Κοσμογονίες – Θεογονίες οι Επικρατούσες Θεωρήσεις

Με τον όρο κοσμογονία, (κόσμος+γίγνομαι) εννοείται στη φιλοσοφία μια θεωρία προέλευσης του σύμπαντος, είτε θρησκευτικού, μυθικού, είτε επιστημονικού χαρακτήρα. Στη μυθολογία ειδικότερα ο όρος γίνεται κατανοητός ως μυθική αφήγηση ή σώμα μύθων που σχετίζεται με τη δημιουργία του σύμπαντος. Διαφέρει από την επιστήμη της κοσμολογίας, ως προς το γεγονός ότι η δεύτερη στοχεύει στην κατανόηση της φυσικής συγκρότησης του σύμπαντος και των νόμων που το κυβερνούν.

Το Νεοελληνικό λεξικό στο λήμα αναφέρει: κοσμογονία η [kozmoγonía]:

1. επιστημονική ή μυθολογική θεωρία με την οποία γίνεται προσπάθεια να ερμηνευτεί η δημιουργία του σύμπαντος και των ουράνιων σωμάτων.

2. (μτφ.) πολύ σημαντικές, ριζικές και συνήθ. δημιουργικές αλλαγές: Tα τελευταία χρόνια έγινε πραγματική ~ στο χώρο της εκπαίδευσης. [λόγ. < γαλλ. cosmogonie (κυριολ.) < ελνστ. κοσμογονία δημιουργία του κόσμου΄]

Θεογονίες είναι οι κοσμογονίες που έχουν σαν θέμα τους την έκθεση της εξέλιξης με την οποία γεννήθηκαν οι θεοί που κυβερνούν τον κόσμο. Τέτοιες κοσμογονίες θεωρούν τον κόσμο σαν εξ’ ολοκλήρου δημιούργημα ενός ή περισσότερων θεών. Οι θεοί έχουν την δύναμη να δημιουργούν εκ του μηδενός, γι αυτό αποκαλούνται και δημιουργοί.

Άλλοι κοσμογονικοί μύθοι δέχονται την προΰπαρξη μιας ύλης την οποία ο θεός ή οι θεοί διαμορφώνουν και εξουσιάζουν. Πληροφορίες σχετικές με τη δημιουργία του κόσμου και τη γέννηση των θεών συναντάμε σε λίγους ποιητές της αρχαιότητας.

Οι πρώτες αναφορές υπάρχουν στον Όμηρο, αλλά ενώ είναι αποσπασματικές και σκόρπιες, είναι αρκετές ωστόσο για να σχηματίσουμε μια ικανοποιητική εικόνα για τους θεούς και να αποκτήσουμε μια πρώτη εντύπωση για τη δημιουργία του κόσμου, αληθή ή μη.

Στον κοσμογονικό μύθο -στην κοσμογονία γενικότερα- οι μύθοι παρουσιάζουν μια διπλή σχέση αφενός με το ανθρώπινο σώμα τον μικρόκοσμο, αφετέρου με τον περιβάλλοντα κόσμο τον μακρόκοσμο.Ανιχνεύοντας τις σωματικές λειτουργίες και παρατηρώντας αναλογίες στο περιβάλλον του, ο άνθρωπος προσπάθησε να ερμηνεύσει τον μακρόκοσμο. Το σώμα και η γη ταυτίζονται σε τέτοιους μύθους, ενώ η ανθρώπινη προέλευση, οι γεωλογικοί σχηματισμοί, το φυτικό και το ζωικό βασίλειο ερμηνεύονται μεταφορές και εικόνες συνήθως σχετιζόμενες με την ανθρώπινη αναπαραγωγή και ανάπτυξη.

Κατά τον ίδιο τρόπο οι παρατηρήσιμες αντιθέσεις και διχοτομίες του κόσμου αναγνωρίζονται ως αγώνας αντιθετικών δυνάμεων, η έκβαση του οποίου είναι η ποικιλομορφία της εξέλιξης.

Την πρώτη οργανωμένη απόπειρα θεογονικής – κοσμογονικής καταγραφής συναντάμε στον Ησίοδο,γύρω στο 740 π.Κ.Ε.. Στο έργο του υπάρχει αναλυτική περιγραφή για τους προ-ολύμπιους θεούς καθώς και για τους Ολύμπιους θεούς. Θεογονίες επίσης έγραψαν ο Απολλόδωρος που ταυτίζεται σχεδόν απόλυτα με τον Ησίοδο, ο Οβίδιος, και η πιο ενδιαφέρουσα ίσως κοσμογονική αναφορά υπάρχει στον Ορφέα και στους ορφικούς.

Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι και στοχαστές, μέσα από τους θεογονικούς μύθους θέλησαν να εξηγήσουν, αυτό που πραγματεύονται όλες οι κοσμογονίες, την πρώτη αρχή από την οποία δημιουργήθηκε ο κόσμος, την εξελικτική πορεία του κόσμου για να φτάσει όπως είναι με τη σημερινή του μορφή, τις δυνάμεις που συγκρατούν την ενότητα του κοσμικού συνόλου και τη θέση του ανθρώπου μέσα σε αυτό.

Γενικά περί Κοσμογονία – Θεογονία

Οι αρχαίοι Έλληνες, αυτοί οι μεγάλοι που τους διέκρινε απεριόριστο χιούμορ και αχαλίνωτη φαντασία, στην προσπάθειά τους να εξηγήσουν κάποια φαινόμενα έπλεξαν άπειρους μύθους. Φυσικά, ασχολήθηκαν και με την αρχή του κόσμου και τη γέννηση των αμέτρητων θεών τους. Με την πλούσια φαντασία τους έφτιαξαν τεράστιες γενεαλογίες που φανέρωναν τους προγόνους των δώδεκα Ολύμπιων θεών, αλλά και όλων των μικρότερων που λάτρευαν σε κάθε γωνιά της Ελλάδας.

Επίσης, έπλασαν καταπληκτικούς μύθους που εξηγούσαν πώς ο Δίας και οι υπόλοιποι Ολύμπιοι κατέλαβαν την απόλυτη εξουσία στο Ελληνικό Πάνθεο.

Σύμφωνα με την αρχαιότερη παράδοση που μας αφηγείται ο Όμηρος, πατέρας των θεών ήταν ο Ωκεανός, που περικύκλωνε ολόκληρο το σύμπαν. Από το σμίξιμό του με τη σύζυγό του Τηθύ προήλθαν όλοι οι υπόλοιποι θεοί. Ο Ωκεανός παρουσιάζεται από τον Όμηρο σαν ένας ηλικιωμένος, ασπρομάλλης γέροντας, με γλυκό χαμόγελο, ήσυχος, που ποτέ δεν παίρνει μέρος στους καβγάδες των θεών και κατοικεί μακριά από τη γη και τον Όλυμπο. Δυστυχώς όμως ο Όμηρος δε μας απαριθμεί τους απογόνους του Ωκεανού και της Τηθύος.

Ο Ωκεανός και η κόρη του Τιθύς

Πολύ πιο ολοκληρωμένος είναι ο μύθος που μας αφηγείται ο Ησίοδος στη «Θεογονία» του για την αρχή του κόσμου και την καταγωγή των θεών. Στην αρχή λοιπόν ήταν το Χάος, η Γη και ο Έρωτας. Αυτές οι τρεις πρωταρχικές θεότητες δεν είχαν συγγενική σχέση μεταξύ τους, απλώς εμφανίστηκαν η μία μετά την άλλη. Το Χάος ήταν θεοσκότεινο, μαύρο και άραχνο χωρίς κανένα ίχνος ζωής. Απόλυτη σιωπή βασίλευε παντού.

Αυτό το τρομακτικό, αρχικό ον ήταν απέραντο• δεν είχε αρχή μήτε τέλος. Ήταν τόσο αχανές, ώστε αν κάποιος ζούσε εκείνη την εποχή και μπορούσε να πετάξει, θα πετούσε σ’ όλη του τη ζωή χωρίς να μπορέσει να φτάσει κάποτε σε κάποια κορυφή. Αλλά, και αν συνέβαινε το αντίθετο, δηλαδή αν κάποιος άρχιζε να πέφτει στο κατάμαυρο κενό, το Χάος, θα έπεφτε σ’ όλη του τη ζωή χωρίς να φτάσει ποτέ του σε κάποιο τέλος.

Μέσα στην απεραντοσύνη του κοσμικού χρόνου προήλθαν κάποτε από το Χάος, χωρίς να μεσολαβήσει κάποιο ερωτικό σμίξιμο, δύο παράξενα όντα, το Έρεβος και η Νύχτα. Ήταν και αυτά τα όντα κατάμαυρα και σκοτεινά με τεράστιες φτερούγες. Θεόρατα και αλλοπρόσαλλα στέκονταν το ένα απέναντι από το άλλο ανοιγοκλείνοντας τα μαύρα μάτια τους, χωρίς να ανταλλάσσουν μεταξύ τους ούτε κουβέντα. Η απόλυτη ησυχία και η μοναξιά συνέχισε να κυριεύει το σύμπαν. Η μόνη διαφορά τους από το Χάος ήταν ότι είχαν αρχή και τέλος. Ήταν βέβαια πελώρια και θα χρειάζονταν κάποιος να τρέχει μήνες ολόκληρες για να φτάσει από τη μια φτερούγα τους στην άλλη, σίγουρα όμως θα έβρισκε κάποιο τέλος.

Όλο αυτό το σκοτάδι και η σιωπή βασίλευαν μέχρι τη στιγμή που ο Έρωτας, η τελευταία από τις τρεις πρωταρχικές θεότητες, μπήκε ανάμεσα στα δύο φοβερά όντα. Με την επίδραση του Έρωτα άρχισε η απόλυτη ψυχρότητα να εγκαταλείπει τις δύο μυστήριες υπάρξεις. Αντάλλαξαν τις πρώτες τους κουβέντες και κατάφεραν έτσι να διώξουν την ατέλειωτη μοναξιά που τους κυρίευε τόσους αιώνες.

Και να σε λίγο που από την παράξενη αυτή σχέση ξεπετάχτηκε ο Αιθέρας. Αστραφτερός και λαμπερός, με διάφανες φτερούγες, ακτινοβολούσε το θείο φως του προς όλες τις κατευθύνσεις. Ήταν χαμογελαστός και πανέμορφος με τεράστιο σώμα, μα με αρμονικά μέλη και κατάλευκο δέρμα. Άπλωσε τα τεράστια σκέλη του σ’ ολόκληρο το σύμπαν και σκόρπισε τη λάμψη του στο θεοσκότεινο Χάος.

Αλλά να που εμφανίζεται και μια άλλη παρόμοια θηλυκή θεότητα, η Ημέρα. Λαμπρή, κατάξανθη, πανώρια κόρη με κατάλευκες φτερούγες, έριξε αμέσως το αστραποβόλο βλέμμα της στον Αιθέρα και του χαμογέλασε. Αυτός μόλις αντίκρισε ένα παρόμοιο μ’ αυτόν και φωτεινό πλάσμα χάρηκε πάρα πολύ.Τα δυο αδέρφια χαρούμενα και παιχνιδιάρικα έφεραν την ευτυχία μέσα στον κόσμο. Έπαιζαν και κυνηγιούνταν μέσα στο απέραντο σύμπαν και κρύβονταν πίσω από τους τεράστιους μετεωρίτες. Συχνά, νευρίαζαν με τις σκανταλιές και τις φασαρίες τους, τους γερασμένους γονείς τους, που κατά βάθος όμως καμάρωναν για τα ολόλαμπρα παιδιά τους.

Evelyn De Morgan Νύχτα και Ύπνος (1878)

Ο Αιθέρας συμβόλιζε για τους αρχαίους το πάνω μέρος της ατμόσφαιρας, που αποτελεί το πιο καθαρό μέρος του αέρα. Η Ημέρα συμβόλιζε φυσικά τη μέρα, το τμήμα του εικοσιτετραώρου που είναι λουσμένο

Η θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων

Η θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων

Αμαλία Ηλιάδη

Η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία έπαιξε μεγάλο ρόλο στην αρχαία Ελλάδα και συνεχίζει και σήμερα να είναι σημαντική στην πολιτιστική κληρονομιά των Ελλήνων καθώς διαμόρφωσε τη μυθολογία τους και τη θέαση και προσέγγιση του κόσμου τους.

Ο άνθρωπος πάντα ένιωθε την ανάγκη να πιστεύει σε μια ανώτερη, θεϊκή δύναμη. Ο Δωδεκαθεισμός ήταν η θρησκεία των Αρχαίων Ελλήνων. Μέσω της θρησκείας αυτής οι άνθρωποι της αρχαίας Ελλάδος μπορούσαν να εκφραστούν και να δημιουργήσουν. Ο Αρχαίος πολιτισμός αναπτύχθηκε πολύ εξαιτίας της θρησκείας. Οι άνθρωποι άρχιζαν να χτίζουν ναούς, να φτιάχνουν αγάλματα, τοιχογραφίες προς τιμή των θεών που μερικές από αυτές σώζονται ως σήμερα. Όλα αυτά αποτελούν ταυτότητα για τον Έλληνα αφού πολλοί ξένοι έρχονται στην χώρα μας και δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον για την Αρχαία Ελληνική Θρησκεία και για τα αρχαία αντικείμενα που σχετίζονται με αυτήν, σώζονται και αποτελούν μεγάλα έργα τέχνης.

Η Αρχαία Ελληνική Θρησκεία βοήθησε όχι μόνο τους αρχαίους Έλληνες αλλά και τους σημερινούς αφού μεγάλο μέρος του τουρισμού και της οικονομίας της Ελλάδος στηρίζεται στην αρχαιότητα και στην κληρονομιά που άφησε σε μας ( μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι ). Βέβαια, έχουν γραφεί πολλά βιβλία για την Αρχαία Ελληνική Θρησκεία, φιλοσοφικού και διδακτικού περιεχομένου. Σε όλη την γη διαβάζονται είτε από ενδιαφέρον είτε για μάθηση και εμβάθυνση στον αρχαίο πολιτισμό είτε από απλή περιέργεια. Πολλές ταινίες εξάλλου έχουν παιχθεί στον παγκόσμιο κινηματογράφο που αφορούν την Αρχαία Ελλάδα, την θρησκεία της και τους ήρωές της.

Ουρανος-Γη-Κρονος

Οι σχέσεις μεταξύ του Ουρανού και των παιδιών του δεν ήταν πολύ φιλικές. Η οργή του μεγάλου Θεού έπεσε πάνω στους Τιτάνες τους οποίους φυλάκισε στα έγκατα της γης. Η μητέρα τους, εξοργισμένη από την αδικία, ζήτησε από τους γιους της να σκοτώσουν τον πατέρα τους.

Ο Κρόνος ,ο μικρότερος γιος, επειδή ήταν απ’τους πιο θαρραλέους, το βράδυ κρύφτηκε στο δωμάτιο των γονιών του και έκοψε τα γεννητικά όργανα του πατέρα του, τα οποία έπεσαν στη θάλασσα. Από αυτά τα όργανα γεννήθηκε η Αφροδίτη ,οι Ερινύες, οι Νύμφες και οι Γίγαντες.

Κρόνος – Ρέα- Διας

Μετά την πτώση του Ουρανού, αρχηγός του σύμπαντος έγινε ο Κρόνος. Αμέσως αποφυλάκισε τα αδέλφια του και παντρεύτηκε την Ρέα. Από την ένωσή τους γεννήθηκαν η Δήμητρα, η Εστία, η Ήρα, ο Άδης και ο Ποσειδώνας. Ο Κρόνος όμως αποδείχθηκε χειρότερος από τον πατέρα του – φοβούμενος ότι τα παιδιά του θα τον εκθρόνιζαν, τα κατάπινε όταν γεννιόνταν. Η Ρέα, πριν γεννήσει τον Δία, το τελευταίο της παιδί, συμβουλεύτηκε τον Ουρανό και την Γη. Με την βοήθεια τους έκρυψε τον Δία σε μια σπηλιά στην Κρήτη και έδωσε στον Κρόνο να καταπιεί μια πέτρα αντί για τον γιο της. Όταν μεγάλωσε, ο Δίας νίκησε τον Πατέρα του και με τα αδέλφια του έγιναν οι δώδεκα θεοί του Ολύμπου.

Οι Θεοί

 

Ο πολυθεϊσμός ήταν από τις πιο διαδεδομένες θρησκείες των Αρχαίων Ελλήνων. Για τους Αρχαίος Έλληνες, οι θεοί σαν σύνολο αντιπροσώπευαν μια σημαντική έννοια – την φύση σε όλες της τις εκφορές και κάθε θεός η θεά συσχετιζόταν με μια η περισσότερες δυνάμεις της φύσης.

Για τους Έλληνες, οι θεοί ήταν αθάνατοι, πανταχού παρόντες και αξιολάτρευτοι. Μπορούσαν να ελέγξουν όλους τους θνητούς σε κάθε στάδιο της ζωής τους , προκαθορίζοντας την μοίρα τους και τις σχέσεις

Μύθοι για τη δημιουργία του κόσμου από όλον τον πλανήτη

Μύθοι για τη δημιουργία του κόσμου

Η δημιουργία του κόσμου αποτελεί βασικό πυλώνα κάθε θρησκείας που υπάρχει και υπήρξε στο παρελθόν στον πλανήτη μας. Πέρα από τις αναμενόμενες διαφορές (που έχουν κυρίως να κάνουν με το ποιο ήταν ή πώς ονομάζεται το ανώτερο ον ή τα ανώτερα όντα), υπάρχουν και πολλές ομοιότητες, οι οποίες και βρίσκονται στο επίκεντρο θεωριών περί κοινών καταβολών, αλληλεπιδράσεων μεταξύ των θρησκειών (κοινώς, πώς οι ομοιότητες αυτές εξηγούνται), αλλά και των πιθανών πραγματικών γεγονότων που μπορεί να «γέννησαν» τις ερμηνείες που συναντώνται στις θρησκείες. Επίσης, οι ομοιότητες αυτές τροφοδοτούν σε μεγάλο βαθμό και τις απόψεις περί εγγενούς χαρακτήρα της θρησκείας ως ανθρώπινου χαρακτηριστικού.

Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να δει κανείς κάποιους μύθους περί δημιουργίας από όλο τον κόσμο, όπως παρουσιάζονται σε δημοσίευμα του National Geographic- συν τη δημιουργία κατά την αρχαιοελληνική μυθολογία, όπως περιγράφεται από τον Ησίοδο και άλλους θρύλους. 

Ο δημιουργός 

 

Η χριστιανική, η ιουδαϊκή και η ισλαμική θρησκεία μοιράζονται μια κοινή προσέγγιση περί δημιουργίας, την έννοια του θεού- δημιουργού που έπλασε τον άνδρα, τη γυναίκα και τον κόσμο (Αδάμ, Εύα, Εδέμ κλπ). 

Η ισορροπημένη αρχή

Σύμφωνα με κινεζικό μύθο περί της δημιουργίας, στην αρχή υπήρχε ένα «κοσμικό αυγό», φτιαγμένο από δύο ισορροπημένα αντίθετα, το γιν και το γιανγκ. Το αυγό είχε τον Π'αν κου, το «θείο έμβρυο». Ο Π'αν Κου μεγάλωσε μέχρι που δεν χωρούσε στο αυγό, και το τσόφλι έσπασε. Στη συνέχεια, έπλασε τον κόσμο

Η αγάπη του Προμηθέα για τον άνθρωπο - Βίντεο

Η αγάπη του Προμηθέα για τον άνθρωπο

Ευθύς εξαρχής, οι χριστιανοί ανίχνευσαν αρκετές ομοιότητες της ιστορίας του Προμηθέα με το πρόσωπο του Χριστού.  Αμφότεροι, από αγάπη για τον άνθρωπο, δε διστάζουν να υποφέρουν και να θυσιαστούν για αυτόν.  Από τη μία μεριά ο  Προμηθέας  είναι καρφωμένος στον Καύκασο, ενώ από την άλλη μεριά ο Χριστός είναι σταυρωμένος στον Γολγοθά. Ο συμβολισμός είναι  περισσότερο από προφανής.  Ο Προμηθέας και Χριστός πληρώνουν το τίμημα της αγάπης  τους για τον  άνθρωπο και δε διστάζουν ούτε στιγμή να θυσιαστούν  και να υποφέρουν για αυτόν… 

Κατά τη διάρκεια της Τιτανομαχίας, ο Προμηθέας σύμφωνα με τον μύθο, τάχθηκε υπέρ του Δία και γι' αυτό δεν τιμωρήθηκε όπως οι άλλοι Τιτάνες. Η συμβολή του στην ανάπτυξη του ανθρώπινου γένους ήταν πολύ σημαντική. Κατά τον Λουκιανό, ο Προμηθέας, με την αρωγή της θεάς Αθηνάς, δημιουργεί τον πρώτο άνθρωπο (Χρυσό Γένος) από πηλό και φωτιά (κατά άλλους με το νερό του ήρωα Πανοπέα της Φωκίδας) και με μορφή όμοια με αυτή των θεών. Αυτό έλαβε χώρα μετά την Τιτανομαχία. Κατά τους Ορφικούς αυτός ο πηλός ήταν το χώμα που ποτίστηκε από το αίμα των Τιτάνων.

Η θυσία του Προμηθέα

Αναφερόμενος στη δημιουργία του ανθρώπου, ο Πλάτωνας μας μεταφέρει την εικόνα ενός όντος σφαιρικού, που διακρινόταν σε τρία γένη (αρσενικό, θηλυκό και μεικτό) και είχε διπλή σειρά από μέλη και όργανα. Αργότερα ο Δίας, επειδή εξοργίστηκε από την αλαζονεία τους και φοβήθηκε τη δύναμή τους, τα χώρισε στα δύο. Τα ζώα δημιουργήθηκαν την ίδια περίοδο (μετά την Τιτανομαχία), αλλά από μίξη υλικών της Γης και της φωτιάς. Η δημιουργία των όντων και του ανθρώπου έγινε μέσα στη γη. Όταν κλήθηκαν όλα τα όντα της Γης να βγουν στο φως, ανατέθηκε στον Προμηθέα και στον Επιμηθέα να δώσουν στο κάθε ον τα χαρακτηριστικά που έπρεπε να έχει. Ο Επιμηθέας έπεισε τον αδελφό του να του επιτρέψει να αναλάβει μόνος αυτή τη δουλειά. Έτσι ο Επιμηθέας ονομάτισε και απέδωσε στο κάθε ον τα χαρακτηριστικά που ήθελε ο ίδιος, με τρόπο ώστε να μην μπορούν να αλληλοκαταστραφούν (αὐτοῖς ἀλληλοφθοριῶν

Πώς να σωπάσω μέσα μου την ομορφιά του κόσμου;

Πώς να σωπάσω  μέσα μου την ομορφιά του κόσμου;

Tο «Πώς να σωπάσω;»  είναι ένα αριστουργηματικό τραγούδι του Σταύρου Ξαρχάκου πάνω σε στίχους Κώστα Κινδύνη και με ερμηνευτή τον Νίκο Ξυλούρη. Το τραγούδι είναι από τον δίσκο «Διόνυσε καλοκαίρι μας» του 1972 και μας εξυμνεί την ομορφιά του κόσμου που μας περιβάλει, δηλαδή την ομορφιά της δημιουργίας του Θεού.

Στίχοι:   Κώστας Κινδύνης

Μουσική:   Σταύρος Ξαρχάκος

Eρμηνεία: N.Ξυλούρης

Πώς να σωπάσω μέσα μου
την ομορφιά του κόσμου;

Η σχέση επιστήμης και θεολογίας – Ντοκιμαντέρ

Η σχέση επιστήμης και θεολογίας

Το βίντεο της ανάρτηση  είναι από τη σειρά των ημίωρων ντοκιμαντέρ «Έτσι βλέπω τον κόσμο», της ΕΡΤ3, τα οποία διερευνούν θέματα  της σύγχρονης φυσικής, της αστροφυσικής,  της ιστορίας και της φιλοσοφίας.  Το παρόν ντοκιμαντέρ εξετάζει το ζήτημα της σχέσης της επιστήμης και της θεολογίας  και τη αφανή ή φανερή, δικαιολογημένη ή αδικαιολόγητη,  σύγκρουση μεταξύ του  Χριστιανισμού και της Επιστήμης. Ένα θέμα το οποίο έχει απασχολήσει ιδιαίτερα και την ελληνική κοινωνία και στο όποιο έχουμε στέρεη την πεποίθηση ότι από ημιμάθεια υπάρχουν εκατέρωθεν παρανοήσεις και παρεξηγήσεις.  

Προκειμένου να αποκαταστήσουμε την αλήθεια πάνω σε αυτό το θέμα πρέπει να τονίσουμε ότι η αναφερόμενη αντιπαλότητα μεταξύ Θεολογίας και Επιστήμης αφορά και αναφέρεται στις σχέσεις της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και όχι της Ορθοδοξίας με την Επιστήμη. Η σύγκρουση αυτή κορυφώθηκε κατά τη διάρκεια της επιστημονικής επανάστασης του 17ου αιώνα, πολύ μετά το σχίσμα, και δεν είχε καμιά σχέση με την Ορθοδοξία, που τότε στέναζε κάτω από τον τουρκικό ζυγό. 

Το ενδιαφέρον όμως βρίσκεται στα αίτια που δημιούργησαν αυτή τη ρήξη. Το δυτικό πολιτισμικό ρεύμα την περίοδο συγκρότησής του, μετά από δραματικές εσωτερικές συγκρούσεις, υιοθέτησε ως

Αναζητώντας τα μεγαλεία της Δημιουργίας - του Σεβ. Μητροπολίτου κ. Νικολάου

Αναζητώντας τα μεγαλεία της Δημιουργίας

του Σεβ. Μητροπολίτου κ. Νικολάου 

Αναζητώντας τα μεγαλεία της Δημιουργίας

Ζούμε σε έναν πανέμορφο κόσμο που το μυστικό της ζωής το σηκώνουν μικροσκοπικές οντότητες που λέγονται γονίδια. Είναι δυσδιάκριτα, δεν φαίνονται. Όμως αυτά προσδιορίζουν τη ζωή και τα ιδιώματά της. Αυτά χαρακτηρίζουν το κάθε πρόσωπο, καθορίζουν την ταυτότητα. Με ακρίβεια και λεπτομέρειες.

Κολυμπάμε μέσα σε έναν ωκεανό άπειρων σωματιδίων, που ταυτοποιούνται με ποικίλα και παράξενα ονόματα: Quarks, γκλουόνια, μποζόνια, λεπτόνια, βαρυόνια, νετρίνα, φωτόνια και πλήθος άλλων. Και που δεν φαίνονται. Όμως αυτά τα μικρά στηρίζουν το μεγαλείο αυτού του κόσμου. Αυτά κρύβουν το μυστήριό του. Όλα έχουν την αποστολή και τη σημασία τους. Όσο μικρά κι αν είναι. Κάποια είναι υπεύθυνα για τη μάζα. Λέγονται μποζόνια. Ούτε καταλαβαίνουμε γιατί. Χωρίς όμως αυτά δεν θα ψηλαφούσαμε τον κόσμο μας. Άλλα πάλι βοηθούν στη διάδοση των δυνάμεων. Κάποια είναι γνωστά ως γκλουόνια. Κι αυτό κακόηχο. Και άλλα συγκροτούν το φως. Αυτά λέγονται φωτόνια. Πιο εύηχο όνομα.

Μάζα, δυνάμεις, φως.

Είναι σημαντικό να ερμηνεύεται η μάζα η να δικαιολογείται η διάδοση των δυνάμεων. Η ύλη ψηλαφείται, οι δυνάμεις συντηρούν την κίνηση και διατηρούν τις ισορροπίες. Έτσι κατανοούμε την ύλη και τη βαρύτητα.

Για κάποιον όμως λόγο, το φωτόνιο έχει ένα μοναδικό μεγαλείο. Είναι πολύ ευγενές, δεν έχει μάζα, αλλά όμως υπάρχει. Και μάλιστα μπορεί να γεννήσει μάζα. Κουβαλάει ενέργεια. Κυρίως όμως δείχνει και φανερώνει. Χάρις στα φωτόνια απολαμβάνουμε το αίσθημα της όρασης. Ο κόσμος φαίνεται. Και είναι τόσο όμορφος.

Πλήθος χρωμάτων, εντυπωσιακές συμμετρίες, εκπληκτικές ασυμμετρίες, αντιθέσεις, ανακλάσεις, αρμονία, βάθος, εναλλαγές. Χωρίς τα φωτόνια δεν θα ξέραμε τι θα πει κάλλος, ομορφιά, αισθητική, ποικιλία, οπτική αρμονία. Δεν θα μπορούσαμε να συγκρίνουμε. Σαν αυτά να δίνουν ζωή στην ύλη.

Τα φωτόνια επιβεβαιώνουν την ύπαρξη του κόσμου, κυρίως όμως αποκαλύπτουν την ομορφιά του. Αλλά για να την δεις, πρέπει να τα ανακαλύψεις.

Σ’ αυτό βοηθούν τα μάτια μας. Όταν αυτά χάνουν την ακρίβεια η την ευαισθησία τους, τότε

DNA: Γενετική της Δημιουργίας του ανθρώπου

Στο βίντεο αυτό μπορούμε να δούμε, από τον γενετιστή δρ Robert Carter, μια επιστημονική αλλά ταυτόχρονα απλή και κατανοητή παρουσίαση των μυστικών του DNA  σε σχέση με την καταγωγή του ανθρώπου.

Ο διάλογος του Άλμπερτ Αϊνστάιν με έναν άθεο καθηγητή σχετικά με τη δημιουργία του κόσμου και την ύπαρξη του κακού. Βίντεο

Στο βίντεο της παρούσας ανάρτησης μπορείτε να παρακολουθήσετε σε δραματοποιημένη μορφή,  το διάλογο του Albert Einstein με έναν άθεο καθηγητή σχετικά με το  ζήτημα   της δημιουργίας του κόσμου και την αιτία της ύπαρξης του κακού.

Η διήγηση της Παλαιάς Διαθήκης για τη δημιουργία και οι θετικές επιστήμες

π. Ιωάννης Ρωμανίδης

Οι θεούμενοι, όσοι μετέχουν της φωτιστικής και θεοποιού ενέργειας του Θεού, όπως οι Πατριάρχες και Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης, προ του Μωυσέως, ο Προφήτης Μωυσής, αλλά και οι θεόπτες μετά τον Μωυσή, έχουν κοινή εμπειρία για το ότι ο Θεός επικοινωνεί με τον κόσμο με τις άκτιστες ενέργειές Του, και ότι ο κτιστός κόσμος προήλθε εκ του μη όντος, σε αντίθεση με τον άκτιστο Λόγο, που γεννήθηκε από τον Πατέρα προ πάντων των αιώνων. Αυτό είναι θέμα εμπειρίας και όχι στοχαστική και φανταστική διδασκαλία.

Όπως έχουμε τονίσει σε άλλη ενότητα, αυτή η αποκαλυπτική εμπειρία διατυπώνεται με κτιστά ρήματα και νοήματα, δηλαδή οι θεόπτες Προφήτες, Απόστολοι και Πατέρες χρησιμοποιούν τις αντιλήψεις των ανθρώπων της εποχής τους για να διατυπώσουν την εμπειρία τους. Η βασική διδασκαλία τους είναι ότι ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο και Αυτός τον διευθύνει, αλλά η διατύπωση της εμπειρίας προέρχεται από τις γνώσεις της εποχής. Το πρώτο είναι θεολογικό, το δεύτερο επικοινωνιακό. Η κοσμολογία της Παλαιάς Διαθήκης, ως προς την έκφραση, την διατύπωση, είναι επηρεασμένη από την βαβυλωνιακή κοσμολογία της εποχής εκείνης. Αυτό τονίζεται, για να μη γίνη καμιά σύγχυση μεταξύ της θεοπτικής θεολογίας των αγίων και της επιστημονικής γλώσσας κάθε εποχής.

Υπάρχει κοσμολογία της Παλαιάς Διαθήκης. Όταν η Παλαιά Διαθήκη μιλάη για το στερέωμα, αυτή είναι βαβυλωνιακή κοσμολογία. Εκείνα τα χρόνια, οι λαοί της Μέσης Ανατολής βλέπανε να ανοίγουν ένα πηγάδι και να βρίσκουν νερό κάτω, βλέπανε από τον ουρανό να πέφτη βροχή και να γίνωνται κατακλυσμοί πολλές φορές. Και άμα διαβάσης τους Ψαλμούς προσεκτικά, βλέπετε ότι υπάρχουν αποθήκες επάνω στον ουρανό και ανοίγεις την πόρτα σαν τον ντουζ, δηλαδή, και πέφτει νερό.

Οπότε, φαντάστηκαν την δημιουργία ότι στην αρχή ο Θεός εδημιούργησε το στερέωμα, και υπήρχε η γη εν μέσω των υδάτων κλπ., και μετά ανήρτησε το στερέωμα, ώστε να βαστάση τα νερά από πάνω και έχουμε τη γη να βαστάη κάτω το νερό, δηλαδή, και εμείς είμαστε στην μέση και ζούμε μεταξύ των υδάτων. Αυτή είναι η κοσμολογία της Παλαιάς Διαθήκης. Τι σχέση έχει αυτό με την πραγματικότητα;

Αυτό το συναντάμε και στο θέμα της χρονολογίας της υπάρξεως του κόσμου.

Η κοσμολογία της Γενέσεως, συγκρινομένη με την βαβυλωνιακή κοσμολογία, παρουσιάζει καταπληκτικές

Σε ένα δευτερόλεπτο…. - Ντοκιμαντέρ για τη δημιουργία του κόσμου.

Big Bang

Το εξαιρετικό αυτό ντοκιμαντέρ  προσπαθεί να μας περιγράψει τις σύγχρονες επιστημονικές απόψεις για τη δημιουργία του σύμπαντος.  Εξετάζει τη θεωρία της μεγάλης έκρηξης (Big Bang)  και  μας παρουσιάζει όλες τις σχετικές σύγχρονες επιστημονικές έρευνες που πραγματοποιούνται για το θέμα αυτό. Επιχειρεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε πως δημιουργήθηκε το σύμπαν και τι  ακριβώς είχε συμβεί κατά το πρώτο δευτερόλεπτο της μεγάλης έκρηξης.

Η επιστήμη συνεχώς πλησιάζει πιο κοντά στην ανακάλυψη της απάντησης του πως δημιουργήθηκε ο κόσμος και το μυστικό αυτής της απάντησης βρίσκεται πιθανότατα στο πρώτο δευτερόλεπτο της μεγάλης έκρηξης. Αμέσως μετά τη μεγάλη έκρηξη, μόλις μετά από ένα κλάσμα του δευτερόλεπτου, η μοίρα του σύμπαντος είχε ήδη χαραχθεί. Το πρώτο δευτερόλεπτο του σύμπαντος ήταν μια πολύ σημαντική στιγμή. Τότε δημιουργήθηκε όλη η ύλη στο σύμπαν. Όλα τα νετρόνια και τα πρωτόνια. Όλα αυτά τα βασικά συστατικά που διαμόρφωσαν τον σημερινό κόσμο…

Στο ντοκιμαντέρ υποστηρίζεται ότι όλα αυτά τα βασικά συστατικά είχαν δημιουργηθεί ήδη στο πρώτο δευτερόλεπτο και έπειτα απλώς εξελίχτηκαν. Στα επόμενα λεπτά το σύμπαν ψύχεται αρκετά και τα πρωτόνια και τα νετρόνια σχηματίζουν ατομικούς πυρήνες. Τριακόσιες χιλιάδες χρονιά αργότερα εμφανίζεται το πρώτο άτομο. Σε εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια, μάζες της ύλης σχηματίζουν τους αστέρες. Σε ένα δισεκατομμύριο χρόνια σχηματίζονται οι γαλαξίες. Μετά από εννέα δισεκατομμύρια χρόνια  από τη  Μεγάλη Έκρηξη γεννιέται η Γη.

Αρκούσε ένα μόνο δευτερόλεπτο,  μια Μεγάλη Έκρηξη, για να γεννηθούν τα πάντα.  Όταν φτάνουμε στο

Κοσμογονία: Τι πίστευαν οι λαοί για τη δημιουργία του κόσμου

Η δημιουργία του κόσμου  - Big Bang

Η ιστορία της ανίχνευσης των πρώτων δοξασιών για την κοσμογονία δεν είναι άλλη από την ιστορία της εξάπλωσης του ιμπεριαλισμού και των μεγάλων μεταναστεύσεων. Οι νέοι κατακτητές επιβάλλουν συνήθως τις απόψεις τους στους παλαιότερους κατοίκους ή ερμηνεύουν τις τοπικές δοξασίες με τα δικά τους μέτρα. Όταν αργότερα έρχεται η επιστήμη να ξεδιαλύνει τα πράγματα, η λήθη και οι αναμίξεις δυσκολεύουν το έργο της. Έτσι, αλλού τα πράγματα είναι ξεκάθαρα κι αλλού συγκεχυμένα.

Παντού, σε όλες τις αρχαίες θρησκείες που ασχολήθηκαν με το ζήτημα, και στις δοξασίες όλων των, ανά τους αιώνες, αμόλυντων από τον πολιτισμό φυλών, ο ουρανός προϋπήρξε και ήταν ο χώρος, όπου κατοικούσε κι εξακολουθεί να κατοικεί το υπέρτατο Ων, μόνο ή με συντροφιά. Κάτω από τον ουρανό υπήρχε η απέραντη έκταση των νερών. Με τη θέληση του ή των υπέρτατων Όντων, μέσα από τα νερά αναδύθηκε η ξηρά. Οι διαφοροποιήσεις περιορίζονται στον τρόπο και στη διαδικασία, με την οποία έγιναν όλ’ αυτά.

Ο Δημιουργός άλλοτε είναι πνεύμα, άλλοτε πουλί, από το αβγό του οποίου γεννιέται ο κόσμος, άλλοτε έχει τη μορφή πάνσοφου θηρίου (θηριομορφισμός) κι άλλοτε μοιάζει με άνθρωπο (ανθρωπομορφισμός). Σχεδόν πάντα, ασχολείται με τη δημιουργία της Γης, προκειμένου να εγκαταστήσει σ’ αυτήν ή να γεννήσει επάνω της τον άνθρωπο, τον οποίο ορίζει κυρίαρχο. Συνήθως, ο πρώτος άνθρωπος δεν του αρέσει, τον καταστρέφει και δημιουργεί άλλον, πιο καλόν. Η καταστροφή επέρχεται με έναν κατακλυσμό (στην Ιαπωνία με φωτιά), που αφανίζει τα πάντα και που είναι κοινός για όλες της φυλές της Γης.

Σε όλες τις δοξασίες και σε όλες τις θρησκείες, ο κόσμος πλάστηκε για έναν και μόνο λόγο: Για να χρησιμεύσει ως τόπος κατοικίας και δράσης του ανθρώπου. Ο άνθρωπος άλλωστε είναι το κυριότερο πλάσμα, αν όχι το ίδιο το παιδί του θεού. 

Οι ιθαγενείς των νέων χωρών 

Όταν οι άνθρωποι της Γηραιάς ηπείρου ανακάλυψαν πως δεν είναι μόνοι πάνω στη Γη, άρχισαν να εξερευνούν τις άλλες ηπείρους. Μάλλον έκπληκτοι βεβαιώθηκαν ότι όλοι οι συνάνθρωποί τους, από τους προχωρημένους της ασιατικής Άπω Ανατολής ως τους ιθαγενείς της Αφρικής, της Αμερικής, της

Μια επιστημονική προσέγγιση για την ύπαρξη του Θεού (video)

Η Μεγάλη Έκρηξη

Κανένας δεν αμφισβητεί, ότι όλα τα φυσικά γεγονότα έχουν μια αιτία, έναν τρόπο με το οποίο γεννήθηκαν και αυτή η αιτία έχει πίσω της μια άλλη αιτία. Βεβαίως, η γνώση του ανθρώπου πάνω στις αιτίες, που δημιουργούν τα πάντα  γύρω μας, φτάνει έως ενός ορίου.  Το άγνωστο, την αιτία που κρύβεται πίσω από τη γνωστή αιτία της δημιουργίας και της συντήρησης του σύμπαντος, την ονομάζουμε Θεό. Βιωματικά αισθανόμαστε την ανάγκη της ύπαρξης του αιτίου και αναγκαστικά αισθανόμαστε (και επιστημονικά) την ύπαρξη ενός πρωτογενούς αιτίου, αγνώστου ακόμα σε εμάς,  αγνώστου ακόμα στην επιστήμη, που είναι το ένα και μοναδικό αίτιο της δημιουργίας των πάντων. Αυτό το αίτιο ο καθένας μπορεί να το ονομάζει όπως θέλει, επειδή όμως είναι έξω από τα όρια της πραγματικής επιστήμης, όπως καταλαβαίνουμε όλοι, βρίσκεται στο επίπεδο της φιλοσοφίας, της βιωματικότητας ή στα όρια και μέσα στον χώρο του μεταφυσικού. Αυτό το πρωτογενές αίτιο το ονομάζουμε Θεό. 

Το βίντεο που παρουσιάζουμε στην παρούσα ανάρτηση, είναι αποσπάσματα από τη σειρά των  ημίωρων επιστημονικών ντοκιμαντέρ της  ΕΤ3: «Το σύμπαν που αγάπησα». Η θεματογραφία των εν λόγω ντοκιμαντέρ βασίζεται στα βιβλία «Το Σύμπαν που αγάπησα» και «Κοσμολογία της Νόησης» των Δρ. Μάνου Δανέζη και Δρ. Στράτου Θεοδοσίου, Αστροφυσικών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. 

Το βίντεο αποσκοπεί να δώσει σε αυτόν που ψάχνει επιστημονικά επιχειρήματα περί της ύπαρξης του Θεού, γνώσεις που θα τον κάνουν να αποκτήσει μια σφαιρικότερη εικόνα επί του θέματος. Οι δημιουργοί