Επιστήμη και Θρησκεία – Συνέντευξη του καθηγητή της ιατρικής πατέρα Δημητρίου Λινού

Επιστήμη και Θρησκεία

Ο καθηγητής ιατρικής πατήρ Δημήτρης Λινός, ο οποίος πρόσφατα χειροτονήθηκε ιερέας, μιλά στην Αρένα της Ζωής, με την ιδιότητα του ιατρού και και του πνευματικού για θέματα που σχετίζονται με τη σχέση της επιστήμης και της ιατρικής με τη θρησκεία. 

Πηγή: https://www.dailymotion.com/video/x8a52pc

Η ενσυναίσθηση αποδεικνύεται σημαντική στην αντιμετώπιση του πόνου και τα αρνητικών συναισθημάτων

Η ενσυναίσθηση αποδεικνύεται σημαντική στην αντιμετώπιση
του πόνου και τα αρνητικών συναισθημάτων

 Της Ανθής Αγγελοπούλου

Σύμφωνα με νέα μελέτη που έγινε από τους ερευνητές του Yale, το Columbia και του Dartmouth, η επίδραση της ενσυναίσθησης στην αντιμετώπιση του φυσικού πόνου είναι εξαιρετικά ισχυρή. Συγκεκριμένα οι επιστήμονες επεσήμαναν ότι το να αντιμετωπίζει με ενσυνειδητότητα ένα άτομο που πονά είναι σαν να το βοηθάς να αντιμετωπίσει τους πόνους που νιώθει αλλά και να ξεπερνά τα όποια αρνητικά συναισθήματα έχει εκείνη τη στιγμή.

Η επίδραση της ενσυναίσθησης ήταν τόσο έντονη, που διαπίστωσαν ότι ακόμα και όταν πήραν τη θερμοκρασία των συμμετεχόντων ήταν αρκετά σε υψηλή, ο εγκέφαλός τους αποκρίθηκε σαν να βιώνει κανονική θερμοκρασία.

Όπως ανέφερε στο επιστημονικό περιοδικό «Social, Cognitive & Affective Neuroscience» ο Hedy Kober, αναπληρωτής καθηγητής ψυχιατρικής και ψυχολογίας του Yale και ένας εκ των συγγραφέων της μελέτης, η προσοχή - η ευαισθητοποίηση και η αποδοχή μιας κατάστασης χωρίς κρίση - έχει αποδειχθεί ότι έχει οφέλη στη θεραπεία πολλών καταστάσεων όπως το άγχος και την κατάθλιψη.

Ωστόσο, ο Kober και οι συνάδελφοί του ήθελαν να μάθουν αν άτομα χωρίς επίσημη εκπαίδευση στον διαλογισμό και την ενσυναίσθηση θα μπορούσαν να επωφεληθούν από μια σύντομη εισαγωγή 20 λεπτών σε έννοιες ευαισθητοποίησης.

Οι συμμετέχοντες στη μελέτη εξετάστηκαν σε δύο πλαίσια ενώ υποβάλλονταν σε ανιχνεύσεις εγκεφαλικής απεικόνισης - μία για την αξιολόγηση της απόκρισης σε φυσικό πόνο που προκλήθηκε από

Διαχωρισμός ασθενών - ηθικά και νομικά διλήμματα

Διαχωρισμός ασθενών - ηθικά και νομικά διλήμματα

Γράφει Αγγελική Ψαράκη

Προτού ξεκινήσουμε την ανάλυση του παρόντος άρθρου, θα θέλαμε να διευκρινίσουμε ότι στον ιατρικό κόσμο τα ηθικά διλλήματα είναι πολλά, όμως, απαρχή όλων είναι ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή, στην αξιοπρέπεια, στην ισότητα, λειτουργώντας κυρίως με συνείδηση στα πλαίσια των Αρχών που διέπονται από το Σύνταγμα, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Σκοπός του παρόντος, δεν είναι να επικρίνει τις ιατρικές μεθόδους αλλά να παρουσιάσει τα νομικά ζητήματα που ανακύπτουν από τη διαδικασία διαχωρισμού ασθενών, με τον ειλικρινή σεβασμό μας προς τους ιατρούς, το νοσηλευτικό και παραϊατρικό προσωπικό της χώρας μας, που τούτη την ιστορική συγκυρία καταβάλει τα μέγιστα με αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια.

Σε μια φυσιολογική ροή πραγμάτων υπάρχει η καθιερωμένη διαχείριση. Όμως, σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, όπως αυτής που βιώνουμε, όλα όσα θεωρούνται δεδομένα, παύουν να ισχύουν και αναθεωρούνται. Έτι περαιτέρω, η διαχείριση μιας πανδημίας, δεν δύναται να βασιστεί στα καθιερωμένα μοντέλα διοίκησης. Η κρίσιμη κατάσταση, χαρακτηρίζεται τοιουτοτρόπως, όταν συζευκτικά επηρεάζεται από την υψηλή τρωτότητα (vulnerability), την υψηλή επικινδυνότητα (Hazards) του φαινομένου που προκαλεί την έξαρση καθώς και τις δυσμενείς επιπτώσεις αυτής.

Σε αυτό το σημείο, η καθιερωμένη διαχείριση, παύει να υφίσταται και τίθεται σε εφαρμογή η διαδικασία διαχωρισμού της προτεραιότητας των θεραπειών των ασθενών με βάση τη σοβαρότητα της κατάστασής τους. Δηλαδή το Triage.

Τούτο συμβαίνει όταν οι ασθενείς είναι πολυάριθμοι και οι πόροι δεν επαρκούν για τη θεραπεία όλων, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η σειρά προτεραιότητας της επείγουσας θεραπείας, της επείγουσας μεταφοράς ή του προορισμού μεταφοράς για τον ασθενή.

Εν προκειμένω, η ιατρική αντιμετώπιση των ασθενών στη χώρα μας και ειδικότερα στις ΜΕΘ θα είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς οι κλίνες δεν επαρκούν και καθίσταται αδύνατο να νοσηλευθεί τόσος μεγάλος

Αποτελεί η Ευθανασία μια απαραίτητη υπηρεσία;

Αποτελεί η Ευθανασία μια απαραίτητη υπηρεσία;

Στα πλαίσια της πανδημίας του κορωνοϊού, οι Καναδοί επιστήμονες υγείας παλεύουν να δώσουν μια ικανοποιητική απάντηση στο ερώτημα αν τελικά η ευθανασία αποτελεί μία απαραίτητη υπηρεσία που το κράτος οφείλει να εξασφαλίζει στους πολίτες του.

Στην τρέχουσα κατάσταση, τουλάχιστον δύο κλινικές στο Οντάριο έχουν ήδη διακόψει την παροχή ευθανασίας [ή όπως ονομάζεται στον Καναδά την παροχή ιατρικής βοήθειας στο θάνατο (MAID)] με στόχο να αποτρέψουν τη μετάδοση του κορωνοϊού, αλλά και να απελευθερώσουν πηγές ιατρικής φροντίδας. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκτιμούν την παροχή της δυνατότητας διενέργειας ευθανασίας ως απαραίτητη υπηρεσία προωθώντας την χαλάρωση των σχετικών νόμων με στόχο τη πραγματοποίηση «εικονικών αξιολογήσεων καταλληλότητας».

Σύμφωνα με τον AndreaFrolic, του ιδρύματος Επιστημών Υγείας του Hamilton, που έχει διακόψει το αντίστοιχο πρόγραμμά του, βέβαια, η εν λόγω απόφαση δεν πάρθηκε με ευκολία όντας επώδυνη συναισθηματικά τόσο για τους γιατρούς και τους υπεύθυνους του προγράμματος όσο και για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους που αναζητούν την εν λόγω θεραπεία.

Παράλληλα, η ChantalPerrot, υπεύθυνη παροχής ιατρικής βοήθειας στο θάνατο στο Τορόντο, είπε χαρακτηριστικά στο GlobeandMailότι μια τέτοια απόφαση είναι λυπηρή, αδυνατώντας να κατανοήσει τη

Νόσος και θεραπεία στην Ορθόδοξη Θεολογία

Νόσος και θεραπεία στην Ορθόδοξη Θεολογία

Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας

Πώς εννοεί η Ορθόδοξη Θεολογία, και πώς πρέπει να αντιλαμβάνεται η Εκκλησία, τη νόσο και τη θεραπεία, αν και όχι με σχήματα και έννοιες ιδεοκρατικές, φυσιοκρατικές ή ψυχολογικό – χρηστικές; Στην προσπάθεια να δώσουμε κάποια απάντηση στο ερώτημα αυτό, ας δανεισθούμε από την πατερική θεολογία τις ακόλουθες θεμελιώδεις αρχές:

1. Η νόσος, η κάθε μορφής νόσος, αποτελεί συνέπεια της πτώσεως του ανθρώπου. Αυτό σημαίνει ότι η αρρώστια συνδέεται με την αμαρτία, και όχι με την ανθρώπινη φύση. Δεν είναι «φυσικό», συνεπώς, να αρρωσταίνει ο άνθρωπος, αλλά αφύσικο, «παρά φύσιν». Αυτό, εκ πρώτης όψεως, φαίνεται να μας οδηγεί στη θέση που ονομάσαμε φυσιοκρατική ή ιδεοκρατική: θεραπεία και ίαση στην περίπτωση αυτή φαίνεται να σημαίνουν συμμόρφωση προς τη φύση. Εν τούτοις, ορισμένες διευκρινίσεις μάς φέρουν μακριά από κάθε φυσιοκρατική αντίληψη. Η φύση του ανθρώπου καθαυτή, επειδή προέρχεται από το μηδέν, είναι τρεπτή, δηλαδή ρέπει προς τη φθορά και το θάνατο, και συνεπώς προς την αρρώστια. Αλλά η ίδια φύση μπορεί επίσης να υπερβεί τη ροπή αυτή, όχι με δυνάμεις εγγενείς σ’ αυτήν, αλλά αν ενωθεί με τον άφθαρτο και αιώνιο Θεό. Η υπέρβαση αυτή της εγγενούς στην ανθρώπινη φύση τρεπτότητας και φθοράς έχει δοθεί στον άνθρωπο ως «λόγος», ως τελικός προορισμός, του οποίου η πραγμάτωση ανατέθηκε στην ελευθερία του ανθρώπου ως προσώπου: ο πρώτος άνθρωπος ως ελεύθερο πρόσωπο κλήθηκε να κατευθύνει τη φύση είτε προς τον ίδιο τον εαυτό της, είτε προς το πέραν του εαυτού της, το Θεό. Η ελεύθερη επιλογή του πρώτου ανθρώπου, του Αδάμ, υπήρξε η πρώτη από αυτές τις δύο (τροπή της φύσεως προς τον εαυτό της), και έτσι η νόσος από δυνατότητα φυσική, έγινε πραγματικότητα φυσική. Δεν είναι πλέον δυνατόν να μη νοσεί η ανθρώπινη φύση· η νόσος έγινε φαινόμενο «φυσικό», όχι όμως γιατί αυτό ήταν αναπόφευκτο, αλλά γιατί εκεί οδήγησε τα πράγματα η ανθρώπινη ελευθερία. Οι συνέπειες αυτής της θέσεως για τη θεραπεία θα φανούν ελπίζουμε πιο κάτω.

2. Όπως η αμαρτία έτσι και η νόσος έχουν πια καταστεί γενική και παγκόσμια πραγματικότητα, την οποία

Ευθανασία και Βιοηθική

Ευθανασία και Βιοηθική

Τι είναι η ευθανασία;

Αρχίζοντας με τον ορισμό «ευθανασία», ο οποίος είναι ένας διεθνής όρος και προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «ευ» και «θάνατος». Ερμηνεύεται ως ο ήρεμος και αξιοπρεπής θάνατος του ανθρώπου.
Στη σημερινή εποχή η ευθανασία έχει την έννοια του ανώδυνου θανάτου, που στοχεύει να μην βασανίζονται οι ασθενείς που βρίσκονται στο τελικό στάδιο της ζωής τους ή σε μια επώδυνη μη αναστρέψιμη κατάσταση της υγείας τους.
Με τον όρο ευθανασία εννοούμε τον ανώδυνο θάνατο. Έχει όμως και την έννοια του ένδοξου, καλού θανάτου. Αναφέρεται στην προσφορά βοήθειας από ευσπλαχνία, και συμπόνια που αποσκοπούν στην πρόκληση ή επίσπευση του θανάτου. Για αυτό το λόγο ονομάζεται και θάνατος από ευσπλαχνία (mercy killing).
Ο όρος ευθανασία δημιουργήθηκε απ' τον Άγγλο φιλόσοφο Φράνσις Μπέικον (Francis Bacon), ο οποίος έγραψε ότι «το έργο της ιατρικής είναι η αποκατάσταση της υγείας και η καταπράυνση των πόνων, όχι μόνο όταν η καταπράυνση αυτή μπορεί να οδηγήσει στη θεραπεία, αλλά και όταν μπορεί να εξασφαλίσει έναν εύκολο και γαλήνιο θάνατο».
Η θέση αυτή έφερε στο προσκήνιο πολλές διαμάχες που έγιναν οξύτερες τα τελευταία χρόνια. Αρχικά η θέση αυτή στάθηκε αντιμέτωπη στη χριστιανική διδασκαλία, σύμφωνα με την οποία μόνον ο Θεός μπορεί να διαθέσει τη ζωή και τον θάνατο, και αφού ο πόνος έχει κάποια αξία για τη σωτηρία της ψυχής, σε κανένα δεν επιτρέπεται να συντομεύσει τους πόνους.
Παρόλα αυτά τα τελευταία χρόνια έγιναν προσπάθειες για τη νομιμοποίηση της ευθανασίας με δικαιολογητικά τον οίκτο προς τον άνθρωπο που υποφέρει, την θυσία για χάρη του κοινωνικού συνόλου

Το νόημα του Πόνου στον Χριστιανισμό

Το νόημα του Πόνου στον Χριστιανισμό

της Βασιλικής Κατσαούνη 

Η οδύνη της ψυχής και του σώματος είναι σύμφυτη της οντολογικής αλήθειας του ανθρώπου. Ο δημιουργημένος άνθρωπος επέλεξε να διαρρήξει τη σχέση κοινωνίας με το Δημιουργό επιτρέποντας στην αμαρτία να εισβάλλει στη ζωή του. Ο άνθρωπος δε δημιουργήθηκε με την προοπτική της φθοράς και του θανάτου. Η απομάκρυνση από τον Θεό έφερε πόνο129. Ως δώρο του Θεού η αιώνια ζωή δεν αφαιρέθηκε από τον άνθρωπο. Η υπέρβαση των περιορισμών της κτιστότητας υπάρχει ως δυνατότητα ώστε ο άνθρωπος να υπάρξει με τον τρόπο130 που υπάρχει ο Θεός.

Στη χριστιανική διδασκαλία ο άνθρωπος είναι η  ένωση του σώματος, της ψυχής και του πνεύματος. Ως ψυχοσωματική131 υπόσταση πάσχει και ως τέτοια μετέχει στη θέωση. Το Θεό δεν τον αναζητά ο άνθρωπος μόνο πνευματικά αλλά και σωματικά εφόσον τα δύο μέρη ολοκληρώνουν την ύπαρξη. Λόγω της σάρκωσης του Υιού του Θεού δεν κοινωνεί132 ο άνθρωπος πνεύμα ή εντολές Θεού αλλά σώματος και αίματος του Χριστού.

Με τον πόνο ο άνθρωπος κατανοεί την πεπερασμένη του φύση και αναζητά το νόημα της ύπαρξής του. Ο Θεός δεν απέκλεισε ούτε τον Υιό του από τη δοκιμασία

του πόνου133. Ο φυσικός όπως και ο υπαρξιακός πόνος ανοίγει τα όρια της ύπαρξης ως μέσο άσκησης134 προς την ταπείνωση, την υπομονή και την αγάπη. Η θετική ή αρνητική λειτουργία του πόνου εξαρτάται από την προσωπική τοποθέτηση του ανθρώπου απέναντί του. Ευζωία135 και ευθανασία κοντά στον Χριστό σημαίνει ζωή και θάνατος με νόημα και προοπτική.

Πίσω από τον πόνο η Εκκλησία διακρίνει και μια ευλογία136. Ο πόνος, όπως και κάθε δοκιμασία, είναι συνεργός προς τη σωτηρία. Στο σημείο αυτό σκόπιμο είναι να αναφερθεί ότι ο πόνος δεν είναι εξ

Στα βλαστοκύτταρα η μελλοντική λύση για την θεραπεία της πολλαπλής σκλήρυνσης

Στη χρήση βλαστοκυττάρων εναποθέτουν τις ελπίδες τους οι επιστήμονες για αντιμετώπιση της πολλαπλής σκλήρυνσης, αλλά σε βάθος δεκαετίας. «Βρίσκονται πολύ κοντά στη θεραπεία κλινικές μελέτες φάσης ΙΙ, που γίνονται στο Πανεπιστήμιο John Hopkins, και σε ερευνητικά κέντρα στο Σικάγο και το Μόντεραλ» δήλωσε ο καθηγητής Κλινικής Νευρολογίας, διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Πολλαπλής Σκλήρυνσης του Αμερικανικού Πανεπιστημίου της Βηρυτού Βassem Ι. Yamout, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, απαντώντας σε ερώτηση, για το πως βλέπει να εξελίσσεται η θεραπευτική προσέγγιση σε αυτή την ασθένεια, τα επόμενα δέκα χρόνια.

Ίσως τα βλαστοκύτταρα να αποτελέσουν μελλοντικά μία κάποια λύση

«Οι μέχρι στιγμής κλινικές έρευνες με βλαστοκύτταρα έχουν πετύχει σε ποσοστό 70% απουσία υποτροπών, απουσία κινητικής επιβάρυνσης, απουσία εστιακών κρίσεων και απουσία ανάπτυξης νέων εστιών. Ίσως όμως ανακαλύψουμε και άλλα μόρια», επισήμανε ο διακεκριμένος επιστήμονας κι ένας από τους opinion leaders στο πεδίο της σκλήρυνσης, κατά την ενημέρωση δημοσιογράφων, στο περιθώριο του 29ου Πανελλήνιου Νευρολογικού Συνεδρίου που έγινε στην Κέρκυρα (31 Μαΐου-3 Ιουνίου).

Σημαντικότερη όμως ήταν η παρουσίαση του συνδυασμού τριών νέων διαγνωστικών εργαλείων, για τον καθορισμό της υποβόσκουσας δραστηριότητας της νόσου, και οπωσδήποτε για την εξέλιξη της αναπηρίας. Πρόκειται για κλίμακες στις οποίες συνεκτιμώνται η ταχύτητα με την οποία βαδίζει ο ασθενής και η ευκολία να χρησιμοποιεί τα άνω άκρα, και κυρίως τα δάκτυλα. Επιπλέον συμβάλλουν στο να διευκρινίζεται η ύπαρξη ή μη συσχέτισης μεταξύ υποτροπών και εξέλιξης της αναπηρίας. Οι παράμετροι αυτές συνδέονται μεταξύ τους με πολλαπλούς συνδυασμούς και βοηθούν τους ειδικούς γιατρούς να ορίσουν την εξέλιξη όλων των μορφών της ασθένειας. Έρχονται μάλιστα να προστεθούν στην παλαιότερη κλίμακα EDSS, που χρησιμοποιούν οι γιατροί για να μετρούν τη βαρύτητα της αναπηρίας. «Το βασικό εργαλείο για τη μέτρηση της επιδείνωσης, η κλίμακα EDSS, δεν είναι πια αρκετό», δήλωσε από την πλευρά του ο καθηγητής Nευρολογίας του πανεπιστημίου Ain Shams του Καΐρου, Magd Zacaria.

Οι νέες θεραπείες αναδεικνύουν νέα μέσα διάγνωσης

Ωστόσο όπως είπε «αυτά τα νέα εργαλεία ακόμη δεν χρησιμοποιούνται από τους γιατρούς ευρέως, πρώτον γιατί είναι καινούργια και η εμπειρία μικρή, και δεύτερον γιατί μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε

Θεός για μια μέρα - Ντοκιμαντέρ

Θεός για μια μέρα

Έχει ο σύγχρονος άνθρωπος το δικαίωμα να αποφασίσει πότε και με ποιόν τρόπο θα εξέλθει από τη ζωή; Όσοι πάσχουν από ανίατες ασθένειες και βρίσκονται στο τελευταίο στάδιο της ζωής τους, έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν ένα θάνατο ήρεμο, αξιοπρεπή, χωρίς αφόρητους πόνους και ταλαιπωρία, στον τόπο και στον χρόνο που οι ίδιοι θα ορίσουν; Έχουν οι γιατροί το δικαίωμα να απαλλάξουν τους ασθενείς που τους το ζητούν, από μια ζωή που έχει γίνει μαρτυρική; Ποιος αντέχει και ποιος επιτρέπεται να είναι Θεός για μια ημέρα;

 Τα παραπάνω ερωτήματα  προσπαθεί  να διερευνήσει το ντοκιμαντέρ «Θεός για μια ημέρα» από  τη σειρά των ντοκιμαντέρ του «Εξάντα». Το ντοκιμαντέρ μας μεταφέρει θραύσματα από τον σιωπηλό πόλεμο που διεξάγεται καθημερινά γύρω από τα κρεβάτια των μελλοθάνατων ασθενών, πίσω από τις κλειστές πόρτες των οικογενειακών εστιών και των ιατρείων. Έναν πόλεμο ιδεολογιών, θρησκευτικών πεποιθήσεων, κοσμοθεωριών και στάσεων ζωής γύρω από το θέμα του θανάτου.

Αναζητά τη σημερινή αξία της αποστροφής του όρκου του Ιπποκράτη που επιτάσσει: «Δε θα χορηγήσω θανατηφόρο φάρμακο σε κανένα, όσο και αν παρακληθώ, ούτε θα υποδείξω τέτοια συμβουλή», μέσα από τα λόγια ιατρών που βοήθησαν ασθενείς τους να πεθάνουν θεωρώντας το υποχρέωσή τους, και άλλων που το αρνήθηκαν όσο πιεστικά κι αν τους το ζήτησαν.

Τις απόψεις των ασθενών που επιθυμούν να τους προσφερθεί η δυνατότητα της ευθανασίας, διαδέχονται οι απόψεις όλων όσων θεωρούν ότι κάτι τέτοιο θα σηματοδοτούσε την πορεία της

Graffiti - Μια συγκινητική διαφήμιση για την αγάπη.

Μια συγκινητική διαφήμιση για την αγάπη

Το  βίντεο της παρούσας ανάρτησης[1] είναι μια από τις καλύτερες διαφημίσεις των τελευταίων ετών. Με ένα έντονα συναισθηματικό και συγκινητικό τρόπο μας περιγράφει τις σχέσεις αγάπης και αλληλεγγύης που υπάρχουν μέσα στην οικογένεια, οι οποίες μάλιστα  εκδηλώνονται με ένα μοναδικό και ανεπανάληπτο τρόπο όταν κάποιο μέλος της οικογένειας βιώνει δύσκολες καταστάσεις. Ένας νεαρός ζωγραφίζει όλη τη νύκτα σε έναν τοίχο, ο οποίος βρίσκεται απέναντι από το δωμάτιο της άρρωστης αδερφής  του, ένα graffiti. Με το graffiti αυτό θέλει να της  εκφράσει τα έντονα συναισθήματα της αγάπης που νιώθει προς το πρόσωπό της, αλλά και παράλληλα να την ενθαρρύνει  ώστε να αντιμετωπίσει με θάρρος και γενναιότητα την ασθένειά της. Το βίντεο αυτό δημιουργήθηκε  το 2008 από την Untitled Films και το διαφημιστικό γραφείο Zig για την Pfizer - Καναδά.

Διλήμματα στον πόνο & την παρηγορητική ιατρική

Παρηγορητική ιατρική

της Dr Παναγιωτάκη-Δαυΐδ Καλλιόπη

Τα ηθικά ζητήματα στην παρηγορητική είναι όμοια με τα ηθικά διλήμματα σε άλλους τομείς της υγείας. Όμως, εδώ υπάρχουν ερωτήματα διαφορετικά, όπως αυτά του τέλους της ζωής, που έχουν άλλο βάρος. Ηθικά διλήμματα σχετικά με την επιλογή της θεραπείας προκύπτουν επειδή η αξιολόγηση της ποιότητας ζωής περιέχει υποκειμενικά στοιχεία. Σύμφωνα με τις αρχές της ιατρικής ηθικής ο ιατρός οφείλει να:

• Ενεργεί με γνώμονα το συμφέρον του ασθενούς.
• Είναι υπεύθυνος και λογοδοτεί για τη ζωή του ατόμου που φροντίζει.
• Σέβεται την προσωπικότητα και τις επιθυμίες του ατόμου που περιθάλπτει.
• Παρέχει ιατρική φροντίδα εξίσου σε όσους την έχουν ανάγκη.
• Είναι έντιμος και αξιόπιστος.

Η θεώρηση των ηθικών ζητημάτων στο τελικό στάδιο μιας νόσου βασίζεται στο γεγονός ότι οι ασθενείς είναι προσωπικότητες που μπορούν να ενσωματωθούν στο κοινωνικό σύνολο και να γεμίσουν τη ζωή τους με εμπειρίες.

Ο Lime, αναισθησιολόγος διευθυντής κέντρου πόνου στην Αμερική γράφει: «Γνώρισα πολλούς καρκινοπαθείς ασθενείς που ζητούσαν βοήθεια για να αυτοκτονήσουν και οι οποίοι όταν ανακουφίστηκαν