Η αναζήτηση των πανανθρώπινων αξιών - Ποιες είναι οι βασικές αρχές που μπορούν να γίνουν αποδεκτές ακόμη και από εκπροσώπους διαφορετικών θρησκειών

Η αναζήτηση των πανανθρώπινων αξιών

Του Αρχιεπισκόπου ΑΛBΑΝΙΑΣ κ. Αναστασίου*

 Καθημερινή της Κυριακής 10-10-2004

1. Κατ' αρχήν δεν νομίζω ότι υπάρχει μία άποψη. Σήμερα εξακολουθούν να επιβιώνουν 19 θρησκείες, οι οποίες υποδιαιρούνται σε 240 κλάδους¹. Συγχρόνως, στους κόλπους τους υπάρχουν αντιθέσεις μεταξύ των προσκολλημένων κατά γράμμα στην παράδοση και των αναζητούντων νέα ανοίγματα στον σύγχρονο κόσμο.

Οι διάφορες θρησκείες, όπου επικράτησαν, έχουν εν πολλοίς επηρεάσει συνολικά τον ανθρώπινο βίο. Και είναι επόμενο να σχετίζονται, άμεσα ή έμμεσα, με όλες τις πλευρές των διαφόρων αξιών, των λογικών, των αισθητικών, των ηθικών, και βεβαίως των μεταφυσικών². Διότι τα θρησκεύματα δεν κινούνται ως ανεξάρτητες οντότητες. Bρίσκονται σε αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση με πολλούς άλλους παράγοντες: εθνικούς, πολιτικούς, πολιτιστικούς, κοινωνικούς, οικονομικούς. Επηρεάζουν και επηρεάζονται.

Κάθε ανεπτυγμένο θρήσκευμα έχει α) έναν υπερβατικό προσανατολισμό, που κατευθύνει προς μια απόλυτη αλήθεια, προς έναν υπέρτατο σκοπό, και β) ένα σύστημα δογματικών, αξιωματικών θέσεων ερμηνείας του κόσμου. Αυτά προσδιορίζουν τις λογικές και μεταφυσικές αξίες, τις οποίες το θρήσκευμα υποστηρίζει.

Όπως είναι προφανές, η σύγκλιση απόψεων, στις περιοχές της απόλυτης αλήθειας και του υπερβατικού προσανατολισμού που καθορίζουν, είναι πολύ δύσκολη. Οι θρησκείες μάλιστα που επηρεάζουν συνολικά πάνω από το ήμισυ του πληθυσμού της γης (Χριστιανισμός και Ισλάμ), καθώς και ο προγενέστερός τους Ιουδαϊσμός, είναι θρησκείες που στηρίζονται σε θεία αποκάλυψη. Οι θεμελιώδεις αξίες περί του αληθούς, του αγαθού, του αγίου που τις διέπουν, θεωρούνται δεδομένες «άνωθεν». Οι φιλοσοφικές αναλύσεις και οι νομοθετικές ρυθμίσεις ακολουθούν.

Το άλλο θρησκευτικό ρεύμα, που πηγάζει από την ινδική και την κινεζική αναζήτηση του υπερβατικού, εκ πρώτης όψεως δεν είναι εξαρτημένο από μια άπαξ διά παντός άνωθεν αποκάλυψη. Αναπτύχθηκαν εν τούτοις διάφορες σχολές, με συγκεκριμένες θεωρίες για την απόλυτη αλήθεια. [...]

Στη σύγχρονη αναζήτηση για την επίτευξη κάποιας συγκλίσεως των θρησκειών στο θέμα των πανανθρωπίνων αξιών, η έμφαση δίνεται κυρίως στις «ηθικές αξίες». Δεν πρέπει όμως να παραθεωρείται ότι οι λογικές, οι αισθητικές, οι ηθικές, οι μεταφυσικές αξίες συμπλέκονται και αλληλοεπηρεάζονται, όπως τα διάφορα συστήματα του οργανισμού: νευρικό, μυϊκό, κυκλοφορικό.

2. Από τα τέλη του 19ου αιώνος έγιναν προσπάθειες για μια καλύτερη αλληλογνωριμία και προσέγγιση ανθρώπων διαφόρων θρησκευμάτων, με διεθνή διαθρησκειακά συνέδρια και οργανισμούς. Προσπάθειες

Κόκκινη κλωστή - Το μαγικό πιθάρι στην Ινδία

Το βασίλειο του Χαν, ο Βανγκ Βέι, η ζωγραφική και η αλήθεια για τον κόσμο γύρω μας… Σενάριο βασισμένο σε παλιό κινέζικο παραμύθι.

Κόκκινη κλωστή - Το μαγικό πιθάρι στην Ινδία

Σίβα ο Διόνυσος της Ινδίας

Διόνυσος και  Σίβα

Ο Θεός Σίβα

Ο θεός Σίβα αποτελεί το τρίτο πρόσωπο της τριάδας των μεγάλων θεών του Ινδουιστικού πάνθεου - Brahma, Vishnu και Shiva, που αντιπροσωπεύουν τις δυνάμεις της δημιουργίας, συντήρησης και καταστροφής του κόσμου αντίστοιχα. Ο Σίβα αντιπροσωπεύει κυρίως το στοιχείο της καταστροφής, αλλά οι δυνάμεις και ιδιότητές του είναι πολύ περισσότερες και πολυδιάστατες. Σαν Mahakala (μεγάλος χρόνος) είναι η μεγάλη δύναμη του χρόνου που καταστρέφει και διαλύει τα πάντα. Η καταστροφή όμως του παλιού αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την αναδημιουργία και για τον λόγο αυτό ο Σίβα λατρεύεται κυρίως με την μορφή του φαλλού (lingam), το αρσενικό σύμβολο της αναπαραγωγής που το βρίσκουμε  συνήθως τοποθετημένο πάνω στο  θηλυκό όργανο (yioni).

Το αρχέτυπο του θεού της καταστροφής το συναντάμε στους Βεδικούς ύμνους όπου είναι γνωστός με το όνομα Rudra. Η μορφή και τα χαρακτηριστικά του όμως, όπως και των περισσότερων βεδικών θεών, δεν είναι ξεκάθαρη. Μερικές φορές ταυτίζεται με τον Agni, τον θεό της φωτιάς, και οι Maruts, οι θεοί των καταιγίδων, παρουσιάζονται σαν γιοι του. Ο Ρούντρα είναι ο θεός των ύμνων και των θυσιών, φωτεινός σαν τον ήλιο, ο καλύτερος και ο πιο πλουσιοπάροχος. Θεραπεύει αρρώστιες, χαρίζει οικογενειακή ευημερία και αγαθά, όπως άλογα, βουβάλια, και καλές σοδιές και προστατεύει τους οπαδούς του κρατώντας μακριά τις συμφορές. Από την άλλη πλευρά όμως, παρουσιάζεται μ’ ένα διαφορετικό πρόσωπο: σκοτεινός, μαύρος, καταστροφικός, τρομακτικός. Άγριος σαν θεριό κρατά στα χέρια του κεραυνούς βέλη και τόξα και οι Βραχμάνοι ιερείς τον εκλιπαρούν να παραμείνει μακριά από τον τόπο τους και να μην καταστρέψει την ανθρωπότητα.

Ινδουιστικός ναός

Η αρχέγονη μορφή του θεού Σίβα σαν προστάτη των ζώων (Pashupati) εντοπίζεται για πρώτη φορά σε μια ανάγλυφη σφραγίδα που ανακαλύφθηκε στα ερείπια της προϊστορικής πόλης τουMohenjo-daro (4000-2000 π.Χ.). Στην σφραγίδα η πολυπρόσωπη θεότητα κάθεται σε γιόγκικη στάση διαλογισμού με ανασηκωμένο φαλλό και φορά κέρατα ενώ γύρω του βρίσκονται τέσσερα ζώα – ελέφαντας, τίγρης, ρινόκερος και ταύρος. Οι παραπάνω συμβολισμοί και περιγραφές μας επιτρέπουν να υποθέσουμε εκ του ασφαλούς ότι ο χαρακτήρας του Σίβα ως μέγιστος θεός του Ινδουισμού διαμορφώθηκε ύστερα από το πάντρεμα της βεδικής θρησκείας με τα πιστεύω και τις προκαταλήψεις των αυτοχθόνων Ινδών.

Στα φιλοσοφικά κείμενα των Ουπανισάδ, ο Σίβα εξυψώνεται ακόμη περισσότερο και ταυτίζεται με τον υπέρτατο θεό που κυβερνά όλους τους κόσμους. Η παρουσία του είναι χωρίς αρχή, μέση και τέλος, μοναδικός, εξαίσιος, ευοίωνος, γαλήνιος, ακατάστρεπτος, αυθύπαρκτος, η αναπνοή και το πνεύμα που διαχέει τα πάντα. Όλα τα όντα ζουν μέσα του και ενώνονται μ’ αυτόν.  Ο Σίβα είναι η αιώνια συνείδηση, το κάθε τι που υπήρξε και το κάθε τι που θα υπάρξει. Είναι ο απελευθερωτής από την πλάνη του κόσμου και τα δεσμά του χρόνου. Με τη χάρη του ο άνθρωπος αναζητά την μονιστική γνώση και βιώνει την ενότητα του υποκειμενικού εαυτού (Atman) και του αντικειμένου κόσμου (Brahman) που απελευθερώνει από τα δεσμά του θανάτου και της

Ο Πολιτισμός της Αρχαίας Ινδίας

Ο Πολιτισμός της Αρχαίας Ινδίας

του Γιάννη Φίκα

  Οι γνώσεις μας για τον πολιτισμό της Κοιλάδας του Ινδού βασίζονται κυρίως στα αρχαιολογικά ευρήματα των πόλεων Χαράπα (2300-1700 π.Χ.) και Μοχέντζο Ντάρο που  περιελάμβαναν οικήματα θρησκευτικού, τελετουργικού και διοικητικού χαρακτήρα. Σε ορισμένους οικισμούς διακρίνεται το σχέδιο της πόλης με ίχνη κανονικού δικτύου σταυρωτών δρόμων. Στο Μοχέντζο Ντάρο όλα τα κτίσματα ήταν φτιαγμένα από πλίνθους καθορισμένου σχήματος. Πολλοί δρόμοι είχαν αγωγούς σκεπασμένους με πλίνθους και μικρά ανοίγματα για επιθεώρηση. Κάθε κατοικία διέθετε λουτρό. Η πόλη ήταν μεγάλο εμπορικό και βιοτεχνικό κέντρο με εργαστήρια αγγειοπλαστικής, βαφής, μεταλλοτεχνίας και επεξεργασίας οστράκων. Η ανακάλυψη σφραγίδων της Μεσοποταμίας στο Μοχέντζο Ντάρο φανερώνει την επικοινωνία ανάμεσα στις περιοχές της κοιλάδας του Ινδού,  του Περσικού κόλπου και της Μεσοποταμίας. Ο πολιτισμός της Κοιλάδας του Ινδού κατέρρευσε μεταξύ του 1800 και του 1700 π.Χ. Ως πιθανές αιτίες κατάρρευσης θεωρούνται οι κλιματικές και γεωμορφολογικές αλλαγές, αλλά και οι επιδρομές ξένων λαών.

 Οι αιώνες που μεσολάβησαν από την εισβολή των  Αρίων, ιδρυτών του μεταγενέστερου ινδικού πολιτισμού, έως την εγκαθίδρυση των πρώτων κέντρων πολιτικής εξουσίας στα βορειανατολικά της Ινδίας κατά μήκος του ποταμού Γάγγη (από το 1600 έως το 600 π.Χ.), άφησαν πίσω τους ελάχιστα αρχαιολογικά ευρήματα. Οι μοναδικές διαθέσιμες πηγές εξαντλούνται στα τέσσερα ιερά κείμενα, τις Βέδες, και στα έπη Μαχαμπαράτα και Ραμαγιάνα, που συντάχθηκαν ανάμεσα στον 4ο αιώνα π.Χ. και τον 4ο αιώνα μ.Χ. Μολονότι τα κείμενα αυτά περιέχουν κάποιες αναφορές σχετικές με τις μετακινήσεις, τα ήθη και τα έθιμα των Αρίων, η περιγραφή των γεγονότων περιβάλλεται από τον πέπλο του θρύλου και εμπεριέχει έμμεσες  μόνο αναφορές για τους αυτόχθονες πληθυσμούς που υποτάχθηκαν. Οι Άριοι εγκαταστάθηκαν στη Βόρεια Ινδία, η κοινωνία τους ήταν ιεραρχικά δομημένη σε τέσσερις κάστες. Στην υψηλότερη βαθμίδα βρίσκονταν οι ιερείς, η κάστα των Βραχμάνων, ακολουθούσαν οι Ξατρίγια, οι αριστοκράτες πολεμιστές και στη συνέχεια οι Βαΐσια, οι έμποροι και επαγγελματίες. Τελευταία ήταν η κάστα των Σούντρα, που υπηρετούσε τις άλλες τρεις κάστες.

 Κατά τη διάρκεια του 7ου και του 6ου αιώνα π.Χ. δημιουργήθηκαν τα δεκαέξι μεγάλα βασίλεια και διαμορφώθηκε ένα σύστημα διακυβέρνησης με κεντρική μορφή τον βασιλιά. Το πιο σημαντικό βασίλειο

Η ιστορία των θρησκειών: Ινδουισμός

   Ganesh, θεότητα του Ινδουισμού 

Ιστορική αναδρομή

Ο Ινδουισμός (επίσημη ονομασία “Βραχμανισμός”) είναι η αρχαιότερη συγκροτημένη και αδιάσπαστη θρησκεία, που επιβιώνει στον κόσμο μέχρι και σήμερα. Με γενέτειρά του την Ινδία, κυριαρχεί σε αυτήν εδώ και περίπου 3.500 χρόνια. Οι ρίζες της θρησκείας φαίνονται να ανάγονται στην Εποχή του Σιδήρου. Ο Ινδουισμός στη σύγχρονη εποχή συναντάται επίσης σε μικρότερο βαθμό, σε γειτονικές χώρες της Ινδίας, σημαντικότερες εκ των οποίων:

• Σρι Λάνκα (Κεϋλάνη)
• Μπαλί
• Ινδονησία

    Ωμ ή Αούμ,  ιερό σύμβολο  του   Ινδουισμού     

Περιεχόμενο

Ο Ινδουισμός βασίζεται στην ιδέα της απελευθέρωσης της ανθρώπινης ψυχής. Σύμφωνα με τη φιλοσοφία του, κάθε ψυχή έχει την ικανότητα να υποβάλλεται σε μετεμψυχώσεις και να προσπίπτει