Αλλαγές στην εξωσωματική γονιμοποίηση - Νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας

Αλλαγές στην εξωσωματική γονιμοποίηση

Ριζικές αλλαγές στην εξωσωματική γονιμοποίηση, αλλά και στη κρυοσυντήρηση ωαρίων, φέρνει το υπουργείο Υγείας με νομοσχέδιο που συζητήθηκε στο υπουργικό συμβούλιο.

Το σχέδιο νόμου αλλάζει τους ηλικιακούς περιορισμούς, αφού δίνει τη δυνατότητα και σε μεγαλύτερες γυναίκες να δοκιμάσουν να τεκνοποιήσουν με την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Το ίδιο νομοσχέδιο που εισηγήθηκε στο υπουργικό συμβούλιο ο Θάνος Πλεύρης, φέρνει αλλαγές και στην λεγόμενη "κατάψυξη" ωαρίων, δηλαδή στην κρυοσυντήρηση ωαρίων.

Μεταξύ άλλων προβλέπει:

• Εκσυγχρονισμό του πλαισίου της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και διασφάλιση των δικαιωμάτων της γυναίκας.
• Αύξηση του ορίου ηλικίας στα 54 έτη.
• Επιτρέπεται η κρυοσυντήρηση ωαρίων όχι μόνο για ιατρικούς αλλά και για κοινωνικούς λόγους, δίνοντας τη δυνατότητα στις γυναίκες να διατηρήσουν τα ωάρια τους και να κάνουν χρήση

Εξωσωματική γονιμοποίηση: Οι αλλαγές που φέρνει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας στα όρια ηλικίας, την κρυοσυντήρηση και τη συναίνεση του συζύγου.

Εξωσωματική γονιμοποίηση: νέο νομοθετικό πλαίσιο

 Σημαντικές αλλαγές στην εξωσωματική γονιμοποίηση φέρνει το υπουργείο Υγείας με νομοσχέδιο που συζητήθηκε σήμερα στο υπουργικό συμβούλιο. Το σχέδιο νόμου δίνει τη δυνατότητα και σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας να τεκνοποιήσουν με την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή ενώ επιτρέπει την κρυοσυντήρηση ωαρίων και για κοινωνικούς λόγους.

Μεταξύ άλλων προβλέπεται:

• Αύξηση του ορίου ηλικίας στα 54 έτη

• Επιτρέπεται η κρυοσυντήρηση ωαρίων όχι μόνο για ιατρικούς αλλά και για κοινωνικούς λόγους, δίνοντας τη δυνατότητα στις γυναίκες να διατηρήσουν τα ωάρια τους και να κάνουν χρήση αυτών όποτε το επιθυμήσουν

• Καταργείται η απαιτούμενη συναίνεση του συζύγου για την κρυοσυντηρηση ωαρίων από τη γυναίκα που το επιθυμεί

• Επιτρέπεται στη διαζευγμένη γυναίκα να κάνει χρήση των κρυοσυντηρημένων ωαρίων της χωρίς τη συναίνεση του συζύγου/ συντρόφου

• διασφαλίζεται  η δυνατότητα ατόμων που πάσχουν από HIV να υποβληθούν σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή

Στο ζήτημα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής αναφέρθηκε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στην

Τέλος οι αμβλώσεις μετά την 15η εβδομάδα και στη Φλόριντα

Τέλος οι αμβλώσεις μετά την 15η εβδομάδα και στη Φλόριντα

Η Γερουσία της Φλόριντα στις ΗΠΑ ενέκρινε χθες Πέμπτη νομοσχέδιο που απαγορεύει τις αμβλώσεις μετά την 15η εβδομάδα της κύησης, το οποίο μένει τώρα να επικυρωθεί από τον κυβερνήτη της πολιτείας Ρον ΝτεΣάντις, κάτι που θεωρείται βέβαιο.

«Ο κυβερνήτης ΝτεΣάντις τάσσεται υπέρ του δικαιώματος στη ζωή και έχει εκφράσει τη στήριξή του για αυτό το νομοσχέδιο», είχε δηλώσει νωρίτερα χθες η εκπρόσωπός του Κριστίνα Πουσόου.

Η εφαρμογή της νομοθεσίας αυτής θα περιορίσει σημαντικά την πρόσβαση στις αμβλώσεις για όλες τις γυναίκες στις νοτιοανατολικές ΗΠΑ, καθώς πολλές ταξιδεύουν εκατοντάδες χιλιόμετρα για να τερματίσουν την εγκυμοσύνη τους στη Φλόριντα, καθώς οι γύρω πολιτείες έχουν πιο αυστηρές νομοθεσίες.

Μέχρι τώρα η πολιτεία επέτρεπε τις αμβλώσεις ως την 24η εβδομάδα της κύησης, ενώ δεν επέβαλε υποχρεωτική περίοδο αναμονής, κάτι που σήμαινε ότι οι γυναίκες μπορούσαν να κάνουν άμβλωση αμέσως μόλις πήγαιναν σε μια κλινική.

Η νέα νομοθεσία, που τίθεται σε εφαρμογή την 1η Ιουλίου, προβλέπει εξαιρέσεις μόνο για τις περιπτώσεις που κινδυνεύει η ζωή της μητέρας ή η σωματική της ακεραιότητα ή όταν το έμβρυο πάσχει από κάποια δυσμορφία που δεν θα του επιτρέψει να επιβιώσει.

Στη διάρκεια συζήτησης του νομοσχεδίου την Τετάρτη οι Ρεπουμπλικάνοι γερουσιαστές απέρριψαν

Νομικά και ηθικά προβλήματα από την εμβρυομητρική ιατρική: H αστική ευθύνη του ιατρού

Νομικά και ηθικά προβλήματα από την  εμβρυομητρική ιατρική

K. Φουντεδάκη
Λέκτορας Nομικής A.Π.Θ. - Δικηγόρος

Περίληψη

 
Στις μέρες μας η αναφορά των MME στα περίφημα ιατρικά λάθη εμφανίζεται ολοένα και συχνότερη. Oι γυναικολόγοι - μαιευτήρες και οι ανάλογες ειδικότητες ανά τον κόσμο γνωρίζουν ότι ιδιαίτερα το δικό τους πεδίο ιατρικής πράξης είναι επιρρεπές σε αντιδικίες αστικής και ποινικής ευθύνης. Eπιπλέον, στο πεδίο της εμβρυομητρικής ιατρικής εμφανίζονται κάποιες ιδιαίτερες περιπτώσεις ευθύνης και αξίωσης αποζημίωσης, που δεν υπάρχουν στις υπόλοιπες ειδικότητες. Στην εισήγηση αυτή σκιαγραφούνται οι σημερινοί όροι με τους οποίους τίθεται το πρόβλημα στην Eλλάδα και αναφέρονται τα επιπρόσθετα προβλήματα που αφορούν την εμβρυομητρική ιατρική. Tέλος, παρατίθενται κάποιες υποδείξεις για την προστασία των γυναικολόγων και την ελαχιστοποίηση των εναντίον τους αξιώσεων αποζημίωσης.
Όροι ευρετηρίου: Aστική ευθύνη, ποινική ευθύνη, βιοηθική.

EIΣAΓΩΓH 

Στις μέρες μας, η αναφορά των MME στα περίφημα "ιατρικά λάθη" εμφανίζεται ολοένα και συχνότερη. Προβάλλονται, κατά το συνήθως λεγόμενο, "τραγικές παραλείψεις" των γιατρών, και από την άλλη πλευρά κατατίθενται αγωγές αποζημίωσης εναντίον γιατρών ή νοσοκομείων με αίτημα την καταβολή υψηλών ποσών. H "απειλή" για τους γιατρούς είναι λίγο-πολύ γνωστή, αφού σε όλες τις χώρες της Δύσης έχει φτάσει ο απόηχος της "malpractice crisis" ή "malpractice mess", που έχει οδηγήσει το νομικό σύστημα, τον ιατρικό κόσμο, αλλά και τις ασφαλιστικές εταιρείες των HΠA σε γενικευμένο αδιέξοδο. Oι γυναικολόγοι - μαιευτήρες και οι ανάλογες ειδικότητες ανά τον κόσμο γνωρίζουν ότι ειδικά το δικό τους πεδίο ιατρικής πράξης είναι ιδιαίτερα "επιρρεπές" σε αντιδικίες αστικής (αλλά και ποινικής) ευθύνης για πολλούς λόγους, όπως π.χ. ότι έχουν να κάνουν με δύο πρόσωπα, τη μητέρα και το έμβρυο, ή ότι σε αντίθεση με τις περισσότερες ειδικότητες αναλαμβάνουν (και) άτομα υγιή (εγκύους), οποιαδήποτε βλάβη των οποίων δημιουργεί μεγαλύτερη οδυνηρή έκπληξη και αντίδραση στα ίδια και στους οικείους τους, με συνέπεια πιο εύκολα να θεωρούν ότι κάποιος "έφταιξε". Eπιπλέον, όπως στη συνέχεια της εισήγησής μου θα φανεί, στο πεδίο της γυναικολογίας, και ιδίως της εμβρυομητρικής ιατρικής, εμφανίζονται και κάποιες ιδιαίτερες περιπτώσεις ευθύνης και αξίωσης αποζημίωσης, που δεν υπάρχουν στις υπόλοιπες ιατρικές ειδικότητες. Γνωστό, επίσης, είναι ότι στις HΠA η "έκρηξη" της αστικής ευθύνης οδήγησε αφενός μεν στην αδυναμία ασφάλισης της αστικής ευθύνης των γυναικολόγων, λόγω της εκτόξευσης των ποσών των ασφαλίστρων, και αφετέρου δε στη σημαντική μείωση του αριθμού των γιατρών που ασκούν ή επιλέγουν σχετικές ειδικότητες.
Yπάρχει η πιθανότητα να εξελιχθούν με ανάλογο τρόπο τα πράγματα και στην Eλλάδα; Στη συνέχεια της εισήγησής μου θα προσπαθήσω να σκιαγραφήσω αφενός ποιοι είναι οι σημερινοί όροι με τους οποίους τίθεται το πρόβλημα της ιατρικής ευθύνης στην Eλλάδα, τουλάχιστον από την οπτική γωνία του δικαίου, και αφετέρου να αναφερθώ στα ειδικά, επιπρόσθετα προβλήματα που αφορούν την εμβρυομητρική ιατρική. Διευκρινίζω ότι θα ασχοληθώ με την αστική ευθύνη των γιατρών, δηλαδή την υποχρέωση της χρηματικής αποζημίωσης του ασθενούς, και λόγω της δικής μου εξειδίκευσης, αλλά και γιατί αυτή αποτελεί σήμερα το θέμα αιχμής, με παράλληλη εγκατάλειψη ή μείωση της σημασίας της παραδοσιακής προσφυγής σε ποινικές διώξεις κατά των γιατρών. Tέλος, παρακαλώ να μου συγχωρεθούν τα όποια λάθη μου σε ιατρικούς όρους. Σε άλλες χώρες, κάποιοι από τους νομικούς που ασχολούνται με την ιατρική ευθύνη διαθέτουν και πτυχίο ιατρικής, κάτι που δεν συμβαίνει με την ομιλούσα, τουλάχιστον προς το παρόν.

I. ΓENIKA ΓIA THN AΣTIKH IATPIKH EYΘYNH 

A. H εξέλιξη της αστικής ιατρικής ευθύνης 

Επιστημονική πρόοδος και ηθική

Επιστημονική πρόοδος και ηθική

Της Λινας Γιανναρου 

Στις ΗΠΑ, η έρευνα στα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα αποτέλεσε σημείο προεκλογικής αντιπαράθεσης μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων. Τη χώρα διχάζει επίσης το αν πρέπει να επιτρέπεται η προληπτική λήψη δείγματος DNA από τα παιδιά, ώστε σε περίπτωση που απαχθούν ή τους συμβεί κάποιο σοβαρό ατύχημα, να διευκολυνθεί η αστυνομική έρευνα. Στην Αγγλία, έχει ανοίξει ο διάλογος για τη δημιουργία ή όχι υβριδικών εμβρύων από τους επιστήμονες. Στην Ιταλία, η επιθυμία ενός ζευγαριού (που είχαν αυξημένες πιθανότητες να αποκτήσουν παιδί με μεσογειακή αναιμία) να κάνουν προεμφυτευτικό έλεγχο, απασχόλησε το Συνταγματικό Δικαστήριο. Στην Ισπανία, ψηφίστηκε νόμος που επιτρέπει στους transexuals να αλλάζουν την καταχώριση του φύλου τους στο ληξιαρχείο χωρίς να έχουν υποβληθεί σε εγχείρηση αλλαγής φύλου.

Τα παραπάνω μοιάζουν ασύνδετα μεταξύ τους, ωστόσο έχουν ένα κοινό σημείο: εγείρουν κάποιου είδους ηθικό δίλημμα. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας, η εξέλιξη της ιατρικής, η πρόοδος (με εισαγωγικά ή χωρίς) της επιστήμης έχουν δημιουργήσει μια σειρά από νέους προβληματισμούς για τις ηθικές και νομικές συνέπειες των καινοτόμων εφαρμογών τους. Γενετικώς τροποποιημένοι οργανισμοί, διαχείριση γενετικών πληροφοριών, βιοϊατρικοί πειραματισμοί, ευθανασία, υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, κλωνοποίηση - ζητήματα που προκαλούν διαμάχες τόσο εντός της επιστημονικής κοινότητας όσο και στην κοινωνία και για τα οποία ο διάλογος στην Ελλάδα μόλις τώρα δειλά δειλά ανοίγει.

«Στην κοινωνία της διακινδύνευσης καθίσταται επιτακτική τόσο η ανάγκη της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων από τη ραγδαία εξέλιξη των σύγχρονων τεχνολογιών όσο και η ανάγκη

Οι φιλοσοφικές πεποιθήσεις ως «ειδική κατηγορία» προσωπικών δεδομένων

Δέσποινα Στυλ. Βεζακίδου

Ο Α.Π. είναι μέλος του σωματείου «Ζην ηδέως» που έχει ως καταστατικό σκοπό την αναζήτηση του νοήματος της ζωής στο πρότυπο της Επικούρειας φιλοσοφίας και η σύζυγός του, Κ.Π., ακολουθεί ένα υγιεινό διαιτολόγιο ως «vegan».

Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να ταυτοποιήσουν συγκεκριμένα πρόσωπα και αποτελούν προσωπικά δεδομένα, όπως προβλέπει ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων με αρ. (ΕΕ) 2016/679 (στο εξής «ΓΚΠΔ»)1. Στο βαθμό που θεωρηθεί ότι σχετίζονται με φιλοσοφικές πεποιθήσεις, όπως θα αναλυθεί πιο κάτω, τα δεδομένα αυτά θα ανήκουν στο σκληρό πυρήνα της ιδιωτικής ζωής του Α.Π. και της Κ.Π. και θα χαρακτηριστούν ως προσωπικά δεδομένα «ειδικών κατηγοριών» (γνωστά ως «ευαίσθητα» δεδομένα)2.

 

Γιατί η διάκριση των προσωπικών δεδομένων σε «απλά» και «ειδικών κατηγοριών» ;

 

Οι ακόλουθες κατηγορίες προσωπικών δεδομένων ορίζονται στον ΓΚΠΔ (Άρθρο 9) ως «ειδικές» και αφορούν αποκλειστικά:

φυλετική ή εθνοτική καταγωγή, πολιτικά φρονήματα, θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση, γενετικά δεδομένα3, βιομετρικά δεδομένα με σκοπό την αδιαμφισβήτητη ταυτοποίηση προσώπου, δεδομένα που αφορούν την υγεία ή δεδομένα που αφορούν τη σεξουαλική ζωή φυσικού προσώπου ή τον γενετήσιο προσανατολισμό4.

Η πληροφοριακή βαρύτητα των δεδομένων αυτών είναι ιδιαίτερα έντονη ως προς την Ιδιωτικότητα5. Συνεπώς, λόγω της φύσης τους, η επεξεργασία τους ενδέχεται να συνεπάγεται αυξημένους κινδύνους για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του ατόμου με μακροχρόνιες πιθανόν συνέπειες, όπως :

• Προσβολή του απορρήτου της ιδιωτικής σφαίρας του ατόμου, λ.χ. από την αποκάλυψη δεδομένων υγείας, ή της σεξουαλικής ζωής
• Προσβολή συνταγματικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων και ελευθεριών, λ.χ. της ελευθερίας της γνώμης
• Αθέμιτες διακρίσεις και δυσμενή μεταχείριση, λ.χ. εξαιτίας προκαταλήψεων αναφορικά με τη φυλετική καταγωγή ή τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του ατόμου

Συνέπεια του χαρακτηρισμού δεδομένων ως «ειδικών κατηγοριών» είναι η κατ’ αρχήν απαγόρευση της επεξεργασίας τους με την ταυτόχρονη εξασφάλιση αυστηρότερων προϋποθέσεων για την, κατ’ εξαίρεση, επεξεργασία τους, σύμφωνα με τον ΓΚΠΔ.

Και ενώ οι περισσότερες από τις πιο πάνω κατηγορίες μπορούν με ευχέρεια να εντοπιστούν και να καταταγούν ως «ειδικές», όπως λ.χ. η συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση ή τα δεδομένα υγείας, συμβαίνει άραγε το ίδιο και με τις «φιλοσοφικές πεποιθήσεις»;

Ακολουθούν ορισμένες σκέψεις για το ζήτημα αυτό, λαμβάνοντας υπόψη τις συνέπειες μιας λανθασμένης εκτίμησης κατά την επεξεργασία τους, εν όψει ιδίως των κυρώσεων του ΓΚΠΔ.

Τι ορίζουμε ως «φιλοσοφικές πεποιθήσεις» ;

 

Η ερώτηση διακρίνεται σε δύο σκέλη: τι εννοούμε ως «πεποιθήσεις» και ποιες από αυτές θεωρούνται «φιλοσοφικές», ώστε να διακριθούν από άλλες αντιλήψεις του ατόμου ;

α) Πεποιθήσεις

Ως «πεποίθηση» γενικά ορίζεται η σταθερή γνώμη, άποψη, βεβαιότητα ότι αυτό που θεωρεί κάποιος

Το Κοινοβούλιο της Αυστραλίας βρίσκεται κοντά στη μεταρρύθμιση «τριών γονέων»

Η Αυστραλία βρίσκεται κοντά στη μεταρρύθμιση «τριών γονέων»

Για πρώτη φορά, μετά τη συζήτηση για την έγκριση των ομοφυλοφιλικών γάμων, οι Αυστραλοί πολιτικοί θα ψηφίσουν κατά συνείδηση - αυτή τη φορά για το αμφιλεγόμενο ζήτημα «3 - parentbabies», όπως αποκαλείται.

Τουλάχιστον 60 μωρά γεννιούνται κάθε χρόνο στην Αυστραλία με μιτοχονδριακή νόσο. Οι επιστήμονες λένε πως αυτό θα μπορούσε να προληφθεί και κατά ακολουθία να εξαλειφθεί, αντικαθιστώντας το ελαττωματικό μιτοχονδριακό DNA της μητέρας, με υγιές μιτοχονδριακό DNA από ένα ωάριο δότη. Η προαναφερθείσα πρακτική εγκρίθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2015, για συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπου η κληρονομικότητα της νόσου είναι πιθανό να προκαλέσει το θάνατο ή σοβαρή ασθένεια στο παιδί, ύστερα από μια θυελλώδη δημόσια συζήτηση.

Αναλυτικότερα, η μέθοδος αυτή ονομάστηκε ως «3 - parentbabies», γιατί στη διαδικασία έχουμε το ζευγάρι, οι οποίοι επιθυμούν να γίνουν γονείς και τη δότρια του ωαρίου, το οποίο φέρει τα υγιή μιτοχόνδρια. Η διαδικασία είναι η εξής: οι ειδικοί βγάζουν τους πυρήνες και από τα δύο ωάρια. Έχοντας πλέον δύο ωάρια δίχως πυρήνες, παίρνουν το πυρήνα της μητέρας και τον εισάγουν στο ωάριο της δότριας. Επομένως, προκύπτει το ωάριο της δότριας με το πυρηνικό DNA της μητέρας, στο οποίο έχουν διατηρηθεί τα μιτοχόνδρια της δότριας. Τέλος, ακολουθείται η διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το μωρό που θα προκύψει να προέρχεται γενετικά από τρεις γονείς: τον πατέρα που έδωσε το σπέρμα του, τη μητέρα που έδωσε το πυρήνα του ωαρίου της και την άγνωστη δότρια που έδωσε τα υγιή μιτοχόνδρια.

Όμως, πλείστα ηθικά διλήμματα παρουσιάζονται για τη παρούσα διαδικασία, με το κυριότερο να αναφέρεται στο γεγονός πως αυτή η μέθοδος δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί επαρκώς σε ανθρώπους. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε,

Σύσταση για την υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού σε ορισμένες επαγγελματικές ομάδες στον χώρο της υγείας - Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής

Σύσταση για την υποχρεωτικότητα του εμβολιασμο

Η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής ασχολήθηκε με το ζήτημα της δυνατότητας πρόβλεψης υποχρεωτικού εμβολιασμού των ιατρών και του νοσηλευτικού προσωπικού, καθώς και όλων όσοι στελεχώνουν δομές υγείας (δημοσίου και ιδιωτικού τομέα) ή δομές περίθαλψης ευπαθών ομάδων (ηλικιωμένων, ατόμων με χρόνιες παθήσεις ή ατόμων με αναπηρία), μετά από σχετικό ερώτημα του Πρωθυπουργού. 

Λαμβάνοντας υπόψη:

- τα επιστημονικά δεδομένα και τις έως τώρα δημοσιευμένες μελέτες για τα εγκεκριμένα εμβόλια,
- τα δεδομένα εμβολιασμού για τις συγκεκριμένες επαγγελματικές ομάδες στην Ελλάδα,
- τις αρχές της αυτονομίας, της ωφέλειας και της μη-βλάβης,
- την αρχή της αναλογικότητας, και
- τη νομική διάσταση του ζητήματος,

η Επιτροπή προτείνει μια προσέγγιση «κλιμακούμενης πρωτοβουλίας» από την πλευρά της Πολιτείας, με τρία στάδια:

  α) Προσαρμοσμένες σε κάθε επαγγελματική ομάδα (ιατροί, νοσηλευτές, εργαστηριακοί, προσωπικό μονάδων φροντίδας, κ.λπ.)  εκστρατείες στοχευμένης ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για εκούσιο εμβολιασμό, οι οποίες βασίζονται σε επιστημονικά στοιχεία που επικαιροποιούνται συνεχώς, με προϋπόθεση την προηγούμενη κατανόηση των φόβων και των γενικότερων αντιλήψεων.

   β) Μέτρα ενθάρρυνσης/αποθάρρυνσης που θα μπορούσαν να σχεδιαστούν από την Πολιτεία σε συνεργασία με τη διοίκηση των μονάδων υγείας, όπως π.χ. διευκόλυνση του ραντεβού για τον εμβολιασμό, ελαστικότητα στο ωράριο εργασίας τις ημέρες του εμβολιασμού, προτεραιότητα στη επιλογή αδειών, ή  υποχρεωτική χρήση διπλής μάσκας και εξοπλισμού ατομικής προστασίας.

   γ) Πρόβλεψη υποχρεωτικότητας ως έσχατη λύση, η οποία πρέπει να έχει συγκεκριμένο χρονικό

Τεχνητή νοημοσύνη και θέματα βιοηθικής: εισαγωγικές σκέψεις

Τεχνητή νοημοσύνη και θέματα βιοηθικής

 εισαγωγικές σκέψεις

Φίλιππος ΒασιλόγιαννηςΑναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών 

Εισήγηση στην επιστημονική διημερίδα με θέμα, «Multidisciplinary Care Discussions in Oncology» Αθήνα 8-9.11.2019

Η εφαρμογή των άνευ προηγουμένου επιτευγμάτων της τεχνητής νοημοσύνης στην ιατρική πράξη αποτελεί, πράγματι, μια θαυμαστή πρόκληση. Η πρόκληση αυτή συνυφαίνεται με κάποιες αξιοσημείωτες ανησυχίες μας. Οι εν λόγω ανησυχίες είναι ουσιωδώς βιοηθικές: αφορούν, δηλαδή, αρχές και αξίες που διέπουν ζητήματα της ζωής και του βίου καθ’ εαυτά και, περαιτέρω, της συμβίωσής μας στο πλαίσιο που ορίζουν οι εν λόγω αρχές και αξίες. Πρέπει όμως, για την οικονομία της έκθεσής μας, να προϋποθέσουμε, παρότι η αμφισβήτηση είναι εύλογη και αναμενόμενη, αν όχι βάσιμη, ότι η εν λόγω επιστημονική γνώση είναι αρκούντως αξιόπιστη, ότι η συλλογή και επεξεργασία των ιατρικών δεδομένων, στα οποία αυτή βασίζεται, είναι, κατ’ αρχήν, θεμιτή (δηλαδή σύννομη)και ότι η σχέση ιατρού και ασθενούς εξακολουθεί να διατηρεί τα αποφασιστικά γνωρίσματα του προτύπου των σχέσεων εμπιστοσύνης(ότι, δηλαδή, ο ιατρός δεν υποκαθίσταται από την τεχνολογία στη σχέση αυτή).

Τούτων δοθέντων, δύο φαίνεται ότι είναι οι κύριες πηγές του βιοηθικού μας προβληματισμού: Πρώτον, μήπως η γνώση αυτή, από τη στιγμή που είναι πλήρως διαθέσιμη τόσο στον ιατρό όσο ασφαλώς και στον ασθενή, αντί να προάγει την αυτονομία του τελευταίου την υπονομεύει; Ή, αντί να αποτελεί για αυτόν εγγενώς αγαθό, συνιστά, εν τέλει, ένα εγγενές κακό; Δεύτερον, μήπως, συναφώς, και αυτή η επιστημονική γνώση και τεχνολογία αιχμής δημιουργεί μεν σημαντικές ευκαιρίες, οι οποίες όμως περιορίζουν άλλες ήδη δεδομένες(ή κατακτημένες από την πρόοδο της ανθρωπότητας); Π. χ., η αξιόπιστη πρόβλεψη της μελλοντικής μας υγείας ή του προσδόκιμου της ζωής μας, αν γίνει γνωστή σε τρίτους, ενδέχεται να περιορίσει σημαντικά τις επιλογές μας ως προς την εύρεση εργασίας, την ασφάλισή μαςή τη σύναψη γάμου. Ομοίως, συναφώς, μήπως η εν λόγω πρόοδος είναι για λίγους, ή πολύ λίγους (τους ήδη ευνοημένους από την καλή τους τύχη ή την καταγωγή τους),και, συνεπώς, η ίδια συμβάλλει στη διεύρυνση των υφιστάμενων κοινωνικών ανισοτήτων; Επίσης, πρέπει να μη παραγνωρίσει, βέβαια, κανείς και να λάβει σοβαρά υπ’όψιν του στην τελική αξιολόγησή του τους τουλάχιστον πιθανολογούμενους κινδύνους που εγκυμονείο νέος θαυμαστός μας κόσμος και για το μέλλον, π. χ., διαφόρων ιατρικών ειδικοτήτων και κλάδων, συνυφασμένων με την 2οργάνωση των ιατρικών υπηρεσιών, η οποία ίσως πρέπει, ανταποκρινόμενη προσηκόντως στις προκλήσεις των καιρών, να καταστεί, όχι απλώς περισσότερο αποτελεσματική, αλλά και να βελτιωθεί ως προς την ισότιμη πρόσβαση όλων σε

Νομική και ηθική θεώρηση της Προεμφυτευτικής Γενετικής Διάγνωσης – Διλήμματα και προβληματισμοί

Νομική και ηθική θεώρηση της
Προεμφυτευτικής Γενετικής Διάγνωσης

Ελένη Απ. Παράσχου
Δικηγόρος-Μέλος Δ.Σ. Βέροιας
Μ.Δ.Ε. Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικής Επιστήμης

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

1. Ο 21^ος αιώνας που διανύουμε χαρακτηρίζεται από την αλματώδη πρόοδο της γενετικής, η οποία σε συνδυασμό με την χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, έχει επιφέρει πλήρη επανάσταση στην ιατρική επιστήμη. Πλέον, στο πλαίσιο της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, μέθοδοι και τεχνικές εξελίσσονται με ταχύτατους ρυθμούς και προσφέρουν τη δυνατότητα να διενεργούνται διαγνωστικές εξετάσεις στο έμβρυο από τα πρώτα στάδια της ανάπτυξής του.

2.  Τεχνική συναφής προς τις μεθόδους της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής^[1] είναι η Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση (Pre-implantation Genetic Diagnosis – PGD). Αξίζει να αναφερθεί ότι η ιδέα της προεμφυτευτικής γενετικής διάγνωσης αναπτύχθηκε για πρώτη φορά από τους Edwards και Gardner το 1968. Η μέθοδος  αυτή άρχισε να εφαρμόζεται στις αρχές τις δεκαετίας του 1990, Το 1990 γεννήθηκαν τα πρώτα δίδυμα θήλεα παιδιά, αφού είχε προηγηθεί η διενέργεια της προεμφυτευτικής γενετικής διάγνωσης, προκειμένου να πιστοποιηθεί το φύλο των εμβρύων και να αποφευχθεί η μετάδοση φυλοσύνδετου νοσήματος. Την τελευταία δεκαετία παρατηρείται ότι η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση είναι μια συνεχώς εξελισσόμενη μέθοδος στο χώρο της εξωσωματικής γονιμοποίησης και της μοριακής βιολογίας.

3.  Η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση περιλαμβάνει το γενετικό έλεγχο των εμβρύων in vitro (ήτοι εμβρύων που έχουν δημιουργηθεί με εξωσωματική γονιμοποίηση) και επιτρέπει την ανίχνευση γενετικών νοσημάτων^[2] και χρωμοσωματικών ανωμαλιών^[3] στα έμβρυα in vitro, πριν την εμφύτευσή τους στη μήτρα. Δηλαδή, αφού γίνει η λήψη του γενετικού υλικού με βιοψία στα έμβρυα in vitro, αυτό υποβάλλεται σε γενετικές εξετάσεις (µε μεθόδους PCR/polymerase chain reaction ή FISH/fluorescence in situ hybridization ή CGH/comparative genome hybridization) για τον εντοπισμό χρωµοσωµατικών ανωμαλιών και μονογονιδιακών γενετικών νοσημάτων[4]. Μετά το γενετικό έλεγχο, επιλέγονται και μεταφέρονται στη μήτρα μόνο τα έμβρυα εκείνα που δε φέρουν τη γενετική ανωμαλία. Με αυτόν τον τρόπο, αποφεύγεται η μετάδοση του γενετικού νοσήματος στους απογόνους.

Είναι δυνατόν να λεχθεί ότι η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση είναι μια μορφή πολύ πρώιμης προγεννητικής διάγνωσης[5]. Με άλλα λόγια, δεν αποτελεί θεραπευτική μέθοδο. Εφαρμόζεται σε ζευγάρια με πρόβλημα γονιμότητας, τα οποία υποβάλλονται για το λόγο αυτό σε εξωσωματική γονιμοποίηση, και σε γόνιμα ζευγάρια υψηλού κινδύνου για μετάδοση κάποιου γενετικού νοσήματος ή χρωμοσωματικής ανωμαλίας, προκειμένου να αποφευχθεί η μετάδοση του νοσήματος ή της ανωμαλίας στους απογόνους τους.

Αναμφίβολα, μια μέθοδος όπως η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση, με τις δυνατότητες που παρέχει, δεν μπορεί παρά να εγείρει δυσεπίλυτα ηθικά και νομικά προβλήματα.

Β. ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ

Ι. Βασικά βιοηθικά διλήμματα ως προς τη μέθοδο της προεμφυτευτικής γενετικής διάγνωσης          

1. Η απόρριψη παθογόνων εμβρύων

4.  Καταρχάς, ένα από τα καίριας σημασίας ερωτήματα που ανακύπτουν  κατά την εφαρμογή της μεθόδου της προεμφυτευτικής γενετικής διάγνωσης είναι κατά πόσο δικαιολογείται η απόρριψη παθογόνων εμβρύων. Δικαιούμαστε να «προλάβουμε» τη γέννηση παιδιών με σοβαρές ασθένειες, αποκλείοντας τη μεταφορά παθολογικών εμβρύων στη μήτρα στην περίπτωση εξωσωματικής

Ομάδες ατόμων με αναπηρία στον Καναδά εναντιώνονται στην απελευθέρωση της ευθανασίας

Ομάδες ατόμων με αναπηρία

εναντιώνονται στην απελευθέρωση της ευθανασίας

Ομάδες λόμπι για καναδούς με αναπηρία εργάζονται σκληρά για να «νικήσουν» ένα νομοσχέδιο που διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας για την ευθανασία.

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, παρόλο που ορισμένα άτομα με χρόνια ασθένεια θέλουν «ιατρική βοήθεια σε θάνατο» (MAiD), ενδέχεται να μην είναι επιλέξιμα, επειδή ο θάνατός τους δεν είναι «λογικά προβλέψιμος». Μία νέα πρόταση, το νομοσχέδιο C-7, διατηρεί όλα τα υφιστάμενα κριτήρια επιλεξιμότητας, αλλά καταργεί το κριτήριο της «λογικής προβλεψιμότητας του φυσικού θανάτου». Θα αποκλείει, επίσης, ρητά τα άτομα που πάσχουν αποκλειστικά από ψυχικές ασθένειες.

Οι υποστηρικτές των ατόμων με αναπηρία πιστεύουν ότι το νομοσχέδιο αυτό στέλνει ένα μήνυμα ότι οι ζωές τους δεν είναι άξιες να ζήσουν. «Ο μεγαλύτερος φόβος μας ήταν πάντοτε ότι η αναπηρία θα γίνει αποδεκτός λόγος αυτοκτονίας που παρέχεται από το κράτος», δήλωσε η KristaCarr, του InclusionCanada, στην επιτροπή δικαιοσύνης της Βουλής των Κοινοτήτων. «Το νομοσχέδιο είναι ο χειρότερος εφιάλτης».

Η CatherineFrazee, της Σχολής Σπουδών Ειδικών Αναγκών του Πανεπιστημίου Ryerson, λέει ότι η κυβέρνηση επιτρέπει στα άτομα με αναπηρία να αυτοκτονήσουν κάνοντας ό,τι μπορεί για να αποτρέψει την αυτοκτονία για όλους τους άλλους. «Γιατί μόνο εμάς;», αυτή ρώτησε. «Γιατί μόνο ανθρώπους των οποίων το σώμα είναι διαφορετικό ή είναι επώδυνο ή σε εξασθένηση; Γιατί όχι όλοι όσοι ζουν εκτός περιθωρίου;»

Ο RogerFoley, ένας 45-χρονος με νευροεκφυλιστική νόσο που τον άφησε στο νοσοκομείο, δεν μπορούσε να μετακινηθεί ή να φροντίσει τον εαυτό του, διηγήθηκε πώς του αρνήθηκαν την κατ’ οίκον φροντίδα και

Η καύση των νεκρών και το σύνταγμα

Η καύση των νεκρών και το σύνταγμα

Αναστάσιος Μαρίνος  (Ο συγγραφέας είναι αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Επικρατείας)

  Ἡ μελέτη τῆς ἱστορίας ἀποδεικνύει ὅτι εἰς τήν ἀρχαιότητα ἀπαντοῦν καί οἱ δύο τρόποι ἀπαλλαγῆς τῶν ζώντων ἀπό τό νεκρό σῶμα τοῦ συνανθρώπου τους. Ἔτσι, στήν Ἰλιάδα ὑπάρχει ἡ γνωστή φράσις "ἀεί δέ πυραί νεκρῶν ἐκαίοντο θαμειαί", δηλαδή ἀδιάκοπα ἔκαιγαν πυρές μέ νεκρούς, ὁ δέ Πάτροκλος εἶπεν ὅτι: "Δέν θά ξαναγυρίσω πιά ἀπό τόν Ἅδη, ὅταν μέ κάψετε πάνω στήν πυρά". Ἀπό τήν ἄλλη μεριά εἶναι γνωστή ἡ φοβερή σύγκρουσις τῆς Ἀντιγόνης μέ τόν Κρέοντα, ὁ ὁποῖος εἶχε ἀπαγορεύσει τήν ταφή τοῦ Πολυνείκους, παραβιάζοντας ἔτσι τήν ἀσάλευτον ἐπιταγήν τῶν Θεῶν "τἄγραπτα κἀσφαλῆ θεῶν νόμιμα", τά ὁποῖα δέν ἰσχύουν μόνον σήμερον ἤ χθές, "ἀλλ' ἀείποτε ζῇ ταῦτα κοὐδείς εἶδεν ἐξ ὅτου 'φάνη".

            Μετά ὅμως τήν ἐμφάνισι τοῦ Χριστιανισμοῦ ἡ καῦσις τῶν νεκρῶν ἐθεωρήθη ὅτι δέν συμβιβάζεται μέ τήν διδασκαλία τῶν εὐαγγελίων, εἰς τά ὁποῖα τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου χαρακτηρίζεται ὡς ναός τοῦ Θεοῦ καί πρέπει νά τυγχάνη σεβασμοῦ ὄχι μόνον ζῶντος τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλά καί μετά τόν θάνατόν του, τῆς καύσεως θεωρουμένης ὡς προσβολῆς, διότι δέν ἀφίεται τοῦτο νά ἀποσυντεθῆ φυσιολογικά ἐντός τοῦ χώματος ἀπό τόν ὁποῖον προέρχεται κατά τήν γνωστήν φράσιν "χοῦς εἷ καί εἰς χοῦν ἀπελεύσῃ" (χῶμα εἶσαι καί στό χῶμα θά ἐπιστρέψεις).

            Οἱ λόγοι γιά τούς ὁποίους ἐπιβάλλεται ἀντί τοῦ ἐνταφιασμοῦ ἡ καῦσις τῶν νεκρῶν εἶναι ἀρκετοί καί ὄχι εὐκαταφρόνητοι, σύμφωνα μέ τούς ὀπαδούς τῆς καύσεως. Ἔτσι γίνεται ἐπίκλησις τῆς ἀνάγκης νά ἐξοικονομηθῆ χῶρος ἐν ὄψει τοῦ ὑπερπληθυσμοῦ, τῆς ἐκρήξεως ὅπως λέγεται συνήθως τῶν μεγαλουπόλεων καί τῆς ἀδυναμίας τῶν κοιμητηρίων νά χωρέσουν τούς νεκρούς. Γίνεται, ἐπίσης, ἐπίκλησις λόγων ὑγείας ἐκ τῆς μολύνσεως τοῦ ὑπεδάφους καί τοῦ τυχόν ὑπάρχοντος ὑδροφόρου ὁρίζοντος τῆς περιοχῆς, ἤ ἐπίκλησις ἄλλων παραγόντων, ὅπως εἶναι ἡ ὄχι εὐχάριστος ἀτμόσφαιρα, ἡ ὁποία δημιουργεῖται διά τούς οἰκείους τοῦ νεκροῦ κατά τόν χρόνο τῆς ἐκταφῆς, ὅταν μάλιστα ὁ νεκρός δέν ἔχει ἀποσυντεθεῖ.

            Οἱ λόγοι αὐτοί ἐπιδέχονται βεβαίως ἀντίλογον, ὁ ὁποῖος μπορεῖ νά εἶναι συντριπτικός, τό ζήτημα

Μπορώ να επιλέξω τα φυσικά χαρακτηριστικά των παιδιών μου πριν από τη γέννησή τους;

Μπορώ να επιλέξω τα φυσικά χαρακτηριστικά
των παιδιών μου πριν από τη γέννησή τους;

Βιδάλης Τάκης

 

Σήμερα, είναι τεχνικά δυνατόν να επιλέξουμε το φύλο του μελλοντικού μας παιδιού, μια συνεχώς εξελισσόμενη δυνατότητα που θέτει το ερώτημα της λεγόμενης «θετικής ευγονικής», δηλαδή της επιλογής εμβρύου με βάση επιθυμητά σε εμάς φυσικά χαρακτηριστικά του. Ο «σχεδιασμός» των απογόνων μας είναι πλέον καθ’ οδόν.

Με την ανάπτυξη σύγχρονων μεθόδων στην εξωσωματική γονιμοποίηση, έχει αρχίσει να γίνεται λόγος για δυνατότητες που ανοίγει η τεχνολογία να «σχεδιάζουμε» τα παιδιά μας, επιλέγοντας εμείς τα φυσικά τους χαρακτηριστικά. Σήμερα, εκείνο που μπορούμε να πετύχουμε είναι η εξακρίβωση γενετικών χαρακτηριστικών στα έμβρυα που δημιουργούνται εξωσωματικά για την αναπαραγωγή, πριν την εμφύτευσή τους στη μήτρα της μελλοντικής μητέρας. Η μέθοδος ονομάζεται «προεμφυτευτική γενετική διάγνωση» και χρησιμοποιείται προς το παρόν για την αποφυγή σοβαρών νοσημάτων με γενετική βάση (μεσογειακή αναιμία, κυστική ίνωση κ.λπ.).

Με βάση τα αποτελέσματά της, εντοπίζονται παθολογικές περιοχές στο DNA, που συνδέονται με τα συγκεκριμένα νοσήματα, και αποκλείονται από την εμφύτευση τα έμβρυα που τις εμφανίζουν («αρνητική ευγονική»). Πέρα όμως από αυτή την επιλογή, η προεμφυτευτική διάγνωση μας κάνει γνωστό το φύλο του εμβρύου, ήδη από τη στιγμή της γονιμοποίησης του ωαρίου. Είναι λοιπόν τεχνικά δυνατόν, να επιλέξουμε και το φύλο του μελλοντικού μας παιδιού, μια δυνατότητα που θέτει το ερώτημα της λεγόμενης «θετικής ευγονικής», δηλαδή της επιλογής με βάση επιθυμητά σε εμάς φυσικά χαρακτηριστικά του. Η δυνατότητα αυτή θα αναπτύσσεται, όσο διευρύνονται οι – πολύ περιορισμένες προς το παρόν – γνώσεις μας για τη σύνδεση συγκεκριμένων γονιδίων με εξωτερικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου (ύψος, σωματική διάπλαση, χρώμα μαλλιών, ματιών κ.λ.π.).

Στο δρόμο για τον «σχεδιασμό» των απογόνων μας: Προβληματισμοί  

Τα τελευταία χρόνια ωστόσο, ο «σχεδιασμός» φυσικών χαρακτηριστικών έχει συνδεθεί με νέες τεχνικές

Διαχωρισμός ασθενών - ηθικά και νομικά διλήμματα

Διαχωρισμός ασθενών - ηθικά και νομικά διλήμματα

Γράφει Αγγελική Ψαράκη

Προτού ξεκινήσουμε την ανάλυση του παρόντος άρθρου, θα θέλαμε να διευκρινίσουμε ότι στον ιατρικό κόσμο τα ηθικά διλλήματα είναι πολλά, όμως, απαρχή όλων είναι ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή, στην αξιοπρέπεια, στην ισότητα, λειτουργώντας κυρίως με συνείδηση στα πλαίσια των Αρχών που διέπονται από το Σύνταγμα, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Σκοπός του παρόντος, δεν είναι να επικρίνει τις ιατρικές μεθόδους αλλά να παρουσιάσει τα νομικά ζητήματα που ανακύπτουν από τη διαδικασία διαχωρισμού ασθενών, με τον ειλικρινή σεβασμό μας προς τους ιατρούς, το νοσηλευτικό και παραϊατρικό προσωπικό της χώρας μας, που τούτη την ιστορική συγκυρία καταβάλει τα μέγιστα με αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια.

Σε μια φυσιολογική ροή πραγμάτων υπάρχει η καθιερωμένη διαχείριση. Όμως, σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, όπως αυτής που βιώνουμε, όλα όσα θεωρούνται δεδομένα, παύουν να ισχύουν και αναθεωρούνται. Έτι περαιτέρω, η διαχείριση μιας πανδημίας, δεν δύναται να βασιστεί στα καθιερωμένα μοντέλα διοίκησης. Η κρίσιμη κατάσταση, χαρακτηρίζεται τοιουτοτρόπως, όταν συζευκτικά επηρεάζεται από την υψηλή τρωτότητα (vulnerability), την υψηλή επικινδυνότητα (Hazards) του φαινομένου που προκαλεί την έξαρση καθώς και τις δυσμενείς επιπτώσεις αυτής.

Σε αυτό το σημείο, η καθιερωμένη διαχείριση, παύει να υφίσταται και τίθεται σε εφαρμογή η διαδικασία διαχωρισμού της προτεραιότητας των θεραπειών των ασθενών με βάση τη σοβαρότητα της κατάστασής τους. Δηλαδή το Triage.

Τούτο συμβαίνει όταν οι ασθενείς είναι πολυάριθμοι και οι πόροι δεν επαρκούν για τη θεραπεία όλων, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η σειρά προτεραιότητας της επείγουσας θεραπείας, της επείγουσας μεταφοράς ή του προορισμού μεταφοράς για τον ασθενή.

Εν προκειμένω, η ιατρική αντιμετώπιση των ασθενών στη χώρα μας και ειδικότερα στις ΜΕΘ θα είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς οι κλίνες δεν επαρκούν και καθίσταται αδύνατο να νοσηλευθεί τόσος μεγάλος

Ποινικοποίηση του ακρωτηριασμού γυναικείων γεννητικών οργάνων στο Σουδάν

Ποινικοποίηση του ακρωτηριασμού

 γυναικείων γεννητικών οργάνων στο Σουδάν

Το Σουδάν προχώρησε προσφάτως στην ποινικοποίηση του ακρωτηριασμού γυναικείων γεννητικών οργάνων, καθιστώντας την εν λόγω πράξη άξια ποινής τριών χρόνων φυλάκισης.

Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι σύμφωνα με τον ΟΗΕ, στο Σουδάν το 87% των γυναικών ηλικίας 14 έως 49 ετών έχουν υποστεί κάποια μορφή κλειτοριδεκτομής, εξαιτίας κυρίως της διαδεδομένης πολιτισμικής αντίληψης ότι είναι απαραίτητη για την φήμη των νεαρών γυναικών, αλλά και για τις βέλτιστες προοπτικές σχετικά με τον γάμο τους.

Η εν λόγω απαγόρευση έλαβε χώρα στα πλαίσια μιας ευρύτερης κίνησης κατά της κλειτοριδεκτομής. Ωστόσο, σύμφωνα με αναφορά της Unicef, λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα 29 χωρών της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, η συγκεκριμένη πρακτική παραμένει αρκετά διαδεδομένη, παρά το γεγονός ότι οι 24 από εκείνες έχουν προχωρήσει ήδη στην προώθηση σχετικής νομοθεσίας που επιβάλει την απαγόρευσή της.

Ειδικότερα, όσον αφορά το Σουδάν, ο ακρωτηριασμός γυναικείων γεννητικών οργάνων φαίνεται να ήταν ήδη απαγορευμένος σε κάποιες από τις πολιτείες του. Παρόλα αυτά, εξαιτίας της αντίθεσης του ηγέτη

Δικαστήριο στην Ολλανδία εγκρίνει την ευθανασία σε περιπτώσεις προχωρημένης άνοιας

Δικαστήριο στην Ολλανδία εγκρίνει την ευθανασία

σε περιπτώσεις προχωρημένης άνοιας

Οι γιατροί στις Κάτω Χώρες είναι σε θέση να πραγματοποιήσουν ευθανασία σε ασθενείς με σοβαρή άνοια χωρίς φόβο δίωξης, ακόμη και αν ο ασθενής δεν εκφράζει πλέον ρητή επιθυμία να πεθάνει, έχει αποφανθεί το ανώτατο δικαστήριο της χώρας.

Η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου ακολούθησε μια υπόθεση ορόσημο πέρυσι, στην οποία ένας γιατρός αθωώθηκε για αδίκημα για ευθανασία μιας γυναίκας το 2016 με σοβαρή ασθένεια Αλτσχάιμερ που είχε ζητήσει τη διαδικασία πριν επιδεινωθεί η κατάστασή της. Η υπόθεση προκάλεσε αντιπαράθεση στις Κάτω Χώρες, επειδή η ανώνυμη γυναίκα έπρεπε να συγκρατηθεί από την οικογένειά της καθώς τέθηκε σε ευθανασία, αφού της είχε δοθεί ηρεμιστικό στον καφέ της εκ των προτέρων. Οι εισαγγελείς κατηγόρησαν τον γιατρό ότι προχώρησε σε ευθανασία χωρίς να συμβουλευτεί σωστά τον πελάτη της, λέγοντας ότι η 74χρονη γυναίκα μπορεί να άλλαξε γνώμη για το θάνατο. Τα Ολλανδικά δικαστήρια αθώωσαν τον γιατρό για αδίκημα και οι εισαγγελείς απέσυραν τις κατηγορίες. 

Η υπόθεση παραπέμφθηκε στο ανώτατο δικαστήριο για νομική διευκρίνιση «προς το συμφέρον του νόμου». Το δικαστήριο της Χάγης αποφάσισε: «Ένας γιατρός μπορεί να υποβάλει γραπτό αίτημα εκ των

Πρέπει μια γυναίκα με αναπηρία να αναγκαστεί να χρησιμοποιεί αντισύλληψη;

Ένας δικαστής έχει αποφανθεί στο δικαστήριο προστασίας του Ηνωμένου Βασιλείου πως μια βρετανίδα με μαθησιακές δυσκολίες θα πρέπει να διαθέτει ενδομήτριο σπείραμα (IUD) παρά της θέλησής της.

Το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Oxford University NHS Foundation Trust ζήτησε από το δικαστήριο να υποχρεώσει τη γυναίκα να τοποθετήσει το αντισυλληπτικό μέσο, επειδή η γυναίκα είχε ήδη τέσσερα παιδιά και είναι έγκυος στο πέμπτο. Περισσότερες εγκυμοσύνες θα μπορούσαν να βλάψουν την υγεία της, πιστεύουν οι γιατροί. Όλες οι εγκυμοσύνες της ήταν επικίνδυνες λόγω μιας συγγενούς δυσπλασίας της μήτρας της. Ένα από τα παιδιά της πέθανε λίγο μετά τη γέννηση και τα άλλα τρία απομακρύνθηκαν από τη φροντίδα της. Αλλά η γυναίκα, που δεν μπορεί να κατονομαστεί για νομικούς λόγους, διαφωνεί. «Είναι το σώμα μου και είναι η ζωή μου», είπε στην κ. Gwynneth Knowles. Συμφώνησε να πάρει αντισύλληψη μέσω τριών μηνιαίων ενέσεων depo-provera αλλά δεν ήθελε ένα ενδομήτριο σπείραμα (IUD). «Θα έπρεπε να έχω την επιλογή σε αυτό που θέλω», είπε. Ωστόσο, οι γιατροί λένε ότι δεν θα κρατούσε ραντεβού για ένεση. Παρά τις αντιρρήσεις της γυναίκας, η κ. Knowles έκρινε ότι η τοποθέτηση αντισυλληπτικού μέσου μετά από μια προγραμματισμένη καισαρική τομή θα ήταν προς το συμφέρον της. Η γυναίκα, έγραψε, δεν έχει επαρκή διανοητική ικανότητα να λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με την αντισύλληψη.

Αν και πολλοί βιοηθικοί θα συμφωνούσαν με το αποτέλεσμα αυτής της υπόθεσης, ο Michael Wee, του Κέντρου Βιοηθικής Anscombe στην Οξφόρδη, πιστεύει ότι ο δικαστής έκανε λάθος. Είπε στο CNA: «Αυτή η κρίση είναι βαθιά προβληματική, διότι εγείρει θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με το αν η αντισύλληψη

Ο αντίκτυπος του COVID-19 σε οικογένειες με σπάνιες ασθένειες

Ο αντίκτυπος του COVID-19

σε οικογένειες με σπάνιες ασθένειες

Η JillianHastingsWardγράφει στο BioNews για τον αντίκτυπο της κρίσης COVID-19 στην πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη για τον γιο της Sam (έξι ετών), ο οποίος έχει μια εξαιρετικά σπάνια γενετική κατάσταση, αλλά οι ανάγκες του για υγειονομική περίθαλψη είναι τόσο αλληλένδετες με την υπόλοιπη καθημερινή τους ζωή.

Κάθε οικογένεια αντιμετωπίζει προκλήσεις σε αυτές τις παράξενες μέρες. Από τότε που ξεκίνησε το lockdown, κανένας από τους φροντιστές δεν μπορεί να επισκεφθεί τον Σαμ στο σπίτι, οπότε φροντίζουν αυτόν και τη μεγάλη αδερφή του - δύο πολύ διαφορετικά παιδιά - για 24 ώρες την ημέρα, επτά ημέρες την εβδομάδα. Κανονικά είναι και οι δύο στο σχολείο με πλήρη απασχόληση, και οι φροντιστές έρχονται ένα βράδυ κάθε εβδομάδα για να αφήσουν τον σύζυγό της και εκείνη να κάνουν ένα διάλειμμα, ή να περάσουν αδιάκοπο χρόνο με την κόρη τους. Ο σύζυγός της, ενώ εργαζόταν από το σπίτι, εξακολουθεί να κάνει το μεγαλύτερο μέρος της μαγειρικής και να ξοδεύει χρόνο με τα παιδιά μεταξύ των κλήσεων. Η κόρη τους είναι μια τυπική οκτάχρονη και θέλει πολλή διαδραστική προσοχή. Ο Σαμ είναι μη λεκτικός τόσο συχνά χάνει, αλλά παίρνει προτεραιότητα όταν το σώμα του χρειάζεται άμεση προσοχή (αλλαγές πάνας, ώρες γεύματος κ.λπ.). Είναι εύκολο να νιώθει ότι τα απογοητεύει και τα δύο ταυτόχρονα.

Ο Σαμ δεν έχει αναπνευστική αδυναμία, αλλά αν είναι αδιαθεσία για οποιονδήποτε λόγο αυτό μπορεί να προκαλέσει επιληψία και μπορεί να έχει σημαντικές επιληπτικές κρίσεις που στο χειρότερο σενάριο θα

Βλαστοκύτταρα: Δώρο ζωής – Τα ηθικά και νομικά διλήμματα που εγείρει η χρήση τους

Βλαστοκύτταρα: Τα ηθικά και
 νομικά διλήμματα που εγείρει η χρήση τους

Πολυδύναμα, ολοδύναμα, παντοδύναμα. Είναι οι τρεις κατηγορίες βλαστοκυττάρων τα οποία μπορούν να αποτελέσουν ένα δώρο ζωής, καθώς υπάρχει η δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ιστών και οργάνων και για τη θεραπεία αιματολογικών παθήσεων, ενώ ήδη έχουν εφαρμογές και στην ορθοπεδική συμβάλλοντας στη δημιουργία νέων οστών αρθρικού χόνδρου, τενόντων και συνδέσμων.

Πρόκειται για αρχέγονα μη διαφοροποιημένα κύτταρα που αυτο-αναπαράγονται διαρκώς και έχουν την ικανότητα να διαφοροποιούνται σε οποιοδήποτε άλλο είδος κυττάρου.

Τα παντοδύναμα και τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα προέρχονται από κύτταρα εμβρύων πριν από την εμφύτευση στη μήτρα και αποστολή τους είναι η δημιουργία όλων των ιστών και οργάνων του σώματος.

Τα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα είναι ήδη διαφοροποιημένα κύτταρα, τα οποία μπορούν να αναπτυχθούν σε περιορισμένους τύπους κυττάρων ή ιστών.

Ποια είναι η αποστολή τους και ποια η εφαρμογή της καθεμιάς κατηγορίας; Πώς αυτά τα βλαστοκύτταρα μπορούν να αποτελέσουν δώρο ζωής; Τι είδους ηθικά και νομικά διλήμματα εγείρει η χρήση τους;

Απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά δίνουν μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ δύο επιστήμονες που τιμήθηκαν πρόσφατα με το Βραβείο Αριστείας κλινικοεργαστηριακού έργου και καινοτόμων μεθόδων και τεχνικών από την Κοσμητεία του Α.Π.Θ.: η αναπληρώτρια καθηγήτρια Εμβρυολογίας – Γενετικής στο Α.Π.Θ. και υπεύθυνη του Εργαστηρίου Εξωσωματικής Γονιμοποίησης της Πανεπιστημιακής Α΄ Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Κατερίνα Χατζημελετίου, και ο αναπληρωτής καθηγητής της Πανεπιστημιακής Γ’ Ορθοπεδικής Κλινικής Α.Π.Θ. στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Νικηφόρος Γαλάνης.

Παντοδύναμα και ολοδύναμα βλαστικά κύτταρα

«Τα παντοδύναμα και τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα έχουν τη μεγαλύτερη πλαστικότητα και δυνατότητα διαφοροποίησης, Σε αντίθεση με τα παντοδύναμα βλαστοκύτταρα, τα οποία δημιουργούν όλους τους ιστούς του εμβρύου και τον πλακούντα (κύτταρα εμβρύου 3ης ημέρας μετά τη γονιμοποίηση), τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα είναι ήδη διαφοροποιημένα κύτταρα, τα οποία μπορούν να δημιουργήσουν όλους τους ιστούς και τα όργανα του σώματος εκτός του πλακούντα (κύτταρα εσωτερικής μάζας βλαστοκύστεων (εμβρύων 5-7ης ημέρας μετά τη γονιμοποίηση). Για την εξαγωγή ολοδύναμων εμβρυικών βλαστικών κυττάρων απαιτείται η απομόνωση της εσωτερικής μάζας των βλαστοκύστεων που έχουν δημιουργηθεί με τη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης, η καλλιέργεια των κυττάρων αυτών πάνω σε ανθρώπινα ή ζωικά τροφοδοτικά κυτταρικά υποστρώματα, με σκοπό τη δημιουργία αποικιών βλαστικών κυττάρων και εν συνεχεία τη διαφοροποίησή τους σε διάφορους ιστούς» εξηγεί η κ. Χατζημελετίου.

Καινοτομίες που σηματοδοτούν το τέλος των ηθικών διλημμάτων

Ωστόσο, η εμβρυϊκή προέλευση αυτών των βλαστοκυττάρων εγείρει πολλαπλά ηθικά και νομικά διλήμματα. Λόγω των ηθικών διλημμάτων που προκύπτουν από την καταστροφή ανθρώπινων εμβρύων