Η θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων

Η θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων

Αμαλία Ηλιάδη

Η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία έπαιξε μεγάλο ρόλο στην αρχαία Ελλάδα και συνεχίζει και σήμερα να είναι σημαντική στην πολιτιστική κληρονομιά των Ελλήνων καθώς διαμόρφωσε τη μυθολογία τους και τη θέαση και προσέγγιση του κόσμου τους.

Ο άνθρωπος πάντα ένιωθε την ανάγκη να πιστεύει σε μια ανώτερη, θεϊκή δύναμη. Ο Δωδεκαθεισμός ήταν η θρησκεία των Αρχαίων Ελλήνων. Μέσω της θρησκείας αυτής οι άνθρωποι της αρχαίας Ελλάδος μπορούσαν να εκφραστούν και να δημιουργήσουν. Ο Αρχαίος πολιτισμός αναπτύχθηκε πολύ εξαιτίας της θρησκείας. Οι άνθρωποι άρχιζαν να χτίζουν ναούς, να φτιάχνουν αγάλματα, τοιχογραφίες προς τιμή των θεών που μερικές από αυτές σώζονται ως σήμερα. Όλα αυτά αποτελούν ταυτότητα για τον Έλληνα αφού πολλοί ξένοι έρχονται στην χώρα μας και δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον για την Αρχαία Ελληνική Θρησκεία και για τα αρχαία αντικείμενα που σχετίζονται με αυτήν, σώζονται και αποτελούν μεγάλα έργα τέχνης.

Η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία βοήθησε όχι μόνο τους αρχαίους Έλληνες αλλά και τους σημερινούς αφού μεγάλο μέρος του τουρισμού και της οικονομίας της Ελλάδος στηρίζεται στην αρχαιότητα και στην κληρονομιά που άφησε σε μας ( μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι ). Βέβαια, έχουν γραφεί πολλά βιβλία για την Αρχαία Ελληνική Θρησκεία, φιλοσοφικού και διδακτικού περιεχομένου. Σε όλη την γη διαβάζονται είτε από ενδιαφέρον είτε για μάθηση και εμβάθυνση στον αρχαίο πολιτισμό είτε από απλή περιέργεια. Πολλές ταινίες εξάλλου έχουν παιχθεί στον παγκόσμιο κινηματογράφο που αφορούν την Αρχαία Ελλάδα, την θρησκεία της και τους ήρωές της.

Ουρανος-Γη-Κρονος

Οι σχέσεις μεταξύ του Ουρανού και των παιδιών του δεν ήταν πολύ φιλικές. Η οργή του μεγάλου Θεού έπεσε πάνω στους Τιτάνες τους οποίους φυλάκισε στα έγκατα της γης. Η μητέρα τους, εξοργισμένη από την αδικία, ζήτησε από τους γιους της να σκοτώσουν τον πατέρα τους.

Ο Κρόνος ,ο μικρότερος γιος, επειδή ήταν απ’τους πιο θαρραλέους, το βράδυ κρύφτηκε στο δωμάτιο των γονιών του και έκοψε τα γεννητικά όργανα του πατέρα του, τα οποία έπεσαν στη θάλασσα. Από αυτά τα όργανα γεννήθηκε η Αφροδίτη ,οι Ερινύες, οι Νύμφες και οι Γίγαντες.

Κρόνος – Ρέα- Διας

Μετά την πτώση του Ουρανού, αρχηγός του σύμπαντος έγινε ο Κρόνος. Αμέσως αποφυλάκισε τα αδέλφια του και παντρεύτηκε την Ρέα. Από την ένωσή τους γεννήθηκαν η Δήμητρα, η Εστία, η Ήρα, ο Άδης και ο Ποσειδώνας. Ο Κρόνος όμως αποδείχθηκε χειρότερος από τον πατέρα του – φοβούμενος ότι τα παιδιά του θα τον εκθρόνιζαν, τα κατάπινε όταν γεννιόνταν. Η Ρέα, πριν γεννήσει τον Δία, το τελευταίο της παιδί, συμβουλεύτηκε τον Ουρανό και την Γη. Με την βοήθεια τους έκρυψε τον Δία σε μια σπηλιά στην Κρήτη και έδωσε στον Κρόνο να καταπιεί μια πέτρα αντί για τον γιο της. Όταν μεγάλωσε, ο Δίας νίκησε τον Πατέρα του και με τα αδέλφια του έγιναν οι δώδεκα θεοί του Ολύμπου.

Οι Θεοί

 

Ο πολυθεϊσμός ήταν από τις πιο διαδεδομένες θρησκείες των Αρχαίων Ελλήνων. Για τους Αρχαίος Έλληνες, οι θεοί σαν σύνολο αντιπροσώπευαν μια σημαντική έννοια – την φύση σε όλες της τις εκφορές και κάθε θεός η θεά συσχετιζόταν με μια η περισσότερες δυνάμεις της φύσης.

Για τους Έλληνες, οι θεοί ήταν αθάνατοι, πανταχού παρόντες και αξιολάτρευτοι. Μπορούσαν να ελέγξουν όλους τους θνητούς σε κάθε στάδιο της ζωής τους , προκαθορίζοντας την μοίρα τους και τις σχέσεις

Εθελοντισμός στην κιβωτό του κόσμου

Εθελοντισμός στην κιβωτό του κόσμου

Από ιδρύσεως της Κιβωτού ήταν ο απλός ο κόσμος που αγάπησε το έργο και συμπαραστάθηκε με όποιο τρόπο μπορούσε. Υπάρχουν άνρωποι που είναι στο πλάϊ μας όλα αυτά τα χρόνια, συνοδοιπόροι και συμπαραστάτες σε αυτό το έργο αγάπης, δείχνοντας με τον τρόπο τους την αγάπη τους για την Κιβωτό και τον ανθρωπισμό τους κάνοντας τα παιδιά πιο χαρούμενα και βοηθώντας να μη τους λείπουν πολλά, συμβάλλοντας έτσι σημαντικά στο έργο της Κιβωτού.

Τι είναι ο εθελοντισμός στην Κιβωτό

Η Κιβωτός του Κόσμου, αποτελεί σήμερα, πηγή συμπαράστασης, φροντίδας και ελπίδας για τα παιδιά.

Από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας η Κιβωτός, στηρίχθηκε στη συνεργασία, στις πρωτοβουλίες, στη δράση απλών ανθρώπων, που αγκάλιασαν το έργο του πατρός Αντωνίου και ένωσαν τις δυνάμεις τους, με σκοπό να προσφέρουν το καλύτερο δυνατό στα παιδιά.

Από τότε μέχρι και σήμερα, λοιπόν, στο πλάι μας βρίσκονται εθελοντές, συνοδοιπόροι, συνεργάτες  και συμπαραστάτες μας, δείχνοντας ο καθένας με τον τρόπο του, την αγάπη και τον ανθρωπισμό.

Ο εθελοντισμός, εδώ είναι πολυεπίπεδος,  καθώς το έργο της Κιβωτού πλαισιώνεται από ανθρώπινο δυναμικό εκατοντάδων εθελοντών. Καθημερινά στον χώρο του Κέντρου Εκπαίδευσης, Στήριξης και Φροντίδας του παιδιού, απασχολούνται αμέτρητοι εθελοντές. Όλοι τους και ο καθένας με τον δικό του μοναδικό τρόπο προσθέτουν το δικό τους λιθαράκι  έμπρακτα και με μεγάλη αγάπη.

Πέραν των εθελοντών που εργάζονται στις εγκαταστάσεις της «Κιβωτού του Κόσμου», έχει  δημιουργηθεί και ένα εκτεταμένο δίκτυο εθελοντών-συνεργατών που παρέχουν αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες τους στον πληθυσμό της Κιβωτού, όπως για παράδειγμα γιατροί όλων των ειδικοτήτων καθώς και ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα ή ιδιωτικές κλινικές που παρέχουν δωρεάν περίθαλψη σε παιδιά και γονείς, φροντιστήρια που παρέχουν δωρεάν μαθήματα για τα παιδιά. Επίσης αρκετοί δικηγόροι παρέχουν δωρεάν υπηρεσίες νομικής υποστήριξης.

Τομείς εθελοντισμού

Οι τομείς με τους οποίους ο καθένας μπορεί να συνεισφέρει εθελοντικά είναι οι εξής:

• ενισχυτική διδασκαλία και προετοιμασία των παιδιών στα μαθήματα του σχολείου (δημοτικό/ γυμνάσιο / λύκειο)
• βοηθητικά στην κουζίνα (μαγειρική και προετοιμασία γεύματος)
• βοηθητικά στην  καθαριότητα,
•  συνοδεία παιδιών σε ιατρικά ραντεβού
•  παραλαβή φαρμάκων από συνεργαζόμενα φαρμακεία
• αθλητικές δραστηριότητες
• καλλιτεχνικές δραστηριότητες.

Ευπρόσδεκτη είναι και οποιαδήποτε δική σας πρωτοβουλία για βοήθεια, με τον μοναδικό δικό του τρόπο που ο καθένας μπορεί να στηρίξει την προσπάθειά μας.

Ανάγκες της Κιβωτού για εθελοντισμό

Καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους υπάρχει ανάγκη για εκπαιδευτικούς (δημοτικό/ γυμνάσιο/ λύκειο) , νηπιαγωγούς και ειδικούς παιδαγωγούς (μαθησιακά, λογοθεραπευτές και εργοθεραπευτές).

Πώς γίνεται κανείς εθελοντής

Για να γίνει κανείς εθελοντής στην Κιβωτό του Κόσμου,  δεν αρκεί να το επιθυμεί, αλλά θα πρέπει να

Βλαστοκύτταρα: Δώρο ζωής – Τα ηθικά και νομικά διλήμματα που εγείρει η χρήση τους

Βλαστοκύτταρα: Τα ηθικά και
 νομικά διλήμματα που εγείρει η χρήση τους

Πολυδύναμα, ολοδύναμα, παντοδύναμα. Είναι οι τρεις κατηγορίες βλαστοκυττάρων τα οποία μπορούν να αποτελέσουν ένα δώρο ζωής, καθώς υπάρχει η δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ιστών και οργάνων και για τη θεραπεία αιματολογικών παθήσεων, ενώ ήδη έχουν εφαρμογές και στην ορθοπεδική συμβάλλοντας στη δημιουργία νέων οστών αρθρικού χόνδρου, τενόντων και συνδέσμων.

Πρόκειται για αρχέγονα μη διαφοροποιημένα κύτταρα που αυτο-αναπαράγονται διαρκώς και έχουν την ικανότητα να διαφοροποιούνται σε οποιοδήποτε άλλο είδος κυττάρου.

Τα παντοδύναμα και τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα προέρχονται από κύτταρα εμβρύων πριν από την εμφύτευση στη μήτρα και αποστολή τους είναι η δημιουργία όλων των ιστών και οργάνων του σώματος.

Τα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα είναι ήδη διαφοροποιημένα κύτταρα, τα οποία μπορούν να αναπτυχθούν σε περιορισμένους τύπους κυττάρων ή ιστών.

Ποια είναι η αποστολή τους και ποια η εφαρμογή της καθεμιάς κατηγορίας; Πώς αυτά τα βλαστοκύτταρα μπορούν να αποτελέσουν δώρο ζωής; Τι είδους ηθικά και νομικά διλήμματα εγείρει η χρήση τους;

Απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά δίνουν μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ δύο επιστήμονες που τιμήθηκαν πρόσφατα με το Βραβείο Αριστείας κλινικοεργαστηριακού έργου και καινοτόμων μεθόδων και τεχνικών από την Κοσμητεία του Α.Π.Θ.: η αναπληρώτρια καθηγήτρια Εμβρυολογίας – Γενετικής στο Α.Π.Θ. και υπεύθυνη του Εργαστηρίου Εξωσωματικής Γονιμοποίησης της Πανεπιστημιακής Α΄ Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Κατερίνα Χατζημελετίου, και ο αναπληρωτής καθηγητής της Πανεπιστημιακής Γ’ Ορθοπεδικής Κλινικής Α.Π.Θ. στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Νικηφόρος Γαλάνης.

Παντοδύναμα και ολοδύναμα βλαστικά κύτταρα

«Τα παντοδύναμα και τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα έχουν τη μεγαλύτερη πλαστικότητα και δυνατότητα διαφοροποίησης, Σε αντίθεση με τα παντοδύναμα βλαστοκύτταρα, τα οποία δημιουργούν όλους τους ιστούς του εμβρύου και τον πλακούντα (κύτταρα εμβρύου 3ης ημέρας μετά τη γονιμοποίηση), τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα είναι ήδη διαφοροποιημένα κύτταρα, τα οποία μπορούν να δημιουργήσουν όλους τους ιστούς και τα όργανα του σώματος εκτός του πλακούντα (κύτταρα εσωτερικής μάζας βλαστοκύστεων (εμβρύων 5-7ης ημέρας μετά τη γονιμοποίηση). Για την εξαγωγή ολοδύναμων εμβρυικών βλαστικών κυττάρων απαιτείται η απομόνωση της εσωτερικής μάζας των βλαστοκύστεων που έχουν δημιουργηθεί με τη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης, η καλλιέργεια των κυττάρων αυτών πάνω σε ανθρώπινα ή ζωικά τροφοδοτικά κυτταρικά υποστρώματα, με σκοπό τη δημιουργία αποικιών βλαστικών κυττάρων και εν συνεχεία τη διαφοροποίησή τους σε διάφορους ιστούς» εξηγεί η κ. Χατζημελετίου.

Καινοτομίες που σηματοδοτούν το τέλος των ηθικών διλημμάτων

Ωστόσο, η εμβρυϊκή προέλευση αυτών των βλαστοκυττάρων εγείρει πολλαπλά ηθικά και νομικά διλήμματα. Λόγω των ηθικών διλημμάτων που προκύπτουν από την καταστροφή ανθρώπινων εμβρύων

Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ)

Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ)

Το φαινόμενο της αναπηρίας χαρακτηρίζεται από τους περισσότερους ειδικούς, ως πολύπλοκο και δυναμικό, καθώς τα άτομα με αναπηρία έχουν περισσότερα από ένα κοινά χαρακτηριστικά.

Όπως είναι φυσικό, η προσπάθεια ορισμού της αναπηρίας και των ΑμεΑ μόνο εύκολη δεν είναι.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (2002):

Αναπηρία είναι το αποτέλεσμα οργανικών ή περιβαλλοντικών αιτίων, που δημιουργούν ένα σύνολο εμποδίων σε σημαντικές περιοχές της ζωής, όπως η αυτοεξυπηρέτηση, η απασχόληση, η εκπαίδευση, η ψυχαγωγία και η γενικότερη κοινωνική συμμετοχή.

Επίσης, σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου των Υπουργών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (απ. 93/136/ΕΟΚ), όπως αυτή αναφέρεται στην επίσημη Εφημερίδα Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (9/3/93):

ΑμεΑ είναι τα άτομα που έχουν είτε μόνιμες, είτε προσωρινές βλάβες, ανικανότητες, αδυναμίες, αναπηρίες ή συνδυασμό των παραπάνω, προερχόμενες από φυσική, ψυχική ή νοητική ανεπάρκεια. Πρόκειται για άτομα με σοβαρές ανεπάρκειες ή μειονεξίες, οι οποίες περιορίζουν ή αποκλείουν την εκτέλεση δραστηριότητας ή λειτουργίας, η οποία θεωρείται κανονική για έναν άνθρωπο.

Συνεπώς, δεν είναι όλα τα ΑμεΑ ίδια.

Υπάρχουν άτομα με μόνιμη ανικανότητα και άτομα με προσωρινή/παροδική ανικανότητα.

Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα άτομα με κινητικά προβλήματα, οι τυφλοί και οι αμβλύωπες

Η γυναίκα και ο Χριστιανισμός

Η γυναίκα και ο Χριστιανισμός

Του Κωνσταντίνου Σουλιώτη, επ. λυκειάρχη 

 Στη ζωή της ανθρωπότητας συναντούμε διάφορες αντιλήψεις σχετικές με τη γυναίκα, τη θέση της στην κοινωνία, τη σχέση της προς τον άνδρα και προς την οικογένεια.

 Γενικά -εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις- θρησκεία, πολιτεία και κοινωνία θεωρούσαν τη γυναίκα κατώτερη από τον άνδρα. Ανάλογη προς την αντίληψη αυτή υπήρξε η συμπεριφορά και η νομοθεσία όλων των εποχών μέχρι του σημείου που η γυναίκα να θεωρείται πράγμα με δικαίωμα του άνδρα να τη μεταχειρίζεται κατά βούληση ακόμη δε και να την πουλάει στα σκλαβοπάζαρα σαν κοινό αντικείμενο ή ζώο. Χαρακτηριστικά είναι το όσα ο Γιάννης Κορδάτος γράφει στην εισαγωγή του στον Ευριπίδη. «... Ας μη ξεχνούμε πόσο ψηλά είχε ανέβει στα χρόνια εκείνα ο Αθηναϊκός πολιτισμός και ακόμα πως ενώ οι άντρες (οι ελεύθεροι πολίτες Αθηναίοι) είχαν απεριόριστα πολιτικά δικαιώματα (χωρίς να λαμβάνεται καθόλου υπόψη η κοινωνική και περιουσιακή θέση και κατάστασή τους), οι γυναίκες -ακόμα και οι αρχόντισσες- δεν είχαν κανένα δικαίωμα ισοτιμίας με τους άντρες. Ήταν καταδικασμένες να μένουν στο σπίτι και να κάνουν μαζί με τις σκλάβες τις δουλειές του σπιτιού. Στη δημόσια ζωή δεν έπαιρναν καθόλου μέρος και ακόμα και για ζητήματα της οικογενειακής ζωής δεν έπρεπε να ρωτούνται».

 Πρώτος ο Χριστιανισμός κήρυξε την ισότητα των δύο φύλων και έδωσε στη γυναίκα τη θέση που της ανήκει, γιατί αυτός ερμήνευσε σωστά την Αποκάλυψη του Θεού προς τον άνθρωπο. Στην Άγια Γραφή διαβάζουμε ότι ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο «άρρεν και θήλυ». Σύμφωνα με τη διδασκαλία αυτή ο άνδρας και η γυναίκα είναι πλάσματα του Τριαδικού Θεού, έχουν την ίδια φύση και ουσία και είναι πρόσωπα και οι δύο, αφού και στους δύο ο Θεός έδωσε τα ίδια προσόντα, δηλαδή λογικό, συνείδηση, βούληση, ελευθερία και τη δυνατότητα να κυριαρχούν πάνω σ’ όλα τα άλλα δημιουργήματα. Και το σπουδαιότερο έδωσε και στους δύο την δυνατότητα να πετύχουν το «καθ’ ομοίωσιν Θεού», να μοιάσουν δηλ. όσο είναι δυνατό με τον θεό, επιδίωξη που είναι και ο προορισμός και των δύο πάνω στη γη.

 Αυτή την ηγεμονική θέση πού είχαν και οι δύο μέσα στη δημιουργία την έχασαν με την είσοδο της αμαρτίας στη ζωή τους. Έχασαν την άξια της ύπαρξής τους και σαν συνέπεια αυτού του γεγονότος είναι ότι έχασαν και τη συναίσθηση της ισότητας ανάμεσά τους.

 Με την έλευση του Κυρίου και την αποκατάσταση του ανθρώπου στην προπτωτική του θέση αποκαταστάθηκε και η ισότητα των δύο φύλων. Η χριστιανική θέση, όπως διατυπώνεται στο κήρυγμα

«Αυτοκτονία: άρνηση του δώρου της ζωής»

«Αυτοκτονία: άρνηση του δώρου της ζωής»

της Βασιλικής Β. Παππά*

 
Με αφορμή τα κρούσματα αυτοχειριών των τελευταίων χρόνων θεώρησα σκόπιμο να αναφερθούμε στο θέμα της αυτοκτονίας από την άποψη των αιτίων που την προκαλούν καθώς και τη θέση της εκκλησίας σ’ αυτό το μείζον πρόβλημα που παρατηρείται σ’ ένα αρκετά μεγάλο κομμάτι τoυ πληθυσμού και ιδιαίτερα της νεολαίας μας. Αυτοκτονία είναι η θεληματική πράξη του ανθρώπου, που με πλήρη συνείδηση προβαίνει στην καταστροφή της ίδιας του της ζωής. Τα κίνητρα που οδηγούν στη συνειδητή εξολόθρευσή του είναι διαφορετικά. Στην πρώτη θέση βρίσκονται οι ασθένειες, η οικογενειακή διχόνοια και η κατάσταση οικονομικής ένδειας.

Το ένα τρίτο των αυτοκτονιών, πραγματοποιούνται από άτομα, τα οποία έπασχαν από διαγνωσμένη ψυχιατρική ασθένεια. Στην πρώτη θέση των ψυχικών νόσων που ευθύνονται για την αυτοχειρία έρχονται η μελαγχολία ή η μανιοκαταθλιπτική ψύχωση και έπονται η σχιζοφρένεια και ο χρόνιος αλκοολισμός. Οι νεανικές αυτοχειρίες αποτελούν ένα τραγικό φαινόμενο της δυτικής κυρίως κοινωνίας. Η διάσπαση της ενότητας της οικογένειας, είτε λόγω διαζυγίου των γονέων, είτε λόγω καθημερινών ερίδων, οι οποίες αναπόφευκτα οδηγούν στην ψυχική απομάκρυνση αυτών και τον ψυχολογικό κατακερματισμό της οικογένειας, αποτελούν το κύριο αιτιολογικό υπόβαθρο της αυτοκτονίας των νέων στο 70% των περιπτώσεων (1). Η αγάπη των γονέων, η ειρήνη και η αρμονία στην οικογένεια αποτελούν την πιο ουσιώδη ψυχική ανάγκη των παιδιών από τη βρεφική ηλικία έως την πλήρη ενηλικίωση (2). Πολλές έρευνες καταδεικνύουν ότι η διαδικασία της αυτοκτονίας είναι μακροχρόνια. Οι πρώτες σκέψεις μπορεί να εμφανιστούν για ένα χρονικό διάστημα τριών μηνών και μετά να περάσουν χρόνια χωρίς να το ξανασκεφτεί. Είναι, δηλαδή, δυνατό να περάσουν πολλά χρόνια ανάμεσα στην πρώτη σκέψη αυτοκτονίας και στην πραγματοποίησή της χωρίς να το σκέφτεται συνέχεια. (3)

Η πράξη της αυτοκτονίας είναι μια κραυγή απελπισίας για βοήθεια. Δυστυχώς, όμως, η βοήθεια πολλές φορές έρχεται αργά. Κατά τους Shueidma και Farberow οι αυτόχειρες εντάσσονται σε 4 κατηγορίες:

α) Σε εκείνους που πιστεύουν ότι με την αυτοχειρία θα μεταβούν σε ένα καλύτερο κόσμο όπου θα δικαιωθούν οι προσδοκίες τους και θα αναγνωριστεί η αξία τους.

β) Σε εκείνους οι οποίοι προβαίνουν στην αυτοχειρία για να προσελκύσουν τη συμπάθεια και την αγάπη του περιβάλλοντός τους. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται πολλοί έφηβοι, οι οποίοι αυτοκτονούν για να ελκύσουν την προσοχή και την αγάπη των γονέων τους.

γ) Σε εκείνους οι οποίοι πάσχουν από κάποια επώδυνη, σωματική νόσο και θεωρούν την αυτοχειρία ως

Η ανάγκη ρύθμισης των πρακτικών ελέγχου Ηθικής και Ακεραιότητας της επιστημονικής έρευνας στην Ελλάδα

Η ανάγκη ρύθμισης των πρακτικών ελέγχου Ηθικής 
και Ακεραιότητας της επιστημονικής έρευνας στην Ελλάδα

Συγγραφείς: Παναγιώτης Κάβουρας, Κωνσταντίνος Α. Χαριτίδης

Πρόλογος

Σε προηγούμενο άρθρο μας (“Πρίσμα”, τεύχος 10, 28 Ιανουαρίου 2017) είχαμε περιγράψει το βασικό περιεχόμενο και τις θεμελιώδεις αρχές της Ηθικής και Ακεραιότητας στην επιστημονική έρευνα. Είχαμε δώσει μια γενική εικόνα της σημερινής κατάστασης σε διεθνές επίπεδο, εστιάζοντας στην ανησυχητική αύξηση περιπτώσεων εφαρμογής μη αποδεκτών επιστημονικών πρακτικών που βλέπουν το φως της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια. Τέλος, είχαμε περιγράψει το κανονιστικό πλαίσιο εποπτείας της επιστημονικής έρευνας, όπως εφαρμόζεται στην Ευρώπη, το οποίο ακολουθεί τη λεγόμενη αρχή της αυτορρύθμισης. Με βάση την αρχή αυτή, οι φορείς της έρευνας, όπως Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ) και Ερευνητικά Κέντρα, οφείλουν να έχουν μια επιτροπή Ηθικής και Ακεραιότητας (ΗΑ), η οποία α) διερευνά καταγγελίες για εφαρμογή ανορθόδοξων ερευνητικών πρακτικών και β) υποδεικνύει τις ενέργειες εκείνες ώστε να αναιρεθούν οι αρνητικές συνέπειές τους. Είναι γενικά αποδεκτό ότι για τη σωστή λειτουργία της αρχής της αυτορρύθμισης πρέπει να υπάρχει μια ανάλογη επιτροπή ΗΑ σε εθνικό επίπεδο, που θα εποπτεύει και θα συντονίζει τις αντίστοιχες ιδρυματικές, με το πρόσθετο καθήκον να αναλαμβάνει τη διερεύνηση των πιο σοβαρών καταγγελιών.

Στο άρθρο αυτό θα παρουσιάσουμε τον τρόπο με τον οποίο εποπτεύεται στην Ελλάδα η ευθυγράμμιση ΑΕΙ και Ερευνητικών Κέντρων με τις διεθνώς αναγνωρισμένες αρχές της Ηθικής και Ακεραιότητας στην επιστημονική έρευνα. Ακόμα, θα αναφερθούμε σε τι ποσοστό το υπάρχον εθνικό σύστημα ακολουθεί την αρχή της αυτορρύθμισης. Τέλος, θα εστιάσουμε στις πρωτοβουλίες που λαμβάνονται από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) για τον συντονισμό των ιδρυματικών επιτροπών ΗΑ στην Ελλάδα, τη συνεργασία με αντίστοιχες εθνικές ΗΑ στην περιοχή της Μεσογείου και της ανατολικής Ευρώπης, καθώς και τη συνεργασία με αναγνωρισμένα ευρωπαϊκά δίκτυα για την Ηθική και Ακεραιότητα στην επιστημονική έρευνα.

Μια ματιά στην Ευρώπη 

Η εφαρμογή της αρχής της αυτορρύθμισης παρουσιάζει έντονη ετερογένεια στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται στην Ευρώπη. Χώρες που εφαρμόζουν την αρχή της αυτορρύθμισης κατά γράμμα είναι η Δανία, η Νορβηγία και η Πολωνία. Αυτό σημαίνει ότι οι εθνικές επιτροπές ΗΑ έχουν νομική υπόσταση που τους επιτρέπει να επιβάλλουν κυρώσεις. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν εθνική επιτροπή ΗΑ με συμβουλευτικό χαρακτήρα, δηλαδή χωρίς δυνατότητα επιβολής κυρώσεων, όπως η Βρετανία και η Γερμανία. Παράλληλα, στην Ιταλία υπάρχουν δεκάδες περιφερειακές επιτροπές ΗΑ, οι οποίες προφανώς αντιμετωπίζουν δυσκολίες στον συντονισμό. 

Ποια είναι η κατάσταση στην Ελλάδα σήμερα;

Οι φορείς της έρευνας στην Ελλάδα έχουν επιτροπές που ελέγχουν εάν η διεξαγωγή της έρευνας γίνεται με βάση τα διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα Ηθικής και Ακεραιότητας. Τα περισσότερα ΑΕΙ και δημόσια Ερευνητικά Κέντρα έχουν πληροφορίες για τέτοιες επιτροπές (θα αναφέρονται για ευκολία στο παρόν άρθρο ως επιτροπές ΗΑ, ανεξαρτήτως του επίσημου ονόματος που έχουν και διαφέρει αναλόγως του Ιδρύματος) στην επίσημη ιστοσελίδα τους. Η ποιότητα και ποσότητα της πληροφορίας που περιέχεται διαφέρει κατά περίπτωση. Οι πιο πλήρεις ιστoσελίδες περιέχουν σύντομη περιγραφή των καθηκόντων μιας τέτοιας επιτροπής, τη σύνθεσή της, τον κώδικα δεοντολογίας του Ιδρύματος και όλα τα επίσημα έγγραφα που περιγράφουν τη λειτουργία της και τις αποφάσεις που λαμβάνονται σε κάθε συνεδρίασή της. Σε πολλές περιπτώσεις όμως η πληροφορία περιορίζεται σε

Η θέωση - H θέωση δυνατή δια των ακτίστων ενεργειών του Θεού

Του Αρχιμ. Γεωργίου Καψάνη, Καθηγουμένου Ιεράς Μονής Οσ. Γρηγορίου

Θέωση και Ορθοδοξία

 
Στην Ορθόδοξο Εκκλησία του Χριστού μπορεί ο άνθρωπος να πετύχει την θέωση, επειδή η Χάρις του Θεού, σύμφωνα με την διδασκαλία της Αγίας Γραφής και των Πατέρων της Εκκλησίας, είναι άκτιστος. Ο Θεός δεν είναι μόνο ουσία, όπως νομίζουν οι Δυτικοί, αλλά είναι και ενέργεια. Εάν ο Θεός ήταν μόνο ουσία, δεν θα μπορούσαμε να ενωθούμε, να κοινωνήσουμε μαζί Του, διότι η ουσία του Θεού είναι φοβερή και απρόσιτη στον άνθρωπο, κατά το «ου γαρ μη ίδη άνθρωπος το πρόσωπόν μου και ζήσεται» (Εξ. λγ', 20).
Ας αναφέρουμε ένα κάπως σχετικό παράδειγμα από τα ανθρώπινα. Αν πιάσουμε ένα ηλεκτρικό καλώδιο γυμνό, θα πεθάνουμε. Όταν όμως ενώσουμε μία λάμπα στο καλώδιο, φωτιζόμαστε. Την ενέργεια του ηλεκτρικού ρεύματος την βλέπουμε, την χαιρόμαστε, μας βοηθεί. Την ουσία του δεν μπορούμε να την πιάσουμε. Κάτι παρόμοιο, ας μας επιτραπή να πούμε, συμβαίνει και με την άκτιστο ενέργεια του Θεού.
Εάν θα μπορούσαμε να ενωθούμε με την ουσία του Θεού, θα εγινόμαστε και εμείς κατ' ουσίαν θεοί. Δηλ. όλα θα εγίνοντο θεοί, θα υπήρχε μία σύγχυσις, και τίποτε δεν θα ήταν ουσιαστικά θεός. Ό,τι πιστεύουν με λίγα λόγια στις ανατολικές θρησκείες, π.χ. στον Ινδουϊσμό, όπου ο θεός δεν είναι προσωπική ύπαρξις, αλλά συγκεχυμένη δύναμις σκορπισμένη σ' όλον τον κόσμο, και στους ανθρώπους και στα ζώα και στα πράγματα (Πανθεϊσμός).
Εάν πάλι ο Θεός είχε μόνο την αμέθεκτη θεία ουσία χωρίς τις ενέργειές Του, θα παρέμενε ένας θεός αυτάρκης, κλεισμένος στον εαυτό του, ακοινώνητος στα πλάσματα του.[...]
Με τις άκτιστες αυτές ενέργειές Του ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο και συνεχίζει να τον συντηρή. Δίδει ουσία και υπόστασι στον κόσμο μας με τις ουσιοποιητικές ενέργειές Του. Είναι παρών στην φύσι και

Υβρίδια ανθρώπων και ζώων με τελικό στόχο τη μεταμόσχευση

Υβρίδια ανθρώπων και ζώων
με τελικό στόχο τη μεταμόσχευση

Σε όλο τον κόσμο χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται σε λίστες αναμονής για δωρεά οργάνων. Ενώ ορισμένοι από αυτούς τους ανθρώπους θα κάνουν τις μεταμοσχεύσεις εγκαίρως, η θλιβερή πραγματικότητα είναι ότι πολλοί θα χάσουν τη ζωή τους περιμένοντας. Ωστόσο, μια νέα αμφισβητούμενη έρευνα, που εγείρει πολλά ηθικά ερωτήματα, προσφέρει, σύμφωνα με τους ιθύνοντές της, έναν τρόπο αντιμετώπισης αυτής της κρίσης.

Η Ιαπωνία πρόσφατα άλλαξε το νόμο σχετικά με την απαγόρευση της δημιουργίας υβριδίων ανθρώπων - ζώων και ενέκρινε αίτημα ερευνητών του Πανεπιστημίου του Τόκιο να δημιουργήσουν ένα υβρίδιο ανθρώπου - ποντικού. Ειδικότερα, οι επιστήμονες θα προσπαθήσουν να αναπτύξουν ένα ανθρώπινο πάγκρεας μέσα σε ποντίκι, χρησιμοποιώντας ένα συγκεκριμένο είδος βλαστοκυττάρων. Πρόκειται για κύτταρα που μπορούν να αναπτυχθούν εντός οποιοδήποτε άλλου είδους κύτταρο.

Τα βλαστοκύτταρα θα καλλιεργηθούν σε έμβρυο ποντικού, το οποίο έχει τροποποιηθεί γενετικά ώστε να είναι ανίκανο να παράγει πάγκρεας χρησιμοποιώντας τα δικά του κύτταρα. Αυτό το υβριδικό έμβρυο στη συνέχεια θα εμφυτεύεται σε ένα υποκατάστατο ποντικού και θα αφήνεται να αναπτυχθεί. Ο στόχος είναι να αναπτυχθεί τελικά ένα ανθρώπινο πάγκρεας σε ένα μεγαλύτερο ζώο - όπως ένας χοίρος - το οποίο θα μπορεί να μεταμοσχευθεί σε έναν άνθρωπο.

Υβρίδια ανθρώπων - ζώων έχουν ήδη δημιουργηθεί τόσο στις ΗΠΑ όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά οι κανονισμοί απαιτούν το έμβρυο να καταστραφεί συνήθως μέσα 14 ημέρες. Οι νέοι ιαπωνικοί κανονισμοί επιτρέπουν να τοποθετηθεί το έμβρυο σε υποκατάστατη μήτρα και, τελικά, να γεννηθεί ως ποντίκι με «ανθρώπινο» πάγκρεας, σύμφωνα με το conversation. Τα ποντίκια θα παρακολουθούνται έπειτα έως και για δύο χρόνια και το πείραμα θα τερματίζεται εάν διαπιστωθεί πως ο εγκέφαλος στα αναπτυσσόμενα ζώα περιέχει πάνω από 30% ανθρώπινα κύτταρα.

«Ανθρώπινα» ποντίκια; 

Το πείραμα θα επιβλέπει ο γνωστός γενετιστής Χιρομίτσου Νακαούτσι. «Δεν φιλοδοξούμε να δημιουργήσουμε ανθρώπινα όργανα αμέσως, αλλά αυτό το πρώτο βήμα μας επιτρέπει να εξελίξουμε την

Η Άμβλωση και η πραγματική αξία του παιδιού.[1]

Η Άμβλωση και η πραγματική αξία του παιδιού.

Νίκος Κόϊος Διευθυντής Σύνταξης της Πεμπτουσίας

Σε ένα δημοσίευμα έγκυρης ειδησεογραφικής ιστοσελίδας (http://cyprusnews.eu) αναφέρεται το αίτημα της κυπριακής αριστεράς και όχι μόνο, για αλλαγή της υφιστάμενης νομοθεσίας της Μεγαλονήσου στο θέμα των αμβλώσεων. Ως πρότυπο προς μίμηση προβάλλεται ο σχετικός νόμος της Ελλάδας, ο οποίος θεωρείται προοδευτικός και εναρμονισμένος με το γίγνεσθαι των δυτικών κοινωνιών. Το αίτημα στηρίζεται στο δικαίωμα αυτοδιάθεσης και αυτονομίας της γυναίκας στο σώμα της, καθώς και στα αναπαραγωγικά και σεξουαλικά δικαιώματά της. Ασκεί σκληρή κριτική σε συντηρητικά και ολοκληρωτικά καθεστώτα τα οποία θέλησαν να υποβάλλουν την γυναίκα σε συγκεκριμένο τρόπο ζωής, ο οποίος περιορίζει την ελεύθερη και ίση με τον άνδρα ανάπτυξη της προσωπικότητάς της.

Το κείμενο λαμβάνει υπόψη τις θρησκευτικές ανησυχίες σχετικά με την πρακτική της άμβλωσης, ακολουθεί ωστόσο την γνωστή γραμμή ότι η θρησκευτική αντίληψη και ηθική ανήκει στον χώρο της ατομικής συνείδησης. Όποιος θέλει να την ακολουθήσει, είναι ελεύθερος, αλλά αυτό δεν μπορεί να επιβληθεί δια νόμου καθολικά. Στην τελευταία παράγραφο του κειμένου διατυπώνεται με σαφήνεια ότι η άμβλωση δεν θεωρείται σαν ιδανική λύση σε κανένα πρόβλημα και προτείνονται δράσεις για άρση των αιτίων που οδηγούν σε αυτήν. Ως αίτια προβάλλονται κυρίως τα εξής: το έλλειμμα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στα σχολικά προγράμματα και οι οικονομικές και κοινωνικές δυσχέρειες που οδηγούν τους νέους στην διστακτικότητα να φέρουν ένα παιδί στον κόσμο.

Από τα ζητήματα της βιοηθικής η άμβλωση είναι ίσως το μοναδικό το οποίο προβλημάτισε τις ανθρώπινες κοινωνίες ήδη από τα αρχαία χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι εξ αρχής θεωρήθηκε ως ζήτημα το οποίο δεν είναι ηθικά ουδέτερο ή αδιάφορο. Κάθε ανακίνηση του ζητήματος των αμβλώσεων, όπως αυτή που περιγράφεται στο κυπριακό άρθρο, τονίζει ακριβώς την ηθική βαρύτητά του. Στον βιοηθικό διάλογο

Η αποδοχή του «Άλλου» (project)

Η αποδοχή του «Άλλου»

Παπανικολάου Μαριγώ, Δασκάλα 5ου Δ. Σ. Κομοτηνής

Ζητήματα Διδακτικής των Θρησκευτικών eISSN 2585-3791 Τομ. 1 – Πρακτικά του Πανελληνίου Συνεδρίου Θεολόγων 

Περίληψη 

Η παρούσα εργασία αφορά στην οργάνωση μίας διαθεματικής διδασκαλίας με τη μέθοδο project στα μαθήματα των Θρησκευτικών και της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής η οποία αναπτύσσεται στο διδακτικό δίωρο που επιτρέπει το Ωρολόγιο Πρόγραμμα για την έκτη Δημοτικού, αλλά και στις δύο συνολικά διδακτικές ώρες των μαθημάτων της Πληροφορικής και των Εικαστικών. Στόχος της διδασκαλίας είναι να αναγνωρίσουν οι μαθητές/τριες, οι οποίοι/ες ανήκουν αμιγώς στην χριστιανική κοινότητα, πως χριστιανοί και μουσουλμάνοι, μέσα από τη θρησκεία τους, οφείλουν να ευεργετούν τον συνάνθρωπό τους και η κατανόηση του «άλλου» είναι προϋπόθεση για τον πραγματικό σεβασμό και τη συνύπαρξη μαζί του. Οι μαθητές μέσα από δραστηριότητες δραματοποίησης, κόμικ, επεξεργασίας κειμένων από το Ευαγγέλιο και το Κοράνι κ.ά, οι οποίες ενεργοποιούν την ενσυναίσθηση, μαθαίνουν να αποδέχονται τον «άλλον» και αντιλαμβάνονται πως η παραβίαση των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των συνανθρώπων μας που οδηγούν σε εκδηλώσεις ρατσισμού και ξενοφοβίας, εκφράζει μία καθημερινή πραγματικότητα την οποία μπορούν αυτοί να αλλάξουν.

Λέξεις κλειδιά: ο «άλλος», ο συνάνθρωπος, συνύπαρξη

Εισαγωγή

Ένα από τα παιδαγωγικά ιδεώδη που διαμορφώθηκαν στην ευρωπαϊκή ιστορία είναι και το ανθρωπιστικό ιδεώδες. Σύμφωνα με αυτό, ο άνθρωπος πρέπει μέσω της αγωγής, δηλαδή με την αφομοίωση των πολιτιστικών αξιών, να διαμορφωθεί σε αυτοδύναμη προσωπικότητα, όπως συνέβη στην αρχαία Ελλάδα (Βρεττός & Καψάλης, 1999: 70). Το σχολείο, ως ένας από τους βασικούς πυλώνες της κοινωνικοποίησης του παιδιού, μέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του ηθικού χαρακτήρα και της ηθικής αντίληψης των μαθητών. Η ηθική εκπαίδευση (moraleducation), με την ευρεία έννοια, μπορούμε να πούμε ότι περιλαμβάνει οτιδήποτε μεταδίδεται στο σχολείο εκτός από την ακαδημαϊκή γνώση, ιδιαίτερα δε ό,τι αποσκοπεί στο να γίνουν τα παιδιά «καλοί άνθρωποι» (Kohn, 1997: 150-166). Τα σχολικά βιβλία, ως μέσα κοινωνικοποίησης και ως φορείς του κρυφού αναλυτικού προγράμματος, περιέχουν ιδεολογικά μηνύματα, τα οποία δηλώνονται άμεσα ή έμμεσα, έχουν ως στόχο να κοινωνικοποιήσουν αναλόγως τους αποδέκτες, και αναπτύσσονται στο σχολείο (Apple, 1993: 41), αποτυπώνοντας στα παιδιά όλων των κοινωνικών τάξεων αρχές και τρόπους συμπεριφοράς(Αλτουσέρ, 1983: 85). Οι αξίες που μεταβιβάζονται είναι σχετικές και μπορεί ακόμη και να αντικατασταθούν από άλλες, έχοντας ολοκληρώσει μία αποστολή (Martian,2010: 150-166). Η επίτευξη αξιακών στόχων αποτελεί και στοχοθεσία του μαθήματος των Θρησκευτικών (Γούλας, Δεληκωσταντής, Κομνηνού, 2006: 6). Η πρόσληψη των ιδεολογικών μηνυμάτων από τους μαθητές, σύμφωνα με τον Άχλη, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο ο εκπαιδευτικός προγραμματίζει και μεθοδεύει τη διδακτική προσέγγιση των κειμένων (Άχλης, 1996: 502). Η αξιοποίηση των αξιολογικών μηνυμάτων απαιτεί ιδιαίτερο χειρισμό. Σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται να αποτελούν αφορμή ηθικοδιδακτισμού και κατήχησης. Μία αξιέπαινη προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση έχει ασφαλώς γίνει τα τελευταία χρόνια από τους επιφορτισμένους με την ευθύνη της σχολικής θρησκευτικής αγωγής. Στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας φαίνεται να έχει συνειδοποιηθεί από τους αρμόδιους φορείς της θρησκευτικής αγωγής η ανάγκη υπέρβασης του βιβλιοκεντρισμού και του δογματισμού κατά τη σύνταξη των Αναλυτικών Προγραμμάτων και τη συγγραφή των διδακτικών εγχειριδίων (Περσελής, 2007: 35), αν και το εγχειρίδιο είναι το κυριότερο μέσο για την πραγμάτωση των προθέσεων του Προγράμματος Σπουδών και της άτυπης εμφάνισης του αναλυτικού προγράμματος στην τάξη (Δημάση, 2004: 8). Έτσι, σύμφωνα με τα παραπάνω, το Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά Δημοτικού – Γυμνασίου χαρακτηρίζεται ως Πρόγραμμα Διαδικασίας, επειδή ο ίδιος ο εκπαιδευτικός διαμορφώνει το διδακτικό του έργο κάνοντας επιλογές από το Πρόγραμμα Σπουδών ανάλογα με το μαθητικό δυναμικό και τις ανάγκες του(Οδηγός Εκπαιδευτικού στα Θρησκευτικά Δημοτικού – Γυμνασίου, 2016: 43 – 48).

Η μακρόχρονη συμβίωση χριστιανών και μουσουλμάνων στη Θράκη, αλλά και οι εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών σχετικά με τη σύνθεση του μαθητικού δυναμικού της Ελλάδας, οδήγησαν τους πολίτες να

Η Νέα Υόρκη επιτρέπει χρηματική συναλλαγή για την παρένθετη μητρότητα

Η Νέα Υόρκη επιτρέπει χρηματική συναλλαγή

για την παρένθετη μητρότητα

Η πολιτεία της Νέας Υόρκης ανατρέπει την μακρόχρονη απαγόρευση της αμειβόμενης υποκατάστασής του, θέτοντας «ένα λαμπρό σημείο για τις οικογένειες της Νέας Υόρκης σε αυτές τις δύσκολες στιγμές», δήλωσε ο συνυπεύθυνος του νομοσχεδίου.

Η νομοθεσία εγκρίθηκε τον Απρίλιο και ήταν ένα από τα πολλά μη φορολογικά μέτρα που συμπεριλήφθηκαν στον κρατικό προϋπολογισμό που εγκρίθηκε εν μέσω της πανδημίας, η οποία έπληξε τη Νέα Υόρκη σκληρότερα από οποιαδήποτε πολιτεία στις ΗΠΑ. Ο προϋπολογισμός περιελάμβανε μια ζοφερή πρόβλεψη για τις επιπτώσεις του κοροναϊού, με τα έσοδα του κράτους να εκτιμάται ότι θα μειωθούν τουλάχιστον κατά 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η εμπορική υποκατάσταση κυήσεως – η πρακτική της καταβολής χρηματικού ποσού σε μια γυναίκα για τη μεταφορά ενός εμβρύου που δεν είναι βιολογικά συνδεδεμένη με αυτήν – είναι επί του παρόντος νόμιμη ή δεν απαγορεύεται ρητά σε κάθε πολιτεία εκτός από τη Νέα Υόρκη, τη Λουϊζιάνα και το Μίσιγκαν. Το νομοσχέδιο που εγκρίθηκε την Παρασκευή σημαίνει ότι η Νέα Υόρκη θα επιτρέψει στους πολίτες να έρθουν σε οικονομικό διακανονισμό υποκατάστασης από τις 15 Φεβρουαρίου 2021.

«Σήμερα, ανανεώνουμε τη νομοθεσία της Νέας Υόρκης σύμφωνα με τις ανάγκες των σύγχρονων οικογενειών, ενώ ταυτόχρονα θεσπίζουμε τις ισχυρότερες προστασίες στο έθνος για την υποκατάσταση κύησης», δήλωσε η συνεισηγήτρια του νομοσχεδίου της Amy Paulin, από τους Δημοκρατικούς, που άρχισε να ασχολείται με αυτό 2006 και εισήγαγε την πρώτη έκδοση της νομοθεσίας το 2012.

Ως κάποια που αντιμετώπισε το πρόβλημα της στειρότητας όταν προσπάθησε να συλλάβει το δεύτερο παιδί της, η Paulin είπε ότι γνώριζε καλά τον πόνο της επιθυμίας να διευρύνει την οικογένειά της αλλά

Ευθανασία – Μουσικό Σχολείο Ηρακλείου (Βίντεο)

Ευθανασία
Μουσικό Σχολείο Ηρακλείου

Το ζήτημα της ευθανασίας δεν είναι ένα νεοφανές ζήτημα, αντίθετα απασχόλησε και απασχολεί τον άνθρωπο σε όλες τις ιστορικές περιόδους της ανθρώπινης  εξέλιξης.  Η ευθανασία κατά την αρχαιότητα ήταν   ορισμένες φορές επιτρεπτή ή και επιθυμητή  και εφαρμόζονταν ευρύτατα στην αρχαία Σπάρτη. Στα μετέπειτα όμως χρόνια, η χριστιανική διδασκαλία εναντιώθηκε στην πρακτική αυτή θεωρώντας ότι αυτή είναι ρητή παραβίαση της έκτης εντολής. 

Όμως από τα χρόνια του Μεσαίωνα πραγματοποιήθηκαν πολλές μεταβολές στη θεωρία περί της ζωής και της έννοιας του θανάτου. Τη σημερινή εποχή, με την ανάπτυξη των νέων ιατρικών τεχνολογιών που μπορούν να παρατείνουν τη ζωή ή ακόμα και να εμποδίσουν  προσωρινά την έλευση του θανάτου το ζήτημα αυτό απασχολεί  και προβληματίζει πιο έντονα τις ανθρώπινες κοινωνίες.  Έτσι η ευθανασία από τις αρχές του

Τεχνητή Νοημοσύνη στη Δικαιοσύνη: Εντυπωσιακές προοπτικές, ρεαλιστικές προσδοκίες

Τεχνητή Νοημοσύνη στη Δικαιοσύνη
Εντυπωσιακές προοπτικές, ρεαλιστικές προσδοκίες

Βασίλης Καρκατζούνης
Δικηγόρος Αθηνών με ειδίκευση σε ζητήματα Δικαίου Νέων Τεχνολογιών.

Αδιαμφισβήτητα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial Intelligence) συνιστά την κορυφαία τεχνολογική τάση σε πολλούς τομείς της κοινωνίας και της οικονομίας, γεγονός που αντανακλάται - συχνά με στοιχεία υπερβολής - στα Μέσα Ενημέρωσης. Η αξιοποίηση εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) σε διαρκώς περισσότερες και διαφορετικές όψεις της καθημερινότητας δημιουργεί μεν ενθουσιασμό, σε αρκετές όμως περιπτώσεις προκαλεί αυξημένο προβληματισμό. Μία εξ αυτών είναι η αξιοποίησή της σε συστήματα απονομής δικαιοσύνης.

Προκειμένου να μη χαρακτηριστούν οι παρατιθέμενες απόψεις ως τεχνοφοβικές, θα πρέπει κατ’ αρχάς να διευκρινιστεί πως τόσο κατά την άποψη του γράφοντος όσο και την πρόσφατη εκτίμηση ορισμένων εκ των πιο επιφανών διεθνών οργανισμών, όπως ο ΟΟΣΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν τίθενται αμφιβολίες σχετικά με την αυξανόμενη σπουδαιότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης στις σύγχρονες κοινωνίες και τα προσδοκώμενα οφέλη από την αξιοποίησή της. Οι δυνατότητες της ΤΝ αναβαθμίζονται με εντυπωσιακούς ρυθμούς και καλύπτουν πλέον ένα ευρύτατο φάσμα δραστηριοτήτων, οδηγώντας μοιραία σε συγκρίσεις με τις αντίστοιχες επιδόσεις των ανθρώπων. Αναπόφευκτα, η ανάπτυξη "ευφυών" εφαρμογών φαντάζει ιδιαιτέρως δελεαστική στο πλαίσιο των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης. Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται πως η αξιοποίηση εργαλείων ΤΝ θα έχει πολλαπλά οφέλη για τη Δικαιοσύνη, οδηγώντας σε πιο προβλέψιμη, ομοιόμορφη και αποτελεσματική εφαρμογή του Νόμου, ειδικά εντός ενός πλαισίου βελτιστοποίησης διαδικασίων με περιορισμένους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους.

Ωστόσο, κρίνεται αναγκαίο να καταστεί σαφές πως το διαφορετικό επίπεδο κινδύνου που θέτει η χρήση της ΤΝ σε κάθε πτυχή της ζωής μας καθιστά απαραίτητη τη διακριτή αντιμετώπισή της. Για παράδειγμα, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει πως η χρήση εργαλείων ΤΝ για την κατάρτιση προφίλ και την πρόταση τηλεοπτικών σειρών, καταναλωτικών αγαθών ή άλλων υπηρεσιών, ειδικά στο πλαίσιο του Διαδικτύου των Πραγμάτων, παρουσιάζει σύνθετα ζητήματα από πλευράς προστασίας δεδομένων (λ.χ. με ποιους όρους γίνεται η επεξεργασία των δεδομένων των χρηστών), δικαίου καταναλωτή (λ.χ. αθέμιτες εμπορικές πρακτικές), ανταγωνισμού και άλλα. Αντίστοιχα, η αυξανόμενη εισαγωγή της ρομποτικής στη βιομηχανική παραγωγή θέτει αμείλικτα ερωτήματα σε σχέση με το μέλλον της εργασίας και του επιχειρείν. Eντούτοις, η χρήση μίας εφαρμογής ΤΝ στο πλαίσιο ψυχαγωγίας ή για τη βελτιστοποίηση μίας βιομηχανικής ή αγροτικής διεργασίας, δεν μπορεί να εξομοιωθεί με την αξιοποίηση αντίστοιχων εφαρμογών στο πλαίσιο του συστήματος απονομής δικαιοσύνης. Η φύση της σχέσης την οποία “διαταράσσει” μία τέτοια εφαρμογή, ο βαθμός αυτονομίας αλλά και διάδρασης της ΤΝ με τον άνθρωπο, καθώς και το επίπεδο της επιρροής των αποτελεσμάτων στη ζωή του, αποτελούν σημαντικές παραμέτρους που καθιστούν απαραίτητη μία διαφοροποιημένη προσέγγιση στη χρήση των εργαλείων αυτών. Στην περίπτωση της Δικαιοσύνης, τα έννομα αποτελέσματα για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις είναι όχι μόνο σημαντικά, αλλά και άρρηκτα συνδεδεμένα με μία εκ των πλέον θεμελιωδών λειτουργιών του Κράτους. Ως εκ τούτου, κάθε πρόταση χρήσης θα πρέπει να τυγχάνει προσεκτικής αξιολόγησης.

Ποιες εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης είναι κατάλληλες για τη Δικαιοσύνη;

Τα ερωτήματα που εγείρονται γύρω από τις πρωτόγνωρες δυνατότητες που μπορεί να παρέχει η Τεχνητή