Τα «ζωντανά θαύματα» της Γενετικής

Τα «ζωντανά θαύματα» της Γενετικής

Τσώλη Θεοδώρα 

Δύο παιδιά με σπάνιο γενετικό νόσημα θεραπεύτηκαν μέσω της χορήγησης ενός απλού συμπληρώματος διατροφής, της ταυρίνης – Ανοίγει ο δρόμος για τη θεραπεία και άλλων γενετικών νοσημάτων

Μπορεί ένα απλό συμπλήρωμα διατροφής να βάλει φρένο σε μια σοβαρή γενετική νόσο και να χαρίσει μια νέα ευκαιρία σε μικρά παιδιά που μαθηματικά θα οδηγούνταν στην τύφλωση και στη μυοκαρδιοπάθεια μέσα στα πρώτα χρόνια της ζωής τους;

Ναι, μπορεί, χάρη στην ενδελεχή έρευνα γενετιστών του Πανεπιστημίου της Γενεύης και συνεργατών τους από διαφορετικά κέντρα με επικεφαλής τον ομότιμο καθηγητή Γενετικής του Πανεπιστημίου της Γενεύης κ. Στυλιανό Αντωναράκη. Μια ερευνητική ομάδα που έφθασε στο μακρινό Πακιστάν προκειμένου να λύσει έναν γενετικό γρίφο που με τη σειρά του ανοίγει ένα μεγάλο παράθυρο στον άγνωστο κόσμο χιλιάδων γονιδίων, τα οποία εκτιμάται ότι μπορούν να προκαλέσουν γενετικές ασθένειες.

Το σίγουρο είναι ότι, με την πρωτοποριακή δουλειά της που δημοσιεύθηκε προσφάτως (συγκεκριμένα στις 31 Δεκεμβρίου 2019) στην επιθεώρηση «Human Molecular Genetics», η ομάδα αυτή άνοιξε ήδη διάπλατα την πόρτα σε μια καλύτερη ζωή σε δύο παιδιά που είναι τα πρώτα μιας – ελπίζουμε – μακράς λίστας ανθρώπων με γενετικά νοσήματα οι οποίοι θα ωφεληθούν από την επιστήμη στα χρόνια που έρχονται.

Υπολειπόμενα γενετικά νοσήματα

Ας αρχίσουμε να ξετυλίγουμε τον (γενετικό) μίτο της απίστευτης σημερινής ιστορίας που αποτελεί «τέκνο» της ευφάνταστης επιστημονικής σκέψης με τη βοήθεια του κ. Αντωναράκη. Οπως εξηγεί ο καθηγητής στο «Βήμα», «το ανθρώπινο γονιδίωμα αποτελείται από περίπου 20.000 γονίδια, τα οποία στο σύνολό τους είναι πιθανώς ικανά να προκαλέσουν νόσους. Εκτιμάται ότι υπάρχουν περί τα 7.000 άγνωστα γονίδια που προκαλούν υπολειπόμενα γενετικά νοσήματα. Τα νοσήματα αυτά είναι το αποτέλεσμα μεταλλαγών και στα δύο αντίγραφα ενός γονιδίου τα οποία κάποιος κληρονομεί και από τους δύο γονείς του. Τέτοια γονίδια προσπαθούμε να ταυτοποιήσουμε μέσω μιας μεγάλης μελέτης η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη στο Πακιστάν».

Για ποιον λόγο στο Πακιστάν, θα αναρωτιόταν κάποιος, και ευλόγως. Ιδού η απάντηση του καθηγητή: «Είναι δύσκολο γενετικά νοσήματα με υπολειπόμενο χαρακτήρα να εντοπιστούν στις δυτικές κοινωνίες όπου οι οικογένειες είναι κατά βάση μικρές και δεν υπάρχει, παρά ίσως σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, ενδογαμία. Αναζητήσαμε σε ποια χώρα του κόσμου είναι πιο κοινοί οι γάμοι μεταξύ συγγενών και ανακαλύψαμε ότι «πρωταθλητής» είναι το Πακιστάν όπου το 50% των γάμων λαμβάνουν χώρα μεταξύ πρώτων εξαδέλφων. Οι γάμοι μεταξύ συγγενών αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες για εμφάνιση γενετικών νοσημάτων με υπολειπόμενο χαρακτήρα καθώς στα πρώτα ξαδέλφια περίπου το 12% του γονιδιώματος είναι ταυτόσημο. Ετσι λοιπόν στραφήκαμε στο Πακιστάν όπου διεξάγουμε ένα μεγάλο πρόγραμμα με χρηματοδότηση της ελβετικής κυβέρνησης στο οποίο συνεργάζονται μαζί μας εννέα πακιστανικά πανεπιστημιακά κέντρα».

Οικογενειακή υπόθεση

Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος συλλέγονται δείγματα από παιδιά με νοητική υστέρηση και

«Βιονικό πόδι»: Άνθρωποι αποκτούν ξανά αισθήσεις στο προσθετικό μέλος τους

Άνθρωποι αποκτούν ξανά αισθήσεις

στο προσθετικό μέλος τους

Δύο άνθρωποι με πόδι ακρωτηριασμένο πάνω από το γόνατο είναι οι πρώτοι στον κόσμο που απέκτησαν αισθήσεις στο προσθετικό πόδι τους σε πραγματικό χρόνο.

Δύο άνθρωποι με πόδι ακρωτηριασμένο πάνω από το γόνατο είναι οι πρώτοι στον κόσμο που απέκτησαν αισθήσεις στο προσθετικό πόδι τους σε πραγματικό χρόνο.

Το νέο βιονικό πόδι, που βελτιώνει κατά πολύ την ψυχολογία των ασθενών, καθώς επίσης την ταχύτητα και την αυτοπεποίθηση τους στο βάδισμα, περιλαμβάνει ηλεκτρονικούς αισθητήρες, οι οποίοι συνδέονται μέσω μικροσκοπικών εμφυτευμένων ηλεκτροδίων με τα νεύρα που έχουν απομείνει στο μηρό.

Οι ερευνητές από την Ελβετία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισλανδία και τη Σερβία, με επικεφαλής τον καθηγητή Στανίσα Ρασποπόβιτς του Ινστιτούτου Ρομποτικής και Έξυπνων Συστημάτων του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Τεχνολογίας (ΕΤΗ) της Ζυρίχης, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο ιατρικό περιοδικό «Nature Medicine».

Παράλληλα, δημιούργησαν τη νεοφυή εταιρεία SensArs για να προωθήσουν τη νέα τεχνολογία, με τη μορφή μιας ασύρματης συσκευής σαν βηματοδότη που θα εμφυτεύεται στον ασθενή.

Νέες συσκευές που επιτρέπουν την αλληλεπίδραση στο νευρικό σύστημα

 

Οι νευροπροσθετικές συσκευές που επιτρέπουν την άμεση αλληλεπίδραση ανάμεσα στο νευρικό σύστημα και σε κάποια εξωτερική συσκευή (όπως είναι οι διεπαφές εγκεφάλου-μηχανής) μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών που έχουν υποστεί παράλυση, ακρωτηριασμό ή νευροεκφύλιση.

Αν και έχουν γίνει σημαντικές πρόοδοι σε αυτό το πεδίο, ένα σημαντικό εμπόδιο έως τώρα είναι η έλλειψη αισθητηριακής ανάδρασης (feedback) από τα τεχνητά μέλη.

Εξάλειψη του «φαντασιακού πόνου»

 

Οι άνθρωποι με τεχνητό πόδι δεν γνωρίζουν ακριβώς πού βρίσκεται το κάτω άκρο τους, πώς κινείται και

Νομικά και ηθικά προβλήματα από την εμβρυομητρική ιατρική: H αστική ευθύνη του ιατρού

Νομικά και ηθικά προβλήματα από την  εμβρυομητρική ιατρική

K. Φουντεδάκη
Λέκτορας Nομικής A.Π.Θ. - Δικηγόρος

Περίληψη

 
Στις μέρες μας η αναφορά των MME στα περίφημα ιατρικά λάθη εμφανίζεται ολοένα και συχνότερη. Oι γυναικολόγοι - μαιευτήρες και οι ανάλογες ειδικότητες ανά τον κόσμο γνωρίζουν ότι ιδιαίτερα το δικό τους πεδίο ιατρικής πράξης είναι επιρρεπές σε αντιδικίες αστικής και ποινικής ευθύνης. Eπιπλέον, στο πεδίο της εμβρυομητρικής ιατρικής εμφανίζονται κάποιες ιδιαίτερες περιπτώσεις ευθύνης και αξίωσης αποζημίωσης, που δεν υπάρχουν στις υπόλοιπες ειδικότητες. Στην εισήγηση αυτή σκιαγραφούνται οι σημερινοί όροι με τους οποίους τίθεται το πρόβλημα στην Eλλάδα και αναφέρονται τα επιπρόσθετα προβλήματα που αφορούν την εμβρυομητρική ιατρική. Tέλος, παρατίθενται κάποιες υποδείξεις για την προστασία των γυναικολόγων και την ελαχιστοποίηση των εναντίον τους αξιώσεων αποζημίωσης.
Όροι ευρετηρίου: Aστική ευθύνη, ποινική ευθύνη, βιοηθική.

EIΣAΓΩΓH 

Στις μέρες μας, η αναφορά των MME στα περίφημα "ιατρικά λάθη" εμφανίζεται ολοένα και συχνότερη. Προβάλλονται, κατά το συνήθως λεγόμενο, "τραγικές παραλείψεις" των γιατρών, και από την άλλη πλευρά κατατίθενται αγωγές αποζημίωσης εναντίον γιατρών ή νοσοκομείων με αίτημα την καταβολή υψηλών ποσών. H "απειλή" για τους γιατρούς είναι λίγο-πολύ γνωστή, αφού σε όλες τις χώρες της Δύσης έχει φτάσει ο απόηχος της "malpractice crisis" ή "malpractice mess", που έχει οδηγήσει το νομικό σύστημα, τον ιατρικό κόσμο, αλλά και τις ασφαλιστικές εταιρείες των HΠA σε γενικευμένο αδιέξοδο. Oι γυναικολόγοι - μαιευτήρες και οι ανάλογες ειδικότητες ανά τον κόσμο γνωρίζουν ότι ειδικά το δικό τους πεδίο ιατρικής πράξης είναι ιδιαίτερα "επιρρεπές" σε αντιδικίες αστικής (αλλά και ποινικής) ευθύνης για πολλούς λόγους, όπως π.χ. ότι έχουν να κάνουν με δύο πρόσωπα, τη μητέρα και το έμβρυο, ή ότι σε αντίθεση με τις περισσότερες ειδικότητες αναλαμβάνουν (και) άτομα υγιή (εγκύους), οποιαδήποτε βλάβη των οποίων δημιουργεί μεγαλύτερη οδυνηρή έκπληξη και αντίδραση στα ίδια και στους οικείους τους, με συνέπεια πιο εύκολα να θεωρούν ότι κάποιος "έφταιξε". Eπιπλέον, όπως στη συνέχεια της εισήγησής μου θα φανεί, στο πεδίο της γυναικολογίας, και ιδίως της εμβρυομητρικής ιατρικής, εμφανίζονται και κάποιες ιδιαίτερες περιπτώσεις ευθύνης και αξίωσης αποζημίωσης, που δεν υπάρχουν στις υπόλοιπες ιατρικές ειδικότητες. Γνωστό, επίσης, είναι ότι στις HΠA η "έκρηξη" της αστικής ευθύνης οδήγησε αφενός μεν στην αδυναμία ασφάλισης της αστικής ευθύνης των γυναικολόγων, λόγω της εκτόξευσης των ποσών των ασφαλίστρων, και αφετέρου δε στη σημαντική μείωση του αριθμού των γιατρών που ασκούν ή επιλέγουν σχετικές ειδικότητες.
Yπάρχει η πιθανότητα να εξελιχθούν με ανάλογο τρόπο τα πράγματα και στην Eλλάδα; Στη συνέχεια της εισήγησής μου θα προσπαθήσω να σκιαγραφήσω αφενός ποιοι είναι οι σημερινοί όροι με τους οποίους τίθεται το πρόβλημα της ιατρικής ευθύνης στην Eλλάδα, τουλάχιστον από την οπτική γωνία του δικαίου, και αφετέρου να αναφερθώ στα ειδικά, επιπρόσθετα προβλήματα που αφορούν την εμβρυομητρική ιατρική. Διευκρινίζω ότι θα ασχοληθώ με την αστική ευθύνη των γιατρών, δηλαδή την υποχρέωση της χρηματικής αποζημίωσης του ασθενούς, και λόγω της δικής μου εξειδίκευσης, αλλά και γιατί αυτή αποτελεί σήμερα το θέμα αιχμής, με παράλληλη εγκατάλειψη ή μείωση της σημασίας της παραδοσιακής προσφυγής σε ποινικές διώξεις κατά των γιατρών. Tέλος, παρακαλώ να μου συγχωρεθούν τα όποια λάθη μου σε ιατρικούς όρους. Σε άλλες χώρες, κάποιοι από τους νομικούς που ασχολούνται με την ιατρική ευθύνη διαθέτουν και πτυχίο ιατρικής, κάτι που δεν συμβαίνει με την ομιλούσα, τουλάχιστον προς το παρόν.

I. ΓENIKA ΓIA THN AΣTIKH IATPIKH EYΘYNH 

A. H εξέλιξη της αστικής ιατρικής ευθύνης 

Η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να κάνει την υγειονομική περίθαλψη δικαιότερη

 

Τεχνητή νοημοσύνη  και υγειονομική περίθαλψη

Μια νέα μελέτη δείχνει πώς η εκπαίδευση μοντέλων βαθιάς μάθησης σχετικά με τα αποτελέσματα των ασθενών θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποκάλυψη κενών στην υπάρχουσα ιατρική γνώση.

Τα τελευταία χρόνια η έρευνα έχει αναδείξει τη δύναμη της βαθιάς μάθησης (deeplearning) αφού αυτή μπορεί να ταιριάξει με την απόδοση εξειδικευμένων εμπειρογνωμόνων σε διάφορους τομείς με κορυφαίο αυτόν της ιατρικής απεικόνισης. Άλλες έρευνες, παρόλαυτά έχουν δείξει ότι η βαθιά μάθηση έχει την τάση να διαιωνίζει τις διακρίσεις. Με ένα σύστημα υγειονομικής περίθαλψης ήδη γεμάτο με ανισότητες, οι ατημέλητες εφαρμογές βαθιάς μάθησης θα μπορούσαν να το κάνουν χειρότερο. Σε ένα νέο άρθρο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό NatureMedicineπροτείνεται ο τρόπος ανάπτυξης ιατρικών αλγορίθμων που βοηθούν στην αντιστροφή της υπάρχουσας ανισότητας. Όπως αναφέρει ο ZiadObermeyer, αναπληρωτής καθηγητής στο UCBerkeleyκαι επιβλέπων της έρευνας «Το κλειδί είναι να σταματήσουμε να εκπαιδεύουμε τους αλγορίθμους με σκοπό να φτάσουν την απόδοση των ανθρώπων ειδικών».

Το άρθρο εξετάζει ένα συγκεκριμένο κλινικό παράδειγμα των ανισοτήτων που υπάρχουν στη θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας του γονάτου, κατάστασης που προκαλεί χρόνιο πόνο. Αξιολογώντας την ένταση του πόνου αυτού οι γιατροί δίνουν ανάλογη θεραπεία. Σε μεγάλο βαθμό αυτή η αξιολόγηση βασίζεται στον αλγόριθμο KLGο οποίος υπολογίζει την ένταση του πόνου βασισμένος σε διαφορετικά ακτινογραφικά χαρακτηριστικά (π.χ. βαθμός απώλειας χόνδρου ή δομικής βλάβης).

Τα δεδομένα όμως από το NIH (Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας) δείχνουν μια συστηματική υποαξιολόγηση του πόνου των έγχρωμων ασθενών από ιατρούς που χρησιμοποιούν αυτόν τον αλγόριθμο και ενώ για κάποιο λόγο οι έγχρωμοι ασθενείς με ίδιο βαθμό απώλειας χόνδρου με λευκούς ασθενείς αναφέρουν μεγαλύτερο πόνο, η άποψή τους έρχεται σε δεύτερη μοίρα με την τελική θεραπεία να βασίζεται στον αλγόριθμό KLG.

Αμέσως γεννήθηκε, λοιπόν, η υπόθεση ότι μπορεί να υπάρχουν ακτινογραφικοί δείκτες πόνου που εμφανίζονται πιο

«Βλαστοκυτταρικός» τουρισμός. Μια αναδυόμενη απειλή για την υγεία

«Βλαστοκυτταρικός» τουρισμός.

Μια αναδυόμενη απειλή για την υγεία

Της Βάσως Μιχοπούλου

Το 2017 ένας έλληνας ασθενής με αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση κατέφυγε σε ένα θεραπευτικό κέντρο στην Ταϋλάνδη προκειμένου να υποβληθεί σε θεραπεία με βλαστοκύτταρα. Ένα χρόνο νωρίτερα Έλληνες γιατροί και πανεπιστημιακοί είχαν διαβεβαιώσει τους οικείους του ότι δεν υπήρχε θεραπεία και ότι δεν μπορούσαν να βοηθήσουν την κατάστασή του, η οποία έδειχνε να είναι μη αναστρέψιμη. Το πολλά υποσχόμενο κέντρο που θα πρόσφερε τη “θαυματουργή θεραπεία” βρέθηκε, μέσω διαδικτύου, στην Μπανγκόγκ και η οικογένεια ταξίδεψε μέχρι την ασιατική χώρα. Ο ασθενής μετά τη θεραπεία στο ασιατικό κέντρο παρατήρησε, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, βελτιώσεις σε σωματικό και ψυχολογικό επίπεδο, καθώς μπορούσε να καταπίνει και να αναπνέει καλύτερα. Δυστυχώς μέσα στα επόμενα δύο χρόνια η κατάστασή του επιδεινώθηκε σε σημείο που έχασε την ικανότητα ομιλίας του. Ωστόσο η οικογένειά του, που ξόδεψε ένα άγνωστο, αλλά αρκετών χιλιάδων ευρώ, ποσό για αυτό το εγχείρημα, δείχνει να είναι ευχαριστημένη μόνο και μόνο γιατί ανέκτησε την ελπίδα της και γιατί κατάφερε να επιμηκύνει τη ζωή του ασθενούς μέχρι σήμερα τουλάχιστον.

Θα μπορούσε να πει κάποιος πως η συγκεκριμένη περίπτωση είναι η «ανώδυνη» όψη του εγχειρήματος αναλογικά με την καταγραφή, σε παγκόσμιο επίπεδο, θανάτων ασθενών λίγο καιρό μετά την έγχυση των βλαστοκυττάρων. Ενδεικτικά, ο διεθνής Τύπος είχε ασχοληθεί το 2010 με μια γυναίκα με νεφρική νόσο που είχε πεθάνει κατόπιν πειραματικής θεραπείας με βλαστοκύτταρα σε ιδιωτική κλινική στην Ταϊλάνδη. Σύμφωνα με ένα σχετικό άρθρο της American Society of Nephrology, η γυναίκα μέσα σε δύο χρόνια κατέληξε εξαιτίας αυτής καθ’ αυτής της θεραπείας, αφού πριν είχε χάσει τον έναν νεφρό.

Σε αναζήτηση σχετική με την ασφάλεια χρήσης μη ενδεδειγμένων θεραπειών με βλαστοκύτταρα στο PubMed και στο Google, από το 2001 μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί σε κλινικές που βρίσκονταν σε 14 χώρες, 35 περιπτώσεις σοβαρών επιπλοκών μετά από βλαστοκυτταρικές θεραπείες, 10 από τις οποίες οδήγησαν στο θάνατο. Το πρώτο περιστατικό θανάτου μάλιστα, αναφέρεται σε ένα 13χρονο παιδί από το Ισραήλ που κατέφυγε στη Ρωσία για να θεραπευθεί από αταξία τηλαγγειεκτασία (σύνδρομο Louis-Bar). Από τις 35 θεραπείες οι 18 εφαρμόστηκαν σε ασθενείς με νευρολογικά νοσήματα και κάποιες από αυτές τους προκάλεσαν σοβαρές επιπλοκές με τη μορφή καταστροφικών φλεγμονών του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος. Ωστόσο, η έκθεση κρίνεται ελλιπής επειδή βασίζεται μόνο σε αναφερθείσες περιπτώσεις και όχι στον πραγματικό αριθμό των περιστατικών που πιθανόν να είναι πολύ υψηλότερος.

Επιστημονική εγκυρότητα από τον “Dr.Google”

Αναμφισβήτητα τα βλαστοκύτταρα έχουν λάβει ένα ‘‘mainstream’’ χαρακτήρα στο σύγχρονο πεδίο έρευνας και αποτελούν ένα θέμα που «πουλάει» δημοσιογραφικά, αφού η διερεύνηση των δυνατοτήτων τους εξελίσσεται σε μια επανάσταση στη σύγχρονη βιοϊατρική επιστήμη, που μπορεί να συγκριθεί με μια σειρά άλλων επαναστατικών ευρημάτων και εξελίξεων όπως ήταν π.χ. τα μικρομοριακά αντιβιοτικά, τα μονοκλωνικά αντισώματα, ή η χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, κ. ά.

Ωστόσο, ο τρόπος που παρουσιάζονται τα ερευνητικά επιτεύγματα των βλαστοκυτταρικών θεραπειών κυρίως από το διαδίκτυο, αλλά και από μια μεγάλη μερίδα του Τύπου, εκτός από παρερμηνείες, δημιουργεί μεγάλες προσδοκίες και συχνά παραπλανά τους ασθενείς.  Δυστυχώς, η επικοινωνία και η

Τα βλαστοκύτταρα ενηλίκων λύση για πολλές ασθένειες

Τα βλαστοκύτταρα ενηλίκων λύση

για πολλές ασθένειες

Η αναγεννητική ιατρική έχει ως βασικό της στόχο τη θεραπεία παθήσεων, μέσω της μεγιστοποίησης της ικανότητας του ίδιου του ασθενούς να θεραπεύεται από μόνος του. Σε αντίθεση με τη συμβατική ιατρική, η αναγεννητική ιατρική προσπαθεί να αντιστρέψει την εξέλιξη ασθενειών, επεμβαίνοντας στους ελαττωματικούς ιστούς και τα προβληματικά όργανα. 

Το βασικό εργαλείο που διαθέτει σ' αυτή την προσπάθεια είναι τα βλαστοκύτταρα, που αποτελούν το βασικό πυλώνα της. Η έρευνα με τα βλαστοκύτταρα ενηλίκων έχει ήδη οδηγήσει σε μια συγκεκριμένη εναλλακτική θεραπεία για αρκετές ασθένειες. «Αναπτύσσουμε προϊόντα που βασίζονται στα βλαστοκύτταρα ενηλίκων. Εισέρχονται στο σώμα με μια ενδοφλέβια ένεση και στοχεύουν στον κατεστραμμένο ιστό, τον οποίο προσπαθούν να διορθώσουν. Για παράδειγμα σε μια άρθρωση με φλεγμονή σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα, τα βλαστοκύτταρα θα βρουν το προβληματικό σημείο και θα θεραπεύσουν το πρόβλημα. Σε μια άλλη περίπτωση, μπορούμε να διορθώσουμε μια πνευμονική ασθένεια. Σε μερικές λοιπόν ασθένειες του πνεύμονα, τα βλαστοκύτταρα μέσω μιας απλής ενδοφλέβιας ένεσης κατευθύνονται αμέσως στον προβληματικό πνεύμονα και τον θεραπεύουν. Μάλιστα δεν ασχολούνται καθόλου με τους υγιείς ιστούς» επισημαίνει ο καθηγητής αναγεννητικής ιατρικής, Σίλβιου Ιτσέκου. 

Η αναγεννητική ιατρική θα είναι η κυρίαρχη τάση στην ιατρική του μέλλοντος; Πολύ πιθανό, αλλά το μόνο

Ο Αμερικανικός Ιατρικός Σύλλογος (ΑΜΑ), η μεγαλύτερη ομάδα ιατρών των ΗΠΑ, θεωρεί το ρατσισμό ως «απειλή για τη δημόσια υγεία»

Ο Αμερικανικός Ιατρικός Σύλλογος  θεωρεί το

ρατσισμό ως «απειλή για τη δημόσια υγεία»

Καθώς η πανδημία του κορονοϊού συνεχίζει να απειλεί τις μειονοτικές ομάδες που έχουν πληγεί σοβαρά, ο Αμερικανικός Ιατρικός Σύλλογος έχει υιοθετήσει μία πολιτική που αναγνωρίζει το ρατσισμό ως «απειλή για τη δημόσια υγεία».

Η νέα πολιτική αναγνωρίζει το ρατσισμό ως κοινωνικό καθοριστικό παράγοντα της υγείας επισημαίνει τις ανισότητες στην υγεία και την έλλειψη πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη που εμπόδισαν σημαντικά την καλή υγεία των Μαύρων και άλλων ιστορικά περιθωριοποιημένων κοινοτήτων στις ΗΠΑ.

Οι εκπρόσωποι του Αμερικανικού Ιατρικού Συλλόγου δημοσίευσαν μία δήλωση διευκρινίζοντας τα τρία επίπεδα ρατσισμού που περιγράφονται λεπτομερώς και στην πολιτική του Συλλόγου: συστημικό, πολιτιστικό και διαπροσωπικό επίπεδο. Το κάθε επίπεδο θέτει συγκεκριμένα εμπόδια στην ιατρική περίθαλψη και στην καλή υγεία, εμποδίζοντας την πρόοδο της ιατρικής, αναφέρουν οι εκπρόσωποι του Συλλόγου. Ο Σύλλογος (ΑΜΑ) ζητά από τους ιατρούς να εντοπίσουν στρατηγικές για τον μετριασμό των επιπτώσεων του ρατσισμού στην υγεία, να διδάξουν στους μελλοντικούς ιατρούς για τον ρατσισμό στα προγράμματα σπουδών των ιατρικών σχολών και να υποστηρίξουν την ανάπτυξη πολιτικής για την έρευνα του ζητήματος. Ο ρατσισμός ανακηρύχθηκε ως θέμα δημόσιας υγείας σε 145 πόλεις και κομητείες σε 27 κοινοπολιτείες. 

Οι κοινότητες του χρώματος πεθαίνουν σε υψηλότερα ποσοστά από τον κορονοϊό από τους λευκούς Αμερικανούς. Η Δρ. Edwards, παθολόγος, αναφέρει ότι «οι ανισότητες ήταν τόσο εμφανείς, καθώς

Ζητήματα Ιχνηλάτησης Κρουσμάτων και Επαφών τους - Σύσταση της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής

Ζητήματα Ιχνηλάτησης Κρουσμάτων και Επαφών τους

Η Σύσταση της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής για την «ιχνηλάτηση κρουσμάτων του κορωνοϊού και των επαφών τους», βασισμένη σε εισήγηση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων Covid-19, επισημαίνει τα ηθικοκοινωνικά ζητήματα που αφορούν την παρακολούθηση της διασποράς του ιού.

Στο κείμενό της παρουσιάζονται οι μέθοδοι ιχνηλάτησης που χρησιμοποιούνται στη χώρα μας και διεθνώς, οι οποίες βασίζονται σε εκτεταμένη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Η εφαρμογή των μεθόδων αυτών θέτει το κρίσιμο ερώτημα του πώς μπορεί να συμβιβασθεί η αναχαίτιση της εξάπλωσης της πανδημίας με την προστασία της ιδιωτικότητας των πολιτών.

Η Σύσταση εκθέτει την ισχύουσα νομοθεσία και καταλήγει σε συγκεκριμένες προτάσεις, στις οποίες επισημαίνεται ιδίως:

- Η σημασία της αναγκαίας συναίνεσης των πολιτών στην εφαρμογή οποιασδήποτε μεθόδου ιχνηλάτησης, ως βάση της εμπιστοσύνης τους για τη διαχείριση προσωπικών τους δεδομένων

Η Βιοϊατρική και η Βιοτεχνολογία στη σύγχρονη εποχή…

Η Βιοϊατρική και η Βιοτεχνολογία στη σύγχρονη εποχή…

Από  Δημ. Κων Σαρρής 

Οι επιστημονικές εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο προέκυψαν στην προσπάθεια του ανθρώπου να δαμάσει τη φύση και να τη θέσει στην υπηρεσία του.

Τα επιστημονικά αυτά όμως επιτεύγματα υπηρέτησαν την ανθρωπότητα αλλά και πολλές φορές απέβησαν σε βάρος του ανθρώπου αλλά και των κοινωνιών.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ανακάλυψη της ατομικής ενέργειας, η οποία είναι μεν μια χρήσιμη ενεργειακή πηγή, ωφέλιμη για παραγωγικούς και ιατρικούς σκοπούς, αλλά η χρήση της στο Ναγκασάκι και στη Χιροσίμα έχει ανεξίτηλα σημαδέψει την ανθρωπότητα.

Η εφαρμογή άλλωστε των επιστημονικών επιτευγμάτων του ερευνητή – εφευρέτη, εξαρτάται κύρια από τα μεγάλα συμφέροντα των ισχυρών της γης ή και ακόμα  από κάποιους παρανοϊκούς εγκεφάλους,  που ελέγχουν για κάποιο διάστημα τις τύχες των λαών τους.

Τα τελευταία ιδιαίτερα χρόνια στον τομέα των επιστημονικών εξελίξεων σημαίνουσα θέση έχουν τα όσα θαυμαστά συντελούνται στον τομέα της βιοϊατρικής και της βιοτεχνολογίας που δικαιολογημένα χαρακτηρίζονται με τον όρο Γενετική Επανάσταση.

Πρωτάκουστες έννοιες και νέοι όροι που προέρχονται κυρίως από τα γνωστικά πεδία της βιολογίας και της ιατρικής εμπλέκονται στην καθημερινή μας ζωή και χωρίς να γνωρίζουμε το τι πραγματικά σημαίνουν, ενστικτωδώς,  όμως   αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι το εκπληκτικό γεννιέται.

Οι σύγχρονες τεχνικές ανάπτυξαν με αλματώδη τρόπο τη Γενετική   με την απομόνωση του γενετικού υλικού, με την αποκρυπτογράφηση των γενετικών πληροφοριών, με την κλωνοποίηση, με την εμφύτευση  γενετικού υλικού κλπ.

Ηθικές αντιλήψεις για χρόνια ριζωμένες στο κοινωνικό σώμα, θρησκευτικές δοξασίες ανατρέπονται  “εν ριπή οφθαλμού”.

Πίσω από αυτές τις εξελίξεις κρύβεται άραγε το μεγαλείο του ανθρώπινου μυαλού και η “θεοποίηση” του ανθρώπου ή αποτελεί  την αρχή του τέλους του;

Τι προοιωνίζεται άραγε για όλους μας η Γενετική Επανάσταση;

Πόσο πρέπει να χαιρόμαστε για τα επιτεύγματά της και πόσο πρέπει να φοβόμαστε από αυτά;

Το DNA ως απομονωμένο γενετικό υλικό με το σπάσιμο του μυστικού του “κώδικα” μάς έδωσε τη δυνατότητα ανάγνωσής του, μας εισήγαγε στον άγνωστο κόσμο των γενετικών πληροφοριών και έδωσε τη δυνατότητα δημιουργίας χιλιάδων πανομοιότυπων κλωνοποιημένων οργανισμών σε φυτά και σε ζώα.

Οι αλματώδεις αυτές εξελίξεις της βιολογίας ανέτρεψαν τον τρόπο σκέψης και δράσης των ανθρώπων και συγκλόνισε τις μέχρι σήμερα δεοντολογικά αποδεκτές κοινωνικές, οικονομικές, νομικές και ηθικές αξίες.

Η Γενετική Επανάσταση έχει σίγουρα και την θετική και την αρνητική της όψη.  Επιθυμητό είναι να θέσουμε στην διάθεση του ανθρώπου και της κοινωνίας τις θετικές πράγματι εφαρμογές αυτών των επιτευγμάτων, όπως είναι:

 

Α. Προγενετική Διάγνωση και θεραπεία.

 

Η Γενετική Επανάσταση μπορεί να συμβάλει :

-Στην προγεννετική διάγνωση κληρονομικών ασθενειών με την μελέτη δεκάδων εκατοντάδων γονιδίων

Βλαστοκύτταρα και μεταμοσχεύσεις υπό το φως της Βιοηθικής

Βλαστοκύτταρα και μεταμοσχεύσεις

υπό το φως της Βιοηθικής

Μαρία Ιωσηφίδου, Νοσηλεύτρια – Μάστερ Θεολογίας 

Εισαγωγή

Σύμφωνα με την εκτίμηση ειδικών βιοηθικολόγων η έρευνα της φύσης και των δυνατοτήτων βλαστοκυττάρων απετέλεσε πρόσφατα και για αρκετό χρονικό διάστημα το υπ’ αριθμ. 1 θέμα ενδιαφέροντος του βιοηθικού διαλόγου^[1]. Οι ιδιότητες της ολοδυναμίας και της πολυδυναμίας των κυττάρων αυτών προσέλκυσαν το βλέμμα των ερευνητών με σκοπό την λύση του γρίφου της διαφοροποίησης των αρχέγονων κυττάρων.

Υπήρξε ευρεία πεποίθηση ότι εάν θα μπορούσαν τα κύτταρα αυτά να προγραμματιστούν ώστε να εξελιχθούν σε συγκεκριμένες μορφές ιστών και οργάνων, θα μπορούσαν να λυθούν πολλά προβλήματα στο πεδίο των μεταμοσχεύσεων. Το βασικό πρόβλημα στις μεταμοσχεύσεις είναι το γνωστό ζήτημα της αντιγονικής ασυμβατότητας.  Αφ’ ενός η ασυμβατότητα αυτή περιορίζει τον αριθμό των πιθανών δοτών για έναν λήπτη και αφ’ ετέρου ακόμη και με συμβατό μόσχευμα το λήπτης πάντοτε λαμβάνει ανοσοκατασταλτικά φάρμακα τα οποία, παρά την ευεργετική τους δράση, δημιουργούν και αρκετές παρενέργειες. H δυνατότητα εργαστηριακής παραγωγής ιστών και οργάνων για μεταμόσχευση από βλαστοκύτταρα με τον γονότυπο του λήπτη ουσιαστικά θα έλυνε αυτό το ζήτημα. Ένα άλλο ζήτημα περισσότερο οφθαλμοφανές στις μεταμοσχεύσεις, το οποίο σχετίζεται άμεσα με το προαναφερθέν είναι η ανεπάρκεια μοσχευμάτων καθ’ εαυτήν. Τα μοσχεύματα λαμβάνονται ως γνωστό είτε από ζώντες δότες οι οποίοι εθελοντικά προσφέρουν κάποιο διπλό όργανο, π.χ. νεφρό, ή από πτωματικούς δότες στην κατάσταση του εγκεφαλικού θανάτου^[2]. Τα ζητήματα ιατρικής και βιοηθικής φύσεως που αναφύονται στην κλασική διαδικασία των μεταμοσχεύσεων είναι πολλά και έχουν διεξοδικά ερευνηθεί τόσο από πλευράς της βιοηθικής επιστήμης όσο και από πλευράς θεολογίας. Πρέπει να σημειωθεί ότι είναι το πρώτο ζήτημα για το οποίο εξέδωσε επίσημο γνωμοδοτικό κείμενο η ειδική επιτροπή βιοηθικής της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος^[3]. Και εντός του ακαδημαϊκού χώρου του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου έχουν εκπονηθεί πολύ σοβαρές μεταπτυχιακές εργασίες οι οποίες διεξοδικά κάλυψαν τα ηθικά ζητήματα των μεταμοσχεύσεων^[4]. Για τον λόγο αυτό στην παρούσα εργασία δεν θα υπεισέλθουμε

Βιονικό χέρι: Άνθρωποι με ακρωτηριασμό μπορούν να κουνήσουν με τον νου τα τεχνητά τους δάχτυλα με ακρίβεια (video)

Άνθρωποι με ακρωτηριασμό μπορούν να κουνήσουν

με τον νου τα τεχνητά τους δάχτυλα με ακρίβεια

Ακρωτηριασμένοι ασθενείς έχουν τη δυνατότητα να ελέγχουν με το νου τους και να κουνάνε σε πραγματικό χρόνο τα τεχνητά δάχτυλα τους με μεγάλη ταχύτητα, ακρίβεια και πολυπλοκότητα χάρη σε μια νέα τεχνολογία που αναπτύχθηκε στις ΗΠΑ και διασυνδέει τα εναπομένοντα νεύρα με ένα προσθετικό ρομποτικό χέρι.

Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προόδου στο πεδίο της ελεγχόμενης από το νου νευροπροσθετικής. Η νέα διεπαφή εγκεφάλου-μηχανής αξιοποιεί τα αχνά λανθάνοντα σήματα από τα νεύρα του μπράτσου του ασθενούς και τα ενισχύει, ώστε να μεταδώσει -με τη βοήθεια αλγόριθμων τεχνητής νοημοσύνης (μηχανικής μάθησης)- την κίνηση στο τεχνητό χέρι, με την ονομασία Mobius Bionics Luke, επιτυγχάνοντας έλεγχο ακριβείας στα δάχτυλα.

Οι ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, με επικεφαλής τον καθηγητή πλαστικής χειρουργικής Πολ Σεντέρνα, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό «Science Translational Medicine». H έρευνα χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ και την Υπηρεσία Προωθημένων Αμυντικών Ερευνητικών Προγραμμάτων (DARPA) του αμερικανικού Πενταγώνου.

«Είναι η μεγαλύτερη πρόοδος εδώ και πολλά χρόνια στον έλεγχο της κίνησης για ανθρώπους με ακρωτηριασμούς. Αναπτύξαμε μια τεχνική που παρέχει εξατομικευμένο έλεγχο των δαχτύλων της προσθετικής συσκευής, χρησιμοποιώντας τα νεύρα στο εναπομένον άκρο του ασθενούς. Επιτύχαμε έτσι τον πιο προωθημένο έλεγχο προσθετικού άκρου που έχει υπάρξει στον κόσμο», δήλωσε ο Σεντέρνα.

«Μπορεί να κάνει κανείς πολλά πράγματα με ένα προσθετικό χέρι, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι το ελέγχει πραγματικά με το νου του. Αυτό που κάνει τη διαφορά και το προσφέρει η δική μας προσέγγιση, είναι ότι ο ασθενής πετυχαίνει τον έλεγχο με την πρώτη φορά και απλώς με το να σκέφτεται την κίνηση που θέλει να κάνει. Δεν έχουν κάτι να μάθουν οι ασθενείς, όλη τη μάθηση την αναλαμβάνουν οι αλγόριθμοι μας. Αυτό είναι κάτι διαφορετικό από τις άλλες μεθόδους», δήλωσε η αναπληρώτρια καθηγήτρια βιοϊατρικής μηχανικής Σίντι Τσέστεκ του Κολλεγίου Μηχανικών του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν.

Σχετικό βίντεο: 

Πώς λειτουργεί

Η νέα τεχνολογία, που δοκιμάστηκε σε τέσσερις ακρωτηριασμένους ασθενείς, τους επέτρεψε να κάνουν δύσκολα πράγματα με το τεχνητό χέρι τους, όπως να πιάνουν αντικείμενα με πένσα, να σηκώνουν μικρά σφαιρικά αντικείμενα, ακόμη και να παίζουν «πέτρα-ψαλίδι-χαρτί». «Είναι σαν

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση: εφαρμογές και διλήμματα video

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση:

εφαρμογές και διλήμματα video

Η Κατερίνα Χατζημελετίου, επίκουρη καθηγήτρια εμβρυολογίας και γενετικής της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. αναλύει το ιστορικό, την τεχνική και τις εφαρμογές της προεμφυτευτικής διάγνωσης. Παρατίθενται με παραδείγματα οι λύσεις στα προβλήματα που δίδει, αλλά και τα σοβαρά ηθικά προβλήματα που δημιουργεί. Με διευκρινιστικές ερωτήσεις αποκαθίστανται χρόνιες παρανοήσεις από την παραπληροφόρηση.

Διαχωρισμός ασθενών - ηθικά και νομικά διλήμματα

Διαχωρισμός ασθενών - ηθικά και νομικά διλήμματα

Γράφει Αγγελική Ψαράκη

Προτού ξεκινήσουμε την ανάλυση του παρόντος άρθρου, θα θέλαμε να διευκρινίσουμε ότι στον ιατρικό κόσμο τα ηθικά διλλήματα είναι πολλά, όμως, απαρχή όλων είναι ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή, στην αξιοπρέπεια, στην ισότητα, λειτουργώντας κυρίως με συνείδηση στα πλαίσια των Αρχών που διέπονται από το Σύνταγμα, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Σκοπός του παρόντος, δεν είναι να επικρίνει τις ιατρικές μεθόδους αλλά να παρουσιάσει τα νομικά ζητήματα που ανακύπτουν από τη διαδικασία διαχωρισμού ασθενών, με τον ειλικρινή σεβασμό μας προς τους ιατρούς, το νοσηλευτικό και παραϊατρικό προσωπικό της χώρας μας, που τούτη την ιστορική συγκυρία καταβάλει τα μέγιστα με αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια.

Σε μια φυσιολογική ροή πραγμάτων υπάρχει η καθιερωμένη διαχείριση. Όμως, σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, όπως αυτής που βιώνουμε, όλα όσα θεωρούνται δεδομένα, παύουν να ισχύουν και αναθεωρούνται. Έτι περαιτέρω, η διαχείριση μιας πανδημίας, δεν δύναται να βασιστεί στα καθιερωμένα μοντέλα διοίκησης. Η κρίσιμη κατάσταση, χαρακτηρίζεται τοιουτοτρόπως, όταν συζευκτικά επηρεάζεται από την υψηλή τρωτότητα (vulnerability), την υψηλή επικινδυνότητα (Hazards) του φαινομένου που προκαλεί την έξαρση καθώς και τις δυσμενείς επιπτώσεις αυτής.

Σε αυτό το σημείο, η καθιερωμένη διαχείριση, παύει να υφίσταται και τίθεται σε εφαρμογή η διαδικασία διαχωρισμού της προτεραιότητας των θεραπειών των ασθενών με βάση τη σοβαρότητα της κατάστασής τους. Δηλαδή το Triage.

Τούτο συμβαίνει όταν οι ασθενείς είναι πολυάριθμοι και οι πόροι δεν επαρκούν για τη θεραπεία όλων, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η σειρά προτεραιότητας της επείγουσας θεραπείας, της επείγουσας μεταφοράς ή του προορισμού μεταφοράς για τον ασθενή.

Εν προκειμένω, η ιατρική αντιμετώπιση των ασθενών στη χώρα μας και ειδικότερα στις ΜΕΘ θα είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς οι κλίνες δεν επαρκούν και καθίσταται αδύνατο να νοσηλευθεί τόσος μεγάλος

Ηλικιωμένοι, φοβούμενοι τον COVID-19 προβαίνουν σε αλλαγές της διαθήκης τους σχετικά με τη διασωλήνωσή τους

Ηλικιωμένοι, φοβούμενοι τον COVID-19

προβαίνουν σε αλλαγές της διαθήκης τους

σχετικά με τη διασωλήνωσή τους

Πρόσφατα, η ηλικιωμένη MinnaBuckπροέβη στην αναθεώρηση της διαθήκης της στην οποία δήλωνε κατηγορηματικά την άρνηση της απέναντι στη διασωλήνωσή της σε περίπτωση μόλυνσή της από τον COVID-19.

Σε παρόμοια ενέργεια έχουν προβεί αρκετοί ηλικιωμένοι. Η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα ανθρώπων, αναλογιζόμενη το τι μπορεί να της συμβεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αντιμετωπίζει τους αναπνευστήρες ως τρομακτικά σύμβολα της απώλειας του προσωπικού ελέγχου, καθώς και της φοβερής δύναμης της τεχνολογίας. Για ορισμένους ηλικιωμένους, η εξάρτησή τους από ένα μηχάνημα όντας αβοήθητοι, ενώ το τέλος της ζωής τους πλησιάζει, αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους φόβους τους. Ωστόσο, υπάρχει και εκείνη η ομάδα ηλικιωμένων που διακατέχεται από την ελπίδα ότι ένα τέτοιο μηχάνημα ίσως μπορεί να τους επαναφέρει προσφέροντάς τους μια ακόμα ευκαιρία στη ζωή.

Σε κάθε περίπτωση αξίζει να σημειωθεί ότι τα υπάρχοντα δεδομένα από χώρες όπως η Κίνα, η Ιταλία και η Αμερική σχετικά με το ποσοστό επιβίωσης μετά τη χρήση αναπνευστήρα είναι ανεπαρκή και αναξιόπιστα ώστε να αποτελέσουν καθοριστικό παράγοντα των σχετικών επιλογών των ηλικιωμένων, σύμφωνα με την ιατρό CarolynCalfee, καθηγήτρια αναισθησιολογίας του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας-Σαν Φρανσίσκο.

Επιπλέον, σημαντικός παράγοντας που θα πρέπει να διαμορφώσει τις σχετικές επιλογές των ηλικιωμένων αποτελεί ο χρόνος παραμονής τους σε αναπνευστήρα, καθώς και το

Εικονικό έμβρυο δίνει πληροφορίες για την πρώιμη εμβρυική ανάπτυξη

 Εικονικό έμβρυο δίνει πληροφορίες

για την πρώιμη εμβρυική ανάπτυξη

Το πρώτο «εικονικό έμβρυο » δημιουργήθηκε για να βοηθήσει στην κατανόηση της πρώιμης ανάπτυξης εμβρύων και της εξέλιξης ενός μεμονωμένου κυττάρου σε πολλά κύτταρα διαφορετικών τύπων.

Δημοσιεύοντας τα αποτελέσματά τους στο περιοδικό Cell , ερευνητές από το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας (EMBL) στη Χαϊδελβέργη της Γερμανίας και από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Πάδοβας της Ιταλίας, περιέγραψαν την ανάπτυξη κάθε μεμονωμένου κυττάρου στο έμβρυο.

«Πώς δημιουργούνται οι πολλοί διαφορετικοί τύποι κυττάρων στο σώμα κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης από ένα ζυγωτό, το οποίο είναι μόνο ένα κύτταρο; Αυτό είναι ένα από τα πιο θεμελιώδη ερωτήματα στη βιολογία», δήλωσε  ο Pierre Neveu, επικεφαλής της ομάδας στο EMBL, εξηγώντας το σκεπτικό πίσω από τη μελέτη.

Όλοι οι οργανισμοί ξεκινούν ως ένα μόνο κύτταρο, το οποίο διαιρείται, παράγοντας νέες κυτταρικές σειρές προκαθορισμένες για να γίνουν διάφοροι ιστοί και δομές. Μια αναπαράσταση των κυτταρικών γενεών στην ανάπτυξη του εμβρύου, που αντιπροσωπεύει κάθε κύτταρο στο χώρο και το χρόνο, δεν έχει επιτευχθεί μέχρι τώρα. «Μέχρι στιγμής δεν έχουμε πλήρη κατανόηση των προγραμμάτων γονιδιακής έκφρασης. Αυτά καθοδηγούν τα μεμονωμένα κύτταρα να σχηματίσουν τους διαφορετικούς τύπους ιστών που είναι απαραίτητοι για τη δημιουργία εμβρύου», εξήγησε η πρώτη συγγραφέας  Hanna Sladitschek.

Οι ερευνητές μοντελοποίησαν το εικονικό έμβρυο σε έναν θαλάσσιο οργανισμό που ονομάζεται Phallusia mammillata. Κάθε μεμονωμένος οργανισμός έχει τον ίδιο αριθμό κυττάρων, γεγονός που διευκολύνει την ανασυγκρότηση της εμβρυϊκής του ανάπτυξης συνδυάζοντας παρατηρήσεις από πολλά δείγματα. Για να

Βλαστοκύτταρα: Δώρο ζωής – Τα ηθικά και νομικά διλήμματα που εγείρει η χρήση τους

Βλαστοκύτταρα: Τα ηθικά και
 νομικά διλήμματα που εγείρει η χρήση τους

Πολυδύναμα, ολοδύναμα, παντοδύναμα. Είναι οι τρεις κατηγορίες βλαστοκυττάρων τα οποία μπορούν να αποτελέσουν ένα δώρο ζωής, καθώς υπάρχει η δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ιστών και οργάνων και για τη θεραπεία αιματολογικών παθήσεων, ενώ ήδη έχουν εφαρμογές και στην ορθοπεδική συμβάλλοντας στη δημιουργία νέων οστών αρθρικού χόνδρου, τενόντων και συνδέσμων.

Πρόκειται για αρχέγονα μη διαφοροποιημένα κύτταρα που αυτο-αναπαράγονται διαρκώς και έχουν την ικανότητα να διαφοροποιούνται σε οποιοδήποτε άλλο είδος κυττάρου.

Τα παντοδύναμα και τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα προέρχονται από κύτταρα εμβρύων πριν από την εμφύτευση στη μήτρα και αποστολή τους είναι η δημιουργία όλων των ιστών και οργάνων του σώματος.

Τα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα είναι ήδη διαφοροποιημένα κύτταρα, τα οποία μπορούν να αναπτυχθούν σε περιορισμένους τύπους κυττάρων ή ιστών.

Ποια είναι η αποστολή τους και ποια η εφαρμογή της καθεμιάς κατηγορίας; Πώς αυτά τα βλαστοκύτταρα μπορούν να αποτελέσουν δώρο ζωής; Τι είδους ηθικά και νομικά διλήμματα εγείρει η χρήση τους;

Απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά δίνουν μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ δύο επιστήμονες που τιμήθηκαν πρόσφατα με το Βραβείο Αριστείας κλινικοεργαστηριακού έργου και καινοτόμων μεθόδων και τεχνικών από την Κοσμητεία του Α.Π.Θ.: η αναπληρώτρια καθηγήτρια Εμβρυολογίας – Γενετικής στο Α.Π.Θ. και υπεύθυνη του Εργαστηρίου Εξωσωματικής Γονιμοποίησης της Πανεπιστημιακής Α΄ Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Κατερίνα Χατζημελετίου, και ο αναπληρωτής καθηγητής της Πανεπιστημιακής Γ’ Ορθοπεδικής Κλινικής Α.Π.Θ. στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Νικηφόρος Γαλάνης.

Παντοδύναμα και ολοδύναμα βλαστικά κύτταρα

«Τα παντοδύναμα και τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα έχουν τη μεγαλύτερη πλαστικότητα και δυνατότητα διαφοροποίησης, Σε αντίθεση με τα παντοδύναμα βλαστοκύτταρα, τα οποία δημιουργούν όλους τους ιστούς του εμβρύου και τον πλακούντα (κύτταρα εμβρύου 3ης ημέρας μετά τη γονιμοποίηση), τα ολοδύναμα βλαστοκύτταρα είναι ήδη διαφοροποιημένα κύτταρα, τα οποία μπορούν να δημιουργήσουν όλους τους ιστούς και τα όργανα του σώματος εκτός του πλακούντα (κύτταρα εσωτερικής μάζας βλαστοκύστεων (εμβρύων 5-7ης ημέρας μετά τη γονιμοποίηση). Για την εξαγωγή ολοδύναμων εμβρυικών βλαστικών κυττάρων απαιτείται η απομόνωση της εσωτερικής μάζας των βλαστοκύστεων που έχουν δημιουργηθεί με τη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης, η καλλιέργεια των κυττάρων αυτών πάνω σε ανθρώπινα ή ζωικά τροφοδοτικά κυτταρικά υποστρώματα, με σκοπό τη δημιουργία αποικιών βλαστικών κυττάρων και εν συνεχεία τη διαφοροποίησή τους σε διάφορους ιστούς» εξηγεί η κ. Χατζημελετίου.

Καινοτομίες που σηματοδοτούν το τέλος των ηθικών διλημμάτων

Ωστόσο, η εμβρυϊκή προέλευση αυτών των βλαστοκυττάρων εγείρει πολλαπλά ηθικά και νομικά διλήμματα. Λόγω των ηθικών διλημμάτων που προκύπτουν από την καταστροφή ανθρώπινων εμβρύων

Ο κορονοϊός σταματά τις δοκιμές φαρμάκων για πολλές άλλες ασθένειες

Ο κορονοϊός σταματά τις δοκιμές φαρμάκων

για πολλές άλλες ασθένειες

Όταν ξεκίνησε το 2020, η Neena Nizar και η οικογένειά της ήταν έτοιμες να συγκεντρώσουν το καρπό μιας δεκαετίας σκληρής δουλειάς και θυσίας: μια κλινική δοκιμή πειραματικής θεραπείας για τη σπάνια γενετική διαταραχή των δύο υιών της που είχε προγραμματιστεί να ξεκινήσει πριν από το τέλος του έτους.

Στη συνέχεια ήρθε ο COVID-19. Οι εργασίες για την εκτίμηση της τοξικότητας της πειραματικής θεραπείας στα ζώα έχουν σταματήσει, επειδή τα εργαστήρια έχουν αναγκαστεί να κλείσουν. Το ίδιο για την εταιρεία που επρόκειτο να κατασκευάσει το φάρμακο για κλινικές δοκιμές.

Οι γιοι της Nizar έχουν μια εκφυλιστική διαταραχή που ονομάζεται Νόσος Jansen, η οποία παρεμποδίζει την ικανότητα του οργανισμού να ρυθμίζει το ασβέστιο και το φώσφορο, προκαλώντας βλάβη στους νεφρούς και οστικές παραμορφώσεις. Ο μεγαλύτερος γιος της, ο οποίος είναι 11 ετών, υποβαλόταν σε τουλάχιστον μία επέμβαση κάθε χρόνο για τα τελευταία πέντε χρόνια και η Nizar ξέρει ότι όσο περισσότερο μένει να περιμένει να λάβει την πειραματική θεραπεία, τόσο λιγότερο πιθανό είναι αυτή να δουλέψει.

Οι επιστήμονες σπεύδουν να ξεκινήσουν κλινικές δοκιμές πειραματικών εμβολίων κατά του κοροναϊού και θεραπείες για το COVID-19. Οι ερευνητές έπρεπε να αποσυρθούν από κλινικές δοκιμές θεραπειών για άλλες ασθένειες. «Θα δούμε ένα σχεδόν πλήρες κλείσιμο της κλινικής έρευνας», λέει ο Tim Dyer, διευθύνων σύμβουλος της Addex Therapeutics, μιας εταιρείας βιοτεχνολογίας που εδρεύει στη Γενεύη της Ελβετίας. Στις 18 Μαρτίου, η Addex ανακοίνωσε ότι θα καθυστερήσει την έναρξη κλινικής δοκιμής για την αντιμετώπιση ακούσιων κινήσεων σε άτομα με νόσο του Parkinson. Την επόμενη εβδομάδα, ο φαρμακευτικός κολοσσός Eli Lilly στην Ινδιανάπολη, Ιντιάνα, ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει την εγγραφή σε συνεχιζόμενες μελέτες και θα καθυστερήσει την έναρξη νέων δοκιμών. «Η κατάσταση του COVID-19 είναι δυναμική», δήλωσε εκπρόσωπο της ελβετικής φαρμακευτικής εταιρίας Roche στη Βασιλεία. «Βλέπουμε τώρα επιπτώσεις στην κλινική δοκιμή σε όλες τις περιοχές όπου διεξάγουμε κλινικές μελέτες».

Στο Πανεπιστήμιο Yale στο New Haven του Κονέκτικατ, ο ερευνητής καρκίνου του πνεύμονα Roy Herbst αναφέρει ότι οι κλινικές δοκιμές για καρκίνο έχουν μειωθεί «σχεδόν στο μηδέν» και επιτρέπονται μόνο

Τι είναι τα βλαστοκύτταρα

Τι είναι τα βλαστοκύτταρα

Το ανθρώπινο σώμα περιέχει εκατοντάδες διαφορετικά είδη κυττάρων που είναι απαραίτητα για την καθημερινή μας υγεία. Τα κύτταρα αυτά είναι υπεύθυνα για διάφορες βασικές λειτουργίες, όπως το να κάνουν την καρδιά μας να χτυπά, τον εγκέφαλό μας να σκέφτεται, τα νεφρά μας να καθαρίζουν το αίμα, την επιδερμίδα μας να ανανεώνεται και ούτω καθεξής. Η δουλειά των βλαστοκυττάρων είναι να φτιάχνουν όλους τους υπόλοιπους τύπους κυττάρων του οργανισμού. Είναι οι προμηθευτές νέων κυττάρων. Όταν τα βλαστοκύτταρα διαιρούνται, μπορούν να δημιουργήσουν περισσότερα βλαστοκύτταρα ή άλλους τύπους κυττάρων. Για παράδειγμα, τα βλαστοκύτταρα του δέρματος μπορούν να δημιουργήσουν είτε περισσότερα βλαστοκύτταρα δέρματος, είτε διαφοροποιημένα κύτταρα δέρματος που έχουν συγκεκριμένους ρόλους, όπως το να παράγουν μελανίνη.

Γιατί είναι τα βλαστοκύτταρα σημαντικά για την υγεία μας;

‘Οταν τραυματιζόμαστε ή αρρωσταίνουμε, τα κύτταρά μας επίσης τραυματίζονται ή πεθαίνουν. Τότε, τα βλαστοκύτταρα ενεργοποιούνται. Τα βλαστοκύτταρα έχουν το ρόλο να επισκευάζουν τραυματισμένους ιστούς και να αντικαθιστούν άλλα κύτταρα όταν αυτά πεθαίνουν. Έτσι, τα βλαστοκύτταρα μας διατηρούν υγιείς και παρεμποδίζουν την πρόωρη γήρανση. Τα βλαστοκύτταρα λοιπόν μοιάζουν με μια στρατιά μικροσκοπικών γιατρών που έχουμε συνεχώς στη διάθεσή μας.

Ποιά είναι τα διάφορα είδη βλαστοκυττάρων;

Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη βλαστοκυττάρων. Οι επιστήμονες πιστεύουν πως κάθε όργανο του σώματος έχει τα δικά του βλαστοκύτταρα. Για παράδειγμα, το αίμα παράγεται απο αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα. Ωστόσο, τα βλαστοκύτταρα είναι παρόντα και στα αρχικά στάδια της ανάπτυξης, και