Γεώργιος Ι.
Μαντζαρίδης, Ομότιμος καθηγητής Θεολογικής σχολής ΑΠΘ
Ο πόλεμος, ως ένοπλη και αιματηρή σύγκρουση
οργανωμένων ομάδων, αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα και αγωνιωδέστερα προβλήματα
του ανθρώπου, ιδιαίτερα στην εποχή μας. Η εμπειρία των δύο παγκόσμιων πολέμων,
η ατελείωτη σειρά των πολεμικών εμπλοκών που τους διαδέχονται, αλλά και η
ύπαρξη των τρομακτικών μέσων καταστροφής, που μπορούν να εξαφανίσουν
εκατοντάδες φορές όχι μόνο το ανθρώπινο γένος, αλλά και κάθε ίχνος πολιτισμού
από το πρόσωπο της γης, είναι αρκετά, για να φανερώσουν το μέγεθος του
προβλήματος.
Ο Ηράκλειτος υποστήριζε ότι ο πόλεμος είναι «πατήρ
πάντων». Η άποψη αυτή παραμένει με μικρές παραλλαγές ισχυρή ως σήμερα. Πολλοί
μάλιστα παρατηρούν ότι και η ειρήνη αποτελεί μία μορφή πολέμου, που ασκείται με
την πολιτική ή την οικονομία. Αντίθετα για την Εκκλησία «Πατήρ πάντων» δεν
είναι ο πόλεμος, αλλά ο Θεός της ειρήνης (Β’ Κορ. 13:11). Και η έλευση του Θεού
στον κόσμο είναι ευαγγελισμός ειρήνης (Λουκ. 2:14).
Ο πόλεμος έρχεται ως συνέπεια της αλλοτριώσεως του
ανθρώπου από τον Θεό, τον εαυτό του και τον πλησίον. Κι επειδή η αλλοτρίωση
αυτή με την τριπλή της μορφή είναι γενική, γι’ αυτό και ο πόλεμος αποτελεί
γενικό φαινόμενο.
Ο πόλεμος αποτελεί τραγική περιπέτεια ή δοκιμασία του
ανθρώπου, που δημιουργήθηκε για να ζήσει με αγάπη, ειρήνη και αξιοπρέπεια. Η
αλλοτρίωση από τον Θεό είναι αλλοτρίωση από την αγάπη και την ειρήνη. Είναι
ακόμα αλλοτρίωση από το θεμέλιο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Όταν ο άνθρωπος
αποξενώνεται από τον Θεό της αγάπης και της ειρήνης, που αποτελεί το αρχέτυπο
της υπάρξεώς του, ευτελίζεται και βυθίζεται αναπόφευκτα στην ταραχή και την
καταστροφή. Στην Παλαιά Διαθήκη ο Θεός απευθυνόμενος στον εκλεκτό λαό του λέει:
«Εάν θέλητε και εισακούσητέ μου, τα αγαθά της γης φάγεσθε· εάν δε μη θέλητε,
μηδέ εισακούσητέ μου, μάχαιρα υμάς κατέδεται» (Ησ. 1:19-20). Αλλά και ο ίδιος ο
Χριστός καταδίκασε, όπως γνωρίζουμε, την βία, και είπε μάλιστα ότι «πάντες οι
λαβόντες μάχαιραν εν μαχαίρα αποθανούνται» (Ματθ. 26:52).
Βέβαια η Εκκλησία δεν παραθεωρεί την δύναμη του κακού
μέσα στον κόσμο ούτε αμφισβητεί το δικαίωμα του κράτους να ασκεί την εξουσία
του για την περιστολή του κακού και την διατήρηση της τάξεως (Ρωμ. 13:4). Η
άσκηση όμως της εξουσίας συνεπάγεται και την χρήση της βίας, που δεν
συμβιβάζεται με το
«Αν
διαταχθείς να παρελάσεις: ‘εν, δυό’ ή να πυροβολήσεις: ‘μπανγκ,
μπανγκ’. Αυτή είναι η εκδήλωση της υψηλότερης σοφίας του διαφωτισμού. Η
ενότητα του Ζεν και του πολέμου επεκτείνεται στις απώτατες εκφάνσεις του
ιερού πολέμου που τώρα ξεκινάει»
HaradaDaiunSogaku, Ιάπωνας δάσκαλος του Ζεν, 1939
Ο Μπράιαν Βικτόρια, με την έκδοση του βιβλίου του «Zen at War»,
κάλεσε σε αυτοκριτική Βουδιστές δασκάλους (Zen Masters) για τη συνενοχή
και συμμετοχή των σχολών τους στον φανατισμό των Ιαπώνων κατά τη
διάρκεια του 2ου
Παγκοσμίου Πολέμου, με αποτέλεσμα πολλά μοναστήρια να ζητήσουν συγγνώμη
για τη δράση των προκατόχων τους. Ο Βικτόρια, Βουδιστής ιερέας ο ίδιος,
παρουσίασε εκτενώς τις διδαχές ενός από τους πιο γνωστούς δασκάλους του
Ζεν, του Daisetsu Teitaro Suzuki.
Ο Σουζούκι ήταν ένας από τους κύριους μεταλαμπαδευτές του Βουδισμού στη
Δύση, ή έστω μιας κουτσουρεμένης εικόνας του Βουδισμού, που δέχτηκαν
κάποιοι απογοητευμένοι από τις «δυτικές» θρησκείες για τη συνεισφορά
τους στη βία και τον πόλεμο, και στράφηκαν σε ένα σύστημα ιδεών (ο
Βουδισμός τυπικά δεν είναι θρησκεία) που φαίνεται να είναι πιο
εσωστρεφές και άρα λιγότερο πιθανό να οδηγήσει σε βίαιες συμπεριφορές.
Θα
δούμε όμως ότι ακόμα και ο Βουδισμός μπορεί να οδηγήσει σε βιαιοπραγίες
και ακρότητες, αν και, συγκριτικά με τις γνωστές μας μονοθεϊστικές
θρησκείες, χρειάζονται κάποιες εκλογικευτικές ταχυδακτυλουργίες για να
το πετύχει. Κι αυτό γιατί στον Βουδισμό δεν υπάρχει κάποιο ιερό κείμενο
που όλοι όσοι αυτοαποκαλούνται Βουδιστές πρέπει να διαβάσουν και να
αποδεχτούν, όπως η Βίβλος όπου, για παράδειγμα, ο Θεός καλεί τους
πιστούς του να εξολοθρεύσουν τους Χαναναίους για τη δικιά τους λύτρωση.
«Στρατιώτες
που θυσιάζουν τις ζωές τους για τον αυτοκράτορα δεν θα πεθάνουν. Θα
ζήσουν για πάντα. Πραγματικά πρέπει να αποκαλούνται θεοί και Βούδες για
τους οποίους δεν υπάρχει ζωή ή θάνατος. Όπου υπάρχει απόλυτη υπακοή δεν
υπάρχει ζωή ή θάνατος.» Sugimoto Goro, αξιωματικός.
Ο Βουδισμός έγινε επίσημη θρησκεία της Ιαπωνίας κατά τον 17ο
αιώνα. Δύο αιώνες μετά, είχαν χτιστεί μισό εκατομμύριο ναοί σε μια χώρα
τρεις φορές σαν την Ελλάδα, και οι μοναχοί/ιερείς είχαν γίνει
αδιάσπαστο γρανάζι του φεουδαρχικού συστήματος. Λόγω της μεγάλης δύναμης
και επιρροής τους όμως (και την απειλή στην άρχουσα τάξη που αυτές
συνεπάγονται), με την εκκίνηση της εποχής Μέιζι επιχειρήθηκε η επαναφορά
του Σιντοϊσμού,
της παραδοσιακής θρησκείας της χώρας, με το κλείσιμο βουδιστικών ναών,
την επαναφορά μοναχών στη λαϊκή ζωή, και την καταστροφή αγαλμάτων. Για
να επιζήσει ο Βουδισμός αναγκάστηκε να γίνει μέρος του ανερχόμενου
ιμπεριαλιστικού προσανατολισμού που έπαιρνε η Ιαπωνία. Έτσι, σύμφωνα
πάντα με τον Βικτόρια, τον Βούδα αντικατέστησε ο Αυτοκράτορας, το Ντάρμα (ο κοσμικός νόμος και η τάξη στον Βουδισμό) αντικατέστησε η αφοσίωση στο κράτος και το Ιαπωνικό πνεύμα, και το Σάνγκα (η βουδιστική κοινότητα) αντικαταστάθηκε από το έθνος.
Έτσι, ο Ιαπωνικός εθνικισμός είχε από τη γέννησή του έναν πολύ χρήσιμο
σύμμαχο. Ο Σουζούκι έγραψε: «Η θρησκεία θα πρέπει πάνω απ’ όλα, να
αναζητεί την διατήρηση του κράτους». Σύμφωνα με έναν «στρατιώτη του
Ζεν»: «Με το να μην αναζητάς τίποτα απολύτως, πρέπει να απορρίψεις
εντελώς το νου και το σώμα, και να ενωθείς με τον αυτοκράτορα».
Η αλληλένδετη σχέση Βουδισμού και μιλιταρισμού φαίνεται ξεκάθαρα στην έννοια του Μπουσίντο («ο τρόπος του σαμουράι»), κάτι σαν την δυτική έννοια του «ιπποτισμού». Από τον 13ο
αιώνα, όπου ο Βουδισμός παρουσιάστηκε στην Ιαπωνία μέσω της Κορέας,
αμέσως συσχετίστηκε με την πολεμική τάξη των σαμουράι, και επί αιώνες,
Βουδιστές μοναχοί εκπαίδευαν τους σαμουράι στον διαλογισμό, διδάσκοντάς
τους αυτοσυγκέντρωση και αυξημένη δύναμη της θέλησης. Το σπαθί
χρησιμοποιούνταν ήδη σαν σύμβολο στον Βουδισμό, σαν εργαλείο για να
κοπεί το νήμα της αυταπάτης (του εαυτού, των υλικών αναγκών…), αλλά μέσω
του Μπουσίντο πήρε κυριολεκτική μορφή, ειδωλοποιήθηκε και λατρεύτηκε.
Για
τον Ρώσο-Ιαπωνικό πόλεμο του 1904-05 ο Σοέν, δάσκαλος του Σουζούκι,
είπε: «Στις παρούσες εχθρότητες όπου η Ιαπωνία έλαβε μέρος με μεγάλη
απροθυμία, χωρίς εγωιστικούς λόγους, επιζητά την καθυπόταξη εχθρών του
πολιτισμού, της ειρήνης και του διαφωτισμού». Στην πραγματικότητα η
Ιαπωνία εισέβαλε στη Ρωσία για λόγους συμφέροντος και καθόλου απρόθυμα.
Για τον Σοέν, η χώρα έκανε έναν «ιερό, δίκαιο πόλεμο», έναν «πόλεμο
ευσπλαχνίας» ενάντια στους εχθρούς του Βούδα. Ο πόλεμος ήταν «ένα
αναπόφευκτο βήμα της τελικής ολοκλήρωσης του διαφωτισμού».
Παρά την έλλειψη ενός κεντρικού κειμένου ή δόγματος, μια βασική αρχή του Βουδισμού θεωρείται από όλες τις σχολές του, η αρχή της απαγόρευσης του φόνου.
Το 1942 ο Σοέν έγραψε: «Είναι δίκαιο να τιμωρείς αυτούς που αναταράζουν
την δημόσια τάξη. Είτε κάποιος σκοτώνει είτε δεν σκοτώνει, η βασική
αρχή που απαγορεύει το φόνο, διατηρείται. Είναι η βασική αρχή της
απαγόρευσης του φόνου που κραδαίνει το σπαθί. Είναι η βασική αρχή που
ρίχνει την βόμβα.» Ένας άλλος δάσκαλος, ο Κόντο Σαγουάκι, είπε ότι
εφόσον ο φόνος γίνεται σε κατάσταση μη-σκέψης ή μη-εαυτού, τότε η πράξη
αυτή είναι μια έκφανση διαφωτισμού. Όχι σκέψη = όχι κάρμα.
«Από την εποχή Μέιζι, η σέχτα μας έχει συνεργαστεί στην διεξαγωγή πολέμου» Δήλωση Μετάνοιας της σέχτας Σότο Ζεν, 1992
Ο
Σουζούκι συνέχισε σε αυτό το μοτίβο, λέγοντας: «Οι στρατιώτες μας πρέπει
να θεωρούν τις δικές τους ζωές ελαφριές σαν πούπουλα χήνας, και το
χρέος τους βαρύ σαν το βουνό Ταϊσάν.» Αυτή η ποιητική μεταφορά θα
χρησιμοποιούνταν δογματικά στην στρατιωτική εκπαίδευση των καμικάζι,
οι οποίοι αναμένονταν να δεχτούν ότι οι ατομικές ζωές τους είναι
ασήμαντες εκτός αν δοθούν ολοκληρωτικά στον αυτοκράτορα. Και αν κάποιος
θεωρεί τη ζωή του ασήμαντη, πόσο πιθανό είναι να θεωρεί την ζωή του
εχθρού του σημαντική; Μπορεί οι βουδιστές μοναχοί να μην φορούσαν
στρατιωτικές στολές, αλλά ήταν ξεκάθαρο ότι συμμετείχαν στην στρατιωτική
προσπάθεια του Χιροχίτο. Ο Σουζούκι έλεγε ότι ο Βουδισμός έβλεπε τη ζωή
και τον θάνατο αδιάφορα και ότι η απουσία σαφούς δόγματος τον έκανε
εύκαμπτο στο να προσαρμοστεί σε οποιοδήποτε φιλοσοφικό και ηθικό δόγμα,
αρκεί να διατηρηθεί αυτό που διαισθητικά φαίνεται να είναι η αλήθεια
του. Ο Βουδισμός μπορεί να «παντρευτεί με τον αναρχισμό ή τον φασισμό,
με τον κομμουνισμό ή την δημοκρατία, ή οποιοδήποτε πολιτικό ή οικονομικό
δόγμα».
Την ίδια στιγμή που ο ιαπωνικός στρατός έκανε τόσο ακραίες βιαιοπραγίες όπως η σφαγή του Νανκίνγκ,
Οι Πατέρες της Εκκλησίας για τον πόλεμο και την ειρήνη
Ιωάννου Κωστώφ,
Οι Πατέρες της Εκκλησίας για τον πόλεμο και την ειρήνη,
εκδ. Αποστολική Διακονία, Αθήνα 1984, σελ. 21-38
Οι Πατέρες
δεν παραλείπουν να τονίσουν την αναγκαιότητα της εσωτερικής ειρήνης και της
ψυχικής γαλήνης: Η ειρήνη του κόσμου συνάπτεται μερικές φορές και για κακό
σκοπό. Η ειρήνη όμως του Χριστού δεν μας παρακινεί να ειρηνεύουμε μόνο προς
τους άλλους, αλλά και προς τους εαυτούς μας (Αμμώνιος Αλεξανδρηνός, PG 85,
1492D).
Η ειρήνη
αποτελεί την κορυφή της πυραμίδας των ευλογιών· χαρακτηρίζεται από ηρεμία και
αταραξία του λογικού. Έτσι ο άνθρωπος που εχει ειρήνη είναι φανερός από' τον
ήπιο χαρακτήρα του. Αυτός όμως που πολεμάται από τα πάθη του, δεν απόλαυσε
ακόμα την ειρήνη που προέρχεται από το Θεό, την οποία ο Κύριος χάρισε στους
Μαθητές Του (Ιω. ιδ΄ 27) και η οποία, «όντας πάνω από τις δυνατότητες
οποιοσδήποτε νου» (Φιλιπ. δ' 7) θα φρουρεί τις ψυχές αυτών που αξίζουν. Αυτή
την ειρήνη εύχεται και ο Απόστολος στις Εκκλησίες, όταν λέγει: «Ας πλεονάσει σε
σας η χάρη και η ειρήνη» (Α' Πέτρ. α΄ 2) (Μ. Βασίλειος, ΒΕΠ 52, 54, 1).
«Ζήτησε την
ειρήνη και επιδίωξε την» (Ψαλμ. λγ' 15). Αυτήν εννοούσε ο Κύριος, όταν έλεγε:
«Σας αφήνω ειρήνη. Τη δική μου αληθινή ειρήνη σας δίνω, Δεν σας παρέχω εγώ
ειρήνη σαν αυτή που δίνει ο κόσμος». (Ιω· ιδ' 27). Αναζητησε λοιπόν την ειρήνη
του Κυρίου και προσπάθησε να την απολαύσεις. Κι αυτό δε θα το κατορθώσεις, παρά
«προχωρώντας προς το σκοπό σου, δηλαδή το βραβείο που υπόσχεται η πρόσκληση
στον ουρανό» (Φιλιπ. γ' 14)]. Διότι εκεί βρίσκεται η αληθινή ειρήνη. Όσο καιρό
είμαστε δεμένοι με τις σαρκικές επιθυμίες, βρισκόμαστε στον ίδιο ζυγό μ' αυτά
που μας ταράζουν. Ζήτησε λοιπόν την ειρήνη, την εξαφάνιση των θορύβων της
κοσμικής ζωής. Απόκτησε γαληνεμένο νου και ήσυχη κι ατάραχη κατάσταση της
ψυχής, έτσι που ούτε από τα πάθη να ταρακουνιέται, ούτε να κινδυνεύει να
παρασυρθεί σε παραδοχή λάθος αντιλήψεων που οφείλονται στην ελκυστικότητά τους.
Έτσι θα έχεις φρουρό στην καρδιά σου την ειρήνη του Θεού, την οποία «δεν μπορεί
να κατανοήσει κανένας νους» (Φιλιπ. δ΄ 7). Εκείνος που ζητά την ειρήνη, το
Χριστό ζητά, διότι Αυτός «είναι η ειρήνη» (Εφεσ. β' 14). «Αυτός δημιούργησε από
τους Ιουδαίους και τους εθνικούς ένα νέο άνθρωπο και έφερε έτσι ειρήνη» (Εφεσ.
β' 15)]. «Αυτός ειρηνοποίησε με το αίμα της σταυρικής Του θυσίας είτε τους
αγγέλους με όλους μας, είτε τους ανθρώπους μεταξύ τους και με το Θεό» (Κολ. α΄
20) (Μ. Βασίλειος, ΒΕΠ 52, 87, 3).
Ο Απ. Παύλος
επιθυμεί να καταπαύσουν οι πόλεμοι και οι μάχες και οι ταραχές, και γι' αυτό
προτρέπει τους κληρικούς να προσεύχονται για τους ηγεμόνες και τους άρχοντες
(πρβλ. Α΄ Τιμ. β' 2). Αυτό βέβαια
Κάποτε σ’
είδα στο πέρασμα του αιώνιου κόμβου,
στον καιρό του τρόμου και τ’ αλλόκοτου φόβου,
να διπλώνεσαι, ν’ ανησυχείς και να τρομάζεις
και πριν καλάρουν οι μέρες το σκασμό να βγάζεις.
Nα μι’ άπ’ τα ίδια, ίδιοι δρόμοι ίδιοι κύκλοι
γαβγίζουν οι άνθρωποι σκιάζονται οι σκύλοι
θρηνούν μανάδες και που να ξαποστάσεις
όταν στη μνήμη σου μακραίνουν οι αποστάσεις.
Έτσι σκηνοθετούν το σήμερα άκριτοι κοσμοκράτορες
βαρέθηκα τα έγκυρα είναι όλοι προβοκάτορες
που πιάνονται απ’ τον φόβο σου και φτιάχνουν ιστορίες
κι ενάντια στους άπιστους στήνουν σταυροφορίες
από χορτασμένους με το ίδιο ήθος και παράστημα
που θα εξοντώνουν, όσα τους μοιάζουν άσχημα
έτσι κι εγώ αφού σκιάζεσαι ξανά σε φτύνω
ψάχνω, λοιπόν, ότι φοβάσαι για να γίνω.
Γίνομαι τάφος αντάρτη στο Ιράκ
και μοιρολόι στην Παλαιστίνη
τυφλός στη Βοσνία Ερζεγοβίνη
Πριν χρόνια παρακολούθησα ένα μιλίταρι ντοκιμαντέρ, το οποίο
παρουσίαζε ένα στιγμιότυπο από τον Β΄ Παγκόσμιο, όπου ένας Άγγλος στρατιώτης
καρφώνει με την ξιφολόγχη έναν Γερμανό. Η εικόνα παγώνει και το πρόσωπό του
κυκλώνεται με κόκκινο χρώμα. Η επόμενη σκηνή σε ένα αστικό λονδρέζικο σπίτι,
όπου εξηγείται στους θεατές πως εκείνος ο στρατιώτης είναι ένας παππούς που τον
ανακάλυψαν και δίνει συνέντευξη. Τον ρωτούν πόσους σκότωσε με ξιφολόγχη και
απαντά οχτώ στρατιώτες. Μάλιστα εξηγεί πως είχε βρει και πατέντα, γιατί όταν
χώνονταν το μαχαίρι σφήνωνε στα κόκαλα και δυσκολευόταν να το αφαιρέσει, οπότε
τους πυροβολούσε για να τους τινάξει μακριά. Ο παππούς χαιρόταν τη δόξα του και
φωτογραφιζόταν με τα παράσημά του. Μπορεί να ήταν φονιάς, αλλά ένιωθε περήφανος
και ηθικός γιατί βρισκόταν στη σωστή μεριά της ιστορίας.
Δεν υπήρξε ούτε μία στιγμή στην ανθρωπότητα που να μη διεξαγόταν
πόλεμος. Από τις ορδές των Νεάτερνταλ, μέχρι τις ηλεκτρονικές κονσόλες
χειρισμού των βαλλιστικών πυραύλων, η ιστορία είναι μία απαρίθμηση των πολέμων
και των αποτελεσμάτων τους. «Ο άνθρωπος είναι κατ’ ουσίαν θηριώδες όν» θα
διακηρύξει ο Κορνήλιος Καστοριάδης. «Homo homini lupus est» διατύπωσε ο Τόμας
Χομπς. Ο Κυριάκος Σιμόπουλος στο ρεαλιστικό και πολυσέλιδο βιβλίο του
«Βασανιστήρια και εξουσία» απέδειξε πως ο σύγχρονος άνθρωπος, παρά τους δύο
παγκόσμιους πολέμους στον εικοστό αιώνα, είναι ο λιγότερο βίαιος άνθρωπος σε
όλες τις προηγούμενες εποχές. Ο Αλέξανδρος Δουμάς μιλά για τους τρεις άνδρες
που με τους πολέμους τους υπήρξαν όργανα της θείας πρόνοιας: «Ο Καίσαρας
–ειδωλολάτρης– προετοίμαζε το χριστιανισμό, ο Καρλομάγνος –βάρβαρος–
προετοίμαζε τον πολιτισμό, ο Ναπολέων –δεσποτικός ηγεμόνας– προετοίμαζε την
ελευθερία».
Μπορεί να υπάρξει δίκαιος πόλεμος ή αυτό είναι μία λογική
αντίφαση; Είναι ηθική η «άμυνα» η «ανθρωπιστική παρέμβαση», και ο πόλεμος «κατά
της τρομοκρατίας»; Ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου («Πόλεμος και Δικαιοσύνη»)
εξετάζει τον πόλεμο ως νόμιμη άμυνα,σε όλες τις μορφές που μπορεί να πάρει
(αποτρεπτικός,
Υπάρχουν ορισμένες στιγμές στη
ζωή μας κατά τις οποίες μέσα σε ένα δευτερόλεπτο
μπορεί να κληθούμε, με τρόπο μάλιστα
επιτακτικό, να λάβουμε πολύ σημαντικές αποφάσεις. Αποφάσεις
που ίσως και να μας στιγματίσουν με τρόπο ανεξίτηλο για το υπόλοιπο της ζωή μας,
θετικά ή αρνητικά,. Σε αυτή τη στιγμή αποφασίζουμε
αν θα ενεργήσουμε με την ψυχή μας ή με το μυαλό μας, αν θα αποφασίσουμε με βάση το εγώ ή το εμείς, αν θα συνεχίσουμε
να είμαστε άνθρωποι βοηθώντας τον συνάνθρωπό μας ή θα ζήσουμε με τις τύψεις…
Το βίντεο της ανάρτησης: «Ένα
εκατοστό του δευτερολέπτου»: είναι ένα πραγματικά συγκλονιστικό φιλμ, όπου
περιγράφονται τα ηθικά διλήμματα που προκύπτουν από την αγριότητα και την ωμότητα του πολέμου, σε σχέση και με τον
τρόπο της δημοσιογραφικής
Το ρεμπέτικο τραγούδι της
κατοχής: «το όνειρο του Μπενίτο» (1941) είναι η παρωδία που γράφτηκε από
τον Μίνωα Μάτσα και τον Σπύρο Περιστέρη, πάνω στο τραγούδι τους «ο Αντώνης, ο
βαρκάρης». στοχεύοντας να διακωμωδήσει τον Μπενίτο Μουσολίνι…
Ο Μπενίτο κάποια νύχτα ζαλισμένος
Είδε όνειρο ο καημένος
Πως βρισκόταν στην Αθήνα
Σε μια φίνα λιμουζίνα
Μα σαν ξύπνησε και ρίχνει ένα βλέμμα
Είπε κρίμα να ‘ναι ψέμα
Ένα τέτοιο μεγαλείο
Βρε παιδιά δεν είναι αστείο
Φέρτε πένα, διατάζει, και μελάνι
Τηλεσίγραφο μάς κάνει
Μα του λέμε εν τω άμα
Το ρεμπέτικο τραγούδι «Μουσολίνι
άλλαξε γνώμη» (1940), με το ερμηνευτικό δίδυμο του Μάρκου Βαμβακάρη
και του Απόστολου Χατζηχρήστου σε στίχους του Γιώργου Φωτίδα,
περιπαίζει τον ισχυρό Μουσολίνι. Στο τραγούδι αυτό διακρίνουμε εύστοχες
ιστορικές αλήθειες. Γίνεται σαφέστατος ο διαχωρισμός της φασιστικής ηγεσίας της
Ιταλίας από τον λαό της, ο οποίος υπέφερε τα πάνδεινα από το εν λόγω καθεστώς.
Συγκεκριμένα ακούμε στο τραγούδι να αναφέρεται: «…Την ετάραξες (την Ιταλία)
στην πείνα κι είναι πια ξελιγωμένη /μοναχά η δική σου τσέπη είναι
παραφουσκωμένη. / Τα καημένα τα παιδιά της δεν τολμούν να πουν
κουβέντα, / τους εράψατε το στόμα συ, ο Τζιάνο και η Ελντα».
Βρε γρουσούζη Μουσουλίνι
πού `ν’ τα τόσα μεγαλεία
Πού `ταζες κάθε λιγάκι
στην καημένη Ιταλία
Την ετάραξες στην πείνα
κι είναι πια ξελιγωμένη
Μονάχ’ η δική σου τσέπη
Ανοικτή επιστολή για απαγόρευση των φονικών ρομπότ
Ανοικτή επιστολή (το 2017) προς
τον ΟΗΕ, με την οποία του ζητούν να εμποδίσει το «άνοιγμα του κουτιού της
Πανδώρας» απαγορεύοντας τα φονικά ρομποτικά οπλικά συστήματα, απέστειλαν 116
σημαίνουσες προσωπικότητες του κόσμου της τεχνολογίας (και, ειδικότερα,
εταιρειών των χώρων της ρομποτικής και της τεχνητής νοημοσύνης) από 26 χώρες.
Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση
του University of New South Wales (UNSW) στην Αυστραλία, ένας
από τους βασικούς διοργανωτές της πρωτοβουλίας αυτής, ο Τόμπι
Γουόλς, Scientia Professor of Artificial
Intelligence στο UNSW, δημοσιοποίησε την επιστολή στο άνοιγμα
της International Joint Conference on Artificial Intelligence (IJCAI
2017) στη Μελβούρνη- μια συνδιάσκεψη ιδιαίτερης βαρύτητας για τους χώρους
της ρομποτικής και της ΑΙ. Όπως υπογραμμίζεται στην εν λόγω ανακοίνωση, είναι η
πρώτη φορά που εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης και ρομποτικής λαμβάνουν κοινή
θέση στο συγκεκριμένο ζήτημα: Προηγουμένως, μόνο μια εταιρεία, η
καναδική Clearpath Robotics, είχε ζητήσει επίσημα απαγόρευση των
φονικών αυτόνομων όπλων.
Τον Δεκέμβριο του 2016, 123
χώρες-μέλη του UN Review Conference of the Convention on Conventional
Weapons συμφώνησαν ομόφωνα να αρχίσουν επίσημες συνομιλίες σχετικά με τα
αυτόνομα όπλα. Εξ αυτών, 19 ζήτησαν ολική απαγόρευση.
«Τα φονικά αυτόνομα όπλα απειλούν
να εξελιχθούν στην τρίτη επανάσταση στον πόλεμο» αναφέρεται στην επιστολή.
«Όταν αναπτυχθούν, θα επιτρέπουν τη διεξαγωγή ένοπλων συγκρούσεων σε μεγαλύτερη
Η μετατροπή της μεγάλης
Χριστιανικής εορτής των Χριστουγέννων σε μια εορτή με ναζιστικές σκοπιμότητες,
ήταν ένας από τους πρώτους στόχους των Ναζί, όταν ανέλαβαν την εξουσία, το
1933, ενώ από την προπαγάνδα τους δεν γλύτωσε, βέβαια, ούτε ο Άγιος Βασίλης!
Τον Δεκέμβριο του 1941, ο Αδόλφος Χίτλερ οργάνωσε ένα πλούσιο χριστουγεννιάτικο
πάρτι, για τα κορυφαία στελέχη του ναζιστικού κόμματος, κατά το οποίο
συγκεντρώθηκαν όλοι σχεδόν οι προσκείμενοι σε αυτόν Γερμανοί πολιτικοί και
στρατηγοί μπροστά σε ένα τεράστιο Χριστουγεννιάτικο δέντρο, για να εορτάσουν
και να ανταλλάξουν δώρα, υπό την παρουσία εκατοντάδων δοκίμων των SS, με τις
χαρακτηριστικές ψηλές τους μπότες.
Σε φωτογραφίες από την εκδήλωση αυτή, που διασώθηκαν από τον προσωπικό
φωτογράφο του Φύρερ, ο Χίτλερ μοιάζει λίγο κατηφής και προβληματισμένος,
προφανώς επειδή παρίστατο σε τέτοια εκδήλωση. Αρκεί να σκεφτεί κανείς, πόσο
αταίριαστη και ακατάλληλη θα ήταν για τον ίδιο, που ήταν επικεφαλής μιας
αντισημιτικής γενοκτονίας και μιας φιλοπόλεμης δικτατορίας, η εορτή των
Χριστουγέννων, που την θεωρούσε ως εορτή για την γέννηση ενός Εβραίου!
Ωστόσο, παρά την έκφρασή του, ο
Χίτλερ εμφανίζεται σε αυτές τις εικόνες ως κατακτητής, όχι μόνον της
ηπειρωτικής Ευρώπης, αλλά και των Χριστουγέννων –μιας γιορτής, την οποία
κατάφερε μέσα σε μόλις έξι χρόνια, να μετατρέψει σε ένα ισχυρό εργαλείο
προπαγάνδας.
Ειρήνη στην Γερμανία και όχι σε όλο τον Κόσμο!
Ναζισμός και Χριστούγεννα
Ο γερμανικός πληθυσμός ήταν την
εποχή εκείνη σχεδόν αποκλειστικά Χριστιανικός, συνεπώς, όπως και τώρα, τα
Χριστούγεννα ήταν τότε η πιο δημοφιλής εορτή για τους κατοίκους της Γερμανίας.
Δεδομένου, ότι πολλά Χριστουγεννιάτικα έθιμα στην Δύση, όπως, άλλωστε, και το
σύγχρονο Χριστουγεννιάτικο δέντρο, έχουν τις ρίζες τους στην Γερμανία, τα
Χριστούγεννα ήταν, ως εορτή, πολύ σημαντικά για τους Γερμανούς, γεγονός που
δημιουργούσε τεράστιες δυσκολίες στο να καταφέρουν να τα «ξεφορτωθούν» οι Ναζί,
παρά το ότι αντιπροσώπευαν ότι απεχθανόταν περισσότερο ο Χίτλερ, δηλαδή την
Χριστιανική ηθική της ειρήνης στην Γη. Έτσι, λοιπόν, εφόσον δεν μπορούσε να
απαλλαγεί εντελώς από αυτά, προσπάθησε να τα μεταλλάξει και να τα κάνει δικά
του!
Σε ένα κείμενο ναζιστικής προπαγάνδας του 1937, με τίτλο «Νέες Έννοιες για τα
Έθιμα, που
Χιλιάδες ερευνητές που
εξειδικεύονται στο πεδίο της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) ανακοίνωσαν ότι θα
απέχουν από την ανάπτυξη και κατασκευή ρομπότ, τα οποία θα μπορούν να
αναγνωρίζουν και να επιτίθενται σε ανθρώπους χωρίς την σύμπραξη ανθρώπινου
παράγοντα.
Ανήσυχοι
μπροστά στον κίνδυνο που ελλοχεύει στην παράδοση αποφάσεων «ζωής και θανάτου»
σε ενισχυμένες με τεχνολογία ΑΙ μηχανές, επιστήμονες και οργανισμοί
προχώρησαν στη υπογραφή «συμφωνίας-υπόσχεσης» με σκοπό να αποτρέψουν
στρατιωτικές επιχειρήσεις και έθνη από την κατασκευή θανατηφόρων αυτόνομων
όπλων.
Η ως άνω
«συμφωνία- υπόσχεση» συντονίστηκε από τον οργανισμό «The Future of Life
Institute» που εδρεύει στη Βοστώνη και καλεί τις κυβερνήσεις να συμφωνήσουν σε
κανόνες, νόμους και κανονισμούς, οι οποίοι να στιγματίζουν και να απαγορεύουν
αποτελεσματικά την ανάπτυξη «ρομπότ - δολοφόνων». Λόγω της υφιστάμενης
ανυπαρξίας σχετικών μέτρων, χάρις στην ως άνω συμφωνία, οι υπογράφοντες
δεσμεύονται να μην συμμετέχουν ούτε να υποστηρίζουν την ανάπτυξη , κατασκευή,
εμπορία ή χρήση θανατηφόρων αυτόνομων όπλων.
Παρά τις
διαβεβαιωτικές δηλώσεις των υπουργών του Ην. Βασιλείου ότι θα διασφαλίζεται
πάντα η επίβλεψη και ο έλεγχος των όπλων που η χώρα αναπτύσσει και αξιοποιεί,
οι υπέρμαχοι της «συμφωνίας-υπόσχεσης» τονίζουν την κρισιμότητα της
καταστάσεως, με δεδομένα τα αλματώδη βήματα της τεχνολογίας καθώς και την
εύκολη προσβασιμότητα σε τέτοιου είδους όπλα-μηχανές.
Ο καθηγητής
ΑΙ του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας στο Σύδνεϋ, Toby Walsh, ο οποίος
Αμερικανός δικαστής εξέδωσε ένα προσωρινό μέτρο
με το οποίο εμποδίζεται η κυβέρνηση των ΗΠΑ να επιτρέψει τη
διανομή μέσω Διαδικτύου των σχεδίων ενός πλαστικού όπλου το οποίο μπορεί να
παραχθεί από τρισδιάστατους εκτυπωτές, ανακοίνωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης της
Πολιτείας της Ουάσινγκτον.
Σύμφωνα με τον Μπομπ Φέργκιουσον,
η Ουάσινγκτον και άλλες οκτώ Πολιτείες υπέβαλαν προσφυγή εναντίον της
ομοσπονδιακής κυβέρνησης, η οποία κατέληξε σε συμβιβασμό με έναν ακτιβιστή υπέρ
του δικαιώματος της οπλοκατοχής, επιτρέποντάς του να διανείμει ελεύθερα τα
σχέδια.
Οι προσφεύγουσες πολιτείες υποστήριξαν πως τα όπλα
που θα παράγονται με τρισδιάστατους εκτυπωτές –άρα δεν θα έχουν σειριακούς
αριθμούς, και σχεδόν καθόλου μεταλλικά μέρη, κάτι που θα τους επιτρέπει να
περνούν απαρατήρητα από συσκευές ανίχνευσης μετάλλων– μπορεί να πέσουν στα
χέρια κακοποιών και τρομοκρατών.
Ο Κόντι Ουίλσον, ο υπέρμαχος της
οπλοκατοχής, σχεδίαζε να διαθέσει μέσω Διαδικτύου τα σχέδια ελεύθερα σήμερα.
Ήδη, έχουν γίνει εκατοντάδες μεταφορτώσεις τους. Εν μέρει, ο Ουίλσον βασίστηκε
στη