Από το άτομο στο ανθρώπινο πρόσωπο - Η συμβολή της πατερικής σκέψης στην υπέρβαση διλημμάτων της κοινωνικής πολιτικής

Από το άτομο στο ανθρώπινο πρόσωπο

της Όλγας Στασινοπούλου

Το Ανθρώπινο Πρόσωπο - Τομή στην ατομοκεντρική κοινωνία. 

Διανύουμε μία περίοδο επικράτησης του ατομικισμού, του «εγώ» έναντι του «εμείς». Μία εποχή ειδωλολατρική με έκδηλο «φετιχισμό» όπου στα πράγματα αποδίδονται φανταστικές ιδιότητες κοινωνικών σχέσεων, ενώ οι ανθρώπινες σχέσεις «πραγμοποιούνται». 1

Η πολυσυζητημένη πλέον παγκοσμιοποίηση προσεγγίζεται μέσα από το πρίσμα της οικονομίας, όχι ως μορφή κοινωνικών σχέσεων, αλλά ως αυτονομημένη δύναμη, ως πράγματα και καταστάσεις που μας επιβάλλονται και καλούμαστε να διαχειριστούμε. Το δικαίωμα στην ευημερία προβάλλεται κυρίως ως δικαίωμα στην ελευθερία επιλογής του ατόμου στα πλαίσια ενός κυρίαρχου καταναλωτικού προτύπου Βιώνουμε την αποθέωση και συνάμα την αποστέωση του ατόμου και αυτό σηματοδοτεί ένα από τα πιο σοβαρά αδιέξοδα στα οποία έχει οδηγηθεί ο σύγχρονος Δυτικός κόσμος με την αλαζονεία της τεχνολογικά εξοπλισμένης δύναμης άκρως εκκοσμικευμένων κοινωνιών των οποίων η άλλη όψη είναι η φυσική και ηθική εξαθλίωση μεγάλου μέρους του πληθυσμού του πλανήτη.

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές: Καταστροφή του περιβάλλοντος και της οικολογικής ισορροπίας με τα συνακόλουθα «ακραία» φυσικά φαινόμενα, νέες μορφές πολέμου και κατάφωρη καταπάτηση ανθρωπίνων και κοινωνικών δικαιωμάτων, ουσιαστική κατάργηση του ατόμου ως υπαρκτής οντότητας, στο μεσουράνημα του ως γενικής και αφηρημένης κατηγορίας χρήσιμης για στατιστικές μελέτες και οικονομικά μεγέθη.

Η κοινωνική πολιτική καλείται να συμβάλλει στη διαχείριση αυτών των προβλημάτων, σε συνθήκες αποδόμησης του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, με συρρίκνωση της κρατικής παροχής και αποδυνάμωση των ανεπίσημων δικτύων-ροντίδας στον οικιακό χώρο και την τοπική κοινότητα.

Ωστόσο, ενάντια στην ζοφερή αυτή εικόνα υπάρχει ο αντί - λόγος, η αντί - στάση. Πηγάζει κυρίως από κάτω, από κοινωνικά κινήματα και πρωτοβουλίες πολιτών, αλλά, επίσης, προσωπικούς, άγνωστους αγώνες της καθημερινής ζωής.

Η καταναλωτική αντίληψη, ιδιαίτερα με αναφορά στη έκφραση, αναγνώριση και κάλυψη αναγκών και η καλλιέργεια παθητικών αντικειμένων των επιδοματικών πολιτικών αμφισβητούνται έντονα. Αντίστοιχα,

Αθλητισμός και ηθική

Αθλητισμός και ηθική

του Ντίνου Μιχαηλίδη 

Ως κοινωνικό φαινόμενο ο αθλητισμός είναι φυσικό να επηρεάζεται από τις τάσεις της κάθε εποχής. Η κρίση αξιών που επικρατεί σήμερα στην κοινωνία είχε σαν αποτέλεσμα και την αμφισβήτηση της ηθικής του αθλητισμού. Η καθολική, όμως, αποδοχή της φιλοσοφίας που διέπει τον αθλητισμό και που βασίζεται στις αρχές του «Τίμιου Αγώνα» και ισότιμου συναγωνισμού, οι οποίες αποτελούν και τη συνισταμένη πληθώρας αξιών, όπως της κατανόησης, της φιλίας, της ευγενικής προσπάθειας και αναγνώρισης ότι υπάρχει και καλύτερος, της ισομερούς ανάπτυξης του τρίπτυχου «ΠΝΕΥΜΑ-ΨΥΧΗ-ΣΩΜΑ» σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο αθλητισμός είναι εκδήλωση καθαρά ανθρωποκεντρική, αποδεικνύει ότι ο αθλητισμός έχει ηθική.
Αποτελεί, όμως, και γεγονός ότι η σημερινή κατάσταση που επικρατεί στον παγκόσμιο αθλητισμό θέτει επιτακτικά το ερώτημα αν η ηθική έχει εξαφανισθεί από τον αθλητισμό. Θα πρέπει να αποφεύγονται οι γενικεύσεις. Η ηθική είναι στην ουσία απροσδιόριστη αλλά και εξελισσόμενη έννοια, βάσει της οποίας είναι ο σεβασμός. Μπορεί βέβαια ο αθλητισμός να είναι παγκόσμια ενιαία, όμως, προσεγγίζεται πολύ διαφορετικά. Η κουλτούρα του κάθε λαού απομακρύνει τη θεώρηση της ενιαίας ηθικής.
Πρέπει, λοιπόν, να είμαστε προσεκτικοί όταν μιλάμε περί ηθικής. Πρέπει να δείχνουμε σεβασμό στις λεπτές πολιτιστικές λεπτομέρειες. Δεν πρέπει να περιμένουμε από τον αθλητισμό αρετές που δεν

Εθελοντισμός - Animation

Στο βίντεο της ανάρτησης μπορείτε να δείτε ένα τηλεοπτικό σποτ του Υπουργείου Υγείας με θέμα τον εθελοντισμό

7. Έξι θεωρίες για την ηθική ανάπτυξη των νέων - Θεωρίες Ηθικής Ανάπτυξης: Μέρος Δ΄

Θεωρίες Ηθικής Ανάπτυξης

του Εμμανουήλ Καραμαλάκη – Εκπαιδευτικού
MSc στην Παιδαγωγική – MSc στη Βιοηθική

Σε προηγούμενα άρθρα μας παρουσιάσαμε τις υπάρχουσες θεωρίες για την ηθική ανάπτυξη των νέων, κυρίως από τη σκοπιά της γνωστικής σχολής. (Η θεωρία του Lawrence Kohlberg για την ηθική ανάπτυξη και  Η θεωρία του J. Piaget για την ηθική ανάπτυξη του παιδιού) Στο σημείο αυτό θα παρουσιάσουμε συνοπτικά άλλες έξι θεωρίες, οι οποίες σχετίζονται με την ηθική ανάπτυξη του ανθρώπου. Οι θεωρίες αυτές είναι:

• Η ψυχαναλυτική θεωρία.
• Η συμπεριφοριστική θεωρία.
• Η θεωρία της κοινωνικής μάθησης.
• Η γνωστικό – κοινωνική θεωρία του M. Hoffman
• Η νευροφυσιολογική θεωρία.
• Η ανθρωπολογική θεωρία των H. Maslow και C. Rogers.

7.1. Η ψυχαναλυτική θεωρία.

S. Freud

Ο S. Freud (Lawrence A. Pervin & Oliver P. John, 2001, σσ. 113–195, Jung 2007, Tadie, 2001, σσ. 201-233, Νασιάκου, 1982Β, σσ. 41-72, Κορναράκη, 2007, σσ. 52-68) υποστήριξε ότι το παιδί δεν έχει ηθικούς ενδοιασμούς και φραγμούς και μάλιστα είχε αποκαλέσει το παιδί «πολύμορφα διεστραμμένο πλάσμα». Δύο είναι οι βασικές αρχές που διέπουν την ηθική ανάπτυξη του παιδιού, πρώτον η αρχή της αχαλίνωτης απόλαυσης  και δεύτερον η αρχή της πραγματικότητας, η οποία δημιουργείται κυρίως από τους γονείς με την τάση που έχουν να θέτουν απαγορεύσεις και φραγμούς στο παιδί (Κουρκούτας, 2004, σσ. 60-61).

Η ψυχαναλυτική θεωρία (Lawrence A. Pervin & Oliver P. John, 2001, σσ. 113–195, Jung 2007, Tadie, 2001, σσ. 201-233, Νασιάκου, 1982Β, σσ. 41-72, Κορναράκη, 2007, σσ. 52-68)  θεωρεί ότι  η  ανάπτυξη των   ηθικών στάσεων και συμπεριφορών στο  παιδί οφείλεται στο υπερεγώ, το οποίο είναι προϊόν της αρχής της πραγματικότητας. Το υπερεγώ, είναι ένα αυτόνομο κομμάτι της ψυχικής ζωής του ατόμου και αντιστοιχεί στον όρο συνείδηση. Το υπερεγώ δηλαδή είναι ο εσωτερικευμένος ηθικός κώδικας με τις εντολές που έλαβε το παιδί από τους γονείς του, τις οποίες όμως έχει ενσωματώσει σε τόσο απόλυτο βαθμό μέσα του, ώστε  συχνά να χάνει από τα μάτια του την αρχική προέλευση τους (Fontana, 1995, σσ. 286-287). Όταν δε, το άτομο πράττει κάτι αντίθετο προς τους εσωτερικευμένους  αυτούς κανόνες, τότε επισυμβαίνει η αυτοτιμωρία διαμέσου της ενοχής (Παρασκεύοπουλος, 1985, τ.3, σσ. 182- 183).

  Η ψυχαναλυτική σχολή, με κύριους εκπρόσωπούς της τον Freud και τον Erikson, υποστηρίζει ότι γενικά η διαμόρφωση του υπερεγώ είναι κάτι θετικό, «δεδομένου ότι χωρίς  αυτό το παιδί θα φερόταν σωστά μόνον όταν οι γονείς και οι άλλοι ενήλικοι βρίσκονταν  κοντά του, ώστε να ενισχύσουν τη σωστή συμπεριφορά» (Fontana, 1996, σσ. 286). Όμως αν ένα παιδί μεγαλώσει σε ένα αυστηρό περιβάλλον, στο οποίο κυριαρχούν οι τιμωρίες, τα «πρέπει» και τα «μη» τότε το παιδί αναπτύσσει ένα υπερανεπτυγμένο υπερεγώ το οποίο μπορεί να το οδηγήσει σε ψυχολογικά προβλήματα. Τα  προβλήματα αυτά μπορεί να είναι ένα αίσθημα ατομικής ανεπάρκειας και απαξίας, η υπερβολική ενοχή, ακόμα δε και σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να προκληθούν σοβαρές νευρώσεις (Erikson, 1968, p. 269, Erikson, 1975, σ. 268-269, Κουρκούτας,  2001, σσ. 55 -70, Ξωχέλης, 1997, σ 39).

7.2. Η συμπεριφοριστική θεωρία

Ιβάν Πάβλοφ

Οι συμπεριφοριστές έχουν ως βάση της θεωρίας τους την κλασική και λειτουργική εξαρτημένη μάθηση (Νασιάκου, 1982Α σσ. 33-35, Μαλικιώτη –Λοίζου, 1999, σσ. 195-218). Ο Παυλώφ τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ασχολήθηκε σοβαρά με την εφαρμογή των αρχών της εξαρτημένης μάθησης στη θεραπεία της συμπεριφοράς. Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι η συχνότητα εμφάνισης μιας μορφής συμπεριφοράς, ηθικής ή όχι, εξαρτάται από τις συνέπειες που τη συνοδεύουν, δηλαδή τον έπαινο, την επιβεβαίωση, την τιμωρία, την αγνόηση κ.τ.λ. (Καψάλης , 1998, σσ. 233-259).

  Ειδικότερα οι συμπεριφοριστές (Herbert, 1998, σσ. 229-231) εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στην έκδηλη συμπεριφορά και δεν τους ενδιαφέρουν τα συναισθήματα και οι σκέψεις του παιδιού (Καψάλη, 1998 σσ, 257-256). Υποστηρίζουν ότι το παιδί αρχικά μαθαίνει ποιες πράξεις είναι απαγορευμένες  και ποιες όχι, μέσω των τιμωριών που του επιβάλλουν οι γονείς του. Όταν το παιδί προβαίνει σε μια απαγορευμένη πράξη, ο γονέας του επιβάλλει μια τιμωρία, σωματική ή ψυχολογική, η οποία φυσικά του προκαλεί άγχος. Με αυτό τον τρόπο το παιδί  αποκτά την ετοιμότητα να νιώθει άγχος, όταν κάνει μια απαγορευμένη πράξη ή ακόμη και όταν απλώς σκεφτεί  να κάνει κάτι το απαγορευμένο. «Μετά την εγκαθίδρυση  στη συμπεριφορά του παιδιού της  συνεξάρτησης αυτής, το παιδί, για να μειώσει το άγχος που του προκαλεί η απαγορευμένη πράξη, αποφεύγει την πράξη και την καταστέλλει» (Παρασκεύοπουλος, 1985, τ.3, σ. 183). Καταλήγοντας μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι, σύμφωνα με τις απόψεις των συμπεριφοριστών, «η ηθική συμπεριφορά του παιδιού είναι ένα σύνολο αντιδράσεων που συντελούν στη μείωση του άγχους της τιμωρίας» (Παρασκεύοπουλος, τ.3, 1985, σσ. 183- 185).

7.3. Η θεωρία της κοινωνικής μάθησης.

Θεωρίες Ηθικής Ανάπτυξης

Η θεωρία της κοινωνικής μάθησης είναι ως ένα βαθμό η εξέλιξη της θεωρίας του συμπεριφορισμού (Κουρκούτας, 2004, σσ. 63). Βασικός της πυρήνας είναι η ταύτιση, η ενίσχυση και η μίμηση (Παπούλια Τζελέπη, 1991Α, σσ. 2263-2264). Τα παιδιά, σύμφωνα με τη θεωρία της κοινωνικής μάθησης, μαθαίνουν την ηθική τους συμπεριφορά μιμούμενα τα ελκυστικά πρότυπα που υπάρχουν στο κοινωνικό τους περιβάλλον. Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία της μάθησης παίζει το πρότυπο που επιλέγει το παιδί για να ταυτιστεί μαζί του. Το παιδί παρατηρεί τη συμπεριφορά του προτύπου που έχει επιλέξει και ακολούθως τη μιμείται. Κάθε είδους συμπεριφορά μπορεί να αποκτηθεί με τη μίμηση και τη μάθηση από παρατήρηση (Παρασκεύοπουλος, 1985, τ.3, σσ. 190-191).

 Όσο μικρότερο είναι ένα παιδί, τόσο περισσότερο η μίμηση των προτύπων συμβάλει αποφασιστικά στην ανάπτυξη της ηθικής συμπεριφοράς του. Οι έρευνες έχουν καταδείξει, ότι τα παιδιά, ευκολότερα μιμούνται τα λάθη που κάνουν τα πρότυπα παρά τη σωστή συμπεριφορά τους. Επίσης ιδιαιτέρα θετικά επιδρά πάνω στο παιδί ένα πρότυπο, όταν αυτό χαρακτηρίζεται από συνέπεια λόγων και έργων (Κακαβούλης, 2003  σσ. 145 -166).

7.4. Η γνωστικό – κοινωνική θεωρία του M. Hoffman.

Ο κεντρικός πυρήνας, πάνω στον οποίο στηρίζεται η γνωστικό – κοινωνική θεωρία για την

Ευγονική: Το βασίλειο των γονιδίων (Μαθητικό ντοκιμαντέρ)

Ιστορία  της Ευγονικής

Το ντοκιμαντέρ  της ανάρτησης έχει ως θέμα του το επίκαιρο ζήτημα της ευγονικής. Διαπραγματεύεται κυρίως την ιστορική εξέλιξη της παλαιάς ευγονικής κίνησης αλλά δεν αποσιωπά και  τον κρυπτοευγονισμό της εποχής μας, ο οποίος εμφανίζεται κυρίως μέσω της ανάπτυξης της γενετικής και της βιοτεχνολογίας.  Το ντοκιμαντέρ αυτό είναι ο καρπός μιας εξαιρετικής δημιουργικής προσπάθειας των μαθητών και των εκπαιδευτικών του 1^ου ΓΕΛ της Αλεξανδρούπολης. Συμμετείχε μάλιστα και στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Ιστορικού Ντοκιμαντέρ: «Προσεγγίζουμε κριτικά το παρελθόν: Πρόσωπα, γεγονότα και ιδέες από τη νεότερη και τη σύγχρονη ελληνική, ευρωπαϊκή και

Μεσογαίας Νικόλαος: «Oρθοδοξία, η ελπίδα πάντων των περάτων της Γης»

Μεσογαίας Νικόλαος:
«Oρθοδοξία, η ελπίδα πάντων των περάτων της Γης»

του Μητροπολίτου Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικολάου 

Α. Εισαγωγή

Το 2000 τον Μάρτιο βρέθηκα στην Οξφόρδη. Εκεί, συνάντησα τον γνωστό Βυζαντινολόγο Στήβεν Ράνσιμαν, ο όποιος επρόκειτο τον Ιούλιο του ιδίου έτους να κάνει μία ομιλία για τα εγκαίνια του Μουσείου του Πρωτάτου, μια που με χρηματοδότηση του ιδίου είχε υποστηριχθεί αυτό το πρόγραμμα.

Μου ζήτησε, λοιπόν, να του μεταφράσω σε Αρχαία Ελληνικά τη σύντομη προσφώνησή του. Με αυτήν την αφορμή μου επανέλαβε και μου ανέλυσε αυτό το γνωστό που συνήθιζε να λέει. ότι ο 21ος αιώνας είναι ο αιώνας της Ορθοδοξίας. Μετά από λίγους μήνες σε ηλικία 98 χρονών έφυγε από αυτόν τον κόσμο. Ο τρόπος με τον οποίον υπεστήριζε αυτή την άποψη είχε μία βάση – αν μπορώ να πω – ιστορικό-κοινωνιολογική. Έτσι εκτιμούσε τα πράγματα· ότι δηλαδή οι συνθήκες της ζωής οδηγούν σε μία απόρριψη των υπολοίπων εκφράσεων του χριστιανισμού και σε μία επικράτηση, στα χρόνια που έρχονται. της Ορθοδοξίας.

Εγώ θα ήθελα περισσότερο να δώσω μία πνευματική και κάπως θεολογική βάση σε αυτήν τήν εκτίμηση, θα ήθελα, δηλαδή, να δούμε πώς αυτός ο θησαυρός που ονομάζεται Ορθοδοξία θα μπορούσε, και για ποιούς λόγους θα μπορούσε, να αποτελέσει τη μαρτυρία μας στον σύγχρονο κόσμο, ώστε αυτός ο κόσμος πραγματικά να ξεδιψάσει με τον αυθεντικό λόγο της, πράγμα που πιθανόν δεν έχουμε αξιολογήσει όσο θα έπρεπε.

Β. Οι ελπίδες του κόσμου

Η ελπίδα του κόσμου στην ιστορία, στην πορεία της ζωής, προσπαθεί κάπου να επικεντρωθεί. Οι άνθρωποι θέλουν από κάπου να γαντζωθούν, να στηριχθούν, να αντέξουν τα χτυπήματα, τους πειρασμούς, τα προβλήματα, τις δυσκολίες τις οποίες συναντούν μέσα στην καθημερινότητα.

Ένα μεγάλο κεφάλαιο των ανθρώπινων ελπίδων είναι αυτό που ονομάζουμε ανέσεις και ευδαιμονία. Όλοι έχουμε αυτήν την τάση. Θα θέλαμε όσο το δυνατόν πιό άνετη να είναι η ζωή μας, να έχει διευκολύνσεις, να είναι πιό εύκολη. Μάλιστα η εποχή μας συντελεί προς αυτήν την κατεύθυνση μέσα από αυτό που ονομάζουμε τεχνολογία. Πράγματι, η σύγχρονη τεχνολογία μας προμηθεύει με ανέσεις τέτοιες που δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε με κανέναν τρόπο. Ας δούμε τα αυτοκίνητα μας. Πριν από δέκα χρόνια ούτε που μπορούσαμε να φαντασθούμε ότι θα είχαν τις τεχνολογικές δυνατότητες που παρουσιάζουν σήμερα. Αλλά, ενώ εξελισσόμεθα με εκπληκτικούς τεχνολογικούς ρυθμούς, βλέπουμε ότι όλα αυτά αδυνατούν να ικανοποιήσουν τον βαθύτερο εαυτό μας.

Ένας δεύτερος τομέας που θα μπορούσε να δώσει έκφραση σε αυτήν την ελπίδα μας είναι ο τομέας της υγείας. Είναι πολύ λογικό και πάρα πολύ φυσικό να θέλουμε ποιότητα και επιμήκυνση της ζωής. Έτσι

H Σύναξη του Τιμίου Προδρόμου

H Σύναξη του Τιμίου Προδρόμου

Από πολύ παλαιά έχει καθορισθεί να εορτάζουμε κατά την επόμενη ήμερα των αγίων Θεοφανείων τη Σύναξη του Προφήτου, Προδρόμου και Βαπτιστού, για το λόγο ότι αξιώθηκε να βαπτίσει τον Ιησού Χριστό. Ο Τίμιος Πρόδρομος υπήρξε «ο Όρθρος» που ανήγγειλε τον ερχομό της ημέρας του Κυρίου. Ο Όρθρος που προηγήθηκε της ανατολής του Ηλίου της δικαιοσύνης. Έτσι τον ονομάζει ένας ύμνος των Θεοφανείων.

«Φωνή βοώντος εν τη ερήμω, ετοιμάσατε την οδόν Κυρίου». Ομιλεί το στόμα του Ασκητού. Ο χαρισματικός άνθρωπος που αναδείχθηκε «μείζων εν γεννητοίς γυναικών» . Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος κηρύσσει προδρομικά μέσα στην έρημο το μήνυμα του Ευαγγελίου του Χριστού. Ξαναθυμίζει τα προφητικά λόγια του Ησαΐα ο Ευαγγελιστής Μάρκος, που βεβαίως αναφέρονται στο μεγάλο ερημίτη του Ιορδάνη. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος κηρύσσει, με πέντε βαρυσήμαντες λέξεις ό,τι θα διδάξει λίγο αργότερα ο Ιησούς: «Μετανοείτε, ήγγικε γαρ η  βασιλεία των ουρανών».

Λίγες σε αριθμό οι λέξεις του, αλλά βαριές σε δύναμη μαρτυρίας. Ο άγγελος της ερήμου προετοιμάζει τον ερχομό του Κυρίου και κηρύσσει συνοπτικά τις διαστάσεις του λυτρωτικού Του έργου. Το προδρομικό αυτό έργο του Ιωάννη καθαγιάζεται και επικυρώνεται από τον  Τριαδικό Θεό στο γεγονός της βαπτίσεως του Κυρίου. Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής ήταν αναμφίβολα μια ασκητική φυσιογνωμία· «είχε το ένδυμα αυτού από τριχών καμήλου και ζώνην δερματίνην περί την οσφύν αυτού, η δε τροφή αυτού ην ακρίδες και μέλι άγριον». Αυτό σημαίνει πως ο Ιωάννης ήταν συγχρόνως και πρόδρομος, αλλά και υπόσχεση όλων των Αγίων  Ασκητών της χριστιανικής ερήμου. Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι το βασικό έργο του Ιωάννη ήταν ν’ αφυπνίσει τις συνειδήσεις όσων  άκουαν το κήρυγμά του και όχι να θωπεύσει τ’ αυτιά τους.

Το κήρυγμά του, κήρυγμα μετανοίας, σκόπευε στη συνειδητοποίηση και εξαγόρευση της ενοχής τους, των αμαρτιών τους. «Και εξεπορεύετο προς αυτόν πάσα η Ιουδαία χώρα και οι Ιεροσολυμίται, και εβαπτίζοντο πάντες εν τω Ιορδάνη ποταμώ υπ’ αυτού εξομολογούμενοι τας αμαρτίας αυτών».

Η μαρτυρία, η φωνή του αγγέλου της ερήμου είναι η ίδια η φωνή της Εκκλησίας που βοηθά τον άνθρωπο να αναγνωρίσει στο πρόσωπο του Χριστού τον Μεσσία μέσα στην ξερή και άνυδρη έρημο του παρόντος κόσμου.

Η Εκκλησία μας καλεί στη σημερινή εορτή να ακούσουμε την «φωνή βοώντος εν τη ερήμω…» και να

Τα Θεοφάνια (Ιστορικό, έθιμα και τελετές )

Η Βάπτιση του Χριστού

Μεγάλη εορτή του Χριστιανισμού, σε ανάμνηση της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο. Γιορτάζεται κάθε χρόνο Μεγάλη εορτή του Χριστιανισμού, σε ανάμνηση της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο (ή Βαπτιστή). Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου και είναι η τρίτη και τελευταία εορτή του Δωδεκαημέρου, που ξεκινά με τα Χριστούγεννα. Λέγεται, επίσης, Επιφάνια και Φώτα.

Το όνομα της εορτής προκύπτει από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας, που σύμφωνα με τις Γραφές συνέβη κατά τη Βάπτιση του Ιησού. Στις Δυτικές Εκκλησίες, τα Θεοφάνια είναι περισσότερο συνδεδεμένα με την προσέλευση και την προσκύνηση των Τριών Μάγων στη Φάτνη της Γέννησης του Ιησού.

Ιστορικό

Όταν ο Ιησούς έγινε 30 ετών βαπτίστηκε στον Ιορδάνη Ποταμό από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, που ήταν έξι μήνες μεγαλύτερός του και ασκήτευε στην έρημο, κηρύσσοντας το βάπτισμα της μετανοίας. Τη στιγμή της Βάπτισης, κατέβηκε από τον ουρανό το Άγιο Πνεύμα υπό μορφή περιστεράς στον Ιησού και ταυτόχρονα ακούσθηκε φωνή εξ ουρανού που έλεγε: «Ούτος εστί ο Υιός του Θεού ο αγαπητός, δια του οποίου ευδόκησε ο Θεός να σώσει τους αμαρτωλούς». Το γεγονός αυτό έχουν καταγράψει οι τρεις από τους τέσσερις Ευαγγελιστές, ο Μάρκος, ο Ματθαίος και ο Λουκάς. Αυτή δε είναι η πρώτη και μοναδική εμφάνιση στη Γη της Αγίας Τριάδας, σύμφωνα με τις Γραφές.

Το πότε καθιερώθηκε να εορτάζονται τα Θεοφάνια δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς αναφέρει ότι κάποιοι αιρετικοί Γνωστικοί γιόρταζαν από τις αρχές του δεύτερου αιώνα τη Βάπτιση του Ιησού, κατ' άλλους μεν στις 6 Ιανουαρίου, κατ' άλλους στις 10 Ιανουαρίου. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος παραδέχεται και περιγράφει την εορτή ως αρχαία πανήγυρη στην Αντιόχεια τη Μεγάλη και ότι από εκεί την παρέλαβαν οι Γνωστικοί. Κατά τον τέταρτο αιώνα, η εορτή των Θεοφανίων γιορτάζεται πλέον με λαμπρότητα σε όλη την Εκκλησία ως εορτή του φωτισμού της ανθρωπότητας δια του Αγίου Βαπτίσματος, απ' όπου και το όνομα «Τα Φώτα», εορτή «των Φώτων».

Τελετές

Δύο είναι οι κυριότερες τελετές των Θεοφανίων:

• Ο Μέγας Αγιασμός, που λαμβάνει χώρα εντός των Εκκλησιών.
• Η Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού, που ακολουθεί τον Μεγάλο Αγιασμό.

Ο Σταυρός καταδύεται σε θαλάσσιο χώρο εντός λιμένων, σε όχθες ποταμών ή λιμνών και στην ανάγκη σε δεξαμενές νερού, όπως στην Αθήνα, κατά μίμηση της Βάπτισης του Θεανθρώπου. Η εκδήλωση αυτή

Κάπνισμα και εγκυμοσύνη - Βίντεο

Κάπνισμα και εγκυμοσύνη

Μια έγκυος γυναίκα δεν είναι μόνη της, αλλά φέρει μέσα της μια καινούργια ζωή. Ακόμα και αν δεν καπνίζει η ίδια το έμβρυό της κινδυνεύει από το παθητικό κάπνισμα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι  όποιος βλάπτει μια έγκυο γυναίκα είναι σαν να επιτίθεται στο ανυπεράσπιστο έμβρυό της. Το πολύ σύντομο, αλλά εξαιρετικό βίντεο της ανάρτησης πραγματεύεται το κρίσιμο ζήτημα του καπνίσματος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Τα πρώτα γενετικά τροποποιημένα μωρά ίσως έχουν υποστεί ανεπιθύμητες μεταλλάξεις στο DNA τους

Τα πρώτα γενετικά τροποποιημένα μωρά ίσως έχουν

υποστεί ανεπιθύμητες μεταλλάξεις στο DNA τους

Δεν έχει γίνει σαφές αν πράγματι η μέθοδος πέτυχε το στόχο της.

 

Το 2018 γεννήθηκαν η Νάλα και η Λουλού, τα πρώτα δίδυμα στην ιστορία της ανθρωπότητας που υπέστησαν γονιδιακή επεξεργασία, ώστε να γεννηθούν με ανοσία στον ιό HIV. Ένα χρόνο μετά, οι επιστήμονες αναφέρουν πως η προσπάθειά τους ενδεχομένως απέτυχε, προκαλώνταςπαράλληλα ανεπιθύμητες μεταλλάξεις στο DNA των κοριτσιών.

Ο Χε Τζανκούι, ο γιατρός που θεωρούσε ότι όλο αυτό ήταν μια ιατρική επανάσταση που μπορούσε να «ελέγχει την επιδημία του HIV», δεν έχει γίνει σαφής αν πράγματι η μέθοδός του πέτυχε το στόχο της, να ανοσοποιήσει δηλαδή τα μωρά από τον ιό, καθώς η ομάδα του στην πραγματικότητα δεν αναπαρήγαγε τη γονιδιακή μετάλλαξη που προσδίδει αυτή την αντίσταση. 

 Ενώ η ομάδα στόχευσε το σωστό γονίδιο, δεν αναπαρήγαγε την απαιτούμενη παραλλαγή. Απεναντίας, δημιούργησε νέες παραλλαγές με ασαφή αποτελέσματα. Επιπλέον, η τεχνική CRISPR παραμένει ένα

Άρθουρ: Το αναπηρικό καροτσάκι (παιδικό)

Ένα  παιδικό κινουμένων σχεδίων το οποίο έχει ως θέμα του τα άτομα με κινητικά προβλήματα.

Η αξία της ανθρώπινης ζωής κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας

Η αξία της ανθρώπινης ζωής κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας

Γεωργίου Μαντζαρίδη, Ομότιμου Καθηγητού Πανεπιστημίου

Κανένας δεν έχει τη ζωή του από τον εαυτό του. Η ζωή στον κόσμο υπάρχει ως δώρο. Σ’ αυτό τον κανόνα δεν έχουμε καμία εξαίρεση.

Φαινομενολογικά η ζωή παρουσιάζεται ως κίνηση. «Η γαρ κίνησις της ψυχής», παρατηρεί ο Μ. Αθανάσιος, «ουδέν έτερον έστιν ή η ζωή αυτής· ώσπερ αμέλει και το σώμα τότε ζην λέγομεν, ότε κινείται, και τότε θάνατον αυτού είναι, ότε της κινήσεως παύεται». Η ζωή όλων των κτιστών όντων υπάρχει κατά μετοχή της ζωοποιού ενεργείας του Θεού. Αυτοζωή και χορηγός της ζωής είναι μόνο ο Θεός. Ανεξάρτητα από το Θεό δεν υπάρχει ζωή ούτε κίνηση: «Αντανελείς το πνεύμα αυτών, και εκλείψουσι και εις τον χουν αυτών επιστρέψουσιν. Εξαποστελείς το πνεύμα σου, και κτισθήσονται, και ανακαινιείς το πρόσωπον της γης».

Η ζωή και η κίνηση του ανθρώπου είναι δώρα του Θεού. Η αλλοτρίωση από το Θεό αλλοτριώνει την ανθρώπινη φύση. Την κάνει να φέρεται «κακώς προς εαυτήν… μηδεμίαν έχουσαν στάσιν, δια την περί έκαστον της γνώμης αστάθμητον κίνησιν». Η σωστή κίνηση της ξαναβρίσκεται στο Χριστό. Γι’ αυτό και ο Χριστός, που λέγεται «φως» και «ανάστασις» και «αλήθεια», λέγεται και ζωή των ανθρώπων, «ως την πρέπουσαν ψυχαίς αγαπώσαις τον Κύριον εν τοις θείοις παρεχόμενος κίνησιν».

Ο άνθρωπος μακρυνόμενος από το Θεό και περιοριζόμενος στον κόσμο οδηγείται σε φοβερές πλάνες και αδιέξοδα. Λησμονεί υπαρκτές σχέσεις και επινοεί ανύπαρκτες αντιθέσεις. Εγκαταλείπει ουσιαστικές ομοιότητες και απολυτοποιεί σχετικές διαφορές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και καλής διαθέσεως Εκείνος προς πάντας, μας καλεί να διατηρούμε την πραότητα, τη γλυκύτητα, την εσωτερική ισορροπία και ειρήνη μας σε οποιαδήποτε στιγμή αντιξοότητας στη ζωή μας, μπροστά σε οποιαδήποτε ανωμαλία που μας δημιουργείται από καταστάσεις και από πρόσωπα, που φέρονται αντίθετα προς την ομαλή ροή της ζωής μας και που ανατρέπουν την ισορροπία και την γαλήνη μας.

Αυτό είναι και  το άμεσα προς εμάς, δίδαγμα και μήνυμα του Αγίου Νικολάου.

Αλλ’ ας θελήσουμε να συλλάβουμε και το ευρύτερο μήνυμά του προς τον έξω κόσμο, σήμερα, ήμερα του ιστορικού προσκυνήματος μας στον ιερό χώρο του τάφου του και της ιστορικής Βασιλικής του.

Αυτές τις μέρες, το μήνυμα του Αγίου είναι μήνυμα ειρήνης,  αγάπης,  αδελφοσύνης,  αυτοσυγκράτησης,

Παλαιά Κάλαντα Πρωτοχρονιάς - Καλή και ευλογημένη χρονιά!

Χρόνια πολλά !

Και νέον έτος αριθμεί
την του Χριστού περιτομή
και η μνήμη του Αγίου Ιεράρχου Βασιλείου.

Του χρόνου μας αρχή καλή
και ο Χριστός μας προσκαλεί
 την κακία ν’ αρνηθούμε
μ’ αρετές να στολιστούμε.

Να ζούμε βίον τέλειον
κατά το ευαγγέλιον
με αγάπη με ειρήνη
και με τη δικαιοσύνη.

Χρόνια πολλά και ευτυχή

Γιατί η Πρωτοχρονιά γιορτάζεται την 1η Ιανουαρίου;

(Στο άρθρο της παρούσας ανάρτησης εξετάζει το ερώτημα γιατί  καθιερώθηκε κάθε χρονιά να ξεκινά την 1η Ιανουαρίου.)

 

Κάνοντας ένα ταξίδι στον χρόνο, από τη Βαβυλώνα μέχρι τον Ιούλιο Καίσαρα και τον Πάπα Γρηγόριο ΙΓ', ανακαλύπτουμε, τελικά, ότι η Πρωτοχρονιά δεν γιορτάζεται από όλους την ίδια μέρα.

Η Πρωτοχρονιά, στις περισσότερες χώρες του κόσμου, είναι δημόσια αργία και γιορτάζεται την 1η Ιανουαρίου. Σηματοδοτεί, όπως λέει και το όνομά της, την πρώτη μέρα κάθε χρόνου. Χορός, μουσική, πυροτεχνήματα και πολύ ποτό συνθέτουν την εικόνα των περισσότερων εορταστικών εκδηλώσεων που προγραμματίζονται για να καλωσορίσουμε το νέο έτος.

Ο εορτασμός της πρώτης μέρας του χρόνου, όμως, δεν είναι αποκλειστικό χαρακτηριστικό των σύγχρονων κοινωνιών. Η ανάγκη να γιορτάζεται η έλευση του νέου έτους, σαν μία καινούρια αρχή, έχει της ρίζες της στους πρώτους ανθρώπινους πολιτισμούς. Στο πέρασμα των αιώνων, αυτός ο εορτασμός άλλαξε μορφές, αλλά πάνω από όλα, άλλαξε ημερομηνίες.

Η Βαβυλώνα και το ανοιξιάτικο φεστιβάλ Ακίτου

Στη Βαβυλώνα, το φεστιβάλ Ακίτου, ήταν η πρώτη καταγεγραμμένη γιορτή για τον ερχομό του νέου έτους.

Η γιορτή της Πρωτοχρονιάς είναι, λοιπόν, ίσως η αρχαιότερη από όλες τις άλλες. Και η ιστορία της, μας πάει πίσω τέσσερις χιλιετίες. Παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στην αρχαία Βαβυλώνα. Συγκεκριμένα, γύρω στο 2000 π.Χ., όταν οι Βαβυλώνιοι γιόρταζαν την Πρωτοχρονιά κατά την πρώτη Νέα Σελήνη μετά την εαρινή ισημερία, η οποία συμβαίνει περίπου στις 21 Μαρτίου.

Οι γιορτές των Βαβυλώνιων για την έλευση του νέου έτους ήταν γνωστές με το όνομα Ακίτου, αφιερωμένες στη νίκη του νέου θεού Μαρντούκ εναντίον της παλιάς θεάς Τιαμάτ και διαρκούσαν δέκα ή έντεκα ημέρες. Είναι, μάλλον, ασφαλές να πούμε ότι ο δικός μας τρόπος καλωσορίσματος του χρόνου, με χαρτάκι στο σπίτι ή στρίμωγμα σε πλατείες, ωχριά μπροστά στην αρχαία γιορτή.

Κι αν ο ερχομός της άνοιξης φαντάζει μια λογική εκκίνηση για το νέο έτος – είναι η εποχή της αναγέννησης, της άνθησης των λουλουδιών και της φύτευσης των νέων σοδειών – η 1η Ιανουαρίου φαντάζει εντελώς αυθαίρετη ημερομηνία. Με μια πρώτη ματιά, δεν φαίνεται να έχει καμία γεωργική, αστρολογική ή άλλη σημασία. Πώς καθιερώθηκε, λοιπόν;

Οι νουμηνίες στην αρχαία Ελλάδα

Πριν ξεκινήσουμε την αναζήτηση των λόγων που η 1η Ιανουαρίου θεωρείται η πρώτη μέρα του έτους, πρέπει να πούμε ότι οι αρχαίοι Έλληνες δεν γιόρταζαν την Πρωτοχρονιά, αφού για εκείνους ήταν πιο σημαντική η αρχή κάθε μήνα, η οποία ονομαζόταν νουμηνία και γιορτάζονταν ανάλογα.

Όταν ο ελλαδικός χώρος πέρασε στην ρωμαϊκή αυτοκρατορία, οι Έλληνες υιοθέτησαν, μάλλον αναγκαστικά, την πρακτική εορτασμού της Πρωτοχρονιάς των Ρωμαίων, που θα δούμε παρακάτω.

Οι Ρωμαίοι αυξάνουν τους μήνες από δέκα σε δώδεκα

 

Ο Νοέμβριος σε μωσαϊκό με τους μήνες του ρωμαϊκού ημερολογίου, από τον 3ο αιώνα.

Στα πρώτα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αρχή του νέου έτους θεωρούνταν, όπως και κατά τη χρυσή εποχή της Βαβυλώνας, ο Μάρτιος. Συγκεκριμένα, το ρωμαϊκό ημερολόγιο, που είχε σαν βάση τον σεληνιακό κύκλο, ξεκινούσε από τον Μάρτιο και τελείωνε στον Δεκέμβριο.

Μάλιστα, τα ονόματα των σύγχρονων μηνών Σεπτέμβριος, Οκτώβριος, Νοέμβριος και Δεκέμβριος φανερώνουν, μέχρι σήμερα, τη θέση τους σε εκείνο το ημερολόγιο. Αυτό γιατί, στα λατινικά, septem σημαίνει επτά, octo σημαίνει οχτώ, novem σημαίνει εννιά και decem σημαίνει δέκα.

Αργότερα, προστέθηκαν δύο ακόμα μήνες στο ημερολόγιο των Ρωμαίων, ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος και το 153 π.Χ., η ρωμαϊκή σύγκλητος αποφάσισε το ρωμαϊκό πολιτικό έτος να αρχίζει την 1η Ιανουαρίου, όταν και ορκίζονταν οι ετήσιοι ύπατοι και οι πραίτορες.

Το ημερολόγιο του Ιουλίου Καίσαρα και ο ρόλος του θεού Ιανού

 

Ο Ιανός, θεός των αρχαίων Ρωμαίων.

Παρόλα αυτά, δεν ήταν παρά μόνο μέχρι το 46 π.Χ., όταν ο Ιούλιος Καίσαρας δημιούργησε το Ιουλιανό