Τα ηθικά όρια των αποφάσεων. Ο προβληματισμός γύρω από τη μεταχείριση του εμβρύου

Ο προβληματισμός γύρω από

τη μεταχείριση του εμβρύου

Ελευθερία Πουλαδάκη, Θεολόγος 

Η υπόσταση, το status του εμβρύου, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα στάδια της ανάπτυξής του, αποτελεί ουσιώδες ζήτημα της αναπαραγωγικής ηθικής και προκαλεί διθυραμβικές συζητήσεις μεταξύ των επιστημών της Βιολογίας, Φιλοσοφίας, Θεολογίας και του κλάδου της Βιοηθικής. Αποτελεί ένα σημαντικό ζήτημα γιατί σχετίζεται άμεσα όχι μόνο με τις αμβλώσεις, αλλά και με πολλές άλλες πειραματικές διεργασίες και ιατρικές μεθόδους, όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση, ο πειραματισμός επί των εμβρύων, η κλωνοποίηση, η εκτρωτική αντισύλληψη και τέλος, μέθοδοι και διεργασίες που συνεπάγονται με αριθμό μεγάλης κλίμακας την καταστροφή των εμβρύων.

Από φιλοσοφική σκοπιά, η συζήτηση για την ηθική υπόσταση των εμβρύων και την μεταχείρισή τους, θέτει το θέμα εννοιολογικά και ηθικοπρακτικά διευκρινίζοντας ορισμένες ηθικές έννοιες. Τι είναι η αυτονομία στην ηθική και ποια είναι η αρχή του προσώπου. Η αυτονομία είναι εκείνη που δεν επικαλείται κάποια εξωτερική αυθεντία έξω από τον άνθρωπο (όπως πχ κάποια θρησκευτική αρχή ), αλλά στηρίζεται σε αυτόν και επιχειρεί να τον βοηθήσει στον αυτοπροσδιορισμό του. Ο ηθικός νόμος εδώ αναζητείται στον ίδιο τον άνθρωπο, και ταυτίζεται με την ατομική επιθυμία. Έτσι η ηθική συνδέεται με την ελευθερία του ανθρώπου και αποβλέπει στη τελείωσή του ως ελεύθερου προσώπου.

Η προβολή της ελευθερίας με την έννοια της αυτονομίας κορυφώθηκε κατά τους νεώτερους χρόνους. Η νεώτερη φιλοσοφία είδε τον άνθρωπο ως ελεύθερο και υπεύθυνο άτομο, ενώ παράλληλα παραμέρισε την πίστη του στο Θεό, για να βάλει στη θέση του τον ανθρώπινο λόγο. Ο κυριότερος εκπρόσωπος της αυτονομίας ήταν ο φιλόσοφος Ι. Κant. Η ηθική του αποθεώνει τον άνθρωπο και την ανθρώπινη βούληση. Ο φιλόσοφος δεν αναφέρεται για έναν αυτόνομο εαυτό ή για αυτόνομα πρόσωπα/άτομα, αλλά μιλάει για την αυτονομία του λόγου, την αυτονομία της ηθικής, την αυτονομία των αρχών και του βούλεσθαι.

Η καντιανή θεώρηση δεν εστιάζει σε κάποιο είδος επιλογής δια της οποίας ο καθένας θα επέλεγε

Η Άμβλωση και η πραγματική αξία του παιδιού.[1]

Η Άμβλωση και η πραγματική αξία του παιδιού.

Νίκος Κόϊος Διευθυντής Σύνταξης της Πεμπτουσίας

Σε ένα δημοσίευμα έγκυρης ειδησεογραφικής ιστοσελίδας (http://cyprusnews.eu) αναφέρεται το αίτημα της κυπριακής αριστεράς και όχι μόνο, για αλλαγή της υφιστάμενης νομοθεσίας της Μεγαλονήσου στο θέμα των αμβλώσεων. Ως πρότυπο προς μίμηση προβάλλεται ο σχετικός νόμος της Ελλάδας, ο οποίος θεωρείται προοδευτικός και εναρμονισμένος με το γίγνεσθαι των δυτικών κοινωνιών. Το αίτημα στηρίζεται στο δικαίωμα αυτοδιάθεσης και αυτονομίας της γυναίκας στο σώμα της, καθώς και στα αναπαραγωγικά και σεξουαλικά δικαιώματά της. Ασκεί σκληρή κριτική σε συντηρητικά και ολοκληρωτικά καθεστώτα τα οποία θέλησαν να υποβάλλουν την γυναίκα σε συγκεκριμένο τρόπο ζωής, ο οποίος περιορίζει την ελεύθερη και ίση με τον άνδρα ανάπτυξη της προσωπικότητάς της.

Το κείμενο λαμβάνει υπόψη τις θρησκευτικές ανησυχίες σχετικά με την πρακτική της άμβλωσης, ακολουθεί ωστόσο την γνωστή γραμμή ότι η θρησκευτική αντίληψη και ηθική ανήκει στον χώρο της ατομικής συνείδησης. Όποιος θέλει να την ακολουθήσει, είναι ελεύθερος, αλλά αυτό δεν μπορεί να επιβληθεί δια νόμου καθολικά. Στην τελευταία παράγραφο του κειμένου διατυπώνεται με σαφήνεια ότι η άμβλωση δεν θεωρείται σαν ιδανική λύση σε κανένα πρόβλημα και προτείνονται δράσεις για άρση των αιτίων που οδηγούν σε αυτήν. Ως αίτια προβάλλονται κυρίως τα εξής: το έλλειμμα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στα σχολικά προγράμματα και οι οικονομικές και κοινωνικές δυσχέρειες που οδηγούν τους νέους στην διστακτικότητα να φέρουν ένα παιδί στον κόσμο.

Από τα ζητήματα της βιοηθικής η άμβλωση είναι ίσως το μοναδικό το οποίο προβλημάτισε τις ανθρώπινες κοινωνίες ήδη από τα αρχαία χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι εξ αρχής θεωρήθηκε ως ζήτημα το οποίο δεν είναι ηθικά ουδέτερο ή αδιάφορο. Κάθε ανακίνηση του ζητήματος των αμβλώσεων, όπως αυτή που περιγράφεται στο κυπριακό άρθρο, τονίζει ακριβώς την ηθική βαρύτητά του. Στον βιοηθικό διάλογο

Πώς αντιμετωπίζουν την έκτρωση διάφορα έθνη του κόσμου

Πώς αντιμετωπίζουν την έκτρωση διάφορα έθνη του κόσμου

Ένα από τα πιο καυτά κοινωνικά θέματα παγκοσμίως και πώς το διαχειρίζονται χαρακτηριστικές περιπτώσεις

Μέσα στις σαρωτικές αλλαγές που έχει ανακοινώσει η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ για το σύστημα υγείας περιλαμβάνεται και η πρόθεσή της να επιφέρει ραγδαίες αλλαγές στο πρόγραμμα εγκυμοσύνης και μητρότητας.

Όλες τις παροχές που συνδέονται δηλαδή με τις ανεπιθύμητες κυήσεις, μιας και οι Ρεπουμπλικανοί έχουν καταφερθεί συχνά κατά της έκτρωσης. Αλλά και ο νεοεκλεγείς πρόεδρος Τραμπ δήλωσε την πρόθεσή του να σταματήσει την επιχορήγηση του προγράμματος Οικογενειακού Προγραμματισμού «όσο συνεχίζει να κάνει εκτρώσεις».

Αν περάσει το όραμα του Τραμπ κατά της έκτρωσης, τότε ο μεγαλύτερος πάροχος εκτρώσεων των ΗΠΑ θα χάσει τουλάχιστον το 40% της χρηματοδότησής του, κάτι που έχει επισύρει τη μήνη των Δημοκρατικών.

Η πολιτική και κοινωνική διαμάχη αναφορικά με το δικαίωμα στην άμβλωση δεν περιορίζεται φυσικά στις ΗΠΑ, καθώς παντού στον κόσμο οι πολίτες χωρίζονται σε στρατόπεδα αναφορικά με το πότε ξεκινά η ανθρώπινη ζωή και τι περιθώρια ελευθερίας έχει ένα ζευγάρι ή μια μεμονωμένη γυναίκα να τερματίσουν την κύηση.

Το πώς αντιδρά ένας πολιτισμός απέναντι στην ανεπιθύμητη κύηση δεν είναι εξάλλου καινούριο θέμα και παρά το γεγονός ότι το 96% των χωρών (189 από τα 196 κράτη) συμφωνούν ότι μια γυναίκα πρέπει να μπορεί να κάνει άμβλωση αν κινδυνεύει η δική της ζωή, οι διαφοροποιήσεις στις νομοθεσίες των χωρών παραμένουν σημαντικές. Μόλις 58 χώρες επιτρέπουν τον τερματισμό της κύησης έπειτα από αίτημα της γυναίκας (για οποιαδήποτε αιτία), με τη ραγδαία αυτή πτώση του ποσοστού να είναι δηλωτική των κοινωνικών στάσεων…

Κίνα

 

Η Κίνα διαφέρει καθοριστικά από τις άλλες χώρες στο γεγονός ότι αντί να απαγορεύει στις γυναίκες να προβαίνουν σε έκτρωση, σε κάποιες περιπτώσεις το επιβάλλει κιόλας. Κι αυτό γιατί η χώρα εφάρμοζε για δεκαετίες την πολιτική του ενός παιδιού, επισήμως για να παλέψει τον υπερπληθυσμό στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Κι ενώ η Κίνα έστειλε στο χρονοντούλαπο την 35χρονη αυτή ρήτρα το 2015, το κράτος προέβαινε σε αναγκαστικές εκτρώσεις και στειρώσεις σε όσες γυναίκες δεν συμμορφώνονταν με τον νόμο για δεκαετίες. Όσες μάλιστα αναζητούσαν εθελοντικά την άμβλωση, αυτή παρεχόταν δωρεάν και υπήρχαν πολύ λίγοι, αν υπήρχαν, περιορισμοί…

Φινλανδία και Δανία

Όπως και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, Φινλανδία και Δανία προσφέρουν άμβλωση κατά παραγγελία και

Έμβρυα - δότες κατά παραγγελία στην Ινδία

Έμβρυα - δότες κατά παραγγελία στην Ινδία

Ένα ζευγάρι στην Ινδία προχώρησε σε ιατρικά υποβοηθούμενη αναπαραγωγή 18 εμβρύων με σκοπό να δημιουργήσουν έναν συμβατό δότη για τον πρωτότοκο γιο τους που έπασχε από θαλασσαιμία.

Το παιδί τους πρώτα έπρεπε να κάνει μετάγγιση αίματος κάθε μήνα, αλλά η κατάσταση του χειροτέρευσε και έτσι η πάθηση του απαιτούσε μεταμόσχευση μυελού των οστών. Καθώς υπήρχε πολύ μικρή πιθανότητα να βρεθεί συμβατός δότης η οικογένεια κατέφυγε στην προαναφερθείσα λύση.

Οι γονείς μετέβησαν σε μια κλινική και δημιούργησαν 18 έμβρυα με εξωσωματική γονιμοποίηση, τα οποία μετέπειτα εξετάστηκαν για την συμβατότητα τους πριν την τοποθέτηση στην μήτρα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υπήρχε συμβατότητα μόνο σε ένα από τα 18 έμβρυα και αυτό επιλέχτηκε για

Γυναίκα εγκεφαλικά νεκρή για τρεις μήνες, γέννησε ένα αγοράκι

Γυναίκα εγκεφαλικά νεκρή για τρεις μήνες, γέννησε αγοράκι

Η διεθνής αθλήτρια Catarina Sequeira δηλώθηκε ως εγκεφαλικά νεκρή το Δεκέμβριο, έπειτα από μια οξεία κρίση άσθματος, που έπαθε στο σπίτι της.

Παρά την κατάσταση της, η γυναίκα γέννησε ένα αγοράκι, που ονομάζεται Σαλβαδόρ. Αποτελεί, μία δεύτερη περίπτωση στην Πορτογαλία, μωρού που γεννιέται από μητέρα εγκεφαλικά νεκρή.

Ένας ταλαντούχος αθλητής στο κανό αναφέρει, πως η Sequeira υπέφερε από άσθμα από τότε που ήταν παιδί. Η γυναίκα υπέστη μια κρίση άσθματος όταν ήταν 19 εβδομάδων έγκυος και τέθηκε σε τεχνητό κώμα. Ωστόσο, η κατάστασή της επιδεινώθηκε και μέσα σε λίγες μέρες, στις 26 Δεκεμβρίου, δηλώθηκε ως εγκεφαλικά νεκρή. Για 56 ημέρες βρίσκονταν στο μηχάνημα υποστήριξης της αναπνοής, για να μπορέσει να επιβιώσει το έμβρυο μέσα στη μήτρα.

Οι γιατροί αναφέρουν ότι η πρόθεση ήταν να περιμένουν μέχρι να φτάσει η μητέρα στις 32 εβδομάδες κύησης, που θεωρείται πως τα μωρά έχουν υψηλή πιθανότητα επιβίωσης. Εντούτοις, η αναπνευστική κατάσταση της γυναίκας επιδεινώθηκε και η προγραμματίστηκε καισαρική τομή.

Ο επικεφαλής της επιτροπής δεοντολογίας του νοσοκομείου, Filipe Almeida εξήγησε ότι, η απόφαση να κρατηθεί ζωντανό το έμβρυο στη μήτρα πάρθηκε έπειτα από συζήτηση με την οικογένεια.

Ο ιστότοπος Observador δήλωσε: «Το να είσαι δωρητής δεν σημαίνει μόνο το να είσαι σε θέση να

Λογισμικό της τεχνητής νοημοσύνης αναγνωρίζει ποια είναι τα σωστά έμβρυα για εξωσωματική γονιμοποίηση

Λογισμικό της τεχνητής νοημοσύνης αναγνωρίζει ποια είναι τα σωστά έμβρυα…

Ερευνητές έχουν εκπαιδεύσει λογισμικό που αφορά την τεχνητή νοημοσύνη για να μπορεί να κρίνεί βαθμολογικά τα έμβρυα, με υψηλό βαθμό ακρίβειας.

Σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο NPJ Digital Medicine, μια διεπιστημονική ομάδα με επικεφαλής ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Cornel της Νέας Υόρκης, υπέδειξε ένα δίκτυο τεχνητής νοημοσύνης της Google, για την αξιολόγηση εμβρύων μόλις πέντε ημερών. Ο αλγόριθμος, που ονομάζεται STORK, αναπτύχθηκε βασιζόμενος σε ηχογραφήσεις ανάπτυξης περισσότερων από 10.000 έμβρυα. Η ταξινόμησή εμβρύων αποτελεί ένα τυπικό εργαλείο για την επιλογή κάποιων εξ αυτών στην εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF), - τα έμβρυα που χρησιμοποιούνται πρώτα έχοντας υψηλή βαθμολογία, είναι όσα παρουσιάζουν συμμετρία, υψηλό αριθμό κυττάρων και χαμηλό κατακερματισμό. Ωστόσο, αυτές οι μορφολογικές εκτιμήσεις είναι χρονοβόρες και υποκειμενικές, με πληθώρα εμβρυολόγων να καταλήγουν σε διαφορετικά συμπεράσματα. Τα συστήματα εμβρυακής βαθμολόγησης δεν διαθέτουν τυποποίηση σε ολόκληρο τον τομέα. Η Τεχνητή Νοημοσύνη(AI) ενδέχεται να είναι σε θέση να ξεπεράσει αυτούς τους περιορισμούς.

Ο Δρ. Olivier Elemento, συγγραφέας και διευθυντής της Weill Cornell’s Englander Institute of Precision Medicine, δήλωσε: «Ήταν μια ευκαιρία για να αυτοματοποιήσουμε μια διαδικασία που ήταν χρονοβόρα και επιρρεπής σε λάθη, κάτι που δεν είχε γίνει έμπρακτα σε ανθρώπινα έμβρυα στο παρελθόν».

Η κατάταξη των εμβρύων σε κακής, σωστής και υψηλής ποιότητας πραγματοποιήθηκε συγκριτικά με το STORK και πέντε εμβρυολόγους προερχόμενοι από τρεις διαφορετικές ηπείρους. Τα αποτελέσματα του

Άμβλωση σε πρώιμο στάδιο: Ηθική αξιολόγηση

Άμβλωση σε πρώιμο στάδιο: Ηθική αξιολόγηση

του Ευάγγελου Δ. Πρωτοπαπαδάκη

Η άμβλωση συνιστά ένα από τα πλέον φλέγοντα ζητήματα στο χώρο της Ιατρικής Ηθικής. Παρότι το πρόβλημα έχει κατά το μάλλον ή ήττον διευθετηθεί νομικά με την θεσμοθέτηση του δικαιώματος των γυναικών στην άμβλωση, εντούτοις ως προς το ηθικό του σκέλος παραμένει εν πολλοίς ασαφές και αμφιλεγόμενο. Το γεγονός αυτό είναι απολύτως εύλογο, εάν αναλογισθεί κανείς τις εγγενείς διαφορές που διακρίνουν τον νόμο από την ηθική. Σε ότι αφορά στη νομική αντιμετώπιση του θέματος, η άμβλωση δεν συνιστά τίποτε περισσότερο από την σκόπιμη διακοπή της κύησης και την συνεπαγόμενη θανάτωση του εμβρύου. Αν εξετασθεί ηθικά, παρόλα αυτά, η άμβλωση απέχει πολύ από το να θεωρηθεί ενιαία πρακτική. Διότι είναι απολύτως σαφές πως η καταφυγή στην άμβλωση μιας τρομαγμένης από την εγκυμοσύνη της εφήβου θα αξιολογηθεί διαφορετικά από την απόφαση μιας ώριμης γυναίκας η οποία επιλέγει την άμβλωση φοβούμενη τις αισθητικές επιπτώσεις της εγκυμοσύνης στη σιλουέτα της. Θα ήταν, επίσης, εξαιρετικά απλουστευτικό και κοντόφθαλμο να θεωρήσουμε ταυτόσημη την άμβλωση που επιλέγεται, όταν η σύλληψη επέρχεται ως αποτέλεσμα βιασμού, ή ενώπιον της απειλής που η εγκυμοσύνη τυχόν συνεπάγεται για την ζωή της εγκύου, με την περίπτωση κατά την οποία η διακοπή της κύησης συνιστά επιλογή επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Η Ιατρική Ηθική δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίσει την άμβλωση ως αδιαφοροποίητη πρακτική.

Ακόμη περισσότερο, η άμβλωση ως ηθικό πρόβλημα αφορά ένα πολύ μεγάλο αριθμό ανθρώπων. Κατ’ αρχήν, βέβαια, την ίδια την έγκυο γυναίκα, η οποία πολλές φορές βασανίζεται από το ερώτημα σχετικά

Bλαστοκύτταρα – Χρήσεις και Βιοηθικοί Προβληματισμοί

Embryonic stem cell

του Πέτροου Παναγιωτόπουλου, 

Επ. Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ

Ορισμός. Λέγοντας Βλαστοκύτταρα (βλαστικά κύτταρα, stem cells) εννοούμε τα αρχέγονα αδιαφοροποίητα κύτταρα που έχουν την ικανότητα να αυτοανανεώνονται και να διαμορφώνονται σε διάφορους ειδικούς τύπους κυττάρων, όπως σε κύτταρα του αίματος, των μυών, και σε νευρικά κύτταρα. Γι’ αυτό και είναι τα θεμελιώδη κύτταρα για κάθε όργανο, ιστό και κύτταρο μέσα στο σώμα. Μολονότι δεν επιτελούν (ακόμη) κάποια συγκεκριμένη λειτουργία, υπό κατάλληλες συνθήκες μπορούν να εξελιχθούν σε ειδικευμένους ιστούς και όργανα. Επιπλέον, είναι αυτοσυντηρούμενα, και μπορούν να αντιγράφουν πιστά τους εαυτούς τους για μεγάλες χρονικές περιόδους.

Κατηγορίες. Γύρω στις 3 ημέρες μετά τη γονιμοποίηση του ωαρίου, το αρχικό (ζυγωτό) κύτταρο έχει διαιρεθεί σε 8 κύτταρα που ονομάζονται βλαστομερή. Αυτά αυτοπολλαπλασιάζονται και δημιουργούν όλους τους τύπους των κυττάρων που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη του οργανισμού. Καθώς αυτά μπορούν να διαφοροποιηθούν σε όλους τους τύπους κυττάρων που έχει ένα ενήλικο άτομο, χαρακτηρίζονται ως ολοδύναμα.

Εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα. Γύρω στις 5-6 μέρες μετά τη σύλληψη ενός ανθρώπου, σχηματίζεται μια σφαίρα με 100-150 κύτταρα, που αποκαλείται βλαστοκύστη και περιλαμβάνει δυο τύπους κυττάρων, την τροφοβλάστη και την εσωτερική κυτταρική μάζα. Από τα κύτταρα της τροφοβλάστης θα προέλθει ένα