«Ανάστασιν Χριστού θεασάμενοι»

του Ανδρέα Θεοδώρου, τ. Καθηγητή Πανεπιστημίου

Από τα πολλά που έχει η λατρεύουσα ορθόδοξη ψυχή, επιλέγουμε και σχολιάζουμε στη συνέχεια μια πανηγυρική σταυροαναστάσιμη ανύμνηση, η οποία απαγγέλλεται σεμνόπρεπα στον Όρθρο της Κυριακής μετά το πέρας του εωθινού Ευαγγελίου: «Ανάστασιν Χριστού θεασάμενοι, προσκυνήσωμεν άγιον Κύριον Ιησούν τον μόνον αναμάρτητον. Τον Σταυρόν σου Χριστέ προσκυνούμεν, και την Αγίαν σου Ανάστασιν, υμνούμεν και δοξάζομεν· συ γαρ ει Θεός ημών, εκτός σου άλλον ουκ οίδαμεν, το όνομά σου ονομάζομεν. Δεύτε πάντες οι πιστοί προσκυνήσωμεν την του Χριστού αγίαν Ανάστασιν·ιδού γαρ ήλθε διά του Σταυρού, χαρά εν όλω τω κόσμω. Διά παντός ευλογούντες τον Κύριον, υμνούμεν την Ανάστασιν αυτού. Σταυρόν γαρ υπομείνας δι ημάς, θανάτω θάνατον ώλεσεν».

Μιας και είδαμε την Ανάστασιν του Χριστού, ας προσκυνήσουμε με ευλάβεια τον άγιο Κύριο Ιησούν, που είναι ο μόνος αναμάρτητος. Το σταυρικό πάθος σου Χριστέ προσκυνούμε και την εκ νεκρών σου ανάσταση υμνούμε και δοξάζουμε· διότι συ είσαι ο Θεός μας, εκτός από εσένα δεν γνωρίζουμε άλλο (Θεό), το όνομά σου το άγιο ομολογούμε και επικαλούμαστε. Ελάτε όλοι οι πιστοί να προσκυνήσουμε ευλαβικά την αγία Ανάσταση του Χριστού· γιατί, να, με το σταυρικό πάθος του έγινε αιτία μεγάλης χαράς σε όλο τον κόσμο. Παντοτινά ευλογώντας τον Κύριο υμνούμε την ένδοξη Ανάστασή Του· διότι υπομείνας για χάρη μας το σταυρικό μαρτύριο, με το θάνατό του κατέστρεψε το θάνατο.

«Ανάστασιν Χριστού θεασάμενοι»,

Η λειτουργική σύναξη, το εκκλησιαζόμενο σώμα του Χριστού, αξιώθηκε να δει την ανάσταση του Κυρίου. Αυτήν βλέπει κάθε Κυριακή στην ακολουθία του Όρθρου πριν από τη Θεία Λειτουργία και μετά την ανάγνωση του εωθινού Ευαγγελίου, που ως υπόθεσή του έχει το γεγονός της αναστάσεως του Σωτήρος. Δεν πρόκειται φυσικά για μια φυσιολογική όραση του υπερφυούς γεγονότος. Με τα φυσικά του μάτια κανένας αξιώθηκε να το δει. Ούτε οι ευσεβείς μυροφόρες που έσπευσαν πρωΐ στο σφραγισμένο μνημείο ούτε κανένας άλλος από τον κύκλο των μαθητών. Αυτοί μπόρεσαν να δούν σωματικά, τον αναστημένο Κύριο, να τον προσκυνήσουν και να συνομιλήσουν μαζί του, όχι όμως να δουν αισθητά το γεγονός της θείας του εγέρσεως. Ο μόνος μάρτυρας ήταν ασφαλώς το λειτουργικό πνεύμα του Θεού.

Η δική μας θέαση του θαύματος του Θεού είναι απόκρυφη και μυστική. Με τα σωματικά μάτια μας δεν βλέπουμε ούτε το γεγονός ούτε και τον αναστάντα Κύριο της δόξης. Τον βλέπουμε μόνο μυστικά με τα νοερά μάτια της ψυχής μας. Τον προσεγγίζουμε με την πίστη μας θεώμενοι τη λαμπρότητα της θεανθρωπίνης δόξας του. Κι αυτό έχει μεγάλη αξία στην εκτίμηση του Κυρίου μας. Όταν ο Θωμάς, ο δύσκολος μαθητής, νικημένος από την εξωτερική φυσική του αίσθηση, μπόρεσε να προσεγγίσει τον εγηγερμένο Διδάσκαλο, αυτός του δήλωσε: «ότι εώρακάς με, πεπίστευκας· μακάριοι οι μη ιδόντες και πιστεύσαντες» (Ιω. 20, 29).

Για μας η θέαση της Αναστάσεως είναι θέαση καρδιάς. Ο λόγος σ’ αυτήν έχει διπλωμένα τα φτερά του· είναι λίγος για την υπέρλογη θεία ανάβαση. Μόνο οι ταπεινές και πυρπολούμενες από αγάπη καρδιές, τα φτωχά πνεύματα του Θεού, μπορούν να χωρέσουν μέσα τους το άφθαρτο μυστήριο του Θεού, τον νικημένο και ολόφωτο τάφο, να δουν τον Κύριο ως νυμφίον εκ του μνημείου προερχόμενον, ν’ ανακραθούν με το άκτιστο φώς της αναστάσεως, να νοιώσουν τις ηδύτητες της θείας βασιλείας, να έχουν την αίσθηση ότι νίκησαν το θάνατο, και να πλημμυρίζουν από τη χαρά και την ελπίδα που χαρίζει στις άδολες ψυχές η αναστάσιμη δόξα του Θεού.

«Προσκυνήσωμεν άγιον Κύριον, Ιησούν τον μόνον αναμάρτητον».

Μετά τη μυστική θέαση της αναστάσεως και αφού, η ψυχή του γεμίσει από το άκτιστο φώς του Χριστού, το εκκλησίασμα, συνεπαρμένο από τη χάρη του λυτρωτικού θαύματος, νοιώθει βαθειά την ανάγκη να

Τάσος Λειβαδίτης, Ο αδελφός Ιησούς

Απαγγέλλει η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη. 

Πιστεύω στα δισταχτικά αδέξια βήματα των ταπεινών και στον Χριστό που διασχίζει την Ιστορία. 

Ευαγγελισμός 

Ήταν βέβαια πάντα λίγο παράξενος, έμενε στο διπλανό δωμάτιο, όμως εκείνη τη νύχτα βγήκε στο δρόμο κρατώντας μια λάμπα, «τι γυρεύεις;» του λέω, «τη Θεοτόκο» μού λέει – στην ακατάληπτη γλώσσα εκείνων που δίνουν νόημα σε μια εποχή. 

Η γέννηση 

Έν’ άλλο βράδυ τον άκουσα να κλαίει δίπλα. Χτύπησα την πόρτα και μπήκα. Μου ’δειξε πάνω στο κομοδίνο ένα μικρό ξύλινο σταυρό. «Είδες, μου λέει, γεννήθηκε η ευσπλαχνία». Έσκυψα τότε το κεφάλι κι έκλαψα κι εγώ, γιατί θα περνούσαν αιώνες και αιώνες και δε θα ’χαμε να πούμε τίποτα ωραιότερο απ’ αυτό. 

Η ταφή 
Πέθανε ύστερα από λίγες μέρες. Τον θάψαμε στην άκρη ενός παλιού κοιμητηρίου, δυο άνθρωποι όλοι κι όλοι κι ένα περαστικό αδέσποτο σκυλί που είχε σταθεί και μας κοιτούσε. Έβρεχε. Έτσι, κάθε που βλέπω τώρα ένα σκυλί, ξέρω κατά πού πέφτει η Παράδεισος. 

Η ανάληψη 

Πέρασαν μήνες. Το δωμάτιο δίπλα έμενε άδειο. Ώσπου ήρθε ένας νέος ενοικιαστής. Δεν είχα δει ποτέ το

Η σημασιολογία της εικόνας της Σταύρωσης του Χριστού

Η εικόνα της Σταύρωσης του Χριστού

Η Σταύρωση ως θανατική καταδίκη, ήταν πανάρχαιο γεγονός, γνωστό σε όλους τους λαούς. Ήταν η πλέον ατιμωτική ποινή. Στο κείμενο ακολουθεί η ανάλυση της βυζαντινής τέχνης της αγιογραφίας στην εικόνα της Σταύρωσης του Χριστού.

Ερμηνεία και ανάλυση της εικόνας της Σταύρωσης

Του Παν. Α. Ανδριόπουλου, Θεολόγου

Στο βάθος της εικόνας της σταύρωσης φαίνεται το τείχος της Ιερουσαλήμ, γιατί ο Χριστός “έξω της πύλης έπαθε” (Εβρ. ιγ΄ 12). Στο κέντρο της σύνθεσης ο Χριστός γυμνός πάνω στο Σταυρό, φέρει μόνο “περίζωμα περί την όσφυν”, δηλ. ένα άσπρο, συνήθως, πανί τυλιγμένο στη μέση Του. Νεκρός, με κλειστούς οφθαλμούς και γυρτό ελαφρά το κεφάλι προς τα δεξιά.

Από τους αγιογράφους υπερτονίζεται το σώμα Του εντελώς σκελετωμένο από την κακοπάθεια, με τα χέρια απλωμένα και με ανοικτές τις παλάμες, “ως να προσεύχεται … και ωσάν να ανοίγη τας αγκάλας του προς όλους τους ανθρώπους” (Φ. Κόντογλου, Έκφρασις, τ.Α΄, σ.174). “Οι δε πόδες σμικτοί, με τα γόνατα ολίγον διπλωμένα, πατούν επάνω εις εν σανίδιον ως υποπόδιον … Κάποιοι σημερινοί αγιογράφοι ζωγραφίζουν τους άχραντους πόδας του Κυρίου τον ένα επί του άλλου, καρφωμένους με εν και μόνον καρφίον, και τούτο το πράττουν κακώς, κατά μιμησιν κάποιων ζωγράφων της Δύσεως” (Φ. Κόντογλου, οπ.π., σ.174). Από τα χέρια και τα πόδια του Χριστού τρέχουν αίματα, ενώ από την λογχισμένη πλευρά Του αίμα και ύδωρ.

Η εντύπωση που δίνει ο Χριστός στην βυζαντινή τέχνη, δεν είναι ότι πέθανε, αλλά ότι κοιμάται.

(“Εξηγέρθη ως ο υπνών Κύριος” – Κοινωνικό Μ. Σαββάτου).

Η Θεοτόκος

Στα δεξιά του Χριστού στέκεται η Παναγία όρθια ατενίζοντας τον Υιόν της. Με το αριστερό χέρι στο μάγουλό της φαίνεται να συγκρατεί την εκδήλωση του πόνου που την κυριεύει, ενώ το δεξιό χέρι είναι ανοικτό σε σχήμα ικεσίας. Η μορφή της Παναγίας στην βυζαντινή τέχνη, αποπνέει βαθιά πνευματικότητα.

Το ρεμπέτικο συναντά τα Πάθη της Μεγάλης Εβδομάδας

Latinitas Nostra | «...αφού σε λίγο θα πλαγιάζω μες στο χώμα...»

Latinitas Nostra | «...αφού σε λίγο θα πλαγιάζω μες στο χώμα...», στη Στέγη from Onassis Stegi on Vimeo.

(Η παράστασή δόθηκε τον Απρίλιο του 2015  στη Μουσική στη Στέγη)

Της Χρύσας Στρογγύλη

Ποιος θα το φανταζόταν ότι το χάσμα ανάμεσα στην αυλική μουσική της εποχής του Λουδοβίκου του 14ου και σε ένα ρεμπέτικο τραγούδι θα μπορούσε να γεφυρωθεί με έναν τόσο αριστοτεχνικό τρόπο; Πόσο πιθανό είναι να δει κανείς στο πρόγραμμα μιας και μόνο συναυλίας, μπαρόκ όργανα (μπαρόκ βιολοντσέλο, βιολόνε, μπαρόκ βιόλα, θεόρβη, τσέμπαλο, εκκλησιαστικό όργανο) να συνυπάρχουν με παραδοσιακά όργανα (κανονάκι, μπουζούκι, παραδοσιακό βιολί και γυαϊλί ταμπούρ); Ένα χρόνο μετά την παράσταση Ένας Άγγλος ταξιδευτής στο Λεβάντε, οι Latinitas Nostra, πιστοί στην αγάπη τους για τη μπαρόκ μουσική, διεισδύουν στα άδυτά της προσπαθώντας να εντοπίσουν κοινούς ήχους ή κοινά στοιχεία με άλλες μουσικές παραδόσεις. Από ό,τι φαίνεται το καταφέρνουν περίφημα, μιας και το κοινό ανταποκρίνεται στα καλέσματά τους και πιστεύει στο έργο τους.

Latinitas Nostra | «...αφού σε λίγο θα πλαγιάζω μες στο χώμα...», στη Στέγη from Onassis Stegi on Vimeo.

Ακούγοντας τη συναυλία που φέρει ως υπότιτλο ένα στίχο από τα απομνημονεύματα του Ιώβ («αφού σε λίγο θα πλαγιάζω μες στο χώμα…») αντιλαμβάνεται κανείς ότι στη μουσική των λαών και των εποχών δεν υπάρχουν στεγανά. Πρόκειται για ανθρώπινα δημιουργήματα που έτυχε να προκύψουν σε διαφορετικές εποχές. Ποια εποχή δεν έχει πόνο, απώλεια, θρήνο; Η διαφορά ίσως είναι ότι στη γαλλική μπαρόκ μουσική η έκφραση των παθών γίνεται μέσα από έναν αριστοκρατικό αλαζονικό τρόπο, ενώ στο ρεμπέτικο μέσα από έναν λαϊκό και λιγότερο αυστηρό.

Από τις Βερσαλλίες στην Πόλη

Οι Latinitas Nostra κατάφεραν να δώσουν μια ιδιαίτερα πειστική εξήγηση στο πώς συνδυάζεται η μπαρόκ μουσική με τους ανατολίτικους αμανέδες και το ρεμπέτικο, ως διαδοχή κομματιών που γράφτηκαν σε χρονική απόσταση δύο αιώνων αλλά συνδέονταν μεταξύ τους αβίαστα.

Οι Latinitas Nostra κατάφεραν να δώσουν μια ιδιαίτερα πειστική εξήγηση στο πώς συνδυάζεται η μπαρόκ μουσική με τους ανατολίτικους αμανέδες και το ρεμπέτικο, ως διαδοχή κομματιών που γράφτηκαν σε χρονική απόσταση δύο αιώνων περίπου αλλά συνδέονταν μεταξύ τους εντελώς αβίαστα. Μάλιστα, στο πρόγραμμα της ίδιας συναυλίας… δεν  υπήρχε πρόγραμμα, παρά μόνο τα ονόματα των συνθετών. Παρά την εύλογη έκπληξη της αρχής, η εξήγηση προέκυψε στην πορεία της συναυλίας η οποία κύλησε από την αρχή έως το τέλος χωρίς διάλειμμα, χωρίς ενδιάμεσα χειροκροτήματα και χωρίς κενά.

Η «ψυχή» του μουσικού συνόλου, ο τσεμπαλίστας Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, έδωσε πνοή στο εγχείρημά του διευθύνοντας και παίζοντας ταυτόχρονα, είτε το τσέμπαλο είτε το εκκλησιαστικό όργανο. Το μαύρο φόντο της σκηνής και οι υποτονικοί προβολείς που αχνοφώτιζαν τα πρόσωπα των εκτελεστών δημιουργούσαν ατμόσφαιρα κατάνυξης, ενώ ιδιαίτερα ταιριαστό ήταν και το στήσιμο των οργάνων πάνω στη σκηνή: σε σχήμα Π πάνω σε βάθρο ήταν τοποθετημένα από τα αριστερά τα παραδοσιακά όργανα, από τη δεξιά τα μπαρόκ, στην πάνω μεριά οι τρεις τραγουδίστριες και στο κέντρο, κάτω από το βάθρο, το τσέμπαλο και το εκκλησιαστικό όργανο.

Η συναυλία ξεκίνησε με ένα απόσπασμα από τα Απομνημονεύματα του Σκότους όπου περιγράφεται η οδύνη της Παναγίας για τον θάνατο του Θεανθρώπου. Η εκφραστική φωνή της Θεοδώρας Μπάκα αποτύπωσε εντυπωσιακά το θρήνο και συνοδεύτηκε από το μπαρόκ βιολοντσέλο του Ιάσωνα Ιωάννου, τη μπάσο βιόλα του Ανδρέα Λινού, το βιολόνε του Δημήτρη Τίγκα και τη θεόρβη του Θοδωρή Κίτσου. Μέχρι αυτό το σημείο της συναυλίας, όλα έμοιαζαν προβλεπόμενα, μέχρι που η σοπράνο άρχισε να τραγουδάει το «Αμήν». Σε αυτό το σημείο, μπήκε ο Ευγένιος Βούλγαρης με το γυαϊλί ταμπούρ, ένα πολίτικο όργανο που δεν συναντάμε συχνά και το οποίο ο εξαιρετικός καλλιτέχνης κατάφερε να μετατρέψει σταδιακά το θρησκευτικό «Αμήν» σε «Αμάν» (αμανέ). Η Θεοδώρα Μπάκα έδωσε τη σκυτάλη στην Αυγερινή Γάτση, που ερμήνευσε τα περισσότερα παραδοσιακά τραγούδια της συναυλίας με την κρυστάλλινη, δωρική, ρεμπέτικη φωνή της. Τη συνόδευσαν το παραδοσιακό βιολί του Μιχάλη Κουλουμή, το κανονάκι του Βασίλη Ζιγκερίδη, το ούτι του Θύμιου Ατζακά και φυσικά το γυαϊλί ταμπούρ του Ευγένιου Βούλγαρη. Μάλιστα, εκτός από τις ηχοχρωματικές ομοιότητες, υπήρχαν ομοιότητες και στα κείμενα τόσο των μπαρόκ έργων όσο και των ρεμπέτικων, τα οποία μιλούσαν για δυστυχία, πόνο, απώλεια, απογοήτευση. Εκτός από τη Θεοδώρα Μπάκα και την Αυγερινή Γάτση, εντυπωσίασε με τη γλυκιά λυρική φωνή της και η Έλενα Κρασάκη, ενώ το ντουέτο των δύο σοπράνο που ακούστηκε λίγο αργότερα ήταν από πιο όμορφες στιγμές της συναυλίας.

Με μια μουσική μονομαχία ανάμεσα σε δυο εποχές, οι Latinitas Nostra αιφνιδίασαν με τη σύμπραξη μπουζουκιού και μπαρόκ οργάνων. Όσο αδιανόητο κι αν ακούγεται αυτό, έδεσε απόλυτα αρμονικά το ταξίμι του μπουζουκιού με το μπάσο κοντίνουο του βιολόνε, της βιόλας ντα γκάμπα και της θεόρβης. Σε πολλά σημεία συνέπραξαν τα δυο σύνολα, το μπαρόκ και το παραδοσιακό, με αποκορύφωμα έναν έντονο μουσικό διάλογο που παρέπεμπε πράγματι σε μουσική μονομαχία κι έδινε την ψευδαίσθηση της ταυτοχρονίας. Τα μπαρόκ όργανα δεν ήταν τίποτε άλλο από τα παραδοσιακά και ιδιαίτερα δημοφιλή και φιλολαϊκά όργανα της εποχής του 17ου αιώναμ ενώ το κανονάκι, το ούτι, το βιολί και το γυαϊλί ταμπούρ είναι τα παραδοσιακά όργανα της ρεμπέτικης και λαϊκής μουσικής του 19ο αιώνα στην Ελλάδα και τη Μικρά Ασία. Άρα, ταξικά τουλάχιστον, τα δύο σύνολα δεν διαφέρουν και πολύ και συμπράττουν με έναν τρόπο ιδιαίτερα ταιριαστό, ασυνήθιστο ίσως, αλλά καθόλου εξεζητημένο.

Σπάνια μουσική γέφυρα

Αναζητώντας το βαθύτερο νόημα της προσπάθειας ν’ αναδειχθούν οι «υπόγειες» διασυνδέσεις της μπαρόκ μουσικής και του ρεμπέτικου, αναλογίζεται κανείς την οικουμενικότητα της μουσικής, τον πανανθρώπινο χαρακτήρα της, τις άμεσες ή έμμεσες επιρροές στη διαμόρφωση της μουσικής δημιουργίας των λαών και την αδιαμφισβήτητη δύναμή της στο να ενώνει παραδόσεις, συνήθειες, ήθη. Στη συζήτηση που ακολούθησε έπειτα από τη συναυλία οι καλλιτέχνες μίλησαν για το «φλερτ» που αναπτύχθηκε ανάμεσα στο γυαϊλί ταμπούρ και τη βιόλα ντα γκάμπα κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μουσικών συναντήσεων στον Άγιο Λαυρέντιο του Πηλίου. Οι μουσικοί της παραδοσιακής και της κλασικής μουσικής, πάνω στους αυθόρμητους πειραματισμούς τους, ανακάλυψαν ότι μπορεί μεν τα όργανα να διαφέρουν ή να ανήκουν σε διαφορετικές εποχές, όμως τα χαρακτηρίζει μια αισθητική συνάφεια που δεν περνά απαρατήρητη. Η περιέργειά τους να δοκιμάσουν συνδυασμούς ηχοχρωμάτων, οι πειραματισμοί τους μέσα από την

Η Μεγάλη Εβδομάδα: ήθη, έθιμα και παραβολές – Βίντεο

Το βίντεο πραγματοποιεί μια σύντομη αναδρομή στα διαδραματιζόμενα γεγονότα  της Μεγάλης Εβδομάδας, προσεγγίζοντας παράλληλα τα ήθη και τα έθιμα αυτών των ημερών.

Τι σημαίνει η Κυριακή των Βαΐων

Τι σημαίνει η Κυριακή των Βαΐων

Ο Χριστός μπαίνει στην πόλη χωρίς την βασιλική πολυτέλεια, καθισμένος επί πώλου όνου, αντί για ροδοπέταλα και τελετές, τα μικρά παιδιά κουνούν τα βάγια των φοινίκων, αντί να τον υποδεχτούν οι πολιτικοί και θρησκευτικοί ηγέτες του τόπου.

Χαρακτηριστικό έθιμο της ημέρας είναι ο στολισμός των εκκλησιών με βάγια, ενώ μετά τη λειτουργία ο παπάς ευλογεί και δίνει στους πιστούς σταυρούς από βάγια, τους οποίους βάζουμε στα εικονίσματα ή όπου αλλού χρειαζόμαστε προστασία.

Την Κυριακή των Βαΐων είναι έθιμο να τρώμε ψάρι.

Ο Χριστός εισέρχεται στα Ιεροσόλυμα «επί πώλον όνου». Πορεύεται και οι Ισραηλίτες τον υποδέχονται με τιμές ως Βασιλιά. Εκείνος δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία στις τιμές, δεν περιορίζεται στο πανηγύρι, στην πρόσκαιρη δόξα, αλλά προχωρεί στο σταυρό και την Ανάσταση.

Η είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα είναι τελικά η είσοδος του μαρτυρίου στην επίγεια ζωή του Κυρίου.

Σε λίγες ημέρες θα μαρτυρήσει και θα θανατωθεί στο σταυρό, για να θανατώσει το θάνατο και να χαρίσει τη ζωή.

Έθιμα της Κυριακής των Βαΐων

Την Κυριακή των Βαΐων, σε ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, όλοι οι ναοί στολίζονται με κλαδιά από βάγια, από φοίνικες δηλαδή ή από άλλα νικητήρια φυτά, όπως δάφνη, ιτιά, μυρτιά και ελιά. Μετά τη λειτουργία μοιράζονται στους πιστούς.

Η εκκλησία μ καθιέρωσε ήδη από τον 9ο αιώνα το έθιμο αυτό μια και όπως αναφέρει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης «όχλος πολύς…έλαβον τα βαΐα των φοινίκων και εξήλθον εις υπάντησιν αυτώ».

Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια, στα Ιεροσόλυμα, ο επίσκοπος έμπαινε στην πόλη «επί πώλου όνου», αναπαριστάνοντας το γεγονός, ενώ στα βυζαντικά γινόνταν «ο περίπατος του αυτοκράτορα», από το Παλάτι προς τη Μεγάλη Εκκλησία.

Στη διαδρομή αυτή ο αυτοκράτορας μοίραζε στον κόσμο βάγια και σταυρούς και ο Πατριάρχης σταυρούς

Χριστός Ανέστη !

Χριστός Ανέστη !

Χρόνια πολλά και καλό Πάσχα σε όλους..! 

H Ανάσταση του Χριστού

H Ανάσταση του Χριστού

του Σεβασμιότατου  Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλάσιου Ιερόθεου Βλάχου

 

Η Ανάσταση του Χριστού είναι το μεγαλύτερο γεγονός μέσα στην ιστορία. Είναι αυτό που διαφοροποιεί τον Χριστιανισμό από οποιαδήποτε άλλη θρησκεία. Οι άλλες θρησκείες έχουν αρχηγούς θνητούς, ενώ Κεφαλή της Εκκλησίας είναι ο αναστημένος Χριστός. Η Ανάσταση του Χριστού είναι η ανανέωση της ανθρωπίνης φύσεως, η ανάπλαση του ανθρωπίνου γένους, η βίωση της εσχατολογικής πραγματικότητος. Όταν μιλούμε για την Ανάσταση δεν την ξεχωρίζουμε από τον Σταυρό, αφού Σταυρός και Ανάσταση είναι οι δύο πόλοι του λυτρωτικού βιώματος, όπως προσευχόμαστε στην Εκκλησία, "διά του Σταυρού χαρά εν όλω τω κόσμω. Δια παντός ευλογούντες τον Κύριον υμνούμεν την ανάστασιν αυτού", ή όπως ψάλλουμε, "τόν Σταυρόν σου προσκυνούμεν, Δέσποτα, και την αγίαν Σου Ανάστασιν δοξάζομεν".

Στην Εκκλησία κάνουμε διαρκώς λόγο για την Ανάσταση του Χριστού που έχει μεγάλη σημασία για την ζωή του πιστού. Δεν πιστεύουμε σε κοινωνικές επαναστάσεις, αφού το μεγαλύτερο καλό στην Οικουμένη προήλθε από την Ανάσταση και όχι από κάποια ανθρώπινη κοινωνική επανάσταση. Κι αν συσχετίσουμε την Ανάσταση με την αληθινή επανάσταση, τότε βρισκόμαστε στην αλήθεια, από την άποψη ότι δια της Αναστάσεως του Χριστού ο άνθρωπος επανήλθε στην αρχική του θέση και ανέβηκε ακόμη ψηλότερα. Η λέξη επανάσταση προέρχεται από το ρήμα επανίστημι, που σημαίνει επανέρχομαι στην προηγούμενη θέση. Αυτή η επανόρθωση, η αποκατάσταση του ανθρώπου έγινε με την Ανάσταση του Χριστού.

Ο Απόστολος Παύλος σαφώς διακηρύσσει: "Ει δε Χριστός ουκ εγήγερται, ματαία η πίστις υμών" (Α' Κορ. ιε', 17). Η αληθινότητα και η δυναμικότητα της πίστεως οφείλεται στο λαμπρό γεγονός της Αναστάσεως του Χριστού. Χωρίς αυτήν οι Χριστιανοί είναι "ελεεινότεροι πάντων ανθρώπων" (Α' Κορ. ιε', 19).

α' Γιατί η Ανάσταση του Χριστού εικονογραφείται με την κάθοδο στον Άδη

H Ανάσταση του Χριστού

Η Ανάσταση του Χριστού εορτάζεται από την Εκκλησία από την στιγμή της καταβάσεώς Του στον Άδη, όπου ελευθέρωσε τις ψυχές των δικαίων της Παλαιάς Διαθήκης από το κράτος του θανάτου και του διαβόλου. Έτσι την πανηγυρίζει η Εκκλησία μας. Στα λειτουργικά κείμενα φαίνεται καθαρά ότι ο πανηγυρισμός της Αναστάσεως αρχίζει από την Μ. Παρασκευή, όπως το βλέπουμε στην ακολουθία του όρθρου του Μ. Σαββάτου, όπου γίνεται και η περιφορά του Επιταφίου. Και οι ομιλίες των Πατέρων κατά την Μ. Παρασκευή στην πραγματικότητα είναι αναστάσιμες και νικητήριες.

Αυτό φαίνεται και από την ιερή αγιογραφία της Αναστάσεως. Η Εκκλησία καθόρισε να θεωρήται ως πραγματική εικόνα της Αναστάσεως του Χριστού η κάθοδός Του στον Άδη. Βέβαια, υπάρχουν και εικόνες της Αναστάσεως που περιγράφουν την εμφάνιση του Χριστού στις Μυροφόρες και τους Μαθητάς, αλλά η κατ' εξοχήν εικόνα της Αναστάσεως είναι η συντριβή του θανάτου, που έγινε με την κάθοδο του Χριστού στον Άδη, όταν η ψυχή μαζί με την θεότητα κατήλθε στον Άδη και ελευθέρωσε τις ψυχές των δικαίων της Παλαιάς Διαθήκης, που τον περίμεναν ως Λυτρωτή.

Η εικονογράφηση της Αναστάσεως με την κάθοδο του Χριστού στον Άδη γίνεται για πολλούς και σοβαρούς θεολογικούς λόγους. Πρώτον, γιατί κανείς δεν είδε τον Χριστό την ώρα που αναστήθηκε, αφού εξήλθε από τον τάφο "εσφραγισμένου του μνήματος". Ο σεισμός που έγινε και η κάθοδος του αγγέλου που σήκωσε την πλάκα του τάφου, έγινε για να βεβαιωθούν οι Μυροφόρες γυναίκες ότι αναστήθηκε ο Χριστός. Δεύτερον, γιατί, όταν η ψυχή του Χριστού ενωμένη με την θεότητα κατήλθε στον Άδη, συνέτριψε το κράτος του θανάτου και του διαβόλου, αφού με τον δικό Του θάνατο νίκησε τον θάνατο. Φαίνεται καθαρά στην Ορθόδοξη Παράδοση, ότι με τον θάνατο του Χριστού καταργήθηκε ολοκληρωτικά το κράτος του θανάτου. Άλλωστε, ψάλλουμε στην Εκκλησία: "Χριστός ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας...".

Η θριαμβευτική νίκη Του εναντίον του θανάτου έγινε ακριβώς την ώρα που η ψυχή του Χριστού ενωμένη με την θεότητα κατήργησε τον θάνατο. Τρίτον, ο Χριστός με την κάθοδό Του στον Άδη ελευθέρωσε τον Αδάμ και την Εύα από τον θάνατο. Έτσι, όπως δια του Αδάμ προήλθε η πτώση ολοκλήρου του ανθρωπίνου γένους, αφού αυτός είναι ο γενάρχης μας, έτσι δια της αναστάσεως του Αδάμ γευόμαστε τους καρπούς της αναστάσεως και της σωτηρίας. Λόγω της ενότητος της ανθρωπίνης φύσεως ό,τι έγινε στον προπάτορα έγινε σε όλη την ανθρώπινη φύση.

Γι' αυτούς τους λόγους η χαρακτηριστικότερη εικόνα της Αναστάσεως του Χριστού θεωρείται η κάθοδός Του στον Άδη, αφού, άλλωστε, όπως θα δούμε και στα επόμενα, η ουσία της εορτής της Αναστάσεως είναι η νέκρωση του θανάτου και η κατάργηση του διαβόλου: "Θανάτου εορτάζομεν νέκρωσιν, άδου την καθαίρεσιν", ψάλλουμε στην Εκκλησία. Η καθαίρεση του Άδου και η νέκρωση του θανάτου είναι το βαθύτερο νόημα της αναστασίμου εορτής.

β'Τί είναι ο Άδης

Το ερώτημα είναι τί ακριβώς εννοούμε όταν κάνουμε λόγο για τον Άδη και την κάθοδο του Χριστού σε αυτόν. Υπάρχουν πολλά χωρία τόσο στην Παλαιά όσο και στην Καινή Διαθήκη, που αναφέρονται στον

O «Ξένος» κατά τόν Ἰωάννη τό Χρυσόστομο

O «Ξένος» κατά τόν Ἰωάννη τό Χρυσόστομο

της Εἰρήνης Ἀρτέμη Θεολόγου- Φιλολόγου
ΜΑ & PhD Θεολογίας

Τή Μεγάλη Παρασκευή κατά τήν περιφορά τοῦ Ἐπιταφίου ἀκούγονται τά παρακάτω λόγια, τά ὁποῖα ὁ βυζαντινός ὑμνογράφος Γεώργιος Ἀκροπολίτης τό 13ο αἰώνα συνέθεσε καί ἔβαλε στά χείλη τοῦ Ἰωσήφ τοῦ ἀπό Ἀριμαθαίας. Ὁ Ἰωσήφ ζητάει τό σῶμα τοῦ νεκροῦ Χριστοῦ, λέγοντας στόν Πιλάτο: «Δός μοι τοῦτον τόν ξένον, τόν ἐκ βρέφους ὡς ξένον ξενωθέντα ἐν κόσμῳ. Δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ὅν ὁμόφυλοι μισοῦντες θανατοῦσιν ὡς ξένον. Δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ὅν ξενίζομαι βλέπων τοῦ θανάτου τόν ξένον. Δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ὅστις οἶδε ξενίζειν τούς πτωχούς καί τούς ξένους. Δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ὅν Ἑβραῖοι τῷ φθόνῳ ἀπεξένωσαν κόσμῳ. Δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ἵνα κρύψω ἐν τάφῳ, ὅς ὡς ξένος οὐκ ἔχει τήν κεφαλήν ποῦ κλῖναι».
Εὔλογο ἐρώτημα γεννιέται στή σκέψη κάθε Χριστιανοῦ, γιατί ὁ Ἰωσήφ ὁ ἀπό Ἀριμαθαίας ἀποκαλεῖ ξένο τό Χριστό. Ὁ Χριστός ὡς ἄνθρωπος οἰκοποιήθηκε τήν ἀνθρώπινη φύση ἀλλά ἦταν ξένος πρός τήν ἁμαρτία. Ὁ Θεῖος Λόγος ἐνανθρωπίστηκε. Ἡ θεότητα ἑνώνεται μέ τήν ἀνθρώπινη φύση. Ἡ τελευταία, ὅμως, εἶναι ἀπαλλαγμένη ἀπό κάθε ρύπο ἁμαρτίας καί κάθε ροπή πρός αὐτήν. Ἄλλωστε ἡ ἁμαρτία τῆς ἀνθρώπινης φύσεως εἶναι συνέπεια τῆς πτώσεως τῶν Πρωτοπλάστων. Ὁ Θεῖος Λόγος ἑνώνεται μέ τήν ἀνθρώπινη φύση, τήν ἀναμάρτητον καί τήν ἀμόλυντον, ὅπως αὐτή δημιουργήθηκε ἀρχικά ἀπό τήν Ἁγία Τριάδα.
Ὁ Χριστός ἦρθε νά σώσει τούς ξένους ἀπό τήν ἀλύτρωτη ξενιτιά τους, προσέλαβε τή μορφή τους, πῆρε πάνω του τήν ξενιτεία τους καί σάν ξένος πολιτεύτηκε σέ αὐτό τόν κόσμο. Γεννήθηκε σέ ξένο τόπο,

Κασσιανή: Η πρώτη ρεμπέτισσα του ντουνιά…

Η πρώτη ρεμπέτισσα του ντουνιά…

Γιατί τι είναι η ζωή; Μια μαγκιά, ένα κέφι, να περπατάς με το κεφάλι ψηλά.  

Του Χρήστου Ξανθάκη

 
Θυμάμαι μια ιστορία του Ντίνου Χριστιανόπουλου, από το βιβλίο του «Οι ρεμπέτες του ντουνιά». Όπου έγραφε για έναν άρχοντα που τον λέγανε Κλεισθένη και ήθελε πριν από δυόμιση χιλιάδες χρόνια να παντρέψει την κόρη του. Και μαζεύτηκαν οι μνηστήρες στο παλάτι κι έγινε γλέντι κι ο πιο τσίφτης απ' όλους, ο Ιπποκλείδης, τα έδωσε όλα στο χορό και τα πήρε ο Κλεισθένης στο κρανίο και του είπε «μ' αυτά σου τα καμώματα έχασες και το θρόνο και τη νύφη». Κι ο Ιπποκλείδης του απάντησε κοφτά: «Σκασίλα μου!». Το σχόλιο του Χριστιανόπουλου: «Έτσι έχασε πλούτη και τιμές, για ένα κέφι, μα κέρδισε όλων της καρδιές ο Ιπποκλείδης. Και έμεινε αθάνατος στην ιστορία, πρώτος ρεμπέτης του ντουνιά».

Διαβάζω για τον Ιπποκλείδη και θυμάμαι, μέρες που 'ναι, την Κασσιανή. Είναι το τροπάριο στη μέση, το τροπάριο της Μεγάλης Τρίτης με την «εν πολλαίς αμαρτίες περιπεσούσα γυνή». Υπέροχο, δεν λέω, αλλά εκείνο που με συγκίνησε εμένα ακόμη πιο πολύ ήταν η μυθική συνάντησή της Κασσιανής με τον αυτοκράτορα Θεόφιλο. Που έψαχνε για σύζυγο ο ανώτατος άρχων του Βυζαντίου και έλαβε χώρα η σχετική τελετή και είδε την Κασσιανή και θαμπώθηκε και πήγε κοντά της και της είπε: «Ως άρα δια γυναικός ερρύη τα φαύλα». Ελληνικά μοντέρνα: «Από μια γυναίκα ήρθαν στον κόσμο τα κακά τα πράγματα», μια αναφορά εν ολίγοις στην αμαρτία της Εύας.

Για να τη βάλει στη θέση της την υποψήφια, για να μην νομίζει ότι μπορεί να του πάρει τον αέρα. Κι

Κυριακή των Βαϊων

Κυριακή των Βαϊων

του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου  Ζιμπάμπουε  Σεραφείμ Κυκκώτη

«Τη αυτή ημέρα, Κυριακή των Βαΐων, την λαμπράν και ένδοξον πανήγυριν της εις Ιερουσαλήμ εισόδου του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού εορτάζομεν» (Τριώδιον, σελ. 354).

Βρισκόμαστε ήδη ελάχιστες ημέρες, πριν από την πορεία του Ιησού προς το εκούσιο πάθος της Σταυρώσεως για την σωτηρία μας, κι η Εκκλησία μας, θέλοντας να μας παρηγορήσει με την χαρά της Αναστάσεως, που θα ακολουθήσει τον πόνο του Γολγοθά, καθιέρωσε την σημερινή εορτή των Βαΐων, που στην πραγματικότητα αποτελεί προεικόνιση του μεγαλείου της δόξας της Αναστάσεως. Οι ημέρες της νηστείας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής ολοκληρώθησαν χθές με την Ανάσταση του Λαζάρου. Σήμερα εορτάζομεν ένα είδος μικρού Πάσχα στο πρόσωπο του Αναστάντος Λαζάρου και στην ένδοξη πανήγυρι της εισόδου του Ιησού στα Ιεροσόλυμα, που μαζί συμβολίζουν και προεικονίζουν την Ανάσταση του Ιησού. ΄Αλλωστε η σημασία του εβραϊκού όρου «Πάσχα» σημαίνει πέρασμα (το πέρασμα του Ιουδαϊκού λαού από τη δουλεία της Αιγύπτου στην ελευθερία διά του περάσματος της Ερυθράς Θαλάσσης). Στην προκειμένη περίπτωση, με την σημερινή εορτή και τη μεγάλη εορτή της επομένης Κυριακής, το Χριστιανικό Πάσχα έχει την έννοια του περάσματος από το θάνατο στη ζωή. Ενώ οι 40 ημέρες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής αφιερωμένες για να σβήσουμε τα αμαρτωλά πάθη μας και να μετανοήσουμε για τις αμαρτίες μας, οι επόμενες έξι ημέρες της νηστείας, που αρχίζουν απόψε με την τέλεση της ακολουθίας του Νυμφίου, αποβλέπουν στη βαθύτερη βίωση, εκ μέρους μας, σε αυτό που θα ζήσει ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, έως της ημέρας της Αναστάσεως του. Καλούμαστε δηλαδή να ζήσουμε το μοναδικό μεγαλείο της εμπειρίας των μαθητών του. Για το πόσο θα πετύχουμε ή θα αποτύχουμε σ’ αυτή την κλήση της Εκκλησίας μας θα αποδειχθεί στην συνέχεια αν στη ζωή μας θα μιμηθούμε την προδοσία του Ιούδα ή το μαρτύριο του Πέτρου και των άλλων αποστόλων.

Το όνομά της η σημερινή εορτή την πήρε από τον εβραϊκό όρο «βάϊα», που σημαίνει «κλάδοι». Ως γνωστό με βάση τις μαρτυρίες των τεσσάρων ευαγγελιστών, αφού ο Ιησούς έγινε γνωστός ανάμεσα

Η νηστεία στην Ορθόδοξη Εκκλησία

Η νηστεία στην Ορθόδοξη Εκκλησία

Της Ελένης Χριστοδουλοπούλου

H νηστεία πάντα ήταν από τα πλέον σημαντικά στοιχεία των Oρθοδόξων. Θεωρείται ο πιο αρχαίος θεσμός της Εκκλησίας. Ο ίδιος ο Χριστός νήστεψε 40 ημέρες όταν μετά τη βάφτισή Του έμεινε στην έρημο. Το ίδιο και ο Μωυσής πριν ανέβει στο όρος Σινά για να πάρει τον Νόμο. Το ίδιο και ο προφήτης Ηλίας, όταν απέκλεισε τον ουρανό και δεν έβρεξε τρία έτη και έξι μήνες, αλλά και όλοι οι άγιοι.

Η νηστεία από μόνη της -παρά τα όσα κατά καιρούς ακούγονται- δεν είναι αρετή, αλλά μέσον για την απόκτησή της. Η βασική αρχή της είναι ότι ο άνθρωπος που νηστεύει δυναμώνει τη θέλησή του, επιβάλλεται στον εαυτό του και υποτάσσει το σώμα του στο πνεύμα.

Η έννοια της νηστείας, βέβαια, δεν περιορίζεται μόνο στην ποιότητα, αλλά και στην ποσότητα. Δεν είναι δηλαδή μόνο τι θα φάει κανείς, αλλά και πόσο θα φάει. Η λίγη και μετρημένη τροφή είναι κι αυτό νηστεία. Διαφορετικά, η λαιμαργία απλούστατα αλλάζει υλικά για τον κορεσμό της.

Τέλος, να αναφέρουμε ότι νηστεία δεν είναι μόνο το να απέχουμε από κάποιες τροφές, αλλά και να φυλαγόμαστε από παρεκτροπές. Γι’ αυτό και η Εκκλησία μάς προτρέπει: «Νηστεύσωμεν, αδελφοί, σωματικώς, νηστεύσωμεν και πνευματικώς». Αξία έχει όχι μόνο η νηστεία των τροφών, αλλά και των παθών.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει: «Δείξε μου την νηστεία σου διά των έργων σου. Αν δεις πτωχό, ελέησέ τον. Αν δεις κάποιο εχθρό σου, συμφιλιώσου. Αν δεις φίλο σου να προοδεύει, μην τον φθονήσεις. Διατήρησε τα χέρια σου, τα πόδια σου, τα μάτια σου, τα αυτιά σου καθαρά από αμαρτίες. Διότι ποιο το όφελος όταν δεν τρώμε κρέας, όμως κατατρώμε τους αδελφούς μας; Εκείνος που κατηγορεί τον άλλο είναι σαν να δάγκωσε τη σάρκα του “πλησίον”».

Η λέξη νηστεία είναι σύνθετη και προέρχεται από το αρνητικό μόριο νη και το ρήμα εσθίω, που είναι άλλος τρόπος του έσθω και του έδω και σημαίνει τρώγω. Νήστις –η πρώτη λέξη που δημιουργήθηκε– σημαίνει αυτός που δεν εσθίει, που δεν τρώγει. Από τη λέξη αυτή στη συνέχεια προήλθε το ρήμα νηστεύω και το αφηρημένο ουσιαστικό νηστεία, που αρχικά σήμαινε την πλήρη αποχή από τροφές και ποτά, δηλαδή την ασιτία και ατροφία.

Αργότερα, με την αύξηση της χρονικής διάρκειας και την προοδευτική διαμόρφωση του θεσμού της νηστείας, νηστεία δεν σήμαινε μόνο πλήρης αποχή από στερεές και υγρές τροφές, αλλά και μερική, δηλαδή από ορισμένες τροφές, καθώς και λήψη άλλων, συγκεκριμένων τροφών. Έτσι έχουμε τη διάκριση σε νηστίσιμες και αρτυμένες ή αρτύσιμες τροφές.

Νηστεία δεν είναι μόνο το να απέχουμε από κάποιες τροφές, αλλά και να φυλαγόμαστε από παρεκτροπές. Γι’ αυτό και η Εκκλησία μάς προτρέπει: «Νηστεύσωμεν, αδελφοί, σωματικώς, νηστεύσωμεν και πνευματικώς»

Κατά τη διάκριση αυτή, νηστίσιμες τροφές θεωρούνται το ψωμί, τα λαχανικά, οι καρποί και μάλιστα οι ξηροί, οι ελιές και άλλα. Αντίθετα, αρτύσιμα θεωρούνται τα διάφορα φαγητά που μαγειρεύουμε με τη χρήση ελαίου ή βουτύρου και διαφόρων καρυκευμάτων, όπως και το κρασί (όταν δεν τρώμε λάδι, δεν πίνουμε και κρασί).

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΝΗΣΤΕΙΩΝ

Νηστεία των Χριστουγέννων: Η νηστεία των Χριστουγέννων ξεκινά από τις 15 Νοεμβρίου και διαρκεί έως τις 24 Δεκεμβρίου. Σε όλη τη διάρκειά της απαγορεύεται η κατανάλωση κρέατος και παραγόντων του. Ψάρι επιτρέπεται να τρώμε κάθε μέρα, εκτός Τετάρτης και Παρασκευής, οπότε ούτως ή άλλως

Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας του Πάσχα

Ο υπολογισμός της ημερομηνίας του Πάσχα

Ποιες οι διαφορές ανάμεσα στο εβραϊκό και Χριστιανικό Πάσχα;

 
Γιατί δε συμπίπτουν οι ημερομηνίες εορτασμού στους Ορθόδοξους και Καθολικούς

Το Πάσχα είναι η μεγαλύτερη και πλουσιότερη σε λαογραφικές εκδηλώσεις γιορτή των Ορθοδόξων Χριστιανών.

Η λέξη Πάσχα προέρχεται από την εβραϊκή «pesah» που σημαίνει “διάβαση” :
* Οι Εβραίοι γιόρταζαν το Πάσχα σε ανάμνηση της απελευθέρωσής τους από τους Αιγυπτίους και της διάβασης της Ερυθράς θάλασσας
* οι Χριστιανοί γιορτάζουν την ανάσταση του Σωτήρα και τη διάβαση από το θάνατο στη ζωή

Η αντίστοιχη ελληνική λέξη για το Πάσχα είναι Λαμπρή, διότι η ημέρα της Ανάστασης του Χριστού είναι μέρα ευφρόσυνη.
Το Πάσχα είναι κινητή γιορτή και γιορτάζεται την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας (δηλ. Κυριακή μετά την πανσέληνο του Μαρτίου).
Πληθώρα εθίμων και παραδόσεων αναβιώνουν κατά τη διάρκεια της εβδομάδας που προηγείται του Πάσχα (Μεγάλη Εβδομάδα) σε όλες τις περιοχές του ελληνικού χώρου.

Οι προετοιμασίες για τον εορτασμό της Ανάστασης ξεκινούν από τη Μεγάλη Πέμπτη. Την ημέρα αυτή οι νοικοκυρές κατά παράδοση ετοιμάζουν τα τσουρέκια και βάφουν αβγά με ειδικές βαφές κόκκινου χρώματος. Το αυγό συμβολίζει από την αρχαιότητα την ανανέωση της ζωής και το κόκκινο χρώμα το αίμα του Χριστού. Παλιότερα συνήθιζαν να τοποθετούν το πρώτο κόκκινο αβγό στο εικονοστάσι του σπιτιού για να ξορκίζουν το κακό. Σε κάποια χωριά, πάλι, σημάδευαν το κεφάλι και την πλάτη των μικρών αρνιών με την κόκκινη μπογιά που είχε χρησιμοποιηθεί για το βάψιμο των αβγών. Συνήθιζαν επίσης να φυλάσσουν μία από τις κουλούρες της Μεγάλης Πέμπτης στο εικονοστάσι για να προστατεύονται τα μέλη της οικογένειας από τα μάγια.

Την πιο ιερή μέρα της Μεγάλης Εβδομάδας αποτελεί η Παρασκευή, μέρα κορύφωσης του θείου δράματος με την Αποκαθήλωση από το σταυρό και την Ταφή του Χριστού. Λόγω του πένθους της ημέρας οι νοικοκυρές δεν ασχολούνται με τις δουλειές του σπιτιού, αποφεύγοντας ακόμη και το μαγείρεμα. Με λουλούδια που μαζεύουν ή αγοράζουν, γυναίκες και παιδιά πηγαίνουν στις εκκλησίες για να στολίσουν τον Επιτάφιο. Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται στις εκκλησίες αναπαράσταση της ταφής του Χριστού και το ίδιο απόγευμα η περιφορά του Επιταφίου.

Από το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου ξεκινούν οι ετοιμασίες για το γιορτινό τραπέζι της Ανάστασης και οι νοικοκυρές μαγειρεύουν τη μαγειρίτσα. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα οι πιστοί συγκεντρώνονται στις εκκλησίες