Γενετική Συμβουλευτική: Ηθική, Θεολογική και Νομική Προσέγγιση

Γενετική Συμβουλευτική

Ηθική, Θεολογική και Νομική Προσέγγιση

Γεώργιος Κατσιμίγκας, Νοσηλευτής ΠΕ, Θεολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Νοσοκομείο Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, Δρακοπούλειο Κέντρο Αιμοδοσίας, Αθήνα

Ευριδίκη Καμπά, Επίκουρος Καθηγήτρια, Τμήμα Νοσηλευτικής Α ́, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας, Αθήνα

Εισαγωγή: 

Η γενετική συμβουλευτική θεωρείται μία από τις σημαντικότερες διαδι-κασίεςτων γενετικών υπηρεσιών, εξαιτίας του γεγονότος ότι τα προβλήματα που δημιουργούνται από τις γενετικές διαταραχές δεν αφορούν μόνο στον πάσχοντα και το άμεσο οικογενειακό του περιβάλλον, αλλά και στο κοινωνικό σύνολο. Σκοπός:Η διερεύνηση των ηθικών και των θεολογικών ζητημάτων που απορρέουν από την εφαρμογή της γενετικής συμβουλευτικής στον άνθρωπο. Υλικό και Μέθοδος: Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε περιελάμβανε αναζήτηση μελετών στις βάσεις δεδομένων Medline, Scopus και ΙΑΤΡΟΤΕΚ (1978−2010), με λέξεις-κλειδιά «γενε-τική συμβουλευτική», «Βιοηθική», «γενετικές πληροφορίες», «ορθόδοξη ηθική», «νομοθεσία». Αποτελέσματα: Από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας φάνηκε ότι οι σπουδαιότερες ηθικές αρχές που διέπουν τη συμβουλευτική διαδικασία είναι η αρχή της μη κατευθυνόμενης γενετικής συμβουλής, η αρχή της ελεύθερης πρόσβασης, η αρχή της εχεμύθειας και η αρχή της πληροφόρησης. Η ορθόδοξη θεολογία μέσω της διδασκαλίας της για τον άνθρωπο, τοποθετείται απαγορευτικά για την απόρριψη του εμβρύου, την οποία θεωρεί φόνο σε οποιοδήποτε στάδιο ανάπτυξης κι αν βρίσκεται αυτό. Το ίδιο υποστηρίζεται και στο πλαίσιο της καθολικής εκκλησίας. Η νομική θεώρηση ανέδειξε δύο βασικά ζητήματα: (α) Το δικαίωμα του ατόμου να γνωρίζει ή να μη γνωρίζει γενετικές πληροφορίες που αφορούν στο ίδιο και (β) αν υφίσταται το δικαίωμα στην ισότιμη πρόσβαση στις γενετικές υπηρεσίες. Συμπεράσματα: Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, όσα άτομα καταφεύγουν στο γενετικό έλεγχο, πρέπει πρώτα να έχει προηγηθεί συμβουλευτική διαδικασία και να έχουν ισότιμη πρόσβαση σε αυτή και μετά το γενετικό έλεγχο.

Λέξεις ευρετηρίου: Βιοηθική,γενετικές πληροφορίες, γενετική συμβουλευτική, νομοθεσία, ορθόδοξη ηθική

Εισαγωγή

Ο όρος γενετική συμβουλευτική αναφέρεται στην παροχή συμβουλών και πληροφοριών για θέματα που σχετίζονται με γενετικά νοσήματα.1Η γενετική συμβουλευτική εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ το 1910, ενώ το 1946 ιδρύθηκε στη Μ. Βρετανία η πρώτη κλινική συμβουλευτικής γενετικής. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν ιδρυθεί πολλά παρόμοια κέντρα σε παγκόσμια κλίμακα.2

Τη γενετική συμβουλευτική αναζητούν συνήθως γονείς, οι οποίοι έχουν παιδιά με γενετικά νοσήματα, ζευγάρια που γνωρίζουν ότι είναι φορείς κάποιας γενετικής νόσου ή είναι εκτεθειμένα σε κάποιο περιβαλλοντικό κίνδυνο (π.χ. ακτινοβολία) και, τέλος, όταν η ηλικία της γυναίκας είναι > 35 ετών ή είχε στο παρελθόν αυτόματες αποβολές.3

Οι συμβουλές που παρέχονται από τους συμβούλους γενετικής, καθώς και οι αποφάσεις που πρόκειται να ληφθούν από τους ενδιαφερόμενους αφορούν συνήθως σε παιδιά που αναμένεται να γεννηθούν.4,5

Η γενετική συμβουλευτική θεωρείται μία από τις σημαντικότερες διαδικασίεςτων γενετικών υπηρεσιών και γενικότερα της γενετικής μηχανικής, εξαιτίας του γεγονότος ότι τα προβλήματα που δημιουργούνται από τις γενετικές διαταραχές αφορούν όχι μόνο στην οικογέ-νεια και στον ίδιο τον πάσχοντα, αλλά έχουν και έντονο κοινωνικό χαρακτήρα.

 Σκοπός

Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν (α) η προσέγγιση των ηθικών και των θεολογικών ζητημάτων που απορ-ρέουν από την εφαρμογή της γενετικής συμβουλευτικής στον άνθρωπο και (β) η διερεύνηση του φιλοσοφικού υπόβαθρου που διέπει την ελληνική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία αναφορικά με τη γενετική συμβουλευτική.

Υλικό και Μέθοδος 

Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος αναζήτησης στις ηλεκτρο-νικές βάσεις δεδομένων Medline, Scopus και ΙΑΤΡΟΤΕΚ, για μελέτες που διεξήχθησαν κατά το χρονικό διάστημα 1978−2010. Οι λέξεις-κλειδιά που χρησιμοποιήθηκαν ήταν “genetic advisory”, “bioethics”, “genetic information”, “Orthodox ethics” και “legislation”. Συγκεκριμένα, αναγνώ-στηκαν οι περιλήψεις των εργασιών και απορρίφθηκαν όσες δεν ήταν σχετικές με το θέμα. Από την αναζήτηση της βιβλιογραφίας βρέθηκαν 80 μελέτες, από τις οποίες χρησιμοποιήθηκαν οι 28 για τη συγγραφή του παρόντος άρθρου.

Αποτελέσματα 

Ηθική θεώρηση

 Η ηθική προσέγγιση της γενετικής συμβουλευτικής γίνεται σύμφωνα με τις σπουδαιότερες αρχές που τη διέπουν και συχνά αναφέρονται σε αυτή, όπως η αρχή της μη κατευθυνόμενης γενετικής συμβουλής, η αρχή της ελεύθερης πρόσβασης, η αρχή της εχεμύθειας και η αρχή της πληροφόρησης. Θα πρέπει βέβαια να τονιστεί ότι πολλές φορές υπάρχει διάσταση μεταξύ των ηθικών αρχών που αφορούν στη γενετική συμβουλευτική και γενικότερα των αρχών της Βιοηθικής με την πραγματι-κότητα της κλινικής πράξης και εμπειρίας.6 

Μη κατευθυνόμενη γενετική συμβουλή (αυτονομία)

Σχεδόν σε κάθε βιβλιογραφική αναφορά που σχετίζεται με τη γενετική συμβουλευτική υπογραμμίζεται η ανάγκη για τη μη κατευθυνόμενη και μη καθοδηγητική συμβουλή σε θέματα γενετικής.7

Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για να δηλώσει τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η γενετική

Αλλαγές στην εξωσωματική γονιμοποίηση - Νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας

Αλλαγές στην εξωσωματική γονιμοποίηση

Ριζικές αλλαγές στην εξωσωματική γονιμοποίηση, αλλά και στη κρυοσυντήρηση ωαρίων, φέρνει το υπουργείο Υγείας με νομοσχέδιο που συζητήθηκε στο υπουργικό συμβούλιο.

Το σχέδιο νόμου αλλάζει τους ηλικιακούς περιορισμούς, αφού δίνει τη δυνατότητα και σε μεγαλύτερες γυναίκες να δοκιμάσουν να τεκνοποιήσουν με την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Το ίδιο νομοσχέδιο που εισηγήθηκε στο υπουργικό συμβούλιο ο Θάνος Πλεύρης, φέρνει αλλαγές και στην λεγόμενη "κατάψυξη" ωαρίων, δηλαδή στην κρυοσυντήρηση ωαρίων.

Μεταξύ άλλων προβλέπει:

• Εκσυγχρονισμό του πλαισίου της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και διασφάλιση των δικαιωμάτων της γυναίκας.
• Αύξηση του ορίου ηλικίας στα 54 έτη.
• Επιτρέπεται η κρυοσυντήρηση ωαρίων όχι μόνο για ιατρικούς αλλά και για κοινωνικούς λόγους, δίνοντας τη δυνατότητα στις γυναίκες να διατηρήσουν τα ωάρια τους και να κάνουν χρήση

Tι είναι η βιοηθική

Tι είναι η βιοηθική

Βιοηθική είναι ο κλάδος της επιστήμης που ασχολείται με τα ηθικά προβλήματα που ανακύπτουν στην Ιατρική, τη Βιολογία και την έρευνα.

Η ραγδαία ανάπτυξη των Βιολογικών επιστημών και η δυνατότητα παρέμβασης του ανθρώπου σε διάφορες βιολογικές διαδικασίες έκαναν απαραίτητη την ανάπτυξη ενός νέου γνωστικού αντικειμένου, αυτού της Βιοηθικής.

Από τη φύση της, η Βιοηθική, είναι το σημείο τομής διαφορετικών επιστημονικών πεδίων της Βιολογίας που περιλαμβάνουν την Γενετική, τη Βιοτεχνολογία, τη Βιοϊατρική ενώ εμπλέκονται και τελείως διαφορετικοί γνωστικοί τομείς όπως η Νομική, η Φιλοσοφία, η Κοινωνιολογία και η Θεολογία.

Το αντικείμενο της Βιοηθικής ανέκυψε από την αλματώδη πρόοδο που συντελέστηκε στην Ιατρική πρώτα

Tι είναι η τεχνοηθική

Tι είναι η τεχνοηθική

Η Τεχνοηθική αποτελεί κλάδο της Εφαρμοσμένης Φιλοσοφίας και πεδίο διεπιστημονικής μελέτης και έρευνας, με κύριο αντικείμενο τη σχέση μεταξύ της τεχνολογικής εξέλιξης και των αξιών της κοινωνίας.

Αντλεί από πολλαπλούς τομείς γνώσης, από την Επιστήμη της Πληροφορίας και τις Σπουδές Επιστήμης & Τεχνολογίας μέχρι την Εφαρμοσμένη Ηθική και Φιλοσοφία, προκειμένου να επεξεργαστεί αναδυόμενα ζητήματα σχετικά με τις ηθικές και δεοντολογικές διαστάσεις των τεχνολογικών συστημάτων και πρακτικών μέσα στη σύγχρονη κοινωνία.

Ως μέσα, η Τεχνοηθική χρησιμοποιεί τον φιλοσοφικό και διεπιστημονικό στοχασμό, τον δημόσιο διάλογο

Τα «ζωντανά θαύματα» της Γενετικής

Τα «ζωντανά θαύματα» της Γενετικής

Τσώλη Θεοδώρα 

Δύο παιδιά με σπάνιο γενετικό νόσημα θεραπεύτηκαν μέσω της χορήγησης ενός απλού συμπληρώματος διατροφής, της ταυρίνης – Ανοίγει ο δρόμος για τη θεραπεία και άλλων γενετικών νοσημάτων

Μπορεί ένα απλό συμπλήρωμα διατροφής να βάλει φρένο σε μια σοβαρή γενετική νόσο και να χαρίσει μια νέα ευκαιρία σε μικρά παιδιά που μαθηματικά θα οδηγούνταν στην τύφλωση και στη μυοκαρδιοπάθεια μέσα στα πρώτα χρόνια της ζωής τους;

Ναι, μπορεί, χάρη στην ενδελεχή έρευνα γενετιστών του Πανεπιστημίου της Γενεύης και συνεργατών τους από διαφορετικά κέντρα με επικεφαλής τον ομότιμο καθηγητή Γενετικής του Πανεπιστημίου της Γενεύης κ. Στυλιανό Αντωναράκη. Μια ερευνητική ομάδα που έφθασε στο μακρινό Πακιστάν προκειμένου να λύσει έναν γενετικό γρίφο που με τη σειρά του ανοίγει ένα μεγάλο παράθυρο στον άγνωστο κόσμο χιλιάδων γονιδίων, τα οποία εκτιμάται ότι μπορούν να προκαλέσουν γενετικές ασθένειες.

Το σίγουρο είναι ότι, με την πρωτοποριακή δουλειά της που δημοσιεύθηκε προσφάτως (συγκεκριμένα στις 31 Δεκεμβρίου 2019) στην επιθεώρηση «Human Molecular Genetics», η ομάδα αυτή άνοιξε ήδη διάπλατα την πόρτα σε μια καλύτερη ζωή σε δύο παιδιά που είναι τα πρώτα μιας – ελπίζουμε – μακράς λίστας ανθρώπων με γενετικά νοσήματα οι οποίοι θα ωφεληθούν από την επιστήμη στα χρόνια που έρχονται.

Υπολειπόμενα γενετικά νοσήματα

Ας αρχίσουμε να ξετυλίγουμε τον (γενετικό) μίτο της απίστευτης σημερινής ιστορίας που αποτελεί «τέκνο» της ευφάνταστης επιστημονικής σκέψης με τη βοήθεια του κ. Αντωναράκη. Οπως εξηγεί ο καθηγητής στο «Βήμα», «το ανθρώπινο γονιδίωμα αποτελείται από περίπου 20.000 γονίδια, τα οποία στο σύνολό τους είναι πιθανώς ικανά να προκαλέσουν νόσους. Εκτιμάται ότι υπάρχουν περί τα 7.000 άγνωστα γονίδια που προκαλούν υπολειπόμενα γενετικά νοσήματα. Τα νοσήματα αυτά είναι το αποτέλεσμα μεταλλαγών και στα δύο αντίγραφα ενός γονιδίου τα οποία κάποιος κληρονομεί και από τους δύο γονείς του. Τέτοια γονίδια προσπαθούμε να ταυτοποιήσουμε μέσω μιας μεγάλης μελέτης η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη στο Πακιστάν».

Για ποιον λόγο στο Πακιστάν, θα αναρωτιόταν κάποιος, και ευλόγως. Ιδού η απάντηση του καθηγητή: «Είναι δύσκολο γενετικά νοσήματα με υπολειπόμενο χαρακτήρα να εντοπιστούν στις δυτικές κοινωνίες όπου οι οικογένειες είναι κατά βάση μικρές και δεν υπάρχει, παρά ίσως σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, ενδογαμία. Αναζητήσαμε σε ποια χώρα του κόσμου είναι πιο κοινοί οι γάμοι μεταξύ συγγενών και ανακαλύψαμε ότι «πρωταθλητής» είναι το Πακιστάν όπου το 50% των γάμων λαμβάνουν χώρα μεταξύ πρώτων εξαδέλφων. Οι γάμοι μεταξύ συγγενών αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες για εμφάνιση γενετικών νοσημάτων με υπολειπόμενο χαρακτήρα καθώς στα πρώτα ξαδέλφια περίπου το 12% του γονιδιώματος είναι ταυτόσημο. Ετσι λοιπόν στραφήκαμε στο Πακιστάν όπου διεξάγουμε ένα μεγάλο πρόγραμμα με χρηματοδότηση της ελβετικής κυβέρνησης στο οποίο συνεργάζονται μαζί μας εννέα πακιστανικά πανεπιστημιακά κέντρα».

Οικογενειακή υπόθεση

Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος συλλέγονται δείγματα από παιδιά με νοητική υστέρηση και

Εξωσωματική γονιμοποίηση: Οι αλλαγές που φέρνει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας στα όρια ηλικίας, την κρυοσυντήρηση και τη συναίνεση του συζύγου.

Εξωσωματική γονιμοποίηση: νέο νομοθετικό πλαίσιο

 Σημαντικές αλλαγές στην εξωσωματική γονιμοποίηση φέρνει το υπουργείο Υγείας με νομοσχέδιο που συζητήθηκε σήμερα στο υπουργικό συμβούλιο. Το σχέδιο νόμου δίνει τη δυνατότητα και σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας να τεκνοποιήσουν με την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή ενώ επιτρέπει την κρυοσυντήρηση ωαρίων και για κοινωνικούς λόγους.

Μεταξύ άλλων προβλέπεται:

• Αύξηση του ορίου ηλικίας στα 54 έτη

• Επιτρέπεται η κρυοσυντήρηση ωαρίων όχι μόνο για ιατρικούς αλλά και για κοινωνικούς λόγους, δίνοντας τη δυνατότητα στις γυναίκες να διατηρήσουν τα ωάρια τους και να κάνουν χρήση αυτών όποτε το επιθυμήσουν

• Καταργείται η απαιτούμενη συναίνεση του συζύγου για την κρυοσυντηρηση ωαρίων από τη γυναίκα που το επιθυμεί

• Επιτρέπεται στη διαζευγμένη γυναίκα να κάνει χρήση των κρυοσυντηρημένων ωαρίων της χωρίς τη συναίνεση του συζύγου/ συντρόφου

• διασφαλίζεται  η δυνατότητα ατόμων που πάσχουν από HIV να υποβληθούν σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή

Στο ζήτημα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής αναφέρθηκε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στην

Επιστήμη και Θρησκεία – Συνέντευξη του καθηγητή της ιατρικής πατέρα Δημητρίου Λινού

Επιστήμη και Θρησκεία

Ο καθηγητής ιατρικής πατήρ Δημήτρης Λινός, ο οποίος πρόσφατα χειροτονήθηκε ιερέας, μιλά στην Αρένα της Ζωής, με την ιδιότητα του ιατρού και και του πνευματικού για θέματα που σχετίζονται με τη σχέση της επιστήμης και της ιατρικής με τη θρησκεία. 

Πηγή: https://www.dailymotion.com/video/x8a52pc

Γιατί οι Έλληνες φοβούνται την Τεχνητή Νοημοσύνη;

Γιατί οι Έλληνες φοβούνται την Τεχνητή Νοημοσύνη;

 Ποια συναισθήματα προκαλεί στον κόσμο η Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι θετικές και αρνητικές απόψεις. 

Αναλυτικά τα αποτελέσματα διεθνούς έρευνας.

Το φως της δημοσιότητας βλέπει μία νέα έρευνα που διενεργήθηκε από τη Focus Bari | YouGov σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) και τα συναισθήματα που αυτή προκαλεί στον κόσμο.

Ειδικότερα, η έρευνα (σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 1.001 ατόμων 18-74 ετών τον Δεκέμβριο 2021) πραγματοποιήθηκε τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε άλλες 17 χώρες και συμπέρανε ότι το κυρίαρχο συναίσθημα του κόσμου απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) είναι ο σκεπτικισμός.

Πώς νιώθουν οι Έλληνες όταν ακούν τον όρο Τεχνητή Νοημοσύνη

Το 48% στη χώρα μας εκφράζουν σκεπτικισμό/αμφιβολία για την ΤΝ, το 32% θετικά συναισθήματα, ενώ το 20% αρνητικά. Το 28% δηλώνουν ότι νιώθουν φόβο/άγχος όταν ακούν τον όρο «Τεχνητή Νοημοσύνη», το 23% αποδοχή, το 21% αισιοδοξία, το 18% ελπίδα και το 15% σύγχυση, ενώ το 17% θεωρούν πλήρως περιττή την ΤΝ.

Το ποσοστό του συναισθήματος σκεπτικισμού στην Ελλάδα είναι το υψηλότερο από τις 18 χώρες όπου έγινε η έρευνα: ακολουθούν η Γερμανία με 40%, η Αγγλία και οι ΗΠΑ με 39% και η Γαλλία με 37%. Το ποσοστό αποδοχής της ΤΝ στην Ελλάδα είναι περίπου στον διεθνή μέσο όρο, ενώ στο ποσοστό φόβου απέναντι στην ΤΝ η χώρα μας είναι δεύτερη μετά την Πολωνία (29%).

Ποιος θεωρούν οι Έλληνες ότι θα είναι ο αντίκτυπος της Τεχνητής Νοημοσύνης στην κοινωνία

Μόνο θετικές απόψεις στην Ελλάδα έχει το 14%, μόνο αρνητικές το 23% και ανάμικτες η μεγάλη πλειονότητα (το

Τέλος οι αμβλώσεις μετά την 15η εβδομάδα και στη Φλόριντα

Τέλος οι αμβλώσεις μετά την 15η εβδομάδα και στη Φλόριντα

Η Γερουσία της Φλόριντα στις ΗΠΑ ενέκρινε χθες Πέμπτη νομοσχέδιο που απαγορεύει τις αμβλώσεις μετά την 15η εβδομάδα της κύησης, το οποίο μένει τώρα να επικυρωθεί από τον κυβερνήτη της πολιτείας Ρον ΝτεΣάντις, κάτι που θεωρείται βέβαιο.

«Ο κυβερνήτης ΝτεΣάντις τάσσεται υπέρ του δικαιώματος στη ζωή και έχει εκφράσει τη στήριξή του για αυτό το νομοσχέδιο», είχε δηλώσει νωρίτερα χθες η εκπρόσωπός του Κριστίνα Πουσόου.

Η εφαρμογή της νομοθεσίας αυτής θα περιορίσει σημαντικά την πρόσβαση στις αμβλώσεις για όλες τις γυναίκες στις νοτιοανατολικές ΗΠΑ, καθώς πολλές ταξιδεύουν εκατοντάδες χιλιόμετρα για να τερματίσουν την εγκυμοσύνη τους στη Φλόριντα, καθώς οι γύρω πολιτείες έχουν πιο αυστηρές νομοθεσίες.

Μέχρι τώρα η πολιτεία επέτρεπε τις αμβλώσεις ως την 24η εβδομάδα της κύησης, ενώ δεν επέβαλε υποχρεωτική περίοδο αναμονής, κάτι που σήμαινε ότι οι γυναίκες μπορούσαν να κάνουν άμβλωση αμέσως μόλις πήγαιναν σε μια κλινική.

Η νέα νομοθεσία, που τίθεται σε εφαρμογή την 1η Ιουλίου, προβλέπει εξαιρέσεις μόνο για τις περιπτώσεις που κινδυνεύει η ζωή της μητέρας ή η σωματική της ακεραιότητα ή όταν το έμβρυο πάσχει από κάποια δυσμορφία που δεν θα του επιτρέψει να επιβιώσει.

Στη διάρκεια συζήτησης του νομοσχεδίου την Τετάρτη οι Ρεπουμπλικάνοι γερουσιαστές απέρριψαν

25 χρόνια από την κλωνοποίηση της Ντόλι

Η Ντόλι γεννήθηκε από τα κύταρα του μαστού ενός εξάχρονου προβάτου

Πριν από ένα τέταρτο του αιώνα, τα νέα για τη γέννηση του κλωνοποιημένου προβάτου, της Ντόλι, πυροδότησαν μια τεράστια συζήτηση. Πολλοί από τους φόβους όμως δεν επαληθεύθηκαν.

Έκπληξη, δυσπιστία και μερικές φορές ένα αίσθημα φρίκης. Όταν στις 22 Φεβρουαρίου 1997 η είδηση ​​της πρώτης επιτυχημένης κλωνοποίησης ενός θηλαστικού με τη μορφή του προβάτου Ντόλι έγινε πρωτοσέλιδο σε όλο τον κόσμο, προκάλεσε τεράστιες αντιδράσεις.

Η ανακάλυψη πυροδότησε φαντασιώσεις, ελπίδες και φόβους, εκ των οποίων πολλά αποδείχθηκαν αβάσιμα. Στο εξώφυλλο του Spiegel παρέλασαν οι κλώνοι του Αδόλφου Χίτλερ, του Άλμπερτ Άινστάιν και της Κλαούντια Σίφερ.

Ο διάσημος Γερμανός ανοσιολόγος και γενετικός ερευνητής Κλάους Ραγιέβσκι πίστευε ότι το αποτέλεσμα ήταν εργαστηριακό λάθος. «Εξακολουθώ να μην πιστεύω ότι είναι δυνατόν να γίνει κλωνοποίηση ενός εμβρύου από τα κύτταρα του σώματος», δήλωσε σε συνέδριο τρεις εβδομάδες μετά την ανακοίνωση της ανακάλυψης. Αλλά ήταν αυτός που έκανε λάθος.

Η Ντόλι αύξησε το ενδιαφέρον για την επιστήμη

25 χρόνια μετά, τα πράγματα έχουν καταλαγιάσει. Στο Ινστιτούτο Ρόσλιν του πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, όπου κάποτε δημιουργήθηκε η Ντόλι, δεν γίνονται πλέον κλωνοποιήσεις. Ωστόσο, ο διευθυντής του ινστιτούτου Μπρους Γουάιτλο είναι ευγνώμων για το ενδιαφέρον γύρω από την επιστήμη που έφερε με τη γέννησή της η Ντόλι. «Έφερε τη βιολογία στο πρωινό και το δείπνο, τη βόλτα, στο λεωφορείο, παντού. Αυτή η αύξηση του ενδιαφέροντος για την επιστήμη και την ευαισθητοποίηση του κόσμου, είναι ίσως μια από τις μεγαλύτερες κληρονομιές της Ντόλι», δήλωσε ο επιστήμονας.

Η επιστημονική αξία της δημιουργίας της Ντόλυ δεν ήταν αυτή που περιέγραφαν τα πρωτοσέλιδα  πριν από 25

Η χριστιανική θέση για την Καύση των Νεκρών

Η χριστιανική θέση για την Καύση των Νεκρών

 Γεώργιος Ι. Μαντζαρίδης, Ομότιμος Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Η καύση των νεκρών από την άποψη της χριστιανικής ανθρωπολογίας και ηθικής.

Η ταφή των νεκρών, δεν αποτελεί δογματικό θέμα με την έννοια κάποιου δογματικού όρου. Η ανάσταση των νεκρών, στην οποία πιστεύει η Εκκλησία, δεν θα εξαρτηθεί από την ταφή ή την καύση τους. Αλλά και από την άλλη πλευ­ρά, η ταφή των νεκρών δεν είναι άσχετη με τη δογματική πίστη της Εκκλησίας. Η προτίμη­ση της ταφής και η απόρριψη της καύσεως των νεκρών συνδέονται στενά με την πίστη της Εκκλησίας για τον άνθρωπο και το σκο­πό της υπάρξεώς του.

Η Εκκλησία δεν αποστρέφεται το σώμα, αλλά το τιμά. Ο άνθρωπος εικονίζει τον Θεό όχι μόνο ως ψυχή, αλλά και ως σώμα. Εικόνα Θεού είναι το συναμφότερον, ψυχή και σώμα. Και ο σκοπός του ανθρώπου ως προσώπου που εικονίζει τον Θεό είναι να χωρέσει μέσα του τον εικονιζόμενο, δηλαδή τον ίδιο τον Θεό. Όλα τα άλλα υποτάσσονται και εντάσσονται στον σκοπό αυτό. Αν και η καύση του σώματος συνέβαινε να υπηρετεί τον σκοπό αυτό, μπορούσε να γίνει όχι μόνο αποδεκτή, αλλά και επιθυμητή.

Οι χριστιανοί που καταδικάζονταν στον διά πυράς θάνατο δεν τον απέφευγαν, αλλά τον υπέμεναν προσβλέποντας στην τελι­κή ένωσή τους με τον Χριστό. Χαρακτηριστι­κή είναι η ευχή που διατυπώνει ο άγιος Ιγνά­τιος ο Θεοφόρος για τον εαυτό του: «Πυρ και σταυρός, θηρίων τε συστάσεις, ανατομαί, διαιρέσεις, σκορπισμοί οστέων, συγκοπή μελών, αλεσμοί όλου του σώματος… επ’ εμέ ερχέσθωσαν, μόνον ίνα Ιησού Χριστού επιτύχω». Ο πόθος αυτός για πλήρη αφανισμό δεν οφείλεται σε εχθρότητα προς το σώμα ή την ύλη, αλλά στην αγάπη τους προς τον Χριστό. Είναι ο πόθος για τη φανέρωση της οντολογικής αλήθειας της εικόνας.

Εχθρότητα προς το σώμα παρατη­ρείται στις ανατολικές θρησκείες και την ειδωλολατρία. Η Εκκλησία δεν βλέπει το σώμα εχθρικά ούτε το θεωρεί ως «σήμα», δη­λαδή ως τάφο, όπως το θεωρούσε ο Πλάτων, για να θέλει να το αφανίσει. Το ανθρώπινο σώμα είναι ναός του Αγίου Πνεύματος. Είναι η ζωντανή Εκκλησία, μέσα στην οποία κα­λείται να λατρεύσει ο άνθρωπος τον Θεό. Και όποιοι λατρεύουν αληθινά τον Θεό, θεμελιώ­νουν με τα λείψανά τους τις κτιστές Εκκλησί­ες, που στεγάζουν τους ζωντανούς. Γι’ αυτό η Εκκλησία τιμά τα λείψανα των αγίων και τα διατηρεί ως πολύτιμους θησαυρούς.

Για την Εκκλησία η ανθρώπινη φύση είναι τόσο ιερή και συγγενής προς τον Θεό, ώστε να μπορέσει να ενωθεί με αυτόν σε μια αδιαίρετη υπόσταση. Έτσι στην υπόσταση του Χριστού το ανθρώπινο σώμα

Πέθανε ο πρώτος ασθενής που υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση καρδιάς από γουρούνι

 

 

 

 

 

Έζησε μόλις δύο μήνες με το όργανο του γουρουνιού να πάλλεται στο στήθος του και να κάνει την κατανομή του αίματος στον οργανισμό του. Ήταν ο πρώτος άνθρωπος στον κόσμο που είχε ζήσει, έστω και μερικούς μήνες, με ζωτικό όργανο από ζώο 

 

 

Δεν κατάφερε τελικά να επιβιώσει για μεγάλο χρονικό διάστημα και μόλις δύο μήνες μετά την πρωτοποριακή μεταμόσχευση καρδιάς από γουρούνι, ο Ντέιβιντ Μπένετ έχασε τη ζωή του. Σύμφωνα με το BBC, ο Ντέιβιντ είχε σοβαρή καρδιοπάθεια τελικού σταδίου και η μεταμόσχευση ήταν ο μοναδικός τρόπος για να κρατηθεί στη ζωή. Ο ίδιος είχε συμφωνήσει, εφόσον δεν βρισκόταν μόσχευμα από άνθρωπο, να λάβει καρδιά χοίρου, η οποία θα ήταν γενετικά τροποποιημένη. Ωστόσο, πριν από αρκετές ημέρες, η κατάσταση της υγείας του άρχισε να επιδεινώνεται έντονα και ο ασθενής πέθανε την Τρίτη 8 Μαρτίου. Ο Μπένετ γνώριζε τους κινδύνους που συνδέονται με τη χειρουργική επέμβαση και φυσικά ότι

O βιονικός γάτος με τα προσθετικά πόδια

O βιονικός γάτος με τα προσθετικά πόδια

Ο Vito, ένας πορτοκαλί γάτος έξι ετών που απέκτησε προσθετικά μέλη μετά από ένα σοβαρό ατύχημα, κατέκτησε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάνοντας γνωστή η ιστορία του.

Οι γιατροί ακρωτηρίασαν τα δύο πίσω πόδια του Vito, ή Vituzzo μετά από τροχαίο. Το συμβάν σημειώθηκε στο Μιλάνο όταν οι ιδιοκτήτριες του γάτου έλειπαν για το ταξίδι του μέλιτος. Το ζευγάρι, η πρώην μπασκετμπολίστρια Silvia Gottardi και η σύζυγός της Linda Ronzoni γύρισαν αμέσως στο σπίτι τους. Η ιστορία του Vito διαδόθηκε χάρη στο χάσταγκ #vituzzosuperstar.

Το χειρουργείο, στο οποίο προστέθηκαν δύο προθέσεις στα εναπομείναντα οστά των πίσω άκρων, αναφέρεται για πρώτη φορά ως «επιτυχημένο» στην Ιταλία. Σε παρόμοιες περιπτώσεις, όπου οι γάτες χάνουν και τα δύο πίσω τους πόδια, πραγματοποιείται ευθανασία. Πλέον οι χρήστες του Instagram και του Facebook μπορούν να βλέπουν τον Vito να τριγυρνάει μέσα στο σπίτι. Οι ιδιοκτήτριες εμφανίζονται επίσης σε μία πρόσφατη ανάρτηση η οποία συνοδεύεται από τη λεζάντα «οικογενειακό πορτρέτο». Οι ίδιες δήλωσαν στο BBC ότι εμπνεύστηκαν από τον Όσκαρ, έναν γάτο στη Βρετανία, που απέκτησε προσθετικά μέλη μετά από ατύχημα με τρακτέρ.

Σύμφωνα με τη σελίδα του Vito, η γάτα κατάγεται από το San Vito Lo Capo, μία μικρή πόλη στη

«Βιονικό πόδι»: Άνθρωποι αποκτούν ξανά αισθήσεις στο προσθετικό μέλος τους

Άνθρωποι αποκτούν ξανά αισθήσεις

στο προσθετικό μέλος τους

Δύο άνθρωποι με πόδι ακρωτηριασμένο πάνω από το γόνατο είναι οι πρώτοι στον κόσμο που απέκτησαν αισθήσεις στο προσθετικό πόδι τους σε πραγματικό χρόνο.

Δύο άνθρωποι με πόδι ακρωτηριασμένο πάνω από το γόνατο είναι οι πρώτοι στον κόσμο που απέκτησαν αισθήσεις στο προσθετικό πόδι τους σε πραγματικό χρόνο.

Το νέο βιονικό πόδι, που βελτιώνει κατά πολύ την ψυχολογία των ασθενών, καθώς επίσης την ταχύτητα και την αυτοπεποίθηση τους στο βάδισμα, περιλαμβάνει ηλεκτρονικούς αισθητήρες, οι οποίοι συνδέονται μέσω μικροσκοπικών εμφυτευμένων ηλεκτροδίων με τα νεύρα που έχουν απομείνει στο μηρό.

Οι ερευνητές από την Ελβετία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισλανδία και τη Σερβία, με επικεφαλής τον καθηγητή Στανίσα Ρασποπόβιτς του Ινστιτούτου Ρομποτικής και Έξυπνων Συστημάτων του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Τεχνολογίας (ΕΤΗ) της Ζυρίχης, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο ιατρικό περιοδικό «Nature Medicine».

Παράλληλα, δημιούργησαν τη νεοφυή εταιρεία SensArs για να προωθήσουν τη νέα τεχνολογία, με τη μορφή μιας ασύρματης συσκευής σαν βηματοδότη που θα εμφυτεύεται στον ασθενή.

Νέες συσκευές που επιτρέπουν την αλληλεπίδραση στο νευρικό σύστημα

 

Οι νευροπροσθετικές συσκευές που επιτρέπουν την άμεση αλληλεπίδραση ανάμεσα στο νευρικό σύστημα και σε κάποια εξωτερική συσκευή (όπως είναι οι διεπαφές εγκεφάλου-μηχανής) μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών που έχουν υποστεί παράλυση, ακρωτηριασμό ή νευροεκφύλιση.

Αν και έχουν γίνει σημαντικές πρόοδοι σε αυτό το πεδίο, ένα σημαντικό εμπόδιο έως τώρα είναι η έλλειψη αισθητηριακής ανάδρασης (feedback) από τα τεχνητά μέλη.

Εξάλειψη του «φαντασιακού πόνου»

 

Οι άνθρωποι με τεχνητό πόδι δεν γνωρίζουν ακριβώς πού βρίσκεται το κάτω άκρο τους, πώς κινείται και

Για πρώτη φορά μεταμοσχεύθηκε νεφρός χοίρου σε άνθρωπο

Μοναδικό ιατρικό επίτευγμα στη Νέα Υόρκη: Μεταμόσχευσαν νεφρό από χοίρο σε άνθρωπο

Μια επέμβαση που ενδεχομένως να ανοίγει το δρόμο στο πεδίο των μεταμοσχεύσεων έκαναν χειρουργοί στο Ιατρικό Κέντρο Langone του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, καθώς κατάφεραν για πρώτη φορά στον κόσμο να «συνδέσουν» σε άνθρωπο νεφρό που αναπτύχθηκε στο σώμα ενός γενετικά τροποποιημένου χοίρου.

Προς το παρόν το όργανο λειτουργεί κανονικά, αν και υπάρχουν πολλά ερωτήματα για τις επιπτώσεις σε βάθος χρόνου από ένα τέτοιο μόσχευμα.

Σε κάθε περίπτωση, όπως τονίζουν και οι New York Times, πρόκειται για ένα ορόσημο της ξενομεταμόσχευσης (μεταμόσχευσης ανάμεσα σε διαφορετικά είδη έμβιων όντων). Επικεφαλής της ιατρικής ομάδας ήταν ο δρ Ρόμπερτ Μοντγκόμερι, διευθυντής του Ινστιτούτου Μεταμοσχεύσεων του NYU Langone.

Ο νεφρός δεν μεταμοσχεύθηκε κανονικά, αλλά προσαρτήθηκε μέσω αιμοφόρων αγγείων εξωτερικά, έξω από την κοιλιά, στο πάνω μέρος του ποδιού. Ο λήπτης είναι εγκεφαλικά νεκρός, σε μηχανική υποστήριξη και δωρητής οργάνων.

«Τα πράγματα πήγαν καλύτερα του αναμενομένου. Φάνηκε σαν οποιοδήποτε μόσχευμα που έχω χρησιμοποιήσει από

Τεχνητή Νοημοσύνη και Ηθική

Τεχνητή Νοημοσύνη και Ηθική

Λήδα Αρνέλλου

Το Ινστιτούτο Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών (ΙΠΤ) του ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος” διοργάνωσε, στις 3 Ιουλίου 2019, στο πλαίσιο του 54ου Θερινού Σχολείου του ΕΚΕΦΕ, στρογγυλό τραπέζι με τίτλο “Τεχνητή Νοημοσύνη και Ηθική” με τη συμμετοχή σημαντικών ομιλητών. Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Αντώνης Αργυρός, καθηγητής Επιστήμης Υπολογιστών, του ομώνυμου τμήματος του Πανεπιστημίου Κρήτης και ερευνητής στο Ινστιτούτο Πληροφορικής του Ιδρύματος Τεχνολογίας Έρευνας στο Ηράκλειο Κρήτης, ο Θεόδωρος Σκαλτσάς, ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου και διευθυντής του project Αρχέλογος, ο Αλέξανδρος Νούσιας, νομικός σύμβουλος εξειδικευμένος σε ζητήματα τεχνολογίας, με εκτεταμένη εμπειρία σε θέματα Διαχείρισης Προσωπικών Δεδομένων, και ο Δρ. Γιώργος Γιαννακόπουλος, συνεργαζόμενος ερευνητής του Εργαστηρίου Τεχνολογίας Γνώσεων Λογισμικού (SKEL) του ΙΠΤ, συνιδρυτής και διευθυντής έρευνας της SciFY και μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Τεχνητής Νοημοσύνης (ΕΕΤΝ). Στα επιλεγμένα αποσπάσματα της συζήτησης που ακολουθούν αποτυπώνονται τα κυριότερα ζητήματα που έθεσαν οι προσκεκλημένοι ομιλητές.

Τεχνητή Νοημοσύνη και Ηθική: Τα θέματα που εγείρονται

Η συζήτηση γύρω από τα ηθικά ζητήματα που σχετίζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη (Τ.Ν.) είναι αρκετά σύνθετη. Όπως ανέφερε ο Α. Αργυρός, «η σχέση Τεχνητής Νοημοσύνης και Ηθικής είναι ένα εξαιρετικά περίπλοκο θέμα. Μιλάμε για ηθική και Τ.Ν. γιατί διαπιστώνουμε ότι η Τ.Ν. συνεπάγεται δύναμη και μπορεί να αλλάξει πάρα πολλές πτυχές της ανθρώπινης ζωής. Αισθανόμαστε τον φόβο του αγνώστου και ανησυχούμε για το πώς θα χρησιμοποιηθεί αυτή η δύναμη στο μέλλον». Ο Γ. Γιαννακόπουλος σημείωσε χαρακτηριστικά: «Το να αναπτύξει κανείς μια ηθική στάση απέναντι σε κάτι απαιτεί ενασχόληση, εμπειρία και στοχασμό. Σήμερα, η επικοινωνιακή έκρηξη που σχετίζεται με την Τ.Ν. φέρει μόνο ψήγματα αλήθειας και δεν βοηθά να γνωρίσουμε επαρκώς το νέο αυτό εργαλείο για να αποκτήσουμε μια ηθική στάση απέναντί του».

Προσεγγίζοντας το ζήτημα της Τ.Ν. από ηθική σκοπιά, γίνεται σαφές ότι θα πρέπει να αναλογιστεί κανείς τις συνέπειες σε βάθος χρόνου, λαμβάνοντας υπόψη τους μετασχηματισμούς που ενδεχομένως θα επιφέρει σε μια σειρά από έννοιες. Όπως υπογράμμισε ο Αλ. Νούσιας, «η Τ.Ν., αν και νήπιο στην αντίληψη, μεγαλώνει και κάποια στιγμή θα ενηλικιωθεί. Όσο θα ωριμάζει, έννοιες όπως η ιδιωτικότητα, η αυτενέργεια, ο τρόπος λήψης αποφάσεων θα ανασχεδιάζονται, ενώ έννοιες όπως η ισότητα ευκαιριών, τα fake news, οι διακρίσεις, ο στιγματισμός τα κριτήρια στατιστικής δικαιοσύνης θα ριζοσπαστικοποιούνται».

Η συζήτηση ανέδειξε ποικίλες προεκτάσεις, που αγγίζουν ζητήματα όπως η αυτονομία του ανθρώπου και η διαρκής προσπάθειά μας για το ευ ζην. Ο Θ. Σκαλτσάς σημείωσε: «Έχω εντοπίσει το ‘Παράδοξο της Τεχνητής Νοημοσύνης’ (A.I. Paradox), όπου, όσο πιο έξυπνη γίνεται η Τ.Ν., τόσο πιο επικίνδυνη γίνεται για τον άνθρωπο. Τελικά, όλοι μας θα εμπιστευόμαστε την Τ.Ν. περισσότερο απ’ ό,τι εμπιστευόμαστε τον εαυτό μας ή άλλους, παραχωρώντας την αυτονομία μας στη μηχανή. Χωρίς αυτονομία, η έννοια του ευ ζην αποσυντίθεται». Όπως συμπλήρωσε ο Γ. Γιαννακόπουλος, «η Τ.Ν. μας προκαλεί να αναθεωρήσουμε το ανθρώπινο και τον άνθρωπο, αναρωτιέται για το ψηφιακό του αποτύπωμα και τις σχέσεις με ευφυείς μηχανές, υποδεικνύει ηθικά διλήμματα στη χρήση της τεχνολογίας, αλλά και ευθύνες που δεν είμαστε βέβαιοι αν πρέπει να ανατεθούν στον άνθρωπο ή/και στο δημιούργημά του».

Τεχνητή Νοημοσύνη: Εμπιστοσύνη και έλεγχος

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι υπάρχουν πολλά είδη Τ.Ν., με τη λεγόμενη «Γενική

Νομικά και ηθικά προβλήματα από την εμβρυομητρική ιατρική: H αστική ευθύνη του ιατρού

Νομικά και ηθικά προβλήματα από την  εμβρυομητρική ιατρική

K. Φουντεδάκη
Λέκτορας Nομικής A.Π.Θ. - Δικηγόρος

Περίληψη

 
Στις μέρες μας η αναφορά των MME στα περίφημα ιατρικά λάθη εμφανίζεται ολοένα και συχνότερη. Oι γυναικολόγοι - μαιευτήρες και οι ανάλογες ειδικότητες ανά τον κόσμο γνωρίζουν ότι ιδιαίτερα το δικό τους πεδίο ιατρικής πράξης είναι επιρρεπές σε αντιδικίες αστικής και ποινικής ευθύνης. Eπιπλέον, στο πεδίο της εμβρυομητρικής ιατρικής εμφανίζονται κάποιες ιδιαίτερες περιπτώσεις ευθύνης και αξίωσης αποζημίωσης, που δεν υπάρχουν στις υπόλοιπες ειδικότητες. Στην εισήγηση αυτή σκιαγραφούνται οι σημερινοί όροι με τους οποίους τίθεται το πρόβλημα στην Eλλάδα και αναφέρονται τα επιπρόσθετα προβλήματα που αφορούν την εμβρυομητρική ιατρική. Tέλος, παρατίθενται κάποιες υποδείξεις για την προστασία των γυναικολόγων και την ελαχιστοποίηση των εναντίον τους αξιώσεων αποζημίωσης.
Όροι ευρετηρίου: Aστική ευθύνη, ποινική ευθύνη, βιοηθική.

EIΣAΓΩΓH 

Στις μέρες μας, η αναφορά των MME στα περίφημα "ιατρικά λάθη" εμφανίζεται ολοένα και συχνότερη. Προβάλλονται, κατά το συνήθως λεγόμενο, "τραγικές παραλείψεις" των γιατρών, και από την άλλη πλευρά κατατίθενται αγωγές αποζημίωσης εναντίον γιατρών ή νοσοκομείων με αίτημα την καταβολή υψηλών ποσών. H "απειλή" για τους γιατρούς είναι λίγο-πολύ γνωστή, αφού σε όλες τις χώρες της Δύσης έχει φτάσει ο απόηχος της "malpractice crisis" ή "malpractice mess", που έχει οδηγήσει το νομικό σύστημα, τον ιατρικό κόσμο, αλλά και τις ασφαλιστικές εταιρείες των HΠA σε γενικευμένο αδιέξοδο. Oι γυναικολόγοι - μαιευτήρες και οι ανάλογες ειδικότητες ανά τον κόσμο γνωρίζουν ότι ειδικά το δικό τους πεδίο ιατρικής πράξης είναι ιδιαίτερα "επιρρεπές" σε αντιδικίες αστικής (αλλά και ποινικής) ευθύνης για πολλούς λόγους, όπως π.χ. ότι έχουν να κάνουν με δύο πρόσωπα, τη μητέρα και το έμβρυο, ή ότι σε αντίθεση με τις περισσότερες ειδικότητες αναλαμβάνουν (και) άτομα υγιή (εγκύους), οποιαδήποτε βλάβη των οποίων δημιουργεί μεγαλύτερη οδυνηρή έκπληξη και αντίδραση στα ίδια και στους οικείους τους, με συνέπεια πιο εύκολα να θεωρούν ότι κάποιος "έφταιξε". Eπιπλέον, όπως στη συνέχεια της εισήγησής μου θα φανεί, στο πεδίο της γυναικολογίας, και ιδίως της εμβρυομητρικής ιατρικής, εμφανίζονται και κάποιες ιδιαίτερες περιπτώσεις ευθύνης και αξίωσης αποζημίωσης, που δεν υπάρχουν στις υπόλοιπες ιατρικές ειδικότητες. Γνωστό, επίσης, είναι ότι στις HΠA η "έκρηξη" της αστικής ευθύνης οδήγησε αφενός μεν στην αδυναμία ασφάλισης της αστικής ευθύνης των γυναικολόγων, λόγω της εκτόξευσης των ποσών των ασφαλίστρων, και αφετέρου δε στη σημαντική μείωση του αριθμού των γιατρών που ασκούν ή επιλέγουν σχετικές ειδικότητες.
Yπάρχει η πιθανότητα να εξελιχθούν με ανάλογο τρόπο τα πράγματα και στην Eλλάδα; Στη συνέχεια της εισήγησής μου θα προσπαθήσω να σκιαγραφήσω αφενός ποιοι είναι οι σημερινοί όροι με τους οποίους τίθεται το πρόβλημα της ιατρικής ευθύνης στην Eλλάδα, τουλάχιστον από την οπτική γωνία του δικαίου, και αφετέρου να αναφερθώ στα ειδικά, επιπρόσθετα προβλήματα που αφορούν την εμβρυομητρική ιατρική. Διευκρινίζω ότι θα ασχοληθώ με την αστική ευθύνη των γιατρών, δηλαδή την υποχρέωση της χρηματικής αποζημίωσης του ασθενούς, και λόγω της δικής μου εξειδίκευσης, αλλά και γιατί αυτή αποτελεί σήμερα το θέμα αιχμής, με παράλληλη εγκατάλειψη ή μείωση της σημασίας της παραδοσιακής προσφυγής σε ποινικές διώξεις κατά των γιατρών. Tέλος, παρακαλώ να μου συγχωρεθούν τα όποια λάθη μου σε ιατρικούς όρους. Σε άλλες χώρες, κάποιοι από τους νομικούς που ασχολούνται με την ιατρική ευθύνη διαθέτουν και πτυχίο ιατρικής, κάτι που δεν συμβαίνει με την ομιλούσα, τουλάχιστον προς το παρόν.

I. ΓENIKA ΓIA THN AΣTIKH IATPIKH EYΘYNH 

A. H εξέλιξη της αστικής ιατρικής ευθύνης 

Επιστημονική πρόοδος και ηθική

Επιστημονική πρόοδος και ηθική

Της Λινας Γιανναρου 

Στις ΗΠΑ, η έρευνα στα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα αποτέλεσε σημείο προεκλογικής αντιπαράθεσης μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων. Τη χώρα διχάζει επίσης το αν πρέπει να επιτρέπεται η προληπτική λήψη δείγματος DNA από τα παιδιά, ώστε σε περίπτωση που απαχθούν ή τους συμβεί κάποιο σοβαρό ατύχημα, να διευκολυνθεί η αστυνομική έρευνα. Στην Αγγλία, έχει ανοίξει ο διάλογος για τη δημιουργία ή όχι υβριδικών εμβρύων από τους επιστήμονες. Στην Ιταλία, η επιθυμία ενός ζευγαριού (που είχαν αυξημένες πιθανότητες να αποκτήσουν παιδί με μεσογειακή αναιμία) να κάνουν προεμφυτευτικό έλεγχο, απασχόλησε το Συνταγματικό Δικαστήριο. Στην Ισπανία, ψηφίστηκε νόμος που επιτρέπει στους transexuals να αλλάζουν την καταχώριση του φύλου τους στο ληξιαρχείο χωρίς να έχουν υποβληθεί σε εγχείρηση αλλαγής φύλου.

Τα παραπάνω μοιάζουν ασύνδετα μεταξύ τους, ωστόσο έχουν ένα κοινό σημείο: εγείρουν κάποιου είδους ηθικό δίλημμα. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας, η εξέλιξη της ιατρικής, η πρόοδος (με εισαγωγικά ή χωρίς) της επιστήμης έχουν δημιουργήσει μια σειρά από νέους προβληματισμούς για τις ηθικές και νομικές συνέπειες των καινοτόμων εφαρμογών τους. Γενετικώς τροποποιημένοι οργανισμοί, διαχείριση γενετικών πληροφοριών, βιοϊατρικοί πειραματισμοί, ευθανασία, υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, κλωνοποίηση - ζητήματα που προκαλούν διαμάχες τόσο εντός της επιστημονικής κοινότητας όσο και στην κοινωνία και για τα οποία ο διάλογος στην Ελλάδα μόλις τώρα δειλά δειλά ανοίγει.

«Στην κοινωνία της διακινδύνευσης καθίσταται επιτακτική τόσο η ανάγκη της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων από τη ραγδαία εξέλιξη των σύγχρονων τεχνολογιών όσο και η ανάγκη

Ηθικά διλήμματα και οι επιλογές μας

Ηθικά διλήμματα και οι επιλογές μας

Αθηνά Κοντολάτη

Καθημερινά καλούμαστε να κάνουμε ένα σωρό πράγματα, και συνειδητά και μη παίρνουμε ένα σωρό αποφάσεις και κάνουμε, αντίστοιχα, ένα σωρό επιλογές. Οι αποφάσεις αυτές μπορεί να αφορούν από τα πιο μικρά πράγματα όπως είναι το «τι ρούχα θα φορέσω σήμερα», «τι να μαγειρέψω για μεσημεριανό», «να πάω γυμναστήριο ή όχι» και ούτε κάθε εξής. Αντίστοιχα, οι αποφάσεις που παίρνουμε και ως συνέπεια οι επιλογές που κάνουμε μπορούν να αφορούν και σημαντικότερα ζητήματα από αυτά, όπως είναι το, «αν θα επιλέξω να κάνω αυτό το επάγγελμα ή τις σπουδές», αν θα επιλέξω να ξεκινήσω ή να διαλύσω μία σχέση στη ζωή μου» και ομοίως μία πληθώρα άλλων πραγμάτων. Σε όλα αυτά τα ερωτήματα λίγο πολύ τελικά βρίσκουμε τις απαντήσεις μετά από «λίγο» και πορευόμαστε αναλόγως- ασχέτως με τον αν μετέπειτα επαναξιολογούμε κάποιες από αυτές. Τι συμβαίνει όμως όταν καλούμαστε να επιλέξουμε ανάμεσα σε πολύ σοβαρά ηθικά διλήμματα που όλες οι πιθανές αποφάσεις μοιάζουν εξίσου δύσκολες;

Τέτοια ηθικά διλήμματα μπορεί να είναι πολλά · λόγου χάρη σκεπτόμενος κανείς τις εκτρώσεις τάσσεται υπερ ή κατά της πραγματοποίησής τους; Σε μία πρώτη ανάγνωση κάποιος μπορεί να πει, πως «οι αμβλώσεις δεν είναι κάτι απλά κατακριτέο, αλλά αναντίρρητα απαράδεχτο να γίνεται. Μία ανθρώπινη ζωή, είναι πάντοτε μία ανθρώπινη ζωή». Σε μία δεύτερη ανάγνωση, όμως, μπορεί να προκύψουν και κάποιες αμφιβολίες και ενστάσεις. Τι γίνεται όταν μία γυναίκα βιάζεται βάναυσα, στιγματίζεται και πάρα την ήδη κατάφορη κατάσταση που προκύπτει από το γεγονός αυτό, βρίσκεται να έχει να επιλέξει ανάμεσα στο να κρατήσει το παιδί του βιαστή της-με ό,τι συνέπειες επιφέρει αυτό (όπως παραδείγματος χάρη επιπρόσθετη συναισθηματική οδύνη και όχι μόνο)- και στο να κάνει έκτρωση; Τι γίνεται στην περίπτωση αυτή;

Ομοίως άλλα ηθικά διλήμματα που προκύπτουν και αποτελούν από τα σημαντικότερα θέματα που θίγονται σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι η θανατική ποινή και η ευθανασία. Όντας δικαστής και ερχόμενος

“Mini-εγκέφαλοι” τύπου Neanderthal δημιουργήθηκαν σε εργαστήριο με CRISPR

“Mini-εγκέφαλοι” τύπου Neanderthal

Οι ερευνητές δημιούργησαν οργανοειδή μικροσκοπικών εγκεφάλων που περιέχουν μια παραλλαγή γονιδίου που απαντάται σε δύο εξαφανισμένους συγγενείς του σύγχρονου ανθρώπου, τους Neanderthal και τους Denisovan.

Οι ιστοί, που συντέθηκαν με την χρήση  ανθρώπινων βλαστικών κυττάρων, παρουσιάζουν διακριτές διαφορές συγκριτικά με τα ανθρώπινα οργανοειδή στη μορφολογία, όπως στο σχήμα και την υφή.

Τα ευρήματα αυτά θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν τα γενετικά μονοπάτια που επέτρεψαν στον ανθρώπινο εγκέφαλο να εξελιχθεί. Ο σύγχρονος άνθρωπος συνδέεται στενότερα με τους Neanderthal και τους Denisovan από οποιοδήποτε άλλο αρτίγονο πρωτεύον, με περίπου το 40% του γονιδιώματος των Neanderthal να εντοπίζεται στον ανθρώπινο πληθυσμό. Ωστόσο, οι ερευνητές έχουν περιορισμένα μέσα για να μελετήσουν τους εγκεφάλους αυτών των αρχαίων ειδών, δεδομένου ότι οι μαλακοί ιστοί δεν διατηρούνται καλά και οι περισσότερες μελέτες βασίζονται στην εξέταση του μεγέθους και του σχήματος των απολιθωμένων κρανίων. Η γνώση του τρόπου με τον οποίο τα γονίδια του είδους διαφέρουν από τον άνθρωπο είναι σημαντική γιατί βοηθά τους ερευνητές να κατανοήσουν τι κάνει τους ανθρώπους μοναδικούς - ειδικά σε ό,τι αφορά τον εγκέφαλό μας.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την Alysson Muotri, νευροεπιστήμονα στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο, χρησιμοποίησαν την τεχνική επεξεργασίας γονιδιώματος CRISPR-Cas9 για να εισαγάγουν τη παραλλαγή που χαρακτήριζε τους Neanderthal και τους Denisovan ενός γονιδίου που ονομάζεται NOVA1 σε ανθρώπινα πολυδύναμα βλαστικά κύτταρα, τα οποία μπορούν να διαφοροποιηθούν σε οποιονδήποτε τύπο κυττάρου. Τα καλλιέργησαν για να σχηματίσουν οργανοειδή, ιστούς που μοιάζουν με εγκεφαλικούς ιστούς, τα οποία σύγκριναν με φυσιολογικά ανθρώπινα εγκεφαλικά οργανοειδή που καλλιεργούσαν παράλληλα.

Δεν ήταν δύσκολο να γίνει η παρατήρηση ότι τα οργανοειδή που εκφράζουν την “αρχαία” παραλλαγή του NOVA1 ήταν διαφορετικά. «Μόλις είδαμε το σχήμα των οργανοειδών, ξέραμε ότι βρισκόμασταν κάπου», λέει η Muotri. Τα οργανοειδή του ανθρώπινου εγκεφάλου είναι συνήθως λεία και σφαιρικά, ενώ τα οργανοειδή με το αρχαίο γονίδιο είχαν τραχιά,  δαιδαλώδη επιφάνεια και ήταν μικρότερα σε μέγεθος. Αυτό πιθανότατα οφείλεται σε διαφορές που σχετίζονται με το πώς τα κύτταρα αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται.

Από την σύγκριση του ανθρώπινου γονιδιώματος με τα σχεδόν ολοκληρωμένα γονιδιώματα δύο Neanderthals και