσκηση του τύπου «σωστού – λάθους» 

Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες τσεκάροντας στο αντίστοιχο κουτάκι. Αφού επιλέξετε την απάντηση θα σας δοθεί σχετική ανατροφοδότηση. Τέλος, κάντε κλικ στο "Έλεγχος" - “check” για να ελέγξετε τις απαντήσεις σας.

Μεταμοσχεύσεις: Online ερωτήσεις του τύπου «πολλαπλής επιλογής»

Μεταμοσχεύσεις

Online ερωτήσεις του τύπου «πολλαπλής επιλογής»

Η παρούσα άσκηση αποτελεί οργανικό τμήμα του διαδικτυακού μας μαθήματος: «Μεταμοσχεύσεις Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση» και έχει ως στόχο την περαιτέρω εμπέδωση και ανατροφοδότηση του εν λόγω μαθήματος. Επίσης, επισημαίνουμε ότι αυτή δημιουργήθηκε με βάση το υλικό του προαναφερθέντος μαθήματος και κυρίως την αρχική παρουσίαση. Ως εκ τούτου, προτείνουμε πριν απαντήσετε στην παρούσα άσκηση να μελετήσετε προσεκτικά το υλικό του μαθήματος. 

 Μεταμοσχεύσεις Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση – διαδικτυακή (online) άσκηση του τύπου «πολλαπλής επιλογής» 

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση τσεκάροντας μια από τρεις επιλογές. Εφόσον επιλέξετε λανθασμένη απάντηση θα σας δοθεί επιπλέον ανατροφοδότηση. Τέλος κάντε κλικ στο "Έλεγχος" - “check” για να ελέγξετε τις απαντήσεις σας

Μαθήματα βιοηθικής – Μεταμοσχεύσεις: Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση

Μαθήματα βιοηθικής
Μεταμοσχεύσεις: Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση

Κάθε χρόνο, χιλιάδες άνθρωποι, δέχονται ένα δώρο ζωής λαμβάνοντας ένα σωτήριο μόσχευμα που τους διατηρεί στη ζωή. Η δωρεά οργάνων και ιστών, εκτός του ότι είναι μια υπέρτατη ένδειξη ανιδιοτελούς αγάπης προς τον συνάνθρωπο, είναι παράλληλα και ένα μείζον βιοηθικό ζήτημα, αφού εγείρονται πλείστα ηθικά διλήμματα σχετιζόμενα, τόσο με τις μεταμοσχεύσεις, όσο και με τη δωρεά των οργάνων. 

Οι μεταμοσχεύσεις αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της ιατρικής του 20ού αιώνα και έχουν καθιερωθεί πλέον ως μια θεραπευτική πρακτική. Η μεταμόσχευση οργάνων είναι η ενδεδειγμένη θεραπεία για την ανεπάρκεια ιστών και οργάνων. Είναι μια πολύπλοκη διαδικασία κατά την οποία, με εγχείριση, μεταφέρονται υγιή όργανα, από ένα νεκρό ή ζωντανό δότη σε έναν σοβαρά πάσχοντα λήπτη με σκοπό την αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού του.  Για να πραγματοποιηθεί μια μεταμόσχευση πρέπει να συνυπάρχουν τρεις παράγοντες: ο Δότης που μπορεί να είναι εν ζωή (π.χ δωρίζει ένα από τα διπλά του όργανα) ή εγκεφαλικά νεκρός, ο λήπτης που λαμβάνει το μόσχευμα και η μεταμοσχευτική ομάδα που θα πραγματοποιήσει την αφαίρεση και την εμφύτευση του μοσχεύματος. 

Οι δυο άγιοι ιατροί Κοσμά και Δαμιανός
μεταμοσχεύουν το πόδι ενός νεκρού
μαύρου Αιθίοπα στη θέση 
του άρρωστου ποδιού ενός λευκού

Αναμφισβήτητα οι μεταμοσχεύσεις  αποτελούν μια ύψιστη έκφραση αγάπης και συναλληλίας προς τους συνανθρώπους μας. Παρά ταύτα από την πλευρά της βιοηθικής και της χριστιανικής ηθικής εγείρονται αρκετοί προβληματισμοί οι οποίοι  σχετίζονται με τα παρακάτω ζητήματα:  

• Ποιος και υπό ποιες συνθήκες κάποιος δωρίζει ένα όργανο;
• Πότε μπορούμε να αφαιρέσουμε ένα όργανο;
• Με ποια κριτήρια κάποιος ασθενής λαμβάνει ένα μόσχευμα;

Στο παρόν διαδικτυακό μάθημα έχετε τη δυνατότητα μέσα από την αρχική μας παρουσίαση (PowerPoint) να εισαχθείτε στο βιοηθικό και θεολογικό προβληματισμό σχετικά με το ζήτημα των μεταμοσχεύσεων. Έπειτα για περισσότερη εμβάθυνση και μελέτη προτείνουμε διαφορά σχετικά άρθρα, βίντεο και ταινίες. Τέλος, υπάρχουν και ορισμένες online ασκήσεις για περισσότερη εμπέδωση και ανατροφοδότηση. Οι παραπάνω ασκήσεις δημιουργήθηκαν με βάση το υλικό του παρόντος μαθήματος και κυρίως την αρχική μας παρουσίαση. 

Επίσης, εφόσον το επιθυμείτε, πατώντας πάνω στον παρακάτω σύνδεσμο: «Μεταμοσχεύσεις: Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση» μπορείτε να ανοίξετε την παρουσίαση σε μορφή pdf. Έπειτα αφού ανοίξει, πατώντας πάνω δεξιά το αντίστοιχο εικονίδιο για τη λήψη μπορείτε να την κατεβάσετε σε μορφή PowerPoint και να την αποθηκεύσετε στον υπολογιστή σας. 

Προτεινόμενα βίντεο:

Μεταμοσχεύσεις
Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση

Δωρεά Ιστών & Οργάνων και Μεταμόσχευση: Πώς λειτουργεί; - video
Μεταμοσχεύσεις - (Ντοκιμαντέρ του 2011) 
Η σκληρή αλήθεια για τις μεταμοσχεύσεις (Πρωταγωνιστές 2012)
Η πρώτη εκτεταμένη μεταμόσχευση προσώπου στην ιστορία – Video 
Μεταμοσχεύσεις... Περιμένοντας στη λίστα (Αυτοψία 2014)
Οι μύθοι και οι αλήθειες για τα βλαστοκύτταρα – Βίντεο

Προτεινόμενα άρθρα:

Το νομικό πλαίσιο της Ελλάδας για τις μεταμοσχεύσεις  
Ηθικά Προβλήματα & Διλήμματα των Μεταμοσχεύσεων 
ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ … Ηθική... και Δεοντολογία  
Η ανήθικη ηθική της αγοραπωλησίας ανθρωπίνων οργάνων. 
Ιστορία των Μεταμοσχεύσεων  
Έμβρυα - δότες κατά παραγγελία στην Ινδία   
Σκέψεις για τις Μεταμοσχεύσεις  
Η Ηθική των Μεταμοσχεύσεων  
«ΒΙΟΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ» 
Γεγονός η πρώτη χίμαιρα ανθρώπου-χοίρου!  
Το ηθικό κόστος αλλά και η αναγκαιότητα της δημιουργίας οργάνων για μεταμόσχευση  
Μεταμοσχεύσεις και μεταγγίσεις: Τα ηθικά ζητήματα που προκύπτουν   
Η πρώτη καρδιά από τρισδιάστατη εκτύπωση στο Ισραήλ 
Βλαστοκύτταρα: δημόσιες ή ιδιωτικές τράπεζες φύλαξης; 
Έτσι θα απογειωθούν οι μεταμοσχεύσεις στην Ελλάδα
 Ιάπωνες ανέπτυξαν ανθρώπινα όργανα σε χιμαιρικά έμβρυα χοίρων-ανθρώπων.  
Ποια βιοηθικά διλήμματα εγείρονται από τη μεταμόσχευση μιας μήτρας;  
Γιατροί εμφύτευσαν αυτί που αναπτύχθηκε προηγουμένως στο βραχίονα στρατιώτη  
Αποκάλυψη κυκλώματος διακίνησης ανθρώπινων οργάνων στην Αίγυπτο 
Γερμανία: 3D εκτύπωση ανθρωπίνων οργάνων

Online ασκήσεις εμπέδωσης - ανατροφοδότησης για τη βιοηθική προσέγγιση των Μεταμοσχεύσεων

Στους παρακάτω συνδέσμους υπάρχουν πέντε online ασκήσεις οι οποίες σχετίζονται με το ζήτημα των Μεταμοσχεύσεων. Οι ασκήσεις αυτές έχουν ως στόχο την περαιτέρω εμπέδωση και ανατροφοδότηση του παρόντος μαθήματος. (θα αναρτηθούν  προοδευτικά τις επόμενες ημέρες) 

Μεταμοσχευσεις: Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση -Onlineερωτήσεις του τύπου «πολλαπλής επιλογής»
 Μεταμοσχεύσεις Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση - Online ερωτήσεις σωστού λάθους 
Μεταμοσχεύσεις: Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση - Online Σταυρόλεξο 
Μεταμοσχεύσεις: Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση - Online ερωτήσεις αντιστοίχησης ή σύζευξης  
Μεταμοσχεύσεις; Βιοηθική και Θεολογική προσέγγιση - Online άσκηση συμπλήρωσης κενών

Βιοηθική και Κινηματογράφος: Μεταμοσχεύσεις

Η ηθική του πολέμου. Υπάρχουν δίκαιοι πόλεμοι;

Η ηθική του πολέμου

του  Νίκου  Κτιστάκη

Πριν χρόνια παρακολούθησα ένα μιλίταρι ντοκιμαντέρ, το οποίο παρουσίαζε ένα στιγμιότυπο από τον Β΄ Παγκόσμιο, όπου ένας Άγγλος στρατιώτης καρφώνει με την ξιφολόγχη έναν Γερμανό. Η εικόνα παγώνει και το πρόσωπό του κυκλώνεται με κόκκινο χρώμα. Η επόμενη σκηνή σε ένα αστικό λονδρέζικο σπίτι, όπου εξηγείται στους θεατές πως εκείνος ο στρατιώτης είναι ένας παππούς που τον ανακάλυψαν και δίνει συνέντευξη. Τον ρωτούν πόσους σκότωσε με ξιφολόγχη και απαντά οχτώ στρατιώτες. Μάλιστα εξηγεί πως είχε βρει και πατέντα, γιατί όταν χώνονταν το μαχαίρι σφήνωνε στα κόκαλα και δυσκολευόταν να το αφαιρέσει, οπότε τους πυροβολούσε για να τους τινάξει μακριά. Ο παππούς χαιρόταν τη δόξα του και φωτογραφιζόταν με τα παράσημά του. Μπορεί να ήταν φονιάς, αλλά ένιωθε περήφανος και ηθικός γιατί βρισκόταν στη σωστή μεριά της ιστορίας.

Δεν υπήρξε ούτε μία στιγμή στην ανθρωπότητα που να μη διεξαγόταν πόλεμος. Από τις ορδές των Νεάτερνταλ, μέχρι τις ηλεκτρονικές κονσόλες χειρισμού των βαλλιστικών πυραύλων, η ιστορία είναι μία απαρίθμηση των πολέμων και των αποτελεσμάτων τους. «Ο άνθρωπος είναι κατ’ ουσίαν θηριώδες όν» θα διακηρύξει ο Κορνήλιος Καστοριάδης. «Homo homini lupus est» διατύπωσε ο Τόμας Χομπς. Ο Κυριάκος Σιμόπουλος στο ρεαλιστικό και πολυσέλιδο βιβλίο του «Βασανιστήρια και εξουσία» απέδειξε πως ο σύγχρονος άνθρωπος, παρά τους δύο παγκόσμιους πολέμους στον εικοστό αιώνα, είναι ο λιγότερο βίαιος άνθρωπος σε όλες τις προηγούμενες εποχές. Ο Αλέξανδρος Δουμάς μιλά για τους τρεις άνδρες που με τους πολέμους τους υπήρξαν όργανα της θείας πρόνοιας: «Ο Καίσαρας –ειδωλολάτρης– προετοίμαζε το χριστιανισμό, ο Καρλομάγνος –βάρβαρος– προετοίμαζε τον πολιτισμό, ο Ναπολέων –δεσποτικός ηγεμόνας– προετοίμαζε την ελευθερία».

Μπορεί να υπάρξει δίκαιος πόλεμος ή αυτό είναι μία λογική αντίφαση; Είναι ηθική η «άμυνα» η «ανθρωπιστική παρέμβαση», και ο πόλεμος «κατά της τρομοκρατίας»; Ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου («Πόλεμος και Δικαιοσύνη») εξετάζει τον πόλεμο ως νόμιμη άμυνα,σε όλες τις μορφές που μπορεί να πάρει (αποτρεπτικός,

Προσεγγίζοντας την έννοια του εθελοντισμού

Προσεγγίζοντας την έννοια του εθελοντισμού

Ο εθελοντισμός στις σύγχρονες κοινωνίες

Ο εθελοντισμός αποτελεί μια εκδήλωση κοινωνικής συμπεριφοράς όπου το άτομο χωρίς το κίνητρο της υλικής ανταμοιβής προσφέρει τον ελεύθερο του χρόνο για ένα κοινωφελή σκοπό είτε με δική του πρωτοβουλία είτε στο πλαίσιο μιας ομάδας ή φορέα. Ο εθελοντισμός έρχεται, με άλλα λόγια να αντισταθμίσει την τάση που επικρατεί στις σύγχρονες κοινωνίες να αξιολογούνται όλα σύμφωνα με την χρηματική τους αξία. Ο σύγχρονος εθελοντισμός προχωρά πέρα από τις παραδοσιακές του μορφές (φιλανθρωπία, αλληλοβοηθητικά σωματεία) και περικλείει μια δυναμική ενεργή συμμετοχή των εθελοντών που εμπλέκονται σε φορείς ή οργανώσεις.

Οι ιδιαιτερότητες που μπορούμε να επισημάνουμε αφορούν:

• την οργανωτική του μορφή: επιδίωξη και από την πλευρά των οργανώσεων μεγαλύτερης κοινωνικής επαγγελματικότητας (π.χ. κατάρτιση εθελοντών )
• τον τρόπο παρέμβασης που συνδυάζει τόσο τους παραδοσιακούς τρόπους όπως την οικονομική και υλική βοήθεια σε άτομα/ομάδες που χρήζουν βοήθειας όσο και νέους τρόπους με προγράμματα εθελοντικής εργασίας και πιο δημιουργικές και δυναμικές κοινωνικές παρεμβάσεις.
• τους  τομείς παρέμβασης που αφορούν θέματα όπως καταπολέμηση της φτώχειας, βοήθεια σε άτομα με αναπηρίες ή άλλες δυσκολίες, υποστήριξη προσφύγων και μεταναστών, κακοποιημένων παιδιών και γυναικών, προστασία του περιβάλλοντος, ανθρώπινα δικαιώματα, προστασία καταναλωτή κ.α.
• τα κοινωνικά κίνητρα των εθελοντών που όλο και λιγότερο έχουν να κάνουν με την φιλανθρωπία.
• την πολιτική διάσταση που απουσίαζε από παλιότερες μορφές εθελοντισμού ενώ σήμερα εκφράζεται πιο δυναμικά.

Ο εθελοντισμός στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα η εθελοντική προσφορά δεν είναι τόσο ανεπτυγμένη όσο σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες κι αυτό οφείλεται σε ποικίλους παράγοντες όπως: 

• αλλαγές στον τρόπο ζωής
• διαμόρφωση αξιών με έμφαση στον ατομικισμό και στην απόκτηση υλικών αγαθών 

Η αυτονομία της ηθικής και η μορφή της ενοχής

Αυτονομία και καντιανή ηθική

του Μάκη Ανδρονόπουλου

 

Η εξαιρετική έκδοση του πρώτου έργου των τριών ηθικών έργων του Ιμμάνουελ Καντ (1724-1804) Θεμελίωση της Μεταφυσικής των Ηθών (1785) σε μετάφραση, σχόλια και επίμετρο του καθηγητή Φιλοσοφίας Κώστα Ανδρουλιδάκη από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης ανεβάζει τον πήχη των μεταφράσεων του καντιανού έργου και ταυτόχρονα διευρύνει τη μελέτη του.

Η Θεμελίωση της Μεταφυσικής των Ηθών αναπτύσσει μιαν εντελώς πρωτοποριακή και μάλλον αξεπέραστη μέχρι τώρα ηθική φιλοσοφία, η οποία δεν αποβλέπει στην ατομική εγωιστική ευτυχία, αλλά στο να γίνει ο άνθρωπος ενεργητικά άξιος της ευδαιμονίας και της ανθρώπινης φύσης. Χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ηθικής αυτής είναι ότι στηρίζεται στον Ορθό Λόγο. Δεν ασχολείται με το τι κάνουν πράγματι οι άνθρωποι, αλλά με το ηθικά εύλογο και τις αληθινές αξίες, ανεξάρτητα από την κυρίαρχη, συμβατική ή κατεστημένη ηθική.

Θα μπορούσε κανείς να συνοψίσει την ηθική αυτή σε έναν βασικό κανόνα: «πράττε έλλογα», ή «πράττε ως έλλογο ον» είτε (σε φανερή ομοιότητα με την στωική ηθική): «να ζεις σύμφωνα με τον ορθό Λόγο και την φύση». Εισάγει μιαν απολύτως νέα έννοια της ελευθερίας ως ανεξαρτησίας από την φυσική και κάθε άλλη αναγκαιότητα (συμπεριλαμβανομένης ιδίως της κοινωνικής και ψυχικής), ως αυτονομίας και ως αυτενέργειας. Συνάμα δεν παραβλέπει ότι απευθύνεται σε ανθρώπους, δηλαδή σε πεπερασμένα, ατελή, εύθραυστα (και απλώς δυνάμει έλλογα) όντα που εξαρτώνται από πλήθος αναγκών.

Το βιβλίο παρουσιάστηκε στις 6 Φεβρουαρίου στο Μουσείο Μπενάκη, από τους Αντώνη Χατζημωυσή, Αναπληρωτή Καθηγητή Σύγχρονης Φιλοσοφίας, Γιώργο Ξηροπαΐδη, Καθηγητή Ιστορίας Φιλοσοφικών και Αισθητικών Ιδεών, ενώ εξηγήσεις και σχόλια για τη μετάφρασή του έδωσε και ο ίδιος ο μεταφραστής Κώστας Ανδρουλιδάκης.

Και οι δύο σχολιαστές απέδωσαν ιδιαίτερη σημασία στην προσπάθεια του Καντ να απεγκλωβίσει την ανθρώπινη ηθικότητα από τον θείο νόμο. Ο μεν Χατζημωυσής τόνισε την σημασία που απέδιδε ο Καντ στην αυτενέργεια του ενεργού υποκείμενου και στις αξιακές δεσμεύσεις που αναλαμβάνει, όπως η αξιοπρέπεια, ο σεβασμός και η αυτονομία απέναντι στον δρώντα εαυτό του. Μέσα από αυτές διαμορφώνεται μια διαδικασία ενδοσκόπησης και αυτογνωσίας. Η ηθική πεποίθηση χτίζεται.

Η διαφορά με τον Ρουσώ

 

Αυτονομία και καντιανή ηθική

Ο Ξηροπαίδης στάθηκε ιδιαίτερα σε μια αντιπαραβολή της ιδέας της ελευθερίας και της αυτονομίας στον Καντ με εκείνη του Ρουσώ. Ο Ρουσώ θεωρεί ότι οι νόμοι θεσπίζονται σε καθεστώς ελευθερίας από τους πολίτες, και πως πρόκειται για μια έλλογη θεμελίωση του ενεργήματος. Αντίθετα, ο Καντ μοιάζει να συμφωνεί, αλλά θεωρεί ότι έτσι, προκύπτει εξωτερική ετερονομία, γιατί το υποκείμενο είναι υποχρεωμένο για να δικαιολογήσει την πράξη του να επικαλεστεί εξωτερικά κριτήρια.

Ο Καντ προτιμά να γίνει το ίδιο το υποκείμενο ο νόμος, ώστε να διασφαλιστεί η αυτονομία, μέσα από μια αυτοδιάπλαση του εαυτού, μια ιδιοποίηση του θεϊκού νόμου και εν τέλει η πραγμάτωση του εαυτού. Έτσι μέσα σε αυτό τον ανατρεπτικό νεωτερικό λόγο, κατ΄ εμάς, αναπτύσσεται η ενοχή του σύγχρονου ανθρώπου. Με τη Θεμελίωση ο Καντ μεταφέρει την ενοχή από την θεία βούληση και τα μυστήρια του έργου του θεού στον άνθρωπο που δρα μέσα στη φύση και την κοινωνία ως πρόσωπο αυτοπροσδιοριζόμενο και αυτόνομο.

Η μεταφορά αυτή της ευθύνης θα έχει έκτοτε καταλυτική σημασία στην διαμόρφωση της φιλοσοφίας, της πολιτικής και των ιδεών. Αφ΄ ενός με την ανάδυση του Κράτους ως ηθικού θεσμού, την εδραίωση της έννοιας του καθήκοντος,

Πιθανή γονιδιακή θεραπεία στη μάχη για την απεξάρτηση από την κοκαΐνη

Γονιδιακή θεραπεία στη μάχη για την απεξάρτηση από την κοκαΐνη

Έχετε ποτέ παραστρατήσει όταν προσπαθείτε να αποφύγετε τη ζάχαρη, να σταματήσετε το κάπνισμα ή να σπάσετε μια άλλη συνήθεια ή εθισμό;

Συνήθως ένα κομμάτι κέικ ή ένα τσιγάρο δεν θα καταστρέψει ολόκληρο το σχέδιό σας, αλλά για τους ανθρώπους που αγωνίζονται με τον εθισμό στην κοκαΐνη, ένα παραστράτημα μπορεί να αναιρέσει μήνες σκληρής δουλειάς.

Η κατανάλωση κοκαΐνης αυξάνεται, ενώ 2,2 εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ αναφέρουν πρόσφατη χρήση κοκαΐνης το 2017. Το 2014, η Εθνική Έρευνα για τη Χρήση και την Υγεία των Ναρκωτικών εκτιμά ότι σχεδόν 1 εκατομμύριο Αμερικανοί είναι εθισμένοι στην κοκαΐνη. Η επίδραση της κοκαΐνης στον εγκέφαλο και στο σώμα είναι τόσο ισχυρή που, ακόμα και μετά από υπερσύγχρονες θεραπείες, πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να σταματήσουν την υποτροπή της κοκαΐνης εντός ενός έτους.

Τι θα συμβεί αν η κοκαΐνη μπορεί να γίνει λιγότερο ευφορική, έτσι ώστε μια μόνο χρήση από έναν απεξαρτώμενο να μην έχει ως αποτέλεσμα πλήρη υποτροπή; Οι επιστήμονες της Mayo Clinic δημοσίευσαν πρόσφατα την πρόοδο προς την υλοποίηση αυτής της ιδέας - μια γονιδιακή θεραπεία που θα θεραπεύει τον εθισμό στην κοκαΐνη, καθιστώντας την κοκαΐνη λιγότερο ευχάριστη. 

Ξεκινώντας από περισσότερα από 20 χρόνια, οι επιστήμονες εργάστηκαν για να σχεδιάσουν μια νέα έκδοση μιας ανθρώπινης πρωτεΐνης που θα μπορούσε να διασπάσει την κοκαΐνη τόσο γρήγορα ώστε να μην προάγει υπερβολικό εθιστικό δυναμικό. Όλοι έχουμε την κανονική ανθρώπινη πρωτεΐνη BChE που βοηθά στη ρύθμιση των νευροδιαβιβαστών και η οποία μπορεί αργά να καταστρέψει την κοκαΐνη. Οι στοχευμένες μεταλλάξεις στο BChE μπορούν να την μετατρέψουν σε μια Super-CocH - μια πρωτεΐνη που μπορεί να διασπάσει γρήγορα την κοκαΐνη. Όταν αυτή εγχυθεί στην κυκλοφορία του αίματος, καταστρέφει την κοκαΐνη πολύ γρήγορα - πριν ο χρήστης μπορεί να βιώσει τα ευχάριστα αποτελέσματα - έτσι μια δόση κοκαΐνης είναι λιγότερο ευχάριστη.

Προηγούμενες έρευνες έδειξαν ότι οι ενέσεις της πρωτεΐνης Super-CocH μειώνουν δραστικά την εθιστική συμπεριφορά σε αρουραίους εθισμένους στην κοκαΐνη. Αλλά το πρόβλημα είναι ότι οι καθημερινές

Η επιστολή του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού στους Γερμανούς για τους Εβραίους

          Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός προς Γερμανούς…

          Μην πειράξετε τους Αδελφούς μας Εβραίους !

Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός προς Γερμανούς…

          Μην πειράξετε τους Αδελφούς μας Εβραίους ! 

Μοναδική στα Παγκόσμια Χρονικά, που δε συναντήθηκε σε καμία άλλη χώρα της Ευρώπης, ήταν η επιστολή διαμαρτυρίας του Αρχιεπίσκοπου Δαμασκηνού προς τις Γερμανικές Κατοχικές δυνάμεις.  Η Επιστολή αυτή στάλθηκε στο Αρχηγείο των Γερμανικών Δυνάμεων Κατοχής στην Ελλάδα το 1943 υπό τη Διοίκηση του Στρατηγού Στρόπ Με την επιστολή αυτή ο Αρχιεπίσκοπος  Δαμασκηνός προσπάθησε να διασώσει τους Ιουδαίους στο θρήσκευμα Έλληνες πολίτες ( Εβραίους ) και τους αθίγγανους, οι οποίοι από το 1943 άρχισαν μαζικά να οδηγούνται σε στρατόπεδα εξολόθρευσης.  Επίσης με εντολή του Δαμάσκηνου εκδίδονταν πιστοποιητικά βαπτίσεως για τους Εβραίους ώστε να εμφανίζονται ως Χριστιανοί και να αποφεύγεται η σύλληψη και απέλασή τους. Για τη παραπάνω δράση του τιμήθηκε αργότερα από την Ισραηλιτική κοινότητα.

Όταν ο Γερμανός Στρατηγός Στροπ έλαβε το έγγραφο, απείλησε τον Αρχιεπίσκοπο ότι θα τον τουφεκίσει. 

Τότε ό Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός έδωσε την παρακάτω απάντηση: 

«Οι Ιεράρχες της Ελλάδος, στρατηγέ Στρόπ, δέν τουφεκίζονται, απαγχονίζονται. Σας παρακαλώ να σεβασθείτε αυτήν την παράδοσιν»

Το κείμενο της Επιστολής είχε ως εξής :

Η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία και ο ακαδημαϊκός κόσμος του Ελληνικού Λαού Διαμαρτύρεται κατά της δίωξης των Εβραίων. Ο ελληνικός λαός είναι βαθιά λυπημένος όταν έμαθε πως οι γερμανικές αρχές Κατοχής έχουν ήδη θέσει σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα σταδιακής απέλασης των Ελλήνων της εβραϊκής κοινότητας και ότι οι πρώτες ομάδες των εκτοπισμένων βρίσκονται ήδη καθ ‘οδόν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Πολωνίας …

Σύμφωνα με τους όρους της ανακωχής, όλοι οι Έλληνες πολίτες, χωρίς διακρίσεις , φυλής ή θρησκείας, θα έπρεπε να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης από τις κατοχικές αρχές. Οι Έλληνες Εβραίοι έχουν αποδείξει

Η ταχεία πρόοδος στην έρευνα οργανιδίων εγκεφάλου προκαλεί ηθική αντιπαράθεση

Η ταχεία πρόοδος στην έρευνα οργανιδίων εγκεφάλου

προκαλεί ηθική αντιπαράθεση

Ένα πρόσφατο δημοσίευμα στο περιοδικό Cell Stem Cell προσπάθησε να αντιμετωπίσει το δίλημμα της χρήσης νέων «μίνι-εγκεφάλων» αξιολογώντας τους πιθανούς κινδύνους δημιουργίας «ανθρωποποιημένων» ζώων λαμβάνοντας επίσης υπόψη τα πιθανά οφέλη για την πρόοδο.

«Λόγω της ικανότητάς τους να μιμούνται ορισμένες δομές και δραστηριότητες του εγκεφάλου, τα ανθρώπινα οργανίδια εγκεφάλου - σε ζωικά μοντέλα - μας επιτρέπουν να μελετήσουμε νευρολογικές παθήσεις και άλλες διαταραχές με προηγουμένως αδιανόητους τρόπους», λέει ο πρώτος συγγραφέας Han- Chiao Isaac Chen , καθηγητής Νευροχειρουργικής στο Perelman School of Medicine, Pennsylvania, ΗΠΑ.  «Ωστόσο, ο τομέας αναπτύσσεται γρήγορα και καθώς συνεχίζουμε αυτή τη διαδρομή, οι ερευνητές πρέπει να συμβάλλουν στη δημιουργία δεοντολογικών κατευθυντήριων γραμμών βασισμένων σε επιστημονικές αρχές που καθορίζουν τον τρόπο προσέγγισης της χρήσης τους πριν και μετά τη μεταμόσχευση στα ζώα».

Στην εργασία, ο Chen και οι συνάδελφοί του διευκρινίζουν τις δυνατότητες των οργανοειδών του εγκεφάλου και προτείνουν να αναπτυχθεί ένα ηθικό πλαίσιο που θα διευκολύνει τη χρήση τους. Το έργο της ομάδας προήλθε από την πρόσφατη πρόοδο στην μεταμόσχευση οργανοειδών του εγκεφάλου σε τρωκτικά, γεγονός που οδήγησε σε κάποιες σοβαρές ηθικές ανησυχίες σχετικά με το εάν οι επιστήμονες δημιουργούν ζώα μερικώς ή πλήρως ανθρωποποιημένα.

Θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι τα εργαστηριακά οργανοειδή, τα οποία καλλιεργούνται από ανθρώπινα