Νανοτεχνολογία – πρόκληση και ευκαιρίες ή κίνδυνοι και απειλή

Νανοτεχνολογία – πρόκληση και ευκαιρίες ή κίνδυνοι και απειλή

Του Δρα Λουκά Αριστοδήμου*

Πρόεδρος της Παγκύπριας Ένωσης Καταναλωτών και Ποιότητας Ζωής

Τι είναι και ποια η πραγματική της δύναμη

Η Nανοτεχνολογία είναι μία δυναμική καινούρια τεχνολογία που έχει να κάνει με τον τεμαχισμό και επανασύνθεση των φυσικών στοιχείων σε ατομικό και μοριακό επίπεδο. Λέγεται ότι η Νανοτεχνολογία θα αποτελέσει την βάση για την επόμενη βιομηχανική επανάσταση και θα χρησιμοποιηθεί για να μετατρέψει και να συνθέσει ένα μεγάλο εύρος νέων υλικών, συσκευών, τεχνολογικών συστημάτων και ακόμη ζώντων οργανισμών.

Ο όρος Νανοτεχνολογία αναφέρεται σε συστήματα και διαδικασίες που λειτουργούν σε κλίμακα 100 νανόμετρων(nm) ή και λιγότερο, (ένα nm ίσο ένα εκατομμυριοστό του μέτρου). Για να αντιληφθούμε το μέγεθος των 100nm, να πούμε για παράδειγμα πως μία ανθρώπινη τρίχα ισούται με 80.000 nm σε διάμετρο.

Σ’ αυτή τη νανοκλίμακα, όπως λέγεται, οι βασικές ιδιότητες των υλικών αλλάζουν. Οι ιδιότητες των ατόμων και των μορίων δεν διέπονται από τους ίδιους φυσικούς νόμους όπως στα μεγαλύτερα σωματίδια ή αντικείμενα, αλλά από την κβαντική μηχανική. Γι αυτό οι φυσικές και χημικές ιδιότητες των νανοσωματιδίων μπορούν να είναι διαφορετικές από αυτές των μεγαλύτερων σωματιδίων με την ίδια σύσταση.

Οι τροποποιημένες ιδιότητες μπορούν να αφορούν στο χρώμα, στη διαλυτότητα, στην αντοχή των υλικών, στην ηλεκτρική αγωγιμότητα, στη μαγνητική συμπεριφορά, στην κινητικότητα (μέσα στο περιβάλλον και μέσα στο ανθρώπινο σώμα), στη χημική αντίδραση και στη βιολογική δραστηριότητα.

Οι τροποποιημένες ιδιότητες των νανοσωματιδίων έχουν δημιουργήσει νέες ευκαιρίες και δυνατότητες για καινούρια κερδοφόρα προϊόντα και εφαρμογές. Παρόλα αυτά δημιουργούν αντίστοιχα και καινούριους κινδύνους που δεν έχουν ακόμα ρυθμιστεί.

Προσδοκίες και αλήθειες

Ο ενθουσιασμός γύρω από την Νανοτεχνολογία δημιουργείται διότι οι άνθρωποι πιστεύουν ότι θα φέρει αλλαγές πιο σημαντικές και πιο δυναμικές από αυτές που συνόδευσαν τη βιομηχανική επανάσταση.

Οι υποστηρικτές όπως και οι επικριτές της συμφωνούν πως η Νανοτεχνολογία θα δώσει τη δυνατότητα

Νανοτεχνολογία και τρόφιμα

1. Τι είναι η νανοτεχνολογία; 

Η νανοτεχνολογία είναι ο τομέας της επιστήμης και της τεχνολογίας που περιλαμβάνει τον έλεγχο των υλικών σε ατομικό και μοριακό επίπεδο. Οι χημικές ενώσεις θεωρούνται ότι είναι σε διαστάσεις νανο- όταν είναι περίπου 100 nm ή μικρότερες σε μέγεθος. Ο όρος «νανο» προέρχεται από την Ελληνική λέξη «Νάνος».Το νανόμετρο (nm) αντιστοιχεί σε ένα δισεκατομμυριοστό του μέτρου. Η νανοτεχνολογία προσφέρει ένα μεγάλο εύρος δυνατοτήτων για την ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων και εφαρμογών τόσο στον τομέα των τροφίμων/ζωοτροφών όσο και στον τομέα της συσκευασίας τροφίμων.

2. Γιατί χρησιμοποιούνται νανοϋλικά;

Τα νανοϋλικά μπορεί να έχουν διαφορετικές φυσικές και χημικές ιδιότητες σε σχέση με τα ίδια υλικά σε κανονική κλίμακα και έχουν τη δυνατότητα να συμπεριφέρονται διαφορετικά με πολλούς χρήσιμους τρόπους. Οι μοναδικές ιδιότητες των υλικών αυτών ή των οργανωμένων τους μορφών σε νανοκλίμακα, χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη νέων υλικών, δομών και εξοπλισμού που χρησιμοποιούνται σε τομείς όπως η ιατρική, τα τρόφιμα και η βιομηχανία ηλεκτρονικών.

3. Τι είναι τα μηχανικά νανοϋλικά; (ENMs, engineered nanomaterials)

Αναφέρονται ως νανοϋλικά τα οποία παράγονται για να χρησιμοποιηθούν στον τομέα των τροφίμων και των ζωοτροφών. Τα τρόφιμα και οι ζωοτροφές είναι δυνατόν να περιέχουν συστατικά με εσωτερικές δομές που μεμονωμένα μπορούν να καταταγούν στην νανοκλίμακα (π.χ. λιποσώματα, μικκύλια ή κρύσταλλοι). Πρέπει να σημειωθεί ότι ο όρος νανοϋλικά είναι μια κατηγοριοποίηση ενός υλικού μόνο