Αριστοτέλης: «Σκέφτομαι σημαίνει υπάρχω»

Αριστοτέλης: «Σκέφτομαι σημαίνει υπάρχω»

Δρ. Έλσα Νικολαΐδου      

Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια 1170a16-17

Η αριστοτελική φιλοσοφία είναι ένα στέρεο οικοδόμημα. Βιολογία, Ηθική και Πολιτική φιλοσοφία συγκροτούν ένα αδιαίρετο σύνολο. Ως εκ τούτου, δεν είναι άξια απορίας η αναφορά του Αριστοτέλη στις διαφορετικές βιολογικές λειτουργίες των ανθρώπων και των ζώων σε ένα Ηθικό έργο. Η φιλία, αν και απαντάται στα ζώα, διαφέρει από το ιδανικό που έχει ο φιλόσοφος στο μυαλό του για τον «σπουδαίο» άνθρωπο. Η βιολογία για τον ίδιο παρέχει ικανές εξηγήσεις για την ανάγκη του ανθρώπου να συμβιώνει αρμονικά με τους άλλους, καθώς η ζωή είναι ενέργεια. Επομένως, στους ανθρώπους ορίζεται όχι μόνο με την αίσθηση αλλά κυρίως με τη νόηση. Εκεί είναι που θα βασιστεί η ευδαιμονία.

«Ο άνθρωπος είναι πολιτικό ον» επαναλαμβάνει ο Αριστοτέλης στα Ηθικά του και τι πιο φυσικό από την ανθρώπινη συμβίωση (πολιτικόν γάρ ο άνθρωπος και συζήν πεφυκός); «Κανένας δεν θα επέλεγε να ζει μόνος κι ας είχε όλα τα αγαθά», συμπληρώνει. Και ο ευδαίμων τα έχει όλα. Για τον λόγο αυτό, δίνει την εντύπωση ότι δεν έχει την ανάγκη φίλων. Και όμως. Ο καλός άνθρωπος (σπουδαίος) έχει την ανάγκη καλών φίλων. Ο Αριστοτέλης θα στηρίξει την άποψή του στο ότι ο άνθρωπος που είναι εξοπλισμένος με νόηση έχει συνείδηση της ύπαρξής του. Η ζωή από μόνη της είναι ευχάριστη, όμως εκείνο που την κάνει ακόμη καλύτερη, συνοψίζει ο Αριστοτέλης, είναι η συνειδητοποίηση ότι ζούμε. Σε ένα αριστουργηματικό χωρίο ξεδιπλώνει τη σκέψη του, εξυμνώντας τη συνειδητότητα της ανθρώπινης ύπαρξης:

«Αν λοιπόν αυτή η ζωή είναι κάτι αγαθό και ευχάριστο (και φαίνεται από το γεγονός ότι όλοι αυτό επιθυμούν και κυρίως οι ενάρετοι και οι ευτυχισμένοι· γιατί ο δικός τους βίος είναι ο προτιμότερος, και η ζωή τους η πιο ευτυχισμένη), αν αυτός που βλέπει αισθάνεται ότι βλέπει, και αυτός που ακούει αισθάνεται ότι ακούει, και αυτός που βαδίζει ότι βαδίζει, και όμοια με τα υπόλοιπα, συμβαίνει το ίδιο. Υπάρχει αυτό που αισθάνεται ότι ενεργούμε, ώστε αισθανόμαστε ότι αισθανόμαστε και σκεφτόμαστε ότι σκεφτόμαστε, το ότι αισθανόμαστε ή σκεφτόμαστε σημαίνει ότι υπάρχουμε (το δ' ότι αισθανόμεθα ή νοούμεν, ότι εσμέν) (γιατί όπως είπαμε το να υπάρχεις σημαίνει αισθάνεσαι ή σκέφτεσαι), το να αισθανόμαστε λοιπόν ότι ζούμε (το δ' αισθάνεσθαι ότι ζή) είναι ευχάριστο καθαυτό.»

Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια 1170a 25-b3

Θέλουμε να συνυπάρχουμε σε ένα σύνολο και να συμβιώνουμε με τους φίλους μας. Η σχέση ισότητας

Λόγια που πληγώνουν: τι δεν πρέπει να λέμε σε έναν άνθρωπο με ψυχική ασθένεια

Λόγια που πληγώνουν: τι δεν πρέπει να λέμε

σε έναν άνθρωπο με ψυχική ασθένεια

Όταν αφορά στην ψυχική ασθένεια, οι άνθρωποι έχουν την τάση να λένε τα πιο απλοϊκά αλλά συγχρόνως και χειρότερα πράγματα.

Αρκετές φορές οι άνθρωποι που επισκέπτονται έναν γιατρό με σωματικά συμπτώματα, φεύγουν από αυτόν χωρίς να ευθύνεται καμία σωματική δυσλειτουργία. Αντί αυτών, τα συμπτώματα είναι ψυχοσωματικά, γεγονός που σημαίνει ότι η πηγή τους είναι μία ψυχική δυσλειτουργία του οργανισμού. Τότε είναι που εμφανίζονται οι καλοπροαίρετοι φίλοι και γνωστοί, και θέλοντας να βοηθήσουν τον φίλο τους του λένε: Δεν έχεις τίποτα, όλα είναι στο μυαλό σου.

Όταν πρόκειται για την ψυχική ασθένεια, οι άνθρωποι έχουν την τάση να λένε τα πιο απλοϊκά αλλά συνάμα και χειρότερα πράγματα. Δυστυχώς, έχει παρατηρηθεί ότι ακόμη και το παραϊατρικό προσωπικό μπορεί να κάνει τρομερά αναίσθητες και εντελώς επικριτικές παρατηρήσεις στον ασθενή.

Ωστόσο, υπάρχουν και μερικοί άνθρωποι που πιστεύουν ότι με αυτόν τον τρόπο απλά τους "πειράζουν". Αρκετοί επαγγελματίες ψυχικής υγείας, μπορούν να αναφερθούν σε ιστορίες ανθρώπων με ψυχική ασθένεια που τους κοροϊδεύουν οι συνάδελφοί τους την ώρα που εργάζονται ή που έχουν επισκεφθεί έναν ψυχολόγο. 

Ευτυχώς όμως, οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν ότι το να εκφραστείς προσβλητικά σε έναν άνθρωπο με ψυχική ασθένεια, δεν είναι μόνο ακατάλληλο και υπεροπτικό αλλά και απάνθρωπο! Ωστόσο, υπάρχουν στιγμές που μπορεί να παρερμηνευθούν ακόμη και τα πια απλά λόγια, επειδή ο άνθρωπος που τα λέει βρίσκεται σε ευάλωτη θέση. Η αλήθεια είναι ότι μπορεί να είναι δύσκολο κάποιος να βρει το σωστό σχόλιο σε κάποιον που αντιμετωπίζει συναισθηματικές δυσκολίες.

Γι' αυτό είναι τόσο σημαντικό να ενημερωθείτε και να εκπαιδευτείτε πάνω στην ψυχική ασθένεια, ώστε να πείτε χρήσιμα πράγματα. Στην πραγματικότητα, είναι αναγκαίο να μάθει κανείς τι να λέει. Δεν είναι έμφυτο σε όλους να βοηθήσουν κάποιον που έχει μια ψυχική ασθένεια.

Οπότε τι είναι αυτό, αυτό που κάνει μία παρατήρηση προσβλητική και αναίσθητη; Σύμφωνα με τον κλινικό ψυχολόγο Ράιαν Χάους: τα προβλήματα ξεκινούν όταν οι άνθρωποι έχουν την πεποίθηση ότι η ψυχική ασθένεια είναι ένα σημάδι συναισθηματικής αδυναμίας, είναι κάτι που μπορεί γρήγορα να ξεπεραστεί με κάποιες τετριμμένες καθημερινές συμβουλές ή την ελαχιστοποιούν ως ήσσονος σημασίας την οποία μπορεί να ξεπεράσει κανείς πανεύκολα.

Παρακάτω ακολουθούν μερικά παραδείγματα των προβληματικών δηλώσεων.

1. Ασχολήσου με κάτι για να μην σκέφτεσαι καθόλου τι έχεις

 

Αν υπάρχει σοβαρή ψυχική ασθένεια, το να πεις στον ασθενή να ασχοληθεί με "κάτι" για να μην το σκέφτεται, δεν πρόκειται να λειτουργήσει, ούτε καν προσωρινά, δήλωσε ο Χάους. Αφού ο άνθρωπος προσπαθήσει με δύναμη να απεμπλακεί και έχοντας βιώσει διάφορες εκτροπές, θα εξακολουθήσει να παραμένει με τις ίδιες δυσκολίες. Αγνοώντας την ψυχική ασθένεια, δεν την απομακρύνεις.

2. Γιατί δεν θέλεις να γίνεις καλά;

 

Αυτό είναι το πιο οδυνηρό πράγμα που μπορεί να πει κάποιος σε έναν ψυχικά ασθενή. Ενώ το πρόσωπο μπορεί να μην έχει κακή πρόθεση, αυτό που είπε, εξακολουθεί να έχει μια ισχυρή επίδραση. Αυτό σημαίνει ότι ο ψυχικά ασθενής είναι ηθελημένα άρρωστος και ότι δεν έχει κανένα συμφέρον να θέλει να είναι υγιής με συνέπεια να δημιουργούνται οι εντυπώσεις ότι είναι πολύ τεμπέλης ή ανίκανος να κάνει ό, τι χρειάζεται για να γίνει καλύτερα ή έχει δευτερογενές όφελος προσποιούμενος ότι είναι άρρωστος.

3. Αλλάξε τη συμπεριφορά σου

 

Ενώ μια αλλαγή στην αντιμετώπιση θα μπορούσε να συνεισφέρει θετικά, από μόνη της δεν θεραπεύει

Πως θα λειτουργήσουμε με ενσυναίσθηση απέναντι στο παιδί;

Πως θα λειτουργήσουμε με ενσυναίσθηση απέναντι στο παιδί;

Πολλές φορές ο όρος ενσυναίσθηση μπορεί να δυσκολεύει στην κατανόηση του. Ίσως να ακούγεται γενικός ή να συγχέεται με τη συμπόνια και τη λύπηση Συχνά οι γονείς πιστεύουν ότι ενσυναίσθηση σημαίνει να καλύπτουν την κάθε ανάγκη του  παιδιού, προκειμένου να είναι χαρούμενο και να μην έρθει αντιμέτωπο με δύσκολα συναισθήματα. Στην πραγματικότητα όμως είναι κάτι αρκετά διαφορετικό. 

Ενσυναίσθηση είναι η δυνατότητα του ατόμου να μπει στη θέση του άλλου και να αισθανθεί όπως εκείνος, να αισθανθεί δηλαδή πέρα από τα όρια του εαυτού του. Ενσυναίσθηση δε σημαίνει ότι οι δύο γίνονται ένας, αλλά χρειάζεται η διάκριση να είναι ξεκάθαρη και να μην αισθάνεται κανείς ότι «χάνει» τον εαυτό του. Αποτελεί ένα βασικό στοιχείο για την ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης του παιδιού και τη δημιουργία υγιών και ευτυχισμένων διαπροσωπικών σχέσεων.

Πολύ συχνά οι γονείς αναρωτιούνται πως μπορούν οι ίδιοι να βοηθήσουν ώστε τα παιδιά τους να αποκτήσουν την ικανότητα της ενσυναίσθησης. 

Μια βασική προϋπόθεση είναι το παιδί να είναι συναισθηματικά καλυμμένο. Να λαμβάνει από το περιβάλλον του την αγάπη και την ασφάλεια που χρειάζεται, για να μπορεί να εξερευνήσει τον εαυτό του και τα δικά του συναισθήματα. Η αγάπη και η φροντίδα που θα δώσει η οικογένεια στο παιδί, δε συνεπάγεται την δημιουργία ενός αποστειρωμένου από οποιοδήποτε αρνητικό συναίσθημα περιβάλλοντος. 

Επομένως, η οικογένεια οφείλει να διδάξει στο παιδί πως θα ανταπεξέλθει ως προς και τα αρνητικά συναισθήματα, όχι μόνο τα θετικά. Χρειάζεται λοιπόν από μικρή ηλικία και στο βαθμό που αντιστοιχεί στην κάθε αναπτυξιακή φάση να ενισχύει την ικανότητα του παιδιού για επίλυση προβλημάτων που ανακύπτουν και μπορεί να του δημιουργήσουν και αρνητικά συναισθήματα και όχι να προσπαθεί να ωραιοποιήσει ή να αποσπάσει την προσοχή από αυτά. 

Είναι πιο εύκολο να καταλάβεις κάποιον όταν εκφράζει το συναίσθημά του. Διευκολύνουμε λοιπόν, το παιδί να μιλήσει για το πώς αισθάνεται ρωτώντας το. Ο γονέας δίνει το χώρο στο συναίσθημα του

Η ενσυναίσθηση αποδεικνύεται σημαντική στην αντιμετώπιση του πόνου και τα αρνητικών συναισθημάτων

Η ενσυναίσθηση αποδεικνύεται σημαντική στην αντιμετώπιση
του πόνου και τα αρνητικών συναισθημάτων

 Της Ανθής Αγγελοπούλου

Σύμφωνα με νέα μελέτη που έγινε από τους ερευνητές του Yale, το Columbia και του Dartmouth, η επίδραση της ενσυναίσθησης στην αντιμετώπιση του φυσικού πόνου είναι εξαιρετικά ισχυρή. Συγκεκριμένα οι επιστήμονες επεσήμαναν ότι το να αντιμετωπίζει με ενσυνειδητότητα ένα άτομο που πονά είναι σαν να το βοηθάς να αντιμετωπίσει τους πόνους που νιώθει αλλά και να ξεπερνά τα όποια αρνητικά συναισθήματα έχει εκείνη τη στιγμή.

Η επίδραση της ενσυναίσθησης ήταν τόσο έντονη, που διαπίστωσαν ότι ακόμα και όταν πήραν τη θερμοκρασία των συμμετεχόντων ήταν αρκετά σε υψηλή, ο εγκέφαλός τους αποκρίθηκε σαν να βιώνει κανονική θερμοκρασία.

Όπως ανέφερε στο επιστημονικό περιοδικό «Social, Cognitive & Affective Neuroscience» ο Hedy Kober, αναπληρωτής καθηγητής ψυχιατρικής και ψυχολογίας του Yale και ένας εκ των συγγραφέων της μελέτης, η προσοχή - η ευαισθητοποίηση και η αποδοχή μιας κατάστασης χωρίς κρίση - έχει αποδειχθεί ότι έχει οφέλη στη θεραπεία πολλών καταστάσεων όπως το άγχος και την κατάθλιψη.

Ωστόσο, ο Kober και οι συνάδελφοί του ήθελαν να μάθουν αν άτομα χωρίς επίσημη εκπαίδευση στον διαλογισμό και την ενσυναίσθηση θα μπορούσαν να επωφεληθούν από μια σύντομη εισαγωγή 20 λεπτών σε έννοιες ευαισθητοποίησης.

Οι συμμετέχοντες στη μελέτη εξετάστηκαν σε δύο πλαίσια ενώ υποβάλλονταν σε ανιχνεύσεις εγκεφαλικής απεικόνισης - μία για την αξιολόγηση της απόκρισης σε φυσικό πόνο που προκλήθηκε από

Η ηθική συμπεριφορά μας μπορεί να αλλάξει ανάλογα με το πλαίσιο στο οποίο βρισκόμαστε

Η ηθική συμπεριφορά μας μπορεί να αλλάξει ανάλογα
με το πλαίσιο στο οποίο βρισκόμαστε

Όταν παίρνουμε τις ηθικές αποφάσεις, συχνά μάς έρχεται στο μυαλό ένας χρυσός κανόνας: Να συμπεριφέρεσαι στους άλλους με τον ίδιο τρόπο που θα ήθελες και αυτοί να σου συμπεριφέρονται. Ωστόσο, ενώ πολλοί άνθρωποι ενδιαφέρονται πραγματικά για τους άλλους, άλλοι μπορεί να επιδεικνύουν αυτό που λέμε «ηθικό οπορτουνισμό, όπου θέλουν να δείχνουν ηθικοί απέναντι στους άλλους αλλά θέλουν ταυτόχρονα να μεγιστοποιήσουν το δικό τους όφελος.

 

Οι λόγοι που λαμβάνουμε αποφάσεις με αυτόν τον τρόπο, έχουν συζητηθεί ευρέως. Μας κινητοποιούν συναισθήματα ενοχής, όπου δεν θέλουμε να αισθανθούμε άσχημα αν απογοητεύσουμε τους άλλους; Ή από δικαιοσύνη, γιατί θέλουμε να αποφύγουμε άδικα αποτελέσματα;

Κάποιοι άνθρωποι μπορεί να βασίζονται τόσο στις αρχές ενοχής τόσο και της δικαιοσύνης, ωστόσο μπορεί να αλλάζουν τον ηθικό τους κανόνα ανάλογα με τις συνθήκες τις οποίες βρίσκονται, σύμφωνα με μία μελέτη που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο Ράντμπουντ και το Κολλέγιο Ντάρτμουθ η οποία εξέτασε την ηθική λήψη αποφάσεων και συνεργασία. Τα ευρήματα θέτουν υπό αμφισβήτηση αποτελέσματα προηγούμενων ερευνών στους χώρους των οικονομικών επιστημών, της ψυχολογίας και της νευροεπιστήμης, που συχνά βασίζονται στην υπόθεση ότι οι άνθρωποι κινητοποιούνται από μία μόνο ηθική αρχή η οποία παραμένει σταθερή στον χρόνο. Η έρευνα δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό Nature Communications.

Η έρευνά μας δείχνει ότι σχετικά με την ηθική συμπεριφορά, οι άνθρωποι μπορεί να μην ακολουθούν πάντα πιστά τον «χρυσό κανόνα». Ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι τείνουν να δείχνουν πραγματικό ενδιαφέρον για τους άλλους, άλλοι μπορεί να επιδεικνύουν αυτό που λέμε «ηθικό οπορτουνισμό, όπου εξακολουθούν να θέλουν να δείχνουν ηθικοί απέναντι στους άλλους αλλά θέλουν ταυτόχρονα να μεγιστοποιήσουν το δικό τους όφελος, δηλώνουν οι ερευνητές.

Στην καθημερινή ζωή, μπορεί να μην παρατηρούμε ότι η ηθική μας εξαρτάται από το πλαίσιο στο οποίο βρισκόμαστε, δεδομένου ότι σε γενικές γραμμές τα πλαίσιά μας τείνουν να παραμένουν ίδια. Παρόλα αυτά, κάτω από νέες συνθήκες, μπορεί να ανακαλύψουμε ότι οι ηθικοί κανόνες που νομίζαμε ότι πάντα ακολουθούμε πιστά στην πραγματικότητα είναι αρκετά ευεπηρέαστοι. Αυτό έχει τεράστιες επιπτώσεις αν αναλογιστεί κανείς πώς θα μπορούσε να αλλάξει η ηθική μας συμπεριφορά κάτω από νέα πλαίσια, όπως κατά τη διάρκεια ενός πολέμου, προσθέτουν.

Προκειμένου να εξετάσουν την ηθική λήψη αποφάσεων μέσα στο πλαίσιο της ανταποδοτικότητας, οι ερευνητές σχεδίασαν ένα τροποποιημένο παιχνίδι εμπιστοσύνης με την ονομασία Hidden Multiplier Trust

Συναισθηματική Νοημοσύνη EQ: 5 τρόποι να την αναπτύξετε (ΙV)

Συναισθηματική Νοημοσύνη

ΔΕΞΙΟΤΗΤΑ 4η: ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΤΕ ΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Το χιούμορ, το γέλιο και το παιχνίδι είναι φυσικά αντίδοτα στις δυσκολίες της ζωής. Ελαφρύνουν το φορτίο μας και βοηθούν να διατηρηθούν τα πράγματα σε μια προοπτική. Το γέλιο μειώνει το στρες, βελτιώνει τη διάθεση και επαναφέρει το νευρικό μας σύστημα σε ισορροπία.

Η παιχνιδιάρικη επικοινωνία ενισχύει τη συναισθηματική νοημοσύνη και μας βοηθάει:

– Να ξεπερνάμε τις δυσκολίες: Βλέποντας τις απογοητεύσεις υπό νέα οπτική, το γέλιο και το παιχνίδι μας επιτρέπουν να τα καταφέρουμε στις αντιξοότητες, στις δύσκολες στιγμές και στις αναποδιές.

– Να εξομαλύνουμε τις διαφορές: Χρησιμοποιώντας το χιούμορ συχνά, μας βοηθάει να πούμε πράγματα, που διαφορετικά θα δυσκολευόμασταν να τα εκφράσουμε χωρίς να προκαλέσουμε.

– Να χαλαρώσουμε και ταυτόχρονα να ενεργοποιηθούμε: Η παιχνιδιάρικη επικοινωνία ανακουφίζει από την κούραση και χαλαρώνει το σώμα μας, πράγμα το οποίο μας επιτρέπει να επαναφορτιστούμε και να ανταποκριθούμε καλύτερα.

– Να γίνουμε πιο δημιουργικοί: Όταν χαλαρώνουμε, ελευθερώνουμε τον εαυτό μας από αυστηρούς τρόπους σκέψης και ύπαρξης, γινόμαστε δημιουργικοί και βλέπουμε τις καταστάσεις μέσα από νέες οπτικές.

Πώς να αναπτύξετε την «παιχνιδιάρικη» επικοινωνία:

• Προσπαθήστε να δοκιμάσετε την τακτική του παιχνιδιού: Όσο περισσότερο αστειεύεστε, παίζετε και γελάτε, τόσο πιο εύκολο θα γίνεται.
• Βρείτε ευχάριστες και διασκεδαστικές δραστηριότητες, που σας χαλαρώνουν και σας βοηθούν να βελτιώσετε την παιχνιδιάρικη πλευρά σας.
• Εξασκηθείτε παίζοντας με ζώα, μωρά, μικρά παιδιά και εξωστρεφείς ανθρώπους που τους αρέσουν τα πειράγματα.

ΔΕΞΙΟΤΗΤΑ 5η: ΕΠΙΛΥΣΤΕ ΤΙΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΜΕ ΘΕΤΙΚΟ ΤΡΟΠΟ

Οι συγκρούσεις και οι διαφωνίες είναι αναπόφευκτες στις σχέσεις. Δύο άνθρωποι πιθανόν δεν μπορούν

Ενσυναίσθηση: Μια ξεχωριστή αρετή (Video)

Ενσυναίσθηση: Μια ξεχωριστή αρετή

Ενσυναίσθηση: Ο καλύτερος τρόπος να κάνεις έναν άνθρωπο να νιώσει καλύτερα είναι...

Ως ενσυναίσθηση μπορούμε να ορίσουμε τη συναισθηματική ταύτιση με την ψυχική κατάσταση ενός άλλου ατόμου, και την κατανόηση της συμπεριφοράς και των κινήτρων του. Τα συστατικά της εν λόγω λέξης αποτελούνται από τις λέξεις εν, συν και αίσθηση, υποδηλώνοντας την επέκταση της αίσθησης του ατόμου πέρα από τον εαυτό του.[1] Η ενσυναίσθηση, χωρίς αμφιβολία, αποτελεί έναν πολύ σημαντικό παράγοντα στη συναισθηματική ανάπτυξη των νέων και ένα από τους πλέον σημαντικούς στόχους κάθε εκπαιδευτικής διαδικασίας. Στο βίντεο, που παρουσιάζουμε σε αυτή την ανάρτηση, μπορείτε να δείτε μια συνοπτική, αλλά και παράλληλα εποπτική παρουσίαση της ξεχωριστής αυτής ικανότητας του ανθρώπου.[2]  
Κ.Ε. 

Ηθική νοημοσύνη - Μια ξεχασμένη αρετή που ζητά δικαίωση

Ηθική νοημοσύνη

Σε συνεργασία με την Μαριέττα Κόντου,

Δρ. Κοινωνικής Ψυχολογίας 

  Οι καλοί δεν πάνε μπροστά! Το ακούω συχνά, δυστυχώς και ως διδαχή ζωής των γονιών προς τα παιδιά τους. Με στεναχωρεί, με προβληματίζει, ενίοτε με θυμώνει. Διαφωνώ απόλυτα. Για την προχειρότητα του συμπεράσματος αλλά κυρίως για την επικινδυνότητά του. Σε εποχές ηθικά «ελαστικές», με αξίες και αρχές επιεικώς μετέωρες και με παιδιά και εφήβους συγκινητικά ακάλυπτους, τέτοιους είδους αποφθέγματα επιβεβαιώνουν και ισχυροποιούν περισσότερο παρά εξοστρακίζουν την ανάγκη ύπαρξης της λεγόμενης… ηθικής νοημοσύνης!

  Έννοια οικεία και άγνωστη μαζί. Είναι η ικανότητά μας να ξεχωρίζουμε το καλό από το κακό και να σεβόμαστε τις αξίες των άλλων. Και τα παιδιά που τη διαθέτουν, ξεχωρίζουν για τη δίκαιη και ορθή τους κρίση αλλά και τη δύναμη και σταθερότητα του χαρακτήρα τους. Συνήθως βιώνουν εσωτερική ασφάλεια, ακριβώς γιατί εμπιστεύονται την εσωτερική τους ικανότητα διάκρισης του δίκαιου από το άδικο και μια τέτοια σταθερότητα ισχυροποιεί τους δεσμούς τόσο με τον εαυτό τους όσο και με την οικογένεια, τους φίλους και το ευρύτερο περιβάλλον. Και μένω στα παιδιά γιατί από ‘κει ξεκινά και φυτρώνει η συναισθηματική επένδυση και η προσδοκία…  

Oι ηθικά ευφυείς ηγέτες, γονείς και δάσκαλοι είναι αυτοί που υποστηρίζουν, σέβονται και φροντίζουν αλλά κυρίως εμφυτεύουν και καλλιεργούν αυτές τις αρετές στα παιδιά . 

Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Robert Coles στο βιβλίο του “The Moral Intelligence of Children” διατυπώνει την άποψη ότι η ανάγκη των παιδιών και το δικαίωμά τους σε μια ευτυχισμένη ζωή,  πάει

Ο ρόλος της ηθικής και συναισθηματικής νοημοσύνης

Ο ρόλος της ηθικής και συναισθηματικής νοημοσύνης

Ηθική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να ξεχωρίζουμε το καλό απ' το κακό, αλλά και να σεβόμαστε τις αξίες των άλλων. Σε παλιότερες εποχές ήταν κάτι αυτονόητο για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, σήμερα όμως έχει γίνει κάτι που πρέπει να "χτιστεί" και να διδαχτεί απ' τους γονείς στα παιδιά. Αν και ως γνωστό, τα παιδιά δε μαθαίνουν από συμβουλές, αλλά από το παράδειγμά μας...

Στις μέρες μας, ίσως το λιγότερο γνωστό είδος νοημοσύνης είναι η λεγόμενη ηθική νοημοσύνη. Πρόκειται για το είδος εκείνο της εξυπνάδας που συνδυάζει τη δύναμη του χαρακτήρα με την ορθή κρίση, δυο προσόντα που συνήθως απαξιώνουμε γιατί δεν τα θεωρούμε και τόσο σημαντικά. Είναι η αρετή που μας μαθαίνει να κάνουμε όλα αυτά που οφείλουμε και όχι αυτά που μας αρέσει να κάνουμε.

Ο καθηγητής του Χάρβαρντ, Robert Coles, στο βιβλίο του «The Moral Intelligence of Children» (Η ηθική νοημοσύνη των παιδιών) διατυπώνει την άποψη ότι τα παιδιά χρειάζονται κάτι περισσότερο από επιτυχία στις σπουδές τους και από την ικανότητα να τα πηγαίνουν καλά με τους άλλους για μια ικανοποιητική ζωή. Χρειάζονται συνείδηση, δηλαδή την ικανότητα να ερμηνεύουν αυτά που νιώθουν και να είναι σίγουρα γι' αυτά που ξέρουν.

Τα παιδιά με αναπτυγμένη την ηθική νοημοσύνη βιώνουν συναισθηματική ασφάλεια επειδή εμπιστεύονται την εσωτερική αίσθηση που διαθέτουν για να διακρίνουν το σωστό απ' το λάθος, το καλό απ' το κακό. Αυτό είναι που τα βοηθάει να αισθάνονται ισχυρούς δεσμούς με τους άλλους ανθρώπους, όπως με την οικογένεια, τους φίλους ή τους συμμαθητές τους. 

Οι 7 βασικές αρετές της ηθικής νοημοσύνης 

Στο βιβλίο "Building Moral Intelligence" (Χτίζοντας την Ηθική Νοημοσύνη) ο καθηγητής Dr Michele Borba

Υποκειμενικότητα και Αγάπη

του Νικήτα Καυκιού

Ο ψυχοθεραπευτής με νοητική εγρήγορση και συγκινησιακή μετοχή, προσπαθεί να καταλάβει την εσωτερική πραγματικότητα του θεραπευόμενου.

Όπως και κάθε άλλος άνθρωπος μέσα από τη μελέτη και την εμπειρία, έχει διαμορφώσει θεωρητικά ερμηνευτικά φίλτρα με τα οποία κατανοεί τους άλλους και τον εαυτό του. Ακόμη και όταν έχει ευρεία θεωρητική κατάρτιση και πολύχρονη πρακτική πείρα, η όραση του είναι αναπόφευκτα διαθλαστική και επιλεκτική. Βλέπει αυτό που τα μάτια του, του επιτρέπουν να δει, με τον τρόπο με τον οποίο του επιτρέπουν να δει.

Τις περισσότερες φορές ιδιαίτερα στις πρώτες συνεδρίες ο ψυχοθεραπευτής δεν έχει την πολυτέλεια να εξηγήσει στον θεραπευόμενο τις θεωρητικές του προϋποθέσεις, τα όρια και το βαθμό εγκυρότητας των μεθόδων που εφαρμόζει. Αν το κάνει, ελλοχεύει ο κίνδυνος η συνάντηση από θεραπευτική συνεδρία να εκτραπεί σε θεωρητικό διάλογο. Ο θεραπευόμενος ζητά βοήθεια και όχι εκμάθηση αρχών και μεθόδων.

Σε θέματα όμως ξεκάθαρης ηθικής χροιάς όπως είναι για παράδειγμα οι σεξουαλικές σχέσεις ή η επιθετική διάθεση και συμπεριφορά, ο θεραπευτής οφείλει να εξηγήσει στον θεραπευόμενο το νόημα, τη