Στο τραπέζι η μέθοδος triage: ο θάνατός σου, η ζωή μου

Στο τραπέζι η μέθοδος triage

Μαρία Δήμα, Γιώτα Τέσση

Αντιμέτωποι με ηθικά διλήμματα είναι οι γιατροί σε χώρες όπου τα ελλειμματικά συστήματα υγείας δεν άντεξαν να σηκώσουν το βάρος της πανδημίας του κορονοϊού. Οι έκτακτες καταστάσεις σε συνδυασμό με τους περιορισμένους πόρους σε ανθρώπινο δυναμικό και υγειονομικό υλικό απαιτούν οδυνηρές αποφάσεις για το ποιοι ασθενείς θα αφεθούν να πεθάνουν και ποιοι θα έχουν την ευκαιρία να νοσηλευτούν σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας.

Η πανδημία του Covid-19 έθεσε σε δοκιμασία τα συστήματα υγείας των χωρών όλου του πλανήτη και αποκάλυψε αδυναμίες, κενά και ελλείψεις ακόμα και στις πλέον αναπτυγμένες χώρες.

Η υψηλή μολυσματικότητα του ιού σε συνδυασμό με τους περιορισμένους πόρους σε ανθρώπινο δυναμικό και υγειονομικό υλικό, την έλλειψη προσωπικού προστατευτικού εξοπλισμού σε παγκόσμιο επίπεδο, την υποχρηματοδότηση και την υποβάθμιση των δημόσιων νοσοκομείων, τη λεηλασία των εθνικών συστημάτων υγείας δημιούργησαν μια πρωτόγνωρη συνθήκη στις περισσότερο πληγείσες περιοχές, όπου η μαζική προσέλευση βαρέως πασχόντων ασθενών αποδείχτηκε μη διαχειρίσιμη.

Γιατροί και νοσηλευτές ρίχτηκαν σε μια άνιση μάχη που ξύπνησε μνήμες από εμπόλεμες περιοχές, όταν γινόταν ταξινόμηση των τραυματιών ανάλογα με τη βαρύτητα του τραύματος και στη συνέχεια επιλογή για το ποιος θα αφεθεί να πεθάνει, δίνοντας προτεραιότητα σε κάποιον που είχε περισσότερες πιθανότητες να ζήσει.

Έτσι και τώρα το υγειονομικό προσωπικό πρώτης γραμμής κλήθηκε να λάβει οδυνηρές αποφάσεις πριν εφαρμόσει τη διαδικασία «triage» ενός αναδυόμενου επιστημονικού κλάδου: της Ιατρικής των Καταστροφών.

Στο τραπέζι η μέθοδος triage

Η Ιατρική των Καταστροφών ειδικεύεται στην αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών με πολυάριθμα θύματα (πόλεμοι, πλημμύρες, πυρκαγιές, πανδημίες, ακόμα και τρομοκρατικές επιθέσεις) και όσο πιο απροετοίμαστο και αδύναμο είναι ένα εθνικό σύστημα υγείας, τόσο μεγαλύτερες είναι οι συνέπειες μιας καταστροφής που αφορά τον υγειονομικό τομέα καθώς δεν υπάρχει η δυνατότητα παροχής επαρκούς και ποιοτικής περίθαλψης για όλους.

Έτσι η μέθοδος «triage», η οποία προέρχεται από το ιατρικό πρωτόκολλο που ακολουθούνταν σε περιόδους πολέμου και σημαίνει τη «διαλογή» ασθενών με βασικό στόχο την επιβίωση όσων το δυνατόν περισσότερων, αποτελεί μονόδρομο. Συνιστά όμως και μια θλιβερή ομολογία συστημικής απαξίωσης της ανθρώπινης ζωής.

Στη διεθνή βιβλιογραφία έχει αποτυπωθεί ο έντονος προβληματισμός των επιστημόνων σχετικά με τα κριτήρια επιλογής των ασθενών που χρήζουν άμεσης βοήθειας. Η ηλικία του θύματος αποτελεί ένα από τα πρώτα κριτήρια που φαίνεται ότι λαμβάνει υπόψη η ιατρική κοινότητα, όπως έγινε στην Ιταλία, την πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που

Διαχωρισμός ασθενών - ηθικά και νομικά διλήμματα

Διαχωρισμός ασθενών - ηθικά και νομικά διλήμματα

Γράφει Αγγελική Ψαράκη

Προτού ξεκινήσουμε την ανάλυση του παρόντος άρθρου, θα θέλαμε να διευκρινίσουμε ότι στον ιατρικό κόσμο τα ηθικά διλλήματα είναι πολλά, όμως, απαρχή όλων είναι ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή, στην αξιοπρέπεια, στην ισότητα, λειτουργώντας κυρίως με συνείδηση στα πλαίσια των Αρχών που διέπονται από το Σύνταγμα, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Σκοπός του παρόντος, δεν είναι να επικρίνει τις ιατρικές μεθόδους αλλά να παρουσιάσει τα νομικά ζητήματα που ανακύπτουν από τη διαδικασία διαχωρισμού ασθενών, με τον ειλικρινή σεβασμό μας προς τους ιατρούς, το νοσηλευτικό και παραϊατρικό προσωπικό της χώρας μας, που τούτη την ιστορική συγκυρία καταβάλει τα μέγιστα με αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια.

Σε μια φυσιολογική ροή πραγμάτων υπάρχει η καθιερωμένη διαχείριση. Όμως, σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, όπως αυτής που βιώνουμε, όλα όσα θεωρούνται δεδομένα, παύουν να ισχύουν και αναθεωρούνται. Έτι περαιτέρω, η διαχείριση μιας πανδημίας, δεν δύναται να βασιστεί στα καθιερωμένα μοντέλα διοίκησης. Η κρίσιμη κατάσταση, χαρακτηρίζεται τοιουτοτρόπως, όταν συζευκτικά επηρεάζεται από την υψηλή τρωτότητα (vulnerability), την υψηλή επικινδυνότητα (Hazards) του φαινομένου που προκαλεί την έξαρση καθώς και τις δυσμενείς επιπτώσεις αυτής.

Σε αυτό το σημείο, η καθιερωμένη διαχείριση, παύει να υφίσταται και τίθεται σε εφαρμογή η διαδικασία διαχωρισμού της προτεραιότητας των θεραπειών των ασθενών με βάση τη σοβαρότητα της κατάστασής τους. Δηλαδή το Triage.

Τούτο συμβαίνει όταν οι ασθενείς είναι πολυάριθμοι και οι πόροι δεν επαρκούν για τη θεραπεία όλων, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η σειρά προτεραιότητας της επείγουσας θεραπείας, της επείγουσας μεταφοράς ή του προορισμού μεταφοράς για τον ασθενή.

Εν προκειμένω, η ιατρική αντιμετώπιση των ασθενών στη χώρα μας και ειδικότερα στις ΜΕΘ θα είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς οι κλίνες δεν επαρκούν και καθίσταται αδύνατο να νοσηλευθεί τόσος μεγάλος