Το καλό και το κακό κατά την Χριστιανική αντίληψη

Το καλό και το κακό κατά την Χριστιανική αντίληψη

Ιγνατίου Ε.Γ.

Στο παρόν άρθρο θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε την Πατερική Θέση περί του κακού και του Αγαθού. Το θέμα είναι μεγάλο και δεν μπορεί να αναλυθεί σε ένα άρθρο. Σκοπός μας εδώ είναι να δώσουμε μια σφαιρική αντίληψη και επιλεκτική ανάλυση του κακού σε σχέση με το αγαθό αλλά και να τονίσουμε την απόλυτη ελευθερία του ανθρώπου να επιλέξει όποιο από τα δύο θέλει να πράξει...

Το Αγαθό δεν είναι κάτι απρόσωπο όπως είναι το κακό αλλά είναι ο ίδιος ο Θεός και κατά συνέπεια η αρετή του ανθρώπου και η πράξη του αγαθού προκύπτει από τον Θεό. Υπάρχει πάντοτε το αγαθό σε σχέση με το Θεό επειδή αυτός είναι το πλήρωμα των αγαθών ενώ ο άνθρωπος που είναι κατ’ εικόνα Θεού είναι μέτοχος του πληρώματος αυτού[1]. Ο Θεός ως μόνος αγαθός[2] ή ως «το πρώτον και κυρίως αγαθόν» που έχει ως φύση την αγαθότητα[3] δεν βρίσκεται μόνο έξω από τον κόσμο αλλά και μέσα σε αυτόν. Προσφέρεται εξίσου το αγαθό σε όλους τους ανθρώπους γιατί όλοι είναι δημιουργήματα «κατ’ εικόνα» και «καθ’oμοίωσιν[4]» Θεού και η οικείωση του γίνεται αιτία για την ολοκλήρωση τους όπως επίσης και για τη σύνδεση μεταξύ τους...
Ο άνθρωπος ως δημιούργημα του Θεού φέρει τη σφραγίδα της θείας αγαθότητας και έχοντας αρχή υπόκειται σε τροπή γιατί η ίδια η αρχή είναι η πρώτη τροπή[5α]. Αυτός «η των όλων αιτία (ο Θεός)» είναι και παραμένει κατά φύσιν ο μόνος άτρεπτος και αναλλοίωτος[5β] γιατί είναι αδημιούργητος ενώ ο άνθρωπος που είναι κτιστός και «φύσει τρεπτός[5γ]» μπορεί να μεταβάλλεται.
Ο Θεός ως ο μόνος αγαθός και πηγή κάθε αγαθού βρίσκεται πάνω από τη διάκριση αγαθού και κακού. Η φύση του Θεού είναι αγαθή[5δ]. Δεν υπάρχει τίποτε «εναντίον» στη φύση του Θεού όπως δεν υπάρχει τίποτε εναντίον στην αγαθότητά του.
Έτσι το αγαθό δεν είναι ιδέα αλλά πραγματικότητα.
Η απόδοση του όρου αγαθός στο Θεό έχει αποφατική έννοια και έτσι τοποθετείται πάνω από κάθε ανθρώπινη έννοια ή αγαθότητα του Θεού.

Το κακό κατά τον Ωριγένη[6] και κατά τους Πατέρες γενικότερα δεν είναι παράγωγο του αγαθού Θεού αλλά και δεν προέρχεται από κάποιον άλλο Θεό πονηρό επειδή η διαρχία δεν υφίσταται. Δεν έχουμε δύο Θεούς έναν αγαθό και έναν πονηρό αλλά έναν Θεό αγαθό. Αλλά και ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός γράφει «Την δε κακίαν, ουκ ουσίαν αλλά συμβεβηκός φησιν, έννοιάν τινα και λόγον και πράξιν παρά τον νόμον του Θεού εν τω εννοείσθαι και λέγεσθαι και πράττεσθαι την ύπαρξιν έχουσαν και άμα τω παύσασθαι αφανιζομένην[7]».

Η επιθυμία του αγαθού είναι έμφυτη στον άνθρωπο[8]. Αυτό αποδεικνύεται από την αποστροφή που

Κοινωνική Δικαιοσύνη και Ορθόδοξη Θεολογία. Μια προκήρυξη

Κοινωνική Δικαιοσύνη και Ορθόδοξη Θεολογία

Θανάσης Παπαθανασίου

«Ακούστε με τώρα κι εσείς οι πλούσιοι. Κλάψτε με γοερές κραυγές για τα βάσανά σας, που όπου να ’ναι έρχονται. Ο πλούτος σας σάπισε, και τα ρούχα σας τα ’φαγε ο σκόρος^. το χρυσάφι σας και το ασήμι κατασκούριασαν, και η σκουριά τους θα είναι μαρτυρική κατάθεση εναντίον σας και θα καταφάει τις σάρκες σας σαν τη φωτιά. Κι ενώ πλησιάζει η κρίση εσείς μαζεύετε θησαυρούς. Να, ο μισθός των εργατών που θέρισαν τα χωράφια σας κι εσείς τους τον στερήσατε κραυγάζει^. Και οι κραυγές των θεριστών έφτασαν ως τα αυτιά του παντοδύναμου Κυρίου. Ζήσατε πάνω στη γη με απολαύσεις και σπατάλες. Παχύνατε σαν τα ζώα, που τα πάνε για σφάξιμο. Καταδικάσατε και φονεύσατε τον αθώο^. δεν σας πρόβαλε αντίσταση».

Θα μπορούσε, ίσως, να είναι απόσπασμα από προκήρυξη των μεγάλων κοινωνικών εξεγέρσεων του 20^ου αι. Είναι, ωστόσο, κείμενο που γράφτηκε πριν από είκοσι, χοντρικά, αιώνες^. απόσπασμα από την Καινή Διαθήκη, και, συγκεκριμένα, από την επιστολή του αποστόλου Ιακώβου (5:1~6). Κατά πόσο, βέβαια, αποδέχονται τη φιλοσοφία του όσοι δηλώνουν θρησκευόμενοι και, αντίστοιχα, κατά πόσο γνωρίζουν την ύπαρξη τέτοιας σκέψης στους κόλπους του Χριστιανισμού όσοι δηλώνουν μη Χριστιανοί, είναι ερωτήματα, στα οποία η απάντηση μάλλον δεν μπορεί να είναι αισιόδοξη. Η υποβάθμιση (πολύ περισσότερο: η στρέβλωση) του Χριστιανισμού σε ένα ανώδυνο σύστημα ηθικιστικού, ατομοκεντρικού και εφησυχαστικού καθωσπρεπισμού αποτελεί μέσα στην ιστορία έναν αδιάκοπο πειρασμό.

α΄ Η αποστέρηση του εργατικού μισθού ως φόνος 

Η παραστατικότατη μεταφορά του απ. Ιακώβου του αποστερημένου εργατικού μισθού να κραυγάζει προς τον ουρανό δεν είναι καθόλου τυχαία. Έχει χρησιμοποιηθεί όποτε χρειάστηκε να επισημανθούν τα πλέον βαριά αμαρτήματα: βοά προς τον Θεό το αίμα του δολοφονημένου Άβελ, τα αμαρτήματα των Σοδόμων, η τυραννία των Εβραίων στην Αίγυπτο και ο αποστερημένος μισθός, και μάλιστα είτε αφορά Εβραίο, είτε ξένο εργάτη. «Μην εκμεταλλεύεσαι ποτέ», λέει ο Γιαχβέ στον Ισραηλίτη, «το μισθωτό, το δυστυχισμένο και το φτωχό συμπατριώτη σου ή τον ξένο που ζει σε μια από τις πόλεις της χώρας σου. Να του δίνεις κάθε μέρα το μεροκάματό του, πριν από τη δύση του ήλιου^. γιατί είναι φτωχός και το έχει ανάγκη. Αλλιώς αυτός θα φωνάξει εναντίον σου στον Κύριο, κι αυτό θα σου καταλογιστεί για αμαρτία» (Δευτ. 24:14~15). «Όποιος από το διπλανό του τη διατροφή του αφαιρεί, είναι το ίδιο σαν να τον σκοτώνει^. κι όποιος δε δίνει στον εργάτη το μισθό του, είναι φονιάς» (Σοφ. Σειρ. 34:22).

Αυτή η αντιστοίχιση εκμετάλλευσης και φόνου πέρασε και στη χριστιανική Εκκλησία. Είναι χαρακτηριστικό ότι ως «φονεύσας τον αδελφόν αυτού» καθαιρείται ο ανάλγητος κληρικός που δεν συνδράμει τον φτωχό συνάδελφό του. Κατά τον αγ. Νικόδημο τον Αγιορείτη σ’ αυτόν που αποστερεί το μισθό του εργαζόμενου, πρέπει να επιβάλλονται τα επιτίμια που επιβάλλονται στον φονιά.

β΄ Η νομιμότητα της ταξικής κοινωνίας 

Δεν έχουν λείψει μέσα στην ιστορία απόψεις θεολογούντων ότι τάχα η ταξική κοινωνία είναι θέλημα Θεού, ότι οι πλούσιοι έχουν οριστεί από τον Θεό για να διαχειρίζονται τα υλικά αγαθά και ότι η ιδιότητα του φτωχού δίνεται επίσης από τον Θεό για να έχουν ορισμένοι άνθρωποι την πολύτιμη ευκαιρία να ασκούνται στην υπομονή.

Σε ορισμένα βιβλία της Π.Δ. ο πλούτος είναι ταυτόσημος με την αδικία^. σε άλλα, εν τούτοις, εμφανίζεται ως θεία επιβράβευση της ανθρώπινης ευσέβειας. Στην Κ.Δ., όμως, αυτή η δεύτερη αντίληψη απουσιάζει^.

Αμαρτία και μετάνοια

Αμαρτία και μετάνοια

Γ. Μαντζαρίδης, Ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Όταν κανείς φροντίζει για τις εντολές αυτές, πιστεύει πως έχει όλα τα προσόντα, για να θεωρεί τον εαυτό του ως καλό Χριστιανό.
Όταν μάλιστα τηρεί πιστά την έβδομη εντολή και προφυλάσσεται από τα καλούμενα σαρκικά αμαρτήματα, νομίζει πως έχει ανεβεί στην κορυφή της πνευματικής τελειότητας. Αν ο άνθρωπος αυτός αδιαφορεί για τη χριστιανική αγάπη, που αποτελεί την ουσία του χριστιανικού κηρύγματος, αν δεν γνωρίσει τι θα πει πραότητα ή ταπεινοφροσύνη, το θεωρεί δευτερεύον ή και αδιάφορο. Ο Δεκάλογος της Παλαιάς Διαθήκης, σε συνδυασμό με τον έμφυτο ηθικό νόμο, που υπάρχει στις καρδιές των ανθρώπων, θεωρούνται ως το άλφα και το ωμέγα της χριστιανικής ζωής. Τα πράγματα όμως δεν πρέπει να κρίνονται επιφανειακά. Γι’ αυτό και μια βαθύτερη εξέταση της βιβλικής και της πατερικής διδασκαλίας για την προσέγγιση της ουσίας της αμαρτίας είναι απαραίτητη.

Η ουσία της αμαρτίας κατά την Παλαιά Διαθήκη βρίσκεται στη διάθεση του ανθρώπου να αγνοήσει το Θεό και να τοποθετήσει στη θέση του τον εαυτό του. Την πλαστικότερη περιγραφή της αμαρτίας την προσφέρει το βιβλίο της Γενέσεως με την αφήγηση της πτώσεως των πρωτοπλάστων. Στην Καινή Διαθήκη και την πατερική παράδοση η ουσία της αμαρτίας δεν είναι διαφορετική, αλλά παίρνει μια σαφέστερη μορφή. Αμαρτία εδώ είναι η άρνηση του ανθρώπου να δεχθεί το Ευαγγέλιο του Χριστού και να ζήσει ως μέλος της Εκκλησίας του. Η αμαρτία δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες πράξεις, σκέψεις, ενέργειες ή επιθυμίες του ανθρώπου, αλλά είναι μια γενικότερη κατάσταση που εκδηλώνεται με όλα αυτά, χωρίς όμως να εξαντλείται σ’ αυτά.

Για να καταλάβουμε καλύτερα την ουσία της αμαρτίας, χρειάζεται να δούμε τι είναι η απελευθέρωση από αυτήν, δηλαδή η σωτηρία που προσφέρει ο Χριστός στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος που ζει στην αμαρτία είναι δούλος της φθοράς και του θανάτου. Οι πράξεις του, οι σκέψεις του, οι ενέργειες και οι επιθυμίες του προσδιορίζονται από την ιδιοτέλεια. Δεν είναι σε θέση ν’ ανοίξει την καρδιά του, να χωρέσει τους άλλους, να τους αγαπήσει, να τους δει ως εικόνες του Θεού, που είναι ο Δημιουργός και η πηγή της ζωής όλων των ανθρώπων. Η φθορά και ο θάνατος είναι αμαρτωλές καταστάσεις, στις οποίες υποδουλώνεται ο άνθρωπος, όταν χάσει την κοινωνία του με την πηγή της ζωής, το Θεό.

Όπως χαρακτηριστικά παρατηρεί ο Μ. Βασίλειος, όσο ο άνθρωπος «αφίστατο της ζωής, τοσούτον προσήγγιζε τω θανάτω. Ζωή γαρ ο Θεός. στέρησις δε της ζωής θάνατος». Ο θάνατος είναι το τίμημα της

Πιθανή γονιδιακή θεραπεία στη μάχη για την απεξάρτηση από την κοκαΐνη

Γονιδιακή θεραπεία στη μάχη για την απεξάρτηση από την κοκαΐνη

Έχετε ποτέ παραστρατήσει όταν προσπαθείτε να αποφύγετε τη ζάχαρη, να σταματήσετε το κάπνισμα ή να σπάσετε μια άλλη συνήθεια ή εθισμό;

Συνήθως ένα κομμάτι κέικ ή ένα τσιγάρο δεν θα καταστρέψει ολόκληρο το σχέδιό σας, αλλά για τους ανθρώπους που αγωνίζονται με τον εθισμό στην κοκαΐνη, ένα παραστράτημα μπορεί να αναιρέσει μήνες σκληρής δουλειάς.

Η κατανάλωση κοκαΐνης αυξάνεται, ενώ 2,2 εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ αναφέρουν πρόσφατη χρήση κοκαΐνης το 2017. Το 2014, η Εθνική Έρευνα για τη Χρήση και την Υγεία των Ναρκωτικών εκτιμά ότι σχεδόν 1 εκατομμύριο Αμερικανοί είναι εθισμένοι στην κοκαΐνη. Η επίδραση της κοκαΐνης στον εγκέφαλο και στο σώμα είναι τόσο ισχυρή που, ακόμα και μετά από υπερσύγχρονες θεραπείες, πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να σταματήσουν την υποτροπή της κοκαΐνης εντός ενός έτους.

Τι θα συμβεί αν η κοκαΐνη μπορεί να γίνει λιγότερο ευφορική, έτσι ώστε μια μόνο χρήση από έναν απεξαρτώμενο να μην έχει ως αποτέλεσμα πλήρη υποτροπή; Οι επιστήμονες της Mayo Clinic δημοσίευσαν πρόσφατα την πρόοδο προς την υλοποίηση αυτής της ιδέας - μια γονιδιακή θεραπεία που θα θεραπεύει τον εθισμό στην κοκαΐνη, καθιστώντας την κοκαΐνη λιγότερο ευχάριστη. 

Ξεκινώντας από περισσότερα από 20 χρόνια, οι επιστήμονες εργάστηκαν για να σχεδιάσουν μια νέα έκδοση μιας ανθρώπινης πρωτεΐνης που θα μπορούσε να διασπάσει την κοκαΐνη τόσο γρήγορα ώστε να μην προάγει υπερβολικό εθιστικό δυναμικό. Όλοι έχουμε την κανονική ανθρώπινη πρωτεΐνη BChE που βοηθά στη ρύθμιση των νευροδιαβιβαστών και η οποία μπορεί αργά να καταστρέψει την κοκαΐνη. Οι στοχευμένες μεταλλάξεις στο BChE μπορούν να την μετατρέψουν σε μια Super-CocH - μια πρωτεΐνη που μπορεί να διασπάσει γρήγορα την κοκαΐνη. Όταν αυτή εγχυθεί στην κυκλοφορία του αίματος, καταστρέφει την κοκαΐνη πολύ γρήγορα - πριν ο χρήστης μπορεί να βιώσει τα ευχάριστα αποτελέσματα - έτσι μια δόση κοκαΐνης είναι λιγότερο ευχάριστη.

Προηγούμενες έρευνες έδειξαν ότι οι ενέσεις της πρωτεΐνης Super-CocH μειώνουν δραστικά την εθιστική συμπεριφορά σε αρουραίους εθισμένους στην κοκαΐνη. Αλλά το πρόβλημα είναι ότι οι καθημερινές

Η δικαιοσύνη της Εκκλησίας και το κοινωνικό πρόβλημα

Η δικαιοσύνη της Εκκλησίας και το κοινωνικό πρόβλημα

του Μιχαήλ Χούλη, Θεολόγου

Η αδικία δεν έλειψε δυστυχώς ποτέ από καμία ανθρώπινη κοινωνία σ’ όλες τις ιστορικές εποχές. Αιτίες της αδικίας είναι η απληστία, ο ατομοκεντρισμός και η έλλειψη αλληλεγγύης. Συνέπειες αυτών είναι η φτώχεια, η ανέχεια και οι οικονομικές διακρίσεις ανάμεσα στους ανθρώπους. Το φαινόμενο βιώνεται έντονα και από τον λεγόμενο ‘τέταρτο κόσμο’, δηλαδή από εκείνες τις ομάδες πληθυσμού που υφίστανται μεγάλη φτώχια, ανεργία, έλλειψη στέγης και διάγουν στο περιθώριο, μέσα στις ήδη αναπτυγμένες χώρες της Αμερικής και Ευρώπης. Έντονο υπήρξε το πρόβλημα από τα χρόνια ήδη της Παλαιάς αλλά και της Καινής Διαθήκης. Προφήτες όπως ο Μιχαίας, ο Ησαΐας, ο Αμώς, ο Αβακούμ και ο Ωσηέ μίλησαν για την δικαιοσύνη, ειρήνη και αγάπη του Θεού, στηλίτευσαν τους φταίχτες κατ’ εντολήν του Θεού και υπερασπίστηκαν τους κατατρεγμένους. Ο Θεός μέσω του Ησαΐα ελέγχει π.χ. τους άδικους κριτές όταν λέγει: «Αλίμονο σ’ αυτούς που δικαιώνουν τον ένοχο εξαιτίας της δωροδοκίας και αφαιρούν το δίκιο από τον δίκαιο» (5,23). Ο Μιχαίας βροντοφωνάζει: «Εκμεταλλεύονται τον άνθρωπο και τα υπάρχοντά του… Τρώνε τις σάρκες του λαού μου, του βγάζουν το δέρμα, του σπάζουν τα κόκκαλα» (2,2/ 3,3).

Στην πρωτοχριστιανική κοινότητα, οι χριστιανοί είχαν τα υπάρχοντά τους κοινά και κανείς μεταξύ τους δεν υπέφερε από στέρηση των απαραίτητων αναγκών. Στα Ιεροσόλυμα εφάρμοσαν κοινοχρησία

Τι είναι οι Άγγελοι; - Τα πνευματικά όντα - βίντεο

Τι είναι οι Άγγελοι;

Στο animation της ανάρτησης παρουσιάζεται με ευσύνοπτο τρόπο η  χριστιανική διδασκαλία για την ύπαρξη των αγγέλων, καθώς και τον σπουδαίο ρόλο που αυτοί διαδραματίζουν στο πλαίσιο του σχεδίου του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου.

Τι είναι οι Άγγελοι;

Κατά τη χριστιανική διδασκαλία, οι άγγελοι ανήκουν στον πνευματικό κόσμο, είναι δημιουργήματα του Θεού και ήρθαν στην ύπαρξη πριν από τον υλικό κόσμο. Ως πνεύματα είναι ασώματοι και αεικίνητοι, αλλά όχι πανταχού παρόντες. Σε δύναμη και γνώση είναι ανώτεροι από τον άνθρωπο και κατώτεροι από τον Θεό, που τους χάρισε τα υπερφυσικά προσόντα τους και την αθανασία τους. Διαιρούνται σε εννιά τάξεις ή τάγματα, τα εξής: Σεραφίμ, Χερουβίμ, Θρόνοι, Κυριότητες, Δυνάμεις, Εξουσίες, Αρχές, Αρχάγγελοι, Άγγελοι. Οι τάξεις αυτές αναφέρονται στις ακολουθίες της Εκκλησίας και ιδιαίτερα σε κείνη της γιορτής τους (8 Νοεμβρίου). Ο αριθμός τους είναι «μυριάδες μυριάδων και χιλιάδες χιλιάδων», δηλαδή αναρίθμητος.

Τρεις από αυτούς είναι γνωστοί από την Αγία Γραφή με τα ονόματά τους: ο Μιχαήλ, ο Γαβριήλ και ο Ραφαήλ. Από την Αγία Γραφή μαθαίνουμε και για το έργο των αγγέλων. Υμνούν ακατάπαυστα το Θεό, είναι αγγελιοφόροι του, εκτελούν ολοπρόθυμα το θέλημα και τις εντολές του, φροντίζουν τους ανθρώπους.

Γι’ αυτό ονομάζονται άγγελοι και λειτουργοί του Θεού. Για τη δοξολογία του Θεού από τους αγγέλους, μας μιλούν παραστατικά ο Προφήτης Ησαΐας και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. Και οι δυο τους παρουσιάζουν τον θρόνο του Θεού κυκλωμένο από τους υμνητές αγγέλους (Ησ. 6, 1-4· Αποκ. 4, 8-7, 11). Στη Θεία

Λειτουργία, λίγο πριν από τον καθαγιασμό (μεταβολή) των Τιμίων Δώρων σε Σώμα και Αίμα Χριστού, ψάλλουμε τον ύμνο των αγγέλων «Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος, Κύριος Σαβαώθ (= των δυνάμεων), πλήρης ὁ οὐρανός καί ἡ γῆ τῆς δόξης σου...».

Ως διάκονοι του Θεού οι άγγελοι είναι παρόντες στη ζωή του Κυρίου και των αποστόλων. Όπως διαβεβαίωσε ο Χριστός, συμμετέχουν στη χαρά του ουρανού, όταν μετανοεί ο αμαρτωλός άνθρωπος και μεσιτεύουν για μας. Ωραία περιγράφει ο Δαβίδ πώς συμπαραστέκονται οι άγγελοι σ’ αυτόν που ελπίζει στον Κύριο. Η μάστιγα των κακών δεν τον αγγίζει, λέει, «γιατί ο Θεός διατάζει τους αγγέλους του για χάρη σου να σε φυλάνε όπου κι αν πας. Θα σε σηκώσουν στα χέρια τους, για να μη σκοντάψει το πόδι σου σε πέτρα» (Ψαλμ. 90, 1-12). Δίκαια λοιπόν η Εκκλησία μας έχει ιδιαίτερη ευχή στο φύλακα άγγελό μας και παρακαλεί τον Κύριο να μας δίνει «ἄγγελον εἰρήνης, πιστόν ὁδηγόν, φύλακα τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων ἡμῶν». 

 Οι άγγελοι στη Θεία Λειτουργία

Οι άγγελοι στη Θεία Λειτουργία

Στη Θεία Λειτουργία δεν είμαστε μόνοι. Είναι μαζί μας ο Κύριος, η Υπεραγία Θεοτόκος, οι άγιοι. Είναι και οι άγγελοι και ψάλλουμε μαζί τους τον Τρισάγιο ύμνο. Ως άλλα Χερουβίμ υποδεχόμαστε τον βασιλέα του σύμπαντος, τον οποίο αόρατα δορυφορούν (περιβάλλουν) οι αγγελικές δυνάμεις. Στη Θεία Λειτουργία, δηλαδή, οι πιστοί συμψάλλουμε και συνυπηρετούμε τον Θεό μαζί με τους αγγέλους, όπως πολύ ωραία αναφέρεται στον Χερουβικό ύμνο: Έτσι, η Λειτουργία που τελείται στη γη ενώνεται με την ακατάπαυστη Λειτουργία που τελείται στους ουρανούς. Ένα μάλιστα τμήμα της Θείας Λειτουργίας, εκείνο μετά την απαγγελία του Συμβόλου της Πίστεως, ονομάζεται Αναφορά, γιατί η θυσία αναφέρεται στον Θεό, στο υπερουράνιο θυσιαστήριο, και σ’ αυτά που την ίδια ώρα γίνονται στον ουρανό.

Αυτός είναι ο λόγος που στη βυζαντινή τέχνη εικονίζεται στη γύρω ζώνη κάτω από τον Παντοκράτορα του τρούλου η ουράνια Θεία Λειτουργία (βλ. εικόνα στη σελ. 29). Την τελεί ο ίδιος ο Χριστός με αρχιερατική αμφίεση. Δεξιά και αριστερά του βλέπουμε τους αγγέλους στην πομπή της Μεγάλης Εισόδου* να κρατούν τα Τίμια Δώρα και ιερά σκεύη.

Η πίστη για την παρουσία των αγγέλων στη Θεία Λειτουργία επιβεβαιώνεται και από την παράδοση της Εκκλησίας. Έτσι π.χ. διαβάζουμε στον βίο του Αγίου Σπυρίδωνα ότι ο ιεράρχης αυτός είχε

Η πικρή πλευρά της σοκολάτας

Η πικρή πλευρά της σοκολάτας

Στις φυτείες κακάου της δυτικής Αφρικής εργάζονται πολλά παιδιά για να απολαμβάνουμε εμείς τη σοκολάτα. Αυτό πλήττει βέβαια το προφίλ των σοκολατοπαραγωγών. Εταιρείες, όπως η Nestlé, μάχονται κατά της παιδικής εργασίας.

Η Μοαχέ είναι εννέα χρόνων και ψεκάζει με ζιζανιοκτόνα τις καλλιέργειες κακάου του πατέρα της. Πρωί και βράδυ το μικρό κορίτσι κουβαλά νερό σε μεγάλα δοχεία από το πηγάδι του χωριού έως το σπίτι. Μέχρι πριν λίγο, η Μοαχέ ήταν ένα από τα δύο εκατομμύρια παιδιά που εργάζονταν στις φυτείες κακάο στην Ακτή του Ελεφαντοστού και στη Γκάνα, για να μπορούν οι Γερμανοί να απολαμβάνουν την σοκολάτα τους. «Δεν ήξερα ότι είναι κακό να δουλεύω. Για μένα ήταν φυσιολογικό», λέει η Μοαχέ με απολογητικό ύφος. ‘Όταν ξεκινά η παιδική εργασία, σταματά η παιδική ηλικία. Η άγνοια, η παράδοση, καθώς και η φτώχεια συμβάλλουν στην ανάπτυξη της παιδικής εργασίας στα χωριά της Δυτικής Αφρικής. Από εκεί έρχονται τα δύο τρίτα του κακάο της παγκόσμιας βιομηχανίας του κακάο που αγοράζουν εταιρείες όπως η Mars, η Hershey, η Nestlé, η Lindt, η Sprüngli, η Ferrero και άλλες.

Κατανάλωση σοκολάτας και παιδική εργασία

Στην Ελβετία και στην Γερμανία καταγράφεται η μεγαλύτερη κατανάλωση σοκολάτας. Κάθε χρόνο καταναλώνονται περίπου δέκα κιλά ανά κεφαλή. Φέτος, μόνο στη Γερμανία, καταναλώθηκαν περίπου

Πολλά δε θέλει ο άνθρωπος - Οδυσσέας Ελύτης

Στίχοι: Οδυσσέας Ελύτης

Πολλά δε θέλει ο άνθρωπος

Μουσική: Δημήτρης Λάγιος

Πολλά δε θέλει ο άνθρωπος

να `ν’ ήμερος να `ναι άκακος

λίγο φαΐ λίγο κρασί

Χριστούγεννα κι Ανάσταση κι όπου φωλιάσει και σταθεί

κανείς να μην του φτάνει εκεί

Μα ήρθαν αλλιώς τα πράματα

τονε ξυπνάν χαράματα τον παν τον φέρνουν πίσω μπρος

του τρώνε και το λίγο βιος κι από το στόμα τη μπουκιά

πάνω στην ώρα τη γλυκιά του τηνε παίρνουνε κι αυτή

O Ντοστογιέφσκυ και η ηθική

του σεβασμιότατου Μητροπολίτου Περγάμου Ιωάννη 

Ντοστογιέφσκυ και η ηθική

«Δεν μπορώ να πω πως ο Ντοστογιέφσκυ ήταν καλός η ευτυχισμένος άνθρωπος... Ήταν κακός, διεφθαρμένος και γεμάτος ζήλεια. Όλη του τη ζωή ήταν θύμα του πάθους, που θα τον είχε κάνει γελοίο και δυστυχισμένο, αν ήταν λιγότερο έξυπνος και λιγότερο κακός. Στην Ελβετία, μπροστά στα μάτια μου, φέρθηκε τόσο άσχημα στον υπηρέτη του, που ο άνθρωπος επαναστάτησε και του είπε: «μα κι εγώ είμαι άνθρωπος». Θυμάμαι πόση εντύπωση μου έκαναν αυτά τα λόγια... Ειπωμένα σε κάποιον που πάντα δίδασκε το αίσθημα της ανθρωπιάς στην υπόλοιπη ανθρωπότητα».

Τα λόγια αυτά ανήκουν στον Στράχοβ, έναν άνθρωπο που γνώριζε καλά τον Ντοστογιέφσκυ (βλέπε Gerarld Abraham, Dostoyevski) στηρίζονται όμως σε μια παρεξήγηση: ο Ντοστογιέφσκυ ποτέ δεν θέλησε να διδάξει στην ανθρωπότητα την καλοσύνη και την ανθρωπιά. Ο Ντοστογιέφσκυ δεν υπήρξε ποτέ ηθικολόγος, αντίθετα, θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε ότι συνειδητά και συστηματικά σε όλο του το έργο δεν έκανε τίποτε άλλο από το να μάχεται την Ηθική σε βαθμό προκλητικό. Αλλά ας μη σπεύσουμε να συμπεράνουμε από αυτό ότι ο Ντοστογιέφσκυ ήταν κήρυκας του αμοραλισμού. Ο Ντοστογιέφσκυ είχε το πάθος της αλήθειας. Είχε τη δύναμη να διεισδύσει στην ανθρώπινη συμπεριφορά και να μας αποκαλύψει με τον πιο δραματικό και συγχρόνως πειστικό τρόπο ότι αυτό που η Ηθική μας παρουσιάζει σαν «ηθικό» δεν είναι ποτέ αμιγώς «καλό», και ότι ο άνθρωπος ποτέ δεν μπορεί να εξαλείψει το κακό με την Ηθική, αφού κανένας απολύτως δεν μπορεί να είναι αμιγώς καλός. Επιπλέον, σε όλο του το έργο δεν έπαυσε να διακηρύττει ότι στο που μετράει στην ανθρώπινη ύπαρξη και συμπεριφορά δεν είναι η ηθική, αλλά η ελευθερία, και πως μόνον ό,τι είναι ελεύθερο είναι αληθινά καλό. Αυτό που θέλει να πει στους ανθρώπους ο Ντοστογιέφσκυ είναι ότι η διάκριση των ανθρώπων σε «καλούς» και «κακούς» είναι βασισμένη σε ένα ψέμα και ότι ο μόνος τρόπος να νικηθεί το κακό είναι να το πάρει κανείς ελεύθερα επάνω του. Ο Ντοστογιέφσκυ δεν είναι αμοραλιστής, αφού δεν παύει να περιγράφει το κακό ως τραγικότητα και συμφορά για τον άνθρωπο. Είναι όμως αντιμοραλιστής, διότι πιστεύει βαθιά ότι η Ηθική δεν μπορεί να οδηγήσει ποτέ στη λύτρωση του ανθρώπου από το κακό.

Στην ομιλία αυτή θα προσπαθήσω, στον λίγο χρόνο που έχω στη διάθεσή μου, να αναλύσω τη θέση αυτή επικεντρώνοντας την προσοχή μας σε δύο κυρίως σημεία: α) στο πρόβλημα του καλού και του κακού και β) στο θέμα της ελευθερίας. Θα προσπαθήσω στο τέλος να κάνω μια θεολογική αποτίμηση της θέσεως του Ντοστογιέφσκυ έναντι του προβλήματος της ηθικής.

Το πρόβλημα του καλού και του κακού

Αδελφοί Καραμαζώφ

Η έννοια της Ηθικής στηρίζεται στη διάκριση μεταξύ καλού και κακού ήδη από την εποχή του Σωκράτη, που θεωρείται ιδρυτής της. «Όπως ορίζεται σε όλα τα σύγχρονα λεξικά, «η γενική μελέτη του καλού και η γενική μελέτη της ορθής πράξεως αποτελούν το κύριο έργο της ηθικής» (The Cambridge Dictionary of Philosophy, 1955, σ. 244). Χωρίς τη διάκριση καλού και κακού η έννοια της ηθικής καταρρέει.

Η διάκριση αυτή παίρνει συνήθως δύο μορφές. Η μία είναι ο χαρακτηρισμός των πράξεων ή τών αισθημάτων, κινήτρων, διαθέσεων κ.λπ. Ως καλών ή κακών. Εάν κάποιος αγαπά, έμπρακτα ή στις διαθέσεις ή προθέσεις του, πρόκειται για κάτι «καλό» -σύμφωνα με την κρατούσα ηθική πάντοτε- ενώ εάν μισεί πρόκειται για κάτι «κακό». Έτσι προκύπτουν οι γενικές αρχές της ηθικής, ανάλογα πάντοτε με τις πολιτισμικές, θρησκευτικές, φιλοσοφικές κ,λπ. Προϋποθέσεις κάθε εποχής και κάθε κοινωνίας.

Η άλλη μορφή, που παίρνει η διάκριση καλού και κακού, είναι ο χαρακτηρισμός των προσώπων ως καλών ή κακών. Στην αγγλοσαξονική ηθική των νεωτέρων χρόνων, η οποία επέδρασε και στη νοοτροπία και τον πολιτισμό και των δικών μας κοινωνιών, αυτή η μορφή διακρίσεως μεταξύ καλών και κακών ανθρώπων οδήγησε στην εμφάνιση της έννοιας του χαρακτήρος. Ο «χαρακτήρας» (character) είναι το υποκείμενο επάνω στο οποίο είναι «χαραγμένες» ορισμένες ηθικές ιδιότητες, καλές ή κακές, δηλαδή το υποκείμενο της ηθικής. Η έννοια του χαρακτήρος εφαρμόζεται ιδιαίτερα στην τέχνη, και μάλιστα στη λογοτεχνία, το μυθιστόρημα, το θέατρο κ.λπ. (λέμε, π. χ. , «οι χαρακτήρες» για τους ήρωες ενός λογοτεχνικού έργου).

Τόσο στο επίπεδο των γενικών αρχών της ηθικής όσο και σε εκείνο των χαρακτήρων, ο Ντοστογιέφσκυ αρνείται επίμονα τη διάκριση μεταξύ «καλού» και «κακού», δηλαδή αρνείται την ίδια τη βάση της ηθικής.

Στο επίπεδο των γενικών αρχών ο Ντοστογιέφσκυ θεωρεί την αγάπη ως την ύψιστη ηθική αξία: «Το

Ο διάλογος του Άλμπερτ Αϊνστάιν με έναν άθεο καθηγητή σχετικά με τη δημιουργία του κόσμου και την ύπαρξη του κακού. Βίντεο

Στο βίντεο της παρούσας ανάρτησης μπορείτε να παρακολουθήσετε σε δραματοποιημένη μορφή,  το διάλογο του Albert Einstein με έναν άθεο καθηγητή σχετικά με το  ζήτημα   της δημιουργίας του κόσμου και την αιτία της ύπαρξης του κακού.

Ο άνθρωπος και το περιβάλλον: Ορθόδοξη θεολογική προσέγγιση

Χριστιανική ηθική και περιβάλλον

του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Περγάμου κ. Ιωάννη

Ο διάλογος μεταξύ επιστήμης και θεολογίας αποτελεί ζωτική ανάγκη στην εποχή μας, δεδομένου ότι ο σύγχρονος άνθρωπος έχει εναποθέσει μεγάλο μέρος των προσδοκιών του σε ένα τέτοιο διάλογο. Επιστήμη και θεολογία. Οι δύο αυτοί κατά το παρελθόν αντίπαλοι, που έφθασαν στο σημείο του πλήρους διαχωρισμού των αρμοδιοτήτων τους, βλέπουν πλέον ότι έχουν ανάγκη ο ένας τον άλλον, αν δεν πρόκειται να οδηγήσουν τον άνθρωπο και τον κόσμο στην καταστροφή. Τα τεράστια προβλήματα που δημιουργεί η ραγδαία πρόοδος των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας στην εποχή μας καθιστoύν διαρκώς και περισσότερο αναγκαία την ανάπτυξη των πνευματικών και ηθικών δυνάμεων του ανθρώπου, ενώ η αδιαφορία της Εκκλησίας και της θεολογίας για το φυσικό κόσμο και την υλική κτίση εν ονόματι δήθεν της αποκλειστικά πνευματικής της αποστολής αποδεικνύεται πλέον απαράδεκτη ή και επικίνδυνη. Οι διαπιστώσεις αυτές προβάλλουν ως αυτονόητες και προφανείς σε σχέση με το λεγόμενο οικολογικό πρόβλημα. Αποτελεί πλέον γενική συνείδηση ότι η οικολογική κρίση είναι ίσως το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα στις μέρες μας και το ακούσαμε αυτό ανάγλυφα στις προηγούμενες ομιλίες. Ίσως ακούγεται αυτό ως υπερβολή αλλά δύσκολα θα βρεθεί σοβαρός επιστήμονας και υπεύθυνος παρατηρητής της πορείας των πραγμάτων ο οποίος θα διαφωνούσε. Αν συνεχίσουμε την πορεία αυτή η πρόβλεψη ενός αποκαλυπτικού τερματισμού της ζωής, τουλάχιστον στην ανθρώπινη μορφή της δεν είναι ζήτημα προφητείας αλλά αναπόφευκτη κατάληξη.
Μόλις προ ημερών διαβάσαμε στον τύπο την πρόβλεψη του διαπρεπούς επιστήμονα Steven Hawking ότι το φαινόμενο του θερμοκηπίου θα οδηγήσει κατά αυτόν σε πλήρη αφανισμό της ανθρώπινης ζωής

Φυσικό και ηθικό κακό σε σχέση με το οικολογικό πρόβλημα

Φυσικό και ηθικό κακό

Πρωτοπρ. Θεόδωρος Ζήσης, Ομότιμος Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Εἰσαγωγική ἐπικαιροποίηση

Οἱ μεγάλες φυσικές καταστροφές, λόγῳ τῆς ἀναστάτωσης πού προκαλοῦν στήν λειτουργία τῶν φυσικῶν νόμων ἡ ἀκόρεστη πλεονεξία καί ἡ ὑπερεκμετάλλευση τῶν φυσικῶν πόρων τῆς γῆς, πλήττουν πλέον πολύ συχνά τόν πλανήτη, τώρα δέ καί τήν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία μέχρι τώρα ἐσκέπετο ἀπό τόν Θεό καί εἶχε «εὐκρασίαν ἀέρων, εὐφορίαν τῶν καρπῶν τῆς γῆς καί καιρούς εἰρηνικούς», ὅπως εὔχεται καί ζητεῖ καθημερινά ἡ Ἐκκλησία στίς προσευχές της.

Φαίνεται ὅμως ὅτι ἡ ἁμαρτία, τό ἠθικό κακό, πλεονάζει πλέον καί στήν Ἑλλάδα, ἐνισχυμένο ἀκόμη καί μέ ἀνήθικους νόμους, πού ψηφίζονται ξεδιάντροπα ἀπό τήν ἑλληνική Βουλή, πού γιά πρώτη φορά ἔφθασε σέ τέτοιο σημεῖο ἠθικῆς καταπτώσεως. Καί ἐπειδή κύριος τῆς πορείας τοῦ σύμπαντος κόσμου, δημιουργός καί προνοητής εἶναι ὁ Θεός, μέ τήν ἐπίβλεψη τοῦ ὁποίου λειτουργοῦν οἱ φυσικοί νόμοι, καί στή θέληση τοῦ ὁποίου ὑποτάσσεται ἡ κτίση, εἶναι χρήσιμο καί ἐπωφελές νά γνωρίζουμε γιατί ἐπιτρέπει ὁ Θεός τίς ποικίλες φυσικές καταστροφές, πλημμύρες, πυρκαγιές, ξηρασίες, ἀσθένειες κ.ἄ.

1. Ἡ ἱστορία κατευθύνεται ἀπό τό Θεό

Κατά τήν χριστιανική διδασκαλία ἡ ἱστορία κατευθύνεται ἀπό τό Θεό, ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ ἐδημιούργησε τόν κόσμο, δέν τόν ἄφησε στήν τύ­χη του ἀλλά προνοεῖ γι᾽ αὐτόν, ὡς σοφός συντηρητής καί κυβερνήτης. Ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ γιά τόν κόσμο εἶναι βασικό δόγμα τῆς Ἐκκλησίας, τό ὁποῖο σέ ἐμβριθῆ καί σοφά συγγράμματα προέβαλαν καί ἀνέπτυξαν οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, γιά νά ἀντιμετωπίσουν ἄλλες σχετικές διδασκαλίες, πού προσπαθοῦσαν νά ἐξηγήσουν τήν ὕπαρξη τοῦ κακοῦ, ἀποδίδοντάς το σέ δράση ἀνεξάρτητης ἀπό τό Θεό ἀρχῆς ἤ στήν εἱ­μαρμένη καί στήν τύχη.

Προϊόν τῆς ἀγαθότητος καί τῆς σοφίας τοῦ Θεοῦ ὁ κόσμος παρου­σιάζεται ὡς ἔξοχο δημιούργημα, ὡς καλός λίαν, μέ παραδειγματική τά­ξη καί ἁρμονία στή λειτουργία καί τοῦ σύμπαντος καί τῶν ἐπί μέ­ρους, ἀπό τόν ἀστρικό κόσμο μέχρι καί τό πιό φτωχό λουλουδάκι καί τό πιό ἄσημο ζωύφιο. Ἀκραῖα σημεῖα τῆς κοσμικῆς αὐτῆς πορείας εἶ­­ναι ἡ δημιουργία τοῦ κόσμου, πού περιγράφεται στό πρῶτο βιβλίο τῆς Ἁγίας

Τα βασικά δικαιώματα του ανθρώπου και η θέση μας στη μεγάλη ανθρώπινη οικογένεια - Βίντεο

Ανθρώπινα δικαιώματα

Στο βίντεο της ανάρτησης παρουσιάζονται όλα τα άρθρα της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων και έχει ως τίτλο: «Τα βασικά δικαιώματα του ανθρώπου και η θέση μας στη μεγάλη ανθρώπινη οικογένεια».  Η δημιουργία του βίντεο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των Προγραμμάτων των Σχολικών Δραστηριοτήτων από το 1^ο  Εσπερινό ΕΠΑΛ Τρικάλων  κατά το  σχολικό έτος 2015-2016.

Σχολικός εκφοβισμός: Διάσημοι εξομολογούνται πως έπεσαν θύματα του σχολικού εκφοβισμού.

Stop Bulling

Στο παρόν βίντεο, διακεκριμένοι, ηθοποιοί, τραγουδιστές, δημοσιογράφοι και αθλητές μιλούν στην εκπομπή «Πρωταγωνιστές» και στον Σταυρό Θεοδωράκη για τον σχολικό εκφοβισμό που υπέστησαν κατά την παιδική τους ηλικία. Κάνουν λόγο για όσα αρνητικά βίωσαν στο σχολείο: ο ηθοποιός Αντίνοος Αλμπάνης, η δημοσιογράφος Κατερίνα Ζαρίφη, ο ηθοποιός Αλέξης Γεωργούλης, ο τραγουδιστής Ησαΐας Ματιάμπα, ο ολυμπιονίκης της ενόργανης γυμναστικής Βλάσης Μάρας και οι ηθοποιοί Μίνα Ορφανού και Μάκης Παπαδημητρίου. Το βίντεο αποτελείται από αποσπάσματα της εκπομπής Πρωταγωνιστές του Σταύρου Θεοδωράκη με τίτλο «Η τρομοκρατία της αθωότητας».

Διαφημιστικό σποτ για τον Σχολικό Εκφοβισμό

Stop bullying

Το διαφημιστικό σποτ είναι μια παραγωγή του Δικτύου για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση των Φαινομένων της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού και έχει ως κύριο στόχο την ενημέρωση των μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας, αλλά και της ευρύτερης κοινωνίας, για τα περιστατικά  σχολικής βίας και εκφοβισμού τα οποία λαμβάνουν χώρα στο σχολικό περιβάλλον επηρεάζοντας τόσο την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών, όσο και τη διαδικασία της μάθησης. Απώτερος στόχος της δημιουργίας του συγκεκριμένου τηλεοπτικού σποτ είναι να ενημερωθεί και να ευαισθητοποιηθεί ο μαθητής σχετικά με τις αρνητικές προεκτάσεις της σχολικής βίας και να αναδειχθεί ο ρόλος του εκπαιδευτικού ως σημαντικού παράγοντα στην αντιμετώπιση του  στο σχολικό περιβάλλον.

1933-1945: Πως ο Αδόλφος Χίτλερ προσπάθησε να μεταλλάξει τα Χριστούγεννα και την εορτή του Αϊ-Βασίλη σε εκδηλώσεις και φιέστες ναζιστικής προπαγάνδας

Τα Χριστούγεννα στη χιτλερική Γερμανία

Επιμέλεια: Ευθύμιος Χατζηϊωάννου.

Η μετατροπή της μεγάλης Χριστιανικής εορτής των Χριστουγέννων σε μια εορτή με ναζιστικές σκοπιμότητες, ήταν ένας από τους πρώτους στόχους των Ναζί, όταν ανέλαβαν την εξουσία, το 1933, ενώ από την προπαγάνδα τους δεν γλύτωσε, βέβαια, ούτε ο Άγιος Βασίλης!
Τον Δεκέμβριο του 1941, ο Αδόλφος Χίτλερ οργάνωσε ένα πλούσιο χριστουγεννιάτικο πάρτι, για τα κορυφαία στελέχη του ναζιστικού κόμματος, κατά το οποίο συγκεντρώθηκαν όλοι σχεδόν οι προσκείμενοι σε αυτόν Γερμανοί πολιτικοί και στρατηγοί μπροστά σε ένα τεράστιο Χριστουγεννιάτικο δέντρο, για να εορτάσουν και να ανταλλάξουν δώρα, υπό την παρουσία εκατοντάδων δοκίμων των SS, με τις χαρακτηριστικές ψηλές τους μπότες.
Σε φωτογραφίες από την εκδήλωση αυτή, που διασώθηκαν από τον προσωπικό φωτογράφο του Φύρερ, ο Χίτλερ μοιάζει λίγο κατηφής και προβληματισμένος, προφανώς επειδή παρίστατο σε τέτοια εκδήλωση. Αρκεί να σκεφτεί κανείς, πόσο αταίριαστη και ακατάλληλη θα ήταν για τον ίδιο, που ήταν επικεφαλής μιας αντισημιτικής γενοκτονίας και μιας φιλοπόλεμης δικτατορίας, η εορτή των Χριστουγέννων, που την θεωρούσε ως εορτή για την γέννηση ενός Εβραίου!

Ωστόσο, παρά την έκφρασή του, ο Χίτλερ εμφανίζεται σε αυτές τις εικόνες ως κατακτητής, όχι μόνον της ηπειρωτικής Ευρώπης, αλλά και των Χριστουγέννων –μιας γιορτής, την οποία κατάφερε μέσα σε μόλις έξι χρόνια, να μετατρέψει σε ένα ισχυρό εργαλείο προπαγάνδας.

Ειρήνη στην Γερμανία και όχι σε όλο τον Κόσμο!

Ναζισμός και Χριστούγεννα

Ο γερμανικός πληθυσμός ήταν την εποχή εκείνη σχεδόν αποκλειστικά Χριστιανικός, συνεπώς, όπως και τώρα, τα Χριστούγεννα ήταν τότε η πιο δημοφιλής εορτή για τους κατοίκους της Γερμανίας.

Δεδομένου, ότι πολλά Χριστουγεννιάτικα έθιμα στην Δύση, όπως, άλλωστε, και το σύγχρονο Χριστουγεννιάτικο δέντρο, έχουν τις ρίζες τους στην Γερμανία, τα Χριστούγεννα ήταν, ως εορτή, πολύ σημαντικά για τους Γερμανούς, γεγονός που δημιουργούσε τεράστιες δυσκολίες στο να καταφέρουν να τα «ξεφορτωθούν» οι Ναζί, παρά το ότι αντιπροσώπευαν ότι απεχθανόταν περισσότερο ο Χίτλερ, δηλαδή την Χριστιανική ηθική της ειρήνης στην Γη. Έτσι, λοιπόν, εφόσον δεν μπορούσε να απαλλαγεί εντελώς από αυτά, προσπάθησε να τα μεταλλάξει και να τα κάνει δικά του!

Σε ένα κείμενο ναζιστικής προπαγάνδας του 1937, με τίτλο «Νέες Έννοιες για τα Έθιμα, που

ΞΕΔΙΑΛΥΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ : Εφηβεία και αναπτυξιακές θεωρίες

Η ψυχολογία των εφήβων

Το παιδί μου δε με ακούει πια!! Συμπεριφέρεται σαν να μη το ενδιαφέρει το μέλλον του, ρισκάρει, μου φωνάζει όταν του λέω τι να κάνει και δεν ξέρω πώς να το αντιμετωπίσω!!!»

Κι όμως, ίσως αυτό που συμβαίνει να μην είναι τόσο ανησυχητικό, είναι πολύ πιθανό αν το παιδί είναι πάνω από 10 χρονών να έχει μπει πια στην εφηβεία. Τι είναι όμως η εφηβεία και σε τι οφείλετε αυτή η ξαφνική αλλαγή;

Η εφηβεία θεωρείτε μια μεταβατική περίοδος ανάμεσα στην παιδική και την ενήλικη ζωή. Το Λεξικό της Kοινής Νεοελληνικής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ορίζει την ήβη ως «την πρώτη νεανική ηλικία, κυρίως από την άποψη της φυσιολογίας· περίοδο που χαρακτηρίζεται από την έναρξη της ικανότητας για αναπαραγωγή και την εμφάνιση δευτερευόντων χαρακτηριστικών φύλου». Από συναισθηματικής πλευράς, είναι μια πoπολύπλοκη και πολλές φορές δύσκολη περίοδος, όχι μόνο για τους έφηβους, αλλά και για τους γονείς που νιώθουν πως χάνουν κάθε σημείο επαφής με τα παιδιά τους. Στόχος αυτού του άρθρου είναι να παρουσιάσει τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της εφηβείας και τις πιο διαδεδομένες θεωρίες  της ανάπτυξης.

Οι σημαντικότερες και πιο διαδεδομένες αναπτυξιακές θεωρίες είναι τέσσερεις. Του Πιαζέ, γάλλου φιλόσοφου και φυσικού επιστήμονα, γνωστού για τις μελέτες που έκανε σχετικά με παιδιά. Η μελέτη του εφαρμόζεται ακόμα και σήμερα στο εκπαιδευτικό σύστημα. Του Φρόυντ, αυστριακού νευρολόγου, «πατέρα» της ψυχανάλυσης, του οποίου οι θεωρίες του επηρεάζουν ακόμα και σήμερα τις ψυχοθεραπευτικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται από τους ψυχίατρους και τους ψυχολόγους. Του

Μορφές σχολικού εκφοβισμού - Bullying

Σχολικός εκφοβισμός

της Μαρίνας Μόσχα

Το φαινόμενο «bullying» μελετήθηκε στη Νορβηγία για πρώτη φορά το 1978. Το 1987, ο όρος άρχισε να αναφέρεται στα επιστημονικά περιοδικά. Στη χώρα μας αναφέρεται συνήθως με τον όρο «σχολικός εκφοβισμός» ή «ενδοσχολική βία», με πολλές μορφές που μπορούν να συνυπάρχουν ακόμα και συνδυαστικά.

Όλοι μας πλέον έχουμε ακούσει για τον σχολικό εκφοβισμό, για τις διαστάσεις που έχει πάρει ως φαινόμενο πλέον. Η σχολική βία ή school bullying όπως λέγεται, είναι ένα φαινόμενο που δεν εμφανίστηκε ξαφνικά σε όλο τον πλανήτη. Ανέκαθεν υπήρχε στα σχολεία, ανέκαθεν υπήρχαν οι νταήδες ή οι "εξωσχολικοί" που παρενοχλούσαν παιδιά και εφήβους. Τα τελευταία χρόνια όμως φαίνεται ότι υπάρχει αύξηση στην ενημέρωση, στην ευαισθητοποίηση και στην αποτροπή από τέτοιου είδους καταστάσεις, καθώς έχει δοθεί ιδιαίτερη σημασία στα δικαιώματα του παιδιού και του εφήβου, αλλά και στις επιδράσεις που αφήνουν στις διαπροσωπικές του σχέσεις και γενικότερα στον ψυχικό του κόσμο…

Αυτό που είναι νέο σχετικά με το bullying, είναι οι μορφές που έχουν προστεθεί με τη βοήθεια της τεχνολογίας. Όλοι σχεδόν οι έφηβοι είναι εφοδιασμένοι με κινητό τελευταίας τεχνολογίας, λες και είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να έχουν καλές σχολικές επιδόσεις (εδώ ίσως χρειάζεται να αναρωτηθούμε πως στην εποχή της κρίσης, μπορεί ο γονιός να χρωστάει για παράδειγμα στην εφορία, παρόλα αυτά όμως θα έχει αγοράσει κινητό των 800 ευρώ στο παιδί του!). Έτσι λοιπόν η νέα και σύγχρονη μορφή του εκφοβισμού περιλαμβάνει τον ηλεκτρονικό εκφοβισμό, με την χρήση της κάμερας του κινητού ή των υπολογιστών (που μπορεί να "γράφουν" στα κρυφά) και που ο σκοπός είναι η απειλή ή η ταπείνωση του "θύματος", καθώς οι φωτογραφίες ή το βίντεο θα αποσταλεί σε άλλους συμμαθητές, συνομηλίκους μέσω e-mail ή ακόμα χειρότερα θα ανέβει στο ίντερνετ, στο facebook…

Σχολικός εκφοβισμός

Μορφές bullying

Οι μορφές που μπορεί να πάρει το bullying είναι διάφορες και μπορούν να συνυπάρχουν ακόμα και συνδυαστικά.

• Λεκτική: γίνεται με την συστηματική χρήση υβριστικών εκφράσεων και φραστικών επιθέσεων, με προσβολές αλλά και απειλές, με ειρωνεία, με πειράγματα και ταπεινωτικούς χαρακτηρισμούς, χρήση παρατσουκλιών, με κοροϊδία ή καζούρα, με εκβιασμό για απόσπαση προσωπικών ειδών του θύματος
• Σωματική: γίνεται με φυσικό τραυματισμό ή ακόμα και με την απειλή τραυματισμού, μέσα από σπρωξίματα, χτυπήματα, σκουντήματα, αγκωνιές, γροθιές και κλοτσιές, τρικλοποδιές, χτυπήματα με αντικείμενα, τσιμπήματα και δαγκωνιές, φτυσίματα, μαλλιοτραβήγματα, καταστροφή προσωπικών ειδών του θύματος…
• Ηλεκτρονική: ο σύγχρονος τρόπος μέσα από την αποστολή υλικού με υβριστικό ή και απειλητικό ακόμα περιεχόμενο με μηνύματα ή και βίντεο στο κινητό, με e-mails, στο facebook, σε chat rooms, χρήση ή και παραποίηση των προσωπικών δεδομένων του θύματος, δημιουργία ιστοσελίδων ή και προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με παραποιημένα και ψεύτικα χαρακτηριστικά, παραποιημένες φωτογραφίες, βίντεο, αποκλεισμός του από δικτυακές ομάδες, απειλητικές κλήσεις στο κινητό του συνήθως από άγνωστα νούμερα...
• Κοινωνική: γίνεται με την προσπάθεια να απομονωθεί και να αποκλειστεί κοινωνικά το θύμα

Η Χριστιανική Ηθική: Ο Θεός και η διάκριση αγαθού και κακού

Αγάπη είναι…

Ο Θεός βρίσκεται επάνω από τη διάκριση αγαθού και κακού. Όπως παρατηρεί ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης, δεν υπάρχει το «εναντίον» στην αγαθότητα του Θεού, όπως δεν υπάρχει το «εναντίον» και στη φύση του. Η αγαθότητα του Θεού δεν υφίσταται ως αντίθεση προς τη κακία αλλά καθεαυτήν. Όταν ονομάζουμε τον Θεό αγαθό, έχουμε πάντοτε υπόψη τη διόρθωση της αποφατικής θεολογίας, που τοποθετεί τον Θεό υπεροχικά επάνω από κάθε ανθρώπινη έννοια.

Η φύση του κακού

Το κακό δεν υπάρχει ως οντολογική αρχή, αλλά εμφανίζεται δευτερογενώς με την εγκατάλειψη του αγαθού. Η εγκατάλειψη όμως του αγαθού προϋποθέτει αυτεξούσια προαίρεση. Κι επειδή υπάρχουν όντα με αυτεξούσια προαίρεση, γίνεται δυνατή η εγκατάλειψη του αγαθού και η φανέρωση του κακού, «κακόν γάρ έξω προαιρέσεως εφ’ εαυτού κείμενον ούκ έστι». Το κακό λοιπόν, ενώ είναι ανύπαρκτο καθεαυτό, αποκτά ύπαρξη στα αυτεξούσια όντα που εγκαταλείπουν το αγαθό. Ούτε ο διάβολος ήταν κακός εξαρχής, αλλά έγινε με την αυτεξούσια μάκρυνση από το Θεό. Έτσι δεν μπορεί να υπάρξει απόλυτα κακό. Αυτό δηλώνει και η φράση «ουδέν κακόν αμιγές καλού». Απόλυτο είναι μόνο το καλό. Γι’ αυτό και η φράση «ουδέν καλόν αμιγές κακού» δεν αληθεύει. Τέλος η κακία δεν είναι κάποια ιδιαίτερη ουσία ή ιδίωμα ουσία αλλά εναντίωση στην αρετή και εκτροπή στο παρά φύση.

Το κακό και ο άνθρωπος

Ο άνθρωπος δεν είναι ο εισηγητής του κακού, δηλαδή ο αρχέκακος, αλλά θύμα του αρχέκακου, που είναι ο διάβολος. Αυτό διδάσκει η Αγία Γραφή και επιβεβαιώνει η καθημερινή ζωή. Κανένας δεν επιλέγει το κακό ως κακό. Το επιλέγει, επειδή παρασύρεται ή εξαπατάται από το αγαθό στοιχείο που αναπόφευκτα παρουσιάζει. Παρόλα αυτά ο καθένας οφείλει να θεωρεί τον εαυτό του «αρχηγό» της κακίας που υπάρχει μέσα του. Και καταπολεμώντας την κακία που διαπιστώνει μέσα του, καταπολεμά την κακία στη ρίζα της.

Κοινωνικό κακό

Αλλά και το λεγόμενο κοινωνικό κακό στηρίζεται στο ανθρώπινο πρόσωπο. Δεν υπάρχει υγιής κοινωνία με αρρωστημένα πρόσωπα. Ούτε θεραπεύεται η κοινωνία, όταν παραμένουν άρρωστα τα πρόσωπα που την απαρτίζουν. Η φιλαυτία, που γεννάει όλα τα ανθρώπινα κακά, δημιουργεί το κοινωνικό κακό. Εξαιτίας της γίνονται