![]() |
| Τόμας Χομπς (Thomas Hobbes) |
Ο
Άγγλος φιλόσοφος Τόμας Χομπς γιος προτεστάντη κληρικού, ήταν ένας από
τους πρώτους διανοητές - θεμελιωτές του σύγχρονου κράτους και ιδρυτής της
πολιτικής φιλοσοφίας. Σπούδασε στην
Οξφόρδη (1603-1608) και ταξίδεψε στη Γαλλία και στην Ιταλία όπου το 1619 γνώρισε τον φιλόσοφο Φραγκίσκο
Βάκωνα. Μετέφρασε το έργο του Θουκυδίδη για την Ιστορία του Πελοποννησιακού
Πολέμου καθώς και την Ιλιάδα και την Οδύσσεια του Ομήρου. Το 1635 έρχεται σε
επαφή με τους Mersene, Gassendi και άλλους Γάλλους φιλόσοφους στο Παρίσι και το
1639 συνάντησε προσωπικά τον Γαλιλαίο στη Φλωρεντία. Το 1640, λόγω του εμφυλίου
πολέμου που διεξάγονταν στην Αγγλία, εγκαταστάθηκε στο Παρίσι όπου συναντούσε
συχνά τον μεγάλο Καρτέσιο. Τα σημαντικότερά του βιβλία είναι ο Λεβιάθαν
(Leviathan), και το Περί του Πολίτη (DeCive). Πέθανε το 1679 στο Hardwick.[1] Τέσσερα χρόνια μετά
τον θάνατό του, το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης καταδίκασε τα έργα του "de
cive" και "Leviathan" και έκαψε στην πυρά.
O Χομπς είναι ένας εκ των πλέον
σημαντικών φιλοσόφων του φυσικού δικαίου. Άσκησε δε τεράστια επιρροή στις
αγγλοσαξονικές πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές θεωρίες.[2] Αν και σήμερα ο Χομπς
αναφέρεται περισσότερο για το έργο του στην πολιτική φιλοσοφία, συνέβαλε και σε
άλλους τομείς, όπου συμπεριλαμβάνονται η ιστορία, η γεωμετρία, η ηθική, η
γενική φιλοσοφία και η αποκαλούμενη σήμερα πολιτική επιστήμη.
Ο Τόμας Χομπς έζησε σε μια από
τις πιο ταραγμένες περιόδους της ευρωπαϊκής ιστορίας. Δεν πρέπει, λοιπόν, να μας
εκπλήσσει το γεγονός ότι οι θεωρίες του μιλούν απαισιόδοξα για την ανθρώπινη
φύση. Οι θρησκευτικοί πόλεμοι στη Γαλλία και οι εμφύλιοι πόλεμοι στην Αγγλία
τον παρώθησαν να αναπτύξει μια φιλοσοφία κατά την οποία μόνον η απολυταρχία του
κράτους είναι σε θέση να συντηρήσει το δίκαιο και την ειρήνη. Έτσι αρνήθηκε τη
δύναμη του θείου δικαίου. Όσον αφορά την ηθική του, θεώρησε ότι το άτομο πρέπει
να ενεργεί κατά έναν "χρησιμοθηρικό εγωισμό" αυξανόμενο από το
ένστικτο της αυτοσυντήρησης (conatus) και της θέλησής του για κυριαρχία.[3] Στο παραπάνω βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε ένα σύντομο βίντεο το οποίο αναλύει την πολιτική φιλοσοφία του
Τόμας Χομπς.[4] (Το
βίντεο διαθέτει υπότιτλους και στα ελληνικά)
Λεβιάθαν: το σπουδαιότερο έργο του
Τόμας Χομπς
![]() |
| Λεβιάθαν |
Το 1651 ο Τόμας Χομπς έγραψε το
σπουδαιότερο έργο του, τον Λεβιάθαν. Στο
έργο αυτό υποστηρίζεται ότι ο άνθρωπος δεν έχει αγαθή φύση, αλλά είναι εκ
φύσεως εγωιστής και ηδονιστής. Το ότι τα ανθρώπινα κίνητρα σχηματίζονται εκ
φύσεως από το προσωπικό συμφέρον, θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες.
Ανεξέλεγκτοι οι άνθρωποι, καθοδηγούμενοι από την εσωτερική δυναμική, το
πιθανότατο είναι πως θα αλληλοκαταστραφούν. Για να διατηρηθεί η κοινωνική
ειρήνη, ο Χομπς δημιουργεί κάποιο τέχνασμα, τον Λεβιάθαν, το Κράτος, είτε με τη
μορφή της απόλυτης μοναρχίας είτε της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Το
σημαντικό στοιχείο είναι ότι αυτό το Κράτος έχει το μονοπώλιο της βίας και της
απόλυτης εξουσίας. Ως ανταπόδοση προς τον άνθρωπο το Κράτος ασκεί αυτήν την
απόλυτη εξουσία μόνον υπέρ της διατήρησης της κοινωνικής ειρήνης.[5]
Η ηθική φιλοσοφία του Τόμας Χομπς[6]
Η ηθική φιλοσοφία του Χομπς
χαρακτηρίζεται από τον ηθικό νατουραλισμό, ο οποίος ξεκινά εκ της κεντρικής
παραδοχής ότι η ανθρώπινη φύση καθορίζεται ουσιαστικά από εγωιστικά κίνητρα. O
Άγγλος φιλόσοφος υποστηρίζει ότι το κύριο καθοριστικό γνώρισμα της ανθρώπινης
φύσης είναι ο εγωισμός ή η ορμή της αυτοσυντήρησης, η οποία αποτελεί μία απλή
και αυτόνομη αρχή για την εξήγηση όλων των βουλητικών εκδηλώσεων. «Η υλιστική
μεταφυσική και η


















